Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 16:13

Έπειτα, δείχνοντας ότι οφείλουν να έχουν τις ελπίδες της σωτηρίας όχι στους διδασκάλους, αλλά και στους ίδιους τους εαυτούς τους, λέγει: «Γρηγορείτε, να στέκεστε σταθεροί στην πίστη». Όχι στην έξωθεν σοφία· διότι εκεί δεν είναι δυνατόν να σταθεί κανείς σταθερός, αλλά παρασύρεται· όπως ακριβώς μπορεί να στέκεται σταθερός στην πίστη.

«Να είστε ανδρείοι, να κραταιώνεστε. Όλα όσα κάνετε ας γίνονται με αγάπη». Λέγοντας αυτά, φαίνεται μεν ότι τους προτρέπει, στην πραγματικότητα όμως τους ελέγχει επειδή δείχνουν ραθυμία. Γι' αυτό λέει: «Να αγρυπνείτε», επειδή βρίσκονταν σε ύπνο· «Να στέκεστε σταθεροί», επειδή κλονίζονταν· «Να είστε ανδρείοι, να κραταιώνεστε», επειδή έδειχναν μαλθακότητα· «Όλα όσα κάνετε ας γίνονται με αγάπη», επειδή βρίσκονταν σε διχόνοια.

Και το μεν προς αυτούς που εξαπατούν, είναι το «Αγρυπνείτε, να στέκεστε σταθεροί»· το δε προς αυτούς που επιβουλεύονται, το «Να έχετε ανδρεία»· και το προς αυτούς που στασιάζουν και επιχειρούν να προκαλέσουν διασπάσεις, το «Όλα τα δικά σας ας γίνονται με αγάπη», η οποία είναι ο σύνδεσμος της τελειότητας, και ρίζα και πηγή των αγαθών. Τι σημαίνει δε το «Όλα με αγάπη»; Είτε επιπλήττει κανείς, λέει, είτε κυβερνά, είτε υποτάσσεται, είτε μαθαίνει, είτε διδάσκει, όλα ας γίνονται με αγάπη· επειδή και όλα όσα προαναφέρθηκαν συνέβαιναν εξαιτίας της παραμέλησής της. Διότι, αν αυτή δεν είχε παραμεληθεί, δεν θα είχαν υπερηφανευθεί και δεν θα έλεγαν: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ δε του Απολλώ»· αν αυτή υπήρχε, δεν θα δικάζονταν στους έξω, ή μάλλον δεν θα δικάζονταν καθόλου· αν αυτή υπήρχε, δεν θα είχε πάρει εκείνος τη γυναίκα του πατέρα του, δεν θα