Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:40

Περὶ σώματος Σώμα είναι, κατά τους έξωθεν φιλοσόφους, κάθε τι που έχει τριπλή διάσταση, δηλαδή ό,τι έχει μήκος, πλάτος και πάχος· κατά δε την Εκκλησία, σώμα είναι κάθε τι που από το μη ον ήρθε στο είναι. Διότι υπάρχουν και σώματα επουράνια και σώματα επίγεια· τα επουράνια όμως δεν έχουν πάχος. Πρέπει πάντως να γνωρίζουμε ότι κάθε σάρκα, βέβαια, λέγεται και σώμα· δεν ονομάζεται όμως κάθε σώμα σάρκα. Διότι και οι αστέρες λέγονται επουράνια σώματα, όχι όμως και επουράνιες σάρκες.

Επειδή, δηλαδή, δεν λέει ότι όλοι οι κεκοιμημένοι θα αναστηθούν με δόξα, έστω κι αν όλοι αναστηθούν με αφθαρσία· διότι δεν ταιριάζει στους κακούς και στους εργάτες της φαυλότητας να στεφανώνονται με τη δόξα του Θεού. Για τον λόγο αυτόν, πολύ σωστά αναφέρει διάφορα σπέρματα, στα οποία ο Θεός κατανέμει, με όποιον τρόπο Εκείνος επιλέξει, το να διαφέρουν παίρνοντας ίσως τέτοιο ή διαφορετικό σχήμα. Λέει δηλαδή: Και εκείνο που σπέρνεις δεν είναι το σώμα που πρόκειται να γίνει. <Υπάρχουν και σώματα επουράνια και σώματα επίγεια.> Υπάρχει μεν ένας κοινός λόγος σύμφωνα με τον οποίο του καθενός είναι και ονομάζεται σώμα, αλλά διακρίνεται σε διάφορα είδη σύμφωνα με κάποιον άλλον λόγο. Και θα αναστηθούν βέβαια με αφθαρσία τα σώματα όλων, όμως θα υπάρξει κάποια διαφορά ως προς τη δόξα και την περιβολή που θα δώσει ο Θεός, απονέμοντας στον καθένα ανάλογα με την αξία του. <Αλλά άλλη βέβαια είναι η δόξα των επουρανίων, και άλλη των επιγείων.> Πρέπει να γνωρίζουμε ότι, αφού μόλις παρατέθηκαν ενώπιόν μας δύο παραδείγματα, εννοώ αυτό με τον κόκκο και αυτό που φανερώνει τη διαφορά στη δόξα των ουράνιων σωμάτων, ανάγει προς το παρόν την ομοιότητα της αναστάσεως των νεκρών προς τη δύναμη του πρώτου, και λέει τα εξής: <Σπέρνεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία.> Διότι, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιταριού, αφού τοποθετηθεί στο χώμα γυμνός και νεκρός, φυτρώνει και θαυμάζεται με την περιβολή του σώματος και την προσθήκη της ομορφιάς, κατά τον ίδιο αυτόν τρόπο και το ανθρώπινο σώμα σπέρνεται μεν μέσα στη φθορά, στην ασθένεια και στην ατιμία, πλην όμως θα αναστηθεί ενδεδυμένο με τιμή, αφθαρσία και βεβαίως δύναμη.

