Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 15:7

Διότι πάρα πολλοί είναι οι μάρτυρες του θανάτου και της αναστάσεως του Χριστού. Επομένως, δεν υπάρχει καμία απολύτως αμφιβολία ότι ο Χριστός Ιησούς πέθανε υπέρ ημών κατά σάρκα, για να αφαιρέσει την αμαρτία του κόσμου, και ότι αναστήθηκε καταπατώντας τον θάνατο, ώστε κι εμείς να κερδίσουμε αυτό το αγαθό. Και στο παρόν χωρίο, δεν αναφέρει μόνο ότι πέθανε, αλλά κατ' ανάγκην λέει ότι και ετάφη. Διότι, για να επιβεβαιώσει ο Εμμανουήλ ότι πέθανε αληθινά, τοποθετήθηκε σε μνημείο. Όμως αναστήθηκε, όπως ανέφερα προηγουμένως. Μέσω του ότι πέθανε κατά σάρκα, βεβαιώνει ότι έγινε σάρκα, μολονότι ο Λόγος είναι Θεός. Και μέσω του ότι καταπάτησε τον θάνατο, αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι είναι Θεός κατά φύση. Όμως, ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα δεν ζωοποιεί έναν ξένο ναό, ούτε απλώς κάποιου ανθρώπου, αλλά μάλλον το δικό Του σώμα, μέσω του οποίου λέγεται ότι πέθανε υπέρ ημών, ώστε και το αγαθό της αναστάσεως να διαπιστωθεί ότι συνέβη αληθινά υπέρ ημών. Διότι στο πρόσωπό Του ολόκληρη η ανθρώπινη φύση καταπατούσε τον θάνατο. Επειδή κατ' αυτόν τον τρόπο λέγεται ότι συνταφήκαμε και συναναστηθήκαμε με Αυτόν, και ότι καθίσαμε μαζί Του «στα επουράνια». Επομένως, αναφέρει ότι αναστήθηκε σύμφωνα με τις Γραφές και ότι εμφανίστηκε στους αγίους αποστόλους, τόσο κατά μέρος σε κάποιους ως εκλεκτούς, όσο και σε πλήθος. Εμφανίστηκε δε και σε εμένα, σαν στο έκτρωμα των αποστόλων.

Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, έπειτα σε όλους τους αποστόλους, τελευταίο δε από όλους, σαν σε έκτρωμα, λέει, εμφανίστηκε και σε εμένα.» Και μετά από άλλα πάλι: «Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών; Εάν όμως δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, ούτε ο Χριστός έχει αναστηθεί. Και εάν ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας, κενή και η πίστη μας.

Και ομοίως, προφυλάσσοντας την πίστη, αλλού πάλι έγραφε: Να θυμάστε τον Ιησού Χριστό που αναστήθηκε από τους νεκρούς. Και πάλι: Αν όμως ο Χριστός δεν έχει αναστηθεί, τότε είναι κενό το κήρυγμά μας, κενή είναι και η πίστη μας. Βρισκόμαστε μάλιστα να είμαστε και ψευδομάρτυρες του Θεού, διότι καταθέσαμε μαρτυρία κατά του Θεού ότι ανέστησε τον Χριστό, τον οποίο δεν ανέστησε. Αλλά στη συνέχεια λέει: Τώρα όμως ο Χριστός έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, αποτελώντας την απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί, και εμφανίστηκε στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα. Διότι, αν δεν πιστεύεις στον έναν μάρτυρα, έχεις δώδεκα μάρτυρες. Έπειτα εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς συγχρόνως. Αν απιστούν στους δώδεκα, ας αποδεχθούν τους πεντακόσιους. Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, ο οποίος ήταν μεν αδελφός του, αλλά και ο πρώτος επίσκοπος αυτής της παροικίας. Εφόσον λοιπόν ένας τέτοιος επίσκοπος είδε αυτοπροσώπως αναστημένο τον Ιησού Χριστό, εσύ που είσαι μαθητής του μην απιστήσεις. Αλλά μήπως λες ότι ο αδελφός του Ιάκωβος έδωσε αυτή τη μαρτυρία χαριστικά; Έπειτα εμφανίστηκε και σε εμένα, τον Παύλο, τον εχθρό. Και ποια μαρτυρία μπορεί να αμφισβητηθεί, όταν προέρχεται από έναν εχθρό που την κηρύττει; Εγώ, ο πρότερον διώκτης, τώρα ευαγγελίζομαι την ανάσταση.