Διότι θα βαρυνόταν με την κατηγορία της άγνοιας εκείνος που άλλα μεν σκεφτόταν ότι θα συμβούν, και άλλα διαπίστωνε αργότερα να γίνονται, αντίθετα προς τη θέλησή του. Διότι η μητέρα της ζωής, η δύναμη που ονομάζεται έτσι από αυτόν, η οποία προβλήθηκε από αυτόν, είναι τέτοια ώστε «είναι αισχρό ακόμη και να το λέει κανείς» [μητέρα της ζωής]. Διότι δεν είναι αποδεκτό, για όσους διαθέτουν σώφρονα λογισμό, να συλλαμβάνουν νοερά κάτι θηλυκό μέσα στη θεότητα. Και αυτή η θηλυκή οντότητα, λέει, πρόβαλε τον πρώτο άνθρωπο, και γενικά μιλώντας, φαντάζεται τον πρώτο άνθρωπο, τη φύση και τη μητέρα της ζωής με βάση αυτά που συμβαίνουν σε εμάς. Διότι «άνθρωπος» έχει ονομαστεί πάνω στη γη και «μητέρα» αυτή που μας γέννησε από τη γη, η οποία πλάστηκε από τον Θεό για τον Αδάμ. Φαντάζεται δε από τους δικούς του λογισμούς ο κτηνώδης άνθρωπος ότι στον ουρανό υπάρχουν τέτοια πράγματα όπως αυτά που υπάρχουν πάνω στη γη, πράγμα το οποίο δεν είναι αποδεκτό, όπως διδάσκει με κάθε τρόπο ο θείος λόγος. Λέει δηλαδή: «υπάρχουν σώματα επουράνια και σώματα επίγεια· αλλά άλλη μεν είναι η δόξα των επουρανίων, και άλλη των επίγειων», και ο απόστολος δεν διηγήθηκε καθόλου για τα υπεράνω των ουρανών, αλλά μιλούσε για αυτά τα ορατά που έχουν σώμα, εννοώ τον ήλιο ή τη σελήνη, ή για όσα υπάρχουν πάνω στη γη και για τα σώματα των αγίων, όπως τουλάχιστον τα εννοούμε εμείς όντας ταπεινοί. Αν όμως πρόκειται να γίνει λόγος και για τα υπερουράνια, εξαιτίας της βαθύτατης χωρητικότητας γνώσης που διέθετε ο ίδιος ο απόστολος, εμείς πάντως δεν το καθορίζουμε.

Γι' αυτό και πρόσθεσε: Στο καθένα το δικό του σώμα. Όμως δεν αρκείται σε αυτό, αλλά αναζητά μια άλλη διαφορά, μεγαλύτερη και σαφέστερη. Διότι, για να μην νομίσεις, ακούγοντας όπως προείπα ότι όλοι ανασταίνονται, πως όλοι πρόκειται να απολαύσουν τα ίδια, έθεσε βέβαια και προηγουμένως τα σπέρματα αυτής της έννοιας, λέγοντας: «Ο καθένας στη δική του τάξη». Και το αναπτύσσει αυτό σαφέστερα και εδώ πάλι, λέγοντας: «Κάθε σάρκα δεν είναι η ίδια σάρκα». Διότι γιατί μιλώ, λέει, για τα σπέρματα; Ας εξετάσουμε αυτό ακριβώς στα σώματα, για τα οποία γίνεται ο λόγος μας τώρα. Γι' αυτό και συνεχίζει λέγοντας: «Άλλη βέβαια είναι η σάρκα των ανθρώπων, άλλη των κτηνών, άλλη των πτηνών και άλλη των ψαριών. Και υπάρχουν σώματα επουράνια και σώματα επίγεια· αλλά άλλη είναι η δόξα των επουρανίων και άλλη των επιγείων· άλλη η δόξα του ήλιου, και άλλη η δόξα της σελήνης, και άλλη η δόξα των αστέρων· διότι αστέρας από αστέρα διαφέρει ως προς τη δόξα».

Το ότι βέβαια τα σώματα ανασταίνονται, το έδειξε μέσω του σιταριού· το ότι όμως δεν θα έχουν όλα την ίδια δόξα, το δείχνει στη συνέχεια. Διότι, όπως ακριβώς η απιστία στην ανάσταση κάνει τους ανθρώπους νωθρούς, έτσι πάλι τους κάνει ράθυμους το να νομίζουν ότι όλοι θα αξιωθούν τα ίδια. Γι' αυτό διορθώνει και τα δύο· το μεν πρώτο το ολοκλήρωσε στα προηγούμενα, ενώ με το δεύτερο καταπιάνεται τώρα. Και αφού διαχώρισε δύο τάγματα, των δικαίων και των αμαρτωλών, αυτά τα δύο τα κατατέμνει πάλι σε πολλά μέρη, δείχνοντας ότι ούτε οι δίκαιοι και οι αμαρτωλοί θα τύχουν των ιδίων, ούτε όλοι οι δίκαιοι όμοια μεταξύ τους, ούτε οι αμαρτωλοί όμοια με τους αμαρτωλούς. Κάνει, λοιπόν, έναν πρώτο διαχωρισμό μεταξύ δικαίων και αμαρτωλών, λέγοντας: «Σώματα επουράνια, και σώματα επίγεια»· υπονοώντας με τα επίγεια τους αμαρτωλούς, και με τα επουράνια τους δικαίους. Έπειτα, λοιπόν, εισάγει τη διαφορά μεταξύ των ίδιων των αμαρτωλών, λέγοντας: «Δεν είναι κάθε σάρκα η ίδια σάρκα· αλλά άλλη είναι των ιχθύων, και άλλη των πτηνών και των κτηνών». Αν και όλα είναι σώματα, ωστόσο άλλα βρίσκονται σε μεγαλύτερη και άλλα σε μικρότερη ευτέλεια.

Διότι, για να μην επαναπαύονται όλοι εξαιτίας της αναστάσεως, λέει: «Εφόσον βέβαια, αφού ενδυθούμε»· δηλαδή, αφού λάβουμε αφθαρσία και άφθαρτο σώμα· «δεν θα βρεθούμε γυμνοί», από δόξα και ασφάλεια. Αυτό ακριβώς έλεγε και στην προηγούμενη προς Κορινθίους επιστολή, ότι: «Όλοι μεν θα αναστηθούμε, ο καθένας όμως στη δική του τάξη»· και, «Υπάρχουν σώματα επουράνια, και σώματα επίγεια». Διότι η μεν ανάσταση είναι κοινή για όλους, η δόξα όμως δεν είναι πλέον κοινή, αλλά άλλοι μεν θα αναστηθούν μέσα σε τιμή, άλλοι δε σε ατιμία, και άλλοι μεν για τη βασιλεία, άλλοι δε για την κόλαση. Αυτό λοιπόν δήλωσε και εδώ λέγοντας: «Εφόσον βέβαια, αφού ενδυθούμε, δεν θα βρεθούμε γυμνοί». Διότι πράγματι, όσοι βρισκόμαστε σε αυτό το σκήνωμα, στενάζουμε, επειδή δεν θέλουμε να απεκδυθούμε, αλλά να επενδυθούμε.

Θ΄. Πρόσεξε αυτό που λέγεται: Του οφείλονταν τιμωρίες, του οφείλονταν κολάσεις, του οφείλονταν οδύνες. Γιατί δεν είπε, «Αυτά έλαβες», αλλά «Απέλαβες τα αγαθά σου εκείνα», εννοώντας εκείνη τη ζωή, «και ο Λάζαρος τα κακά του»; Αλλά συγκέντρωσε τον νου σου· διότι εισχωρώ σε βάθος νοημάτων. Από όλους τους ανθρώπους που υπάρχουν, άλλοι μεν είναι αμαρτωλοί, άλλοι δε δίκαιοι. Πρόσεξε λοιπόν ότι υπάρχει διαφορά και μεταξύ των δικαίων· άλλος μεν είναι δίκαιος, άλλος δε περισσότερο δίκαιος· άλλος είναι υψηλότερος, άλλος δε μεγαλύτερος· και όπως ακριβώς υπάρχουν πολλά άστρα και ήλιος και σελήνη, έτσι είναι και η διαφορά των δικαίων. Διότι άλλη είναι η δόξα του ήλιου, και άλλη της σελήνης, και άλλη η δόξα των αστέρων. Επειδή άλλα μεν διαφέρουν ως προς τη δόξα, άλλα δε υπολείπονται· και όπως υπάρχουν σώματα επουράνια, έτσι υπάρχουν και σώματα επίγεια· και όπως ακριβώς στα σώματα άλλο είναι ελάφι, άλλο σκύλος, άλλο λιοντάρι, άλλο κάποιο άλλο θηρίο, άλλο ασπίδα, και άλλο κάτι παρόμοιο· έτσι υπάρχουν διαφορές και στα αμαρτήματα.