Έκτον, όπως λέει ο Παύλος, εμφανίστηκε στους αδελφούς: στον Κηφά, στους δέκα, στους πεντακόσιους εφάπαξ, στον Ιάκωβο, σε όλους τους αποστόλους, και τελευταία στον ίδιο τον Παύλο. Έξι (σε ένα εξ αυτών) μεγάλα μυστήρια επιτέλεσε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, όπως λέει ο Παύλος: Πληρώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν πνεύματι, εμφανίστηκε σε αγγέλους, κηρύχθηκε στα έθνη, πιστεύθηκε στον κόσμο, αναλήφθηκε εν δόξη. Με έξι γράμματα γράφονται τα μεγάλα ονόματα: Αδωναΐ, Σαβαώθ, Ιησούς, Κύριος, ιατρός, αγαθός, νεφέλη, Μαριάμ.

Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «Ο Κύριος», λέει, «έδωσε λόγια σε πολυάριθμη στρατιά που τα ευαγγελίζεται». Πολυάριθμη δε στρατιά του Σωτήρα μας ήταν αυτή όσων ευαγγελίζονταν τα λόγια που τους δόθηκαν, πρώτα μεν των δώδεκα αποστόλων· έπειτα των εβδομήντα μαθητών· και επιπλέον αυτών, άλλων πεντακοσίων, στους οποίους εμφανίστηκε μαζικά μετά την ανάσταση, όπως ακριβώς μαρτύρησε ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Έπειτα εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς συγχρόνως, από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν έως τώρα, ενώ μερικοί έχουν κοιμηθεί»· στα οποία προσθέτει: «Έπειτα εμφανίστηκε σε όλους τους αποστόλους». Διότι υπήρχαν, πράγματι υπήρχαν και μετά τους δώδεκα, και μετά τους εβδομήντα, και μετά τους πεντακόσιους, και άλλοι περισσότεροι κήρυκες του Ευαγγελίου, τόσο κατά τους αποστολικούς χρόνους όσο και μετά από αυτούς άλλοι, οι οποίοι κήρυτταν το Ευαγγέλιό του στις Εκκλησίες του σε ολόκληρη την οικουμένη, στους οποίους ο βασιλιάς των δυνάμεων χορηγούσε τη δύναμη του Αγαπητού. Άλλες όμως δυνάμεις του Αγαπητού, εκτός από αυτές, ήταν οι ουράνιες στρατιές, οι άγγελοι και οι αρχάγγελοι, και τα θεία πνεύματα. Διότι αυτές ήταν οι δυνάμεις του Αγαπητού.

Επικρατεί η παράδοση ότι και ο Ματθίας, ο οποίος συγκαταλέχθηκε στους αποστόλους αντί του Ιούδα, καθώς και εκείνος που τιμήθηκε μαζί του με την ίδια ψήφο, είχαν αξιωθεί της ίδιας κλήσης με τους εβδομήκοντα. Και για τον Θαδδαίο λέγεται ότι ήταν ένας από αυτούς, για τον οποίο μάλιστα θα εκθέσω ευθύς αμέσως μια ιστορία που έχει φτάσει ως εμάς. Θα μπορούσε κανείς, παρατηρώντας το προσεκτικά, να διαπιστώσει ότι υπήρξαν περισσότεροι μαθητές του Σωτήρα από τους εβδομήκοντα, χρησιμοποιώντας ως μάρτυρα τον Παύλο, ο οποίος αναφέρει ότι μετά την εκ νεκρών έγερση εμφανίστηκε πρώτα στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, και μετά από αυτούς σε πάνω από πεντακόσιους αδελφούς ταυτόχρονα, από τους οποίους έλεγε ότι κάποιοι είχαν κοιμηθεί, ενώ οι περισσότεροι βρίσκονταν ακόμη εν ζωή την εποχή που γράφονταν αυτά. Έπειτα αναφέρει ότι εμφανίστηκε στον Ιάκωβο· και αυτός ήταν ένας από τους φερόμενους ως αδελφούς του Σωτήρα. Έπειτα, επειδή εκτός από αυτούς υπήρχαν πάρα πολλοί άλλοι απόστολοι κατά μίμηση των δώδεκα, όπως ήταν και ο ίδιος ο Παύλος, προσθέτει λέγοντας: «έπειτα εμφανίστηκε σε όλους τους αποστόλους». Αυτά λοιπόν ισχύουν για τα πρόσωπα αυτά. Η ιστορία σχετικά με τον Θαδδαίο έχει ως εξής. Η θεότητα του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, η οποία γινόταν ξακουστή σε όλους τους ανθρώπους εξαιτίας της θαυματουργικής της δύναμης, προσέλκυε αναρίθμητα πλήθη, ακόμη και από εκείνους που βρίσκονταν σε χώρες πολύ μακριά από την Ιουδαία, με την ελπίδα της θεραπείας από ασθένειες και παντοειδή πάθη.