Και παίρνει και τα δύο από το ίδιο παράδειγμα, δείχνοντας ότι είναι πολύ καλύτερο. «Για παράδειγμα σιταριού, ή κάποιου από τα υπόλοιπα». «Αυτό το λέει, για να μην υποπτευθεί κάποιος ότι εννοείται άλλο σώμα». «Ο δε Θεός του δίνει σώμα, όπως ο ίδιος θέλησε». Μην περιεργάζεσαι, λοιπόν, μήτε να ερευνάς επίμονα πώς και με ποιον τρόπο, όταν ακούς για τη δύναμη και το θέλημα του Θεού. «Και στο καθένα από τα σπέρματα δίνει το δικό του σώμα». Επειδή κάποιοι απορούσαν για την ανάσταση, και έλεγαν: Με ποιο σώμα θα έρθουν; γι' αυτόν τον λόγο το παρουσιάζει ως παράδειγμα, αναφέροντας το ίδιο το σώμα των σπερμάτων. Πού βρίσκεται λοιπόν το ξένο; Διότι το δικό του σώμα δίνει. «Δεν είναι κάθε σάρκα η ίδια σάρκα· αλλά άλλη είναι των ανθρώπων, άλλη η σάρκα των πτηνών, άλλη των κτηνών, και άλλη των ψαριών. Υπάρχουν και σώματα επουράνια, και σώματα επίγεια· αλλά άλλη μεν είναι η δόξα των επουρανίων, και άλλη των επίγειων· άλλη είναι η δόξα του ήλιου, και άλλη της σελήνης, και άλλη η δόξα των αστέρων. Διότι ο ένας αστέρας διαφέρει από τον άλλον ως προς τη δόξα. Έτσι είναι και η ανάσταση των νεκρών· σπέρνεται σε φθορά, εγείρεται σε αφθαρσία». Για να μη νομίσουν από το παράδειγμα ότι όλοι θα λάβουν ίση τιμή στο μέλλον, λέει: Δεν είναι κάθε σάρκα η ίδια σάρκα. Είναι σαν να έλεγε: Τι μιλώ, λέει, για τα σπέρματα; Ας εξετάσουμε το ίδιο αυτό θέμα, για το οποίο μιλάμε τώρα, πάνω στα σώματα· επειδή, αφού θεμελίωσε τον λόγο περί της αναστάσεως, δείχνει πλέον ότι θα είναι μεγάλη η διαφορά της δόξας τότε, αν και η ανάσταση είναι μία.

Επομένως, αναλογίσου τώρα μαζί μου έναν κόσμο πνευματικό, ο οποίος υπάρχει πέρα από τη δική μας αίσθηση. Εκείνο, λοιπόν, που βρίσκεται υπεράνω της αίσθησης και αποτελεί πνευματική πραγματικότητα, είναι οπωσδήποτε ασύλληπτο για εμάς και αόρατο. Αυτό, όμως, που ούτε οράται ούτε μπορεί καν να κρατηθεί, πώς θα ήταν ποτέ δυνατόν να είναι περιοριστό σε εμάς, ή ποιος συνετός άνθρωπος θα υποστήριζε κάτι τέτοιο; Κανείς και με κανέναν τρόπο. Τέτοιος, λοιπόν, είναι για εμάς και ο λόγος περί των αγγέλων. Διότι και αυτοί είναι κατά κάποιον τρόπο ενσώματοι και περιγραπτοί όταν συγκρίνονται με την άυλη και ασώματη φύση της θεότητας, καθώς έχει γραφτεί: «σώματα επουράνια και σώματα επίγεια», όπου τα μεν επίγεια είναι υλικά, ενώ τα επουράνια άυλα· και αλλού: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός». Επειδή λοιπόν είναι λειτουργικά πνεύματα και επουράνιοι νόες που αποστέλλονται για διακονία, όπως πιστοποιείται από την αλήθεια και από τον Παύλο, τον μυσταγωγό αυτών των αληθειών, όταν ένας θείος άγγελος καταπέμπεται άνωθεν από τον Θεό για να υπηρετήσει το θείο πρόσταγμα επί της γης, εγκαταλείπει βεβαίως τις ουράνιες χοροστασίες και έρχεται, ομολογουμένως, προς τα εγκόσμια και προς εμάς. Εάν, λοιπόν, αυτό γίνεται έτσι κατανοητό σύμφωνα με την αλήθεια, αποδεικνύεται ότι ως προς αυτό είναι περιγραπτός και περιοριστός· διότι, σε σχέση με εκείνη τη θεία και άκτιστη φύση, την εντελώς ασώματη και απερίγραπτη, αυτοί είναι κτιστοί και περιγραπτοί, ενώ σε σχέση με τη δική μας φύση είναι εντελώς ασώματοι, ασύλληπτοι και αόρατοι.

Απάντηση σε αυτό. Σε σύγκριση με το παχυμερές σώμα, η φύση των αγγέλων είναι ασώματη· σε σύγκριση όμως με τη θεότητα, δεν είναι ασώματη, ούτε απερίγραπτη. Γι' αυτό λέει ο Απόστολος: Και σώματα επουράνια, και σώματα επίγεια.