Και μετά από αυτούς δεν θα έσφαλλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε στους έντεκα και μαζί στους εβδομήντα, που ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί στον ίδιο τόπο. Ο δε Παύλος εξιστορεί ότι ο Σωτήρας εμφανίστηκε μετά την ανάσταση σε ακόμη περισσότερους από αυτούς, έχοντας μάθει τούτο από άλλους: «Διότι εμφανίστηκε», λέει, «στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα σε πεντακόσιους, έπειτα στον Ιάκωβο, έπειτα σε όλους τους αποστόλους, και έσχατον από όλους», λέει, «και σε εμένα». Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι εμφανίστηκε και σε αυτούς που κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ· και πριν από αυτούς, στον Κλεόπα και τη συνοδεία του που μετέβαιναν στην Εμμαούς· και πριν από όλους, από τους μεν άνδρες στον Σίμωνα, από τις δε γυναίκες στη Μαγδαληνή. Γι' αυτό ο Λουκάς στις Πράξεις, επειδή πολλές φορές φανέρωνε τον εαυτό του στους μαθητές, επισημαίνει λέγοντας ότι, καθώς εμφανιζόταν σε αυτούς και συναναστρεφόταν μαζί τους επί σαράντα ημέρες, τους παρέδιδε διδασκαλίες σχετικά με τη βασιλεία του Θεού, και τους προέτρεπε να κατευθυνθούν στην Ιερουσαλήμ και εκεί να κηρύξουν τον λόγο πρώτα στους Ιουδαίους· και να μην αναχωρήσουν προηγουμένως από την πόλη, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, περί της οποίας θα πραγματευθούμε λίγο αργότερα.

Δεν είπε «πέθαναν», αλλά «κοιμήθηκαν», και με αυτή τη λέξη επιβεβαιώνει πάλι την ανάσταση. Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο. Νομίζω στον δικό Του αδελφό· διότι λέγεται ότι ο Ίδιος τον χειροτόνησε και τον κατέστησε πρώτο επίσκοπο στα Ιεροσόλυμα.

Έπειτα σε όλους τους αποστόλους. Διότι υπήρχαν και άλλοι απόστολοι, όπως οι εβδομήκοντα. Και τελευταίο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα. Αυτός ο λόγος αποτελεί μάλλον έκφραση μετριοφροσύνης. Διότι δεν του εμφανίστηκε μετά τους άλλους επειδή ήταν ο ελάχιστος· επειδή, αν και τον κάλεσε τελευταίο, αποδείχθηκε λαμπρότερος από πολλούς που προηγήθηκαν αυτού, ή μάλλον από όλους. Και βέβαια οι πεντακόσιοι αδελφοί δεν ήταν σε καμία περίπτωση ανώτεροι του Ιακώβου, επειδή εμφανίστηκε σε αυτούς πριν από εκείνον. Και γιατί δεν εθεάθη σε όλους ταυτόχρονα; Για να καταβάλει εκ των προτέρων τα σπέρματα της πίστεως. Διότι εκείνος που τον είδε πρώτος και βεβαιώθηκε πλήρως, το ανήγγειλε στους άλλους· έπειτα ο λόγος, προφθάνοντας, έθετε τον ακροατή σε προσδοκία αυτού του μεγάλου θαύματος, και προετοίμαζε τον δρόμο για την πίστη στην εμφάνισή Του. Γι' αυτό δεν εμφανίστηκε ούτε σε όλους ταυτόχρονα, ούτε στην αρχή σε περισσότερους, αλλά πρώτα σε έναν μόνο, και σε αυτόν που ήταν ο κορυφαίος από όλους και ο πιο πιστός. Διότι χρειαζόταν μια ψυχή εξαιρετικά πιστή, η οποία θα δεχόταν πρώτη αυτή την εμφάνιση. Διότι εκείνοι που τον είδαν αφού πρώτα είχαν δει και ακούσει άλλοι, είχαν τη μαρτυρία εκείνων, η οποία συντελούσε καθόλου λίγο στην πίστη τους και προπαρασκεύαζε τη διάνοιά τους. Εκείνος όμως που αξιώθηκε πρώτος να τον δει, είχε ανάγκη, όπως ακριβώς προείπα, από πολλή πίστη, ώστε να μην ταραχθεί από το παράδοξο της θέας. Γι' αυτόν τον λόγο εμφανίζεται πρώτα στον Πέτρο.

Και πάλι: Ο Κύριος θέλει να καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως. Και ο Δαβίδ [λέει], «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», αναφερόμενος στον Χριστό. «Και ότι εμφανίστηκε στον Κηφά». Παρουσιάζει πρώτα ως μάρτυρα τον αξιόπιστο από τους αποστόλους. Δες δε πώς φέρνει τους προφήτες και τους αποστόλους να δίνουν μαρτυρία για το γεγονός. «Έπειτα στους έντεκα· κατόπιν εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς ταυτόχρονα, από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν έως σήμερα, ενώ μερικοί και κοιμήθηκαν». Διότι ο Ματθίας συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο μετά την Ανάληψη, όχι αμέσως μετά την Ανάσταση. «Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, κατόπιν σε όλους τους αποστόλους». Δεν είπε, πέθαναν, αλλά κοιμήθηκαν, βεβαιώνοντας ξανά την ανάσταση με αυτή τη λέξη. «Και τελευταίο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα. Διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων, ο οποίος δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, επειδή καταδίωξα την Εκκλησία του Θεού. Αλλά με τη χάρη του Θεού είμαι αυτό που είμαι, και η χάρη Του σε εμένα δεν υπήρξε μάταιη· αντίθετα, κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου». Αυτός είναι λόγος ταπεινοφροσύνης. «Είτε, λοιπόν, εγώ είτε εκείνοι, έτσι κηρύσσουμε, και έτσι πιστέψατε. Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς», από όποιον, λέει, θέλετε να μάθετε, μάθετε. Σε τίποτα δεν διαφέρουμε. «Πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών;»

ΠΛΑΝΟΣ. [33] Γιατί δεν εμφανίστηκε φανερά σε πολλούς μετά την ανάσταση, ώστε να την επιβεβαιώσει με σιγουριά σε όλους; ΑΛΗΘΗΣ. Και αυτό το έπραξε με μεγάλη σαφήνεια, καθώς εμφανίστηκε ολοφάνερα σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς, σε όλους τους αποστόλους και σε πολλούς από τους αγίους· έφαγε μπροστά τους, ήπιε, ψηλαφήθηκε, συνομίλησε, κάθισε μαζί με πολλούς και οδοιπόρησε μαζί τους, βεβαιώνοντας έτσι την ανάσταση σε όλους. Ειδάλλως, το ότι δεν εμφανίστηκε σε όλους, πιστούς και απίστους, δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι δεν είναι όλοι άξιοι μιας τέτοιας οπτασίας, ώστε να βλέπουν τα άφθαρτα, και προκειμένου να μη θεωρηθεί εξαιτίας αυτού η θεία οικονομία ως φαντασία, ή να υποπτευθούν οι χριστομάχοι τη σταύρωσή του ως ψευδή, καθώς και επειδή τα μεν φθαρτά σώματα έχουν την ιδιότητα μόνο να φαίνονται και όχι να μη φαίνονται, ενώ το άφθαρτο σώμα διαθέτει και τις δύο ιδιότητες.

Σκοπός, λοιπόν, του Αποστόλου, κατά τη συγγραφή της πρώτης προς Κορινθίους επιστολής, μετά τη διδασκαλία για τα πνευματικά χαρίσματα, είναι να κατοχυρώσει το δόγμα περί της έσχατης και κοινής αναστάσεως όλων των νεκρών, επειδή κάποιοι απατεώνες προσπαθούσαν τότε να παραπλανήσουν τους Κορινθίους και να τους πείσουν ότι δεν θα υπάρξει ανάσταση σωμάτων. Αυτούς, λοιπόν, ο θείος Απόστολος τους ελέγχει μέσω πολλών αποδείξεων, δείχνοντας ότι δεν επιδιώκουν μόνο να κλονίσουν το δόγμα περί της αναστάσεως, αλλά και να ανατρέψουν ολόκληρη τη σωτηριώδη οικονομία του Σωτήρος για εμάς. Και πρώτα απ' όλα διδάσκει τον σκοπό της θείας ενανθρωπήσεως και αποδεικνύει ότι τόσο αυτή, όσο και όλα όσα την ακολούθησαν, τα πάθη, ο σταυρός, ο θάνατος, η ταφή, και η ίδια η ανάσταση του Σωτήρος, έγιναν χάριν της κοινής αναστάσεως όλων. Γι' αυτό, ξεκινώντας την πραγμάτευση του ζητήματος, υπενθυμίζει στους Κορινθίους το κήρυγμα που ο ίδιος τους ευαγγελίστηκε, λέγοντας ότι αυτό συνίσταται στο εξής: ότι ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας, ότι ετάφη, ότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές, και ότι υπήρξαν μάρτυρες της αναστάσεως, στους οποίους προσθέτει και τον εαυτό του ως τελευταίο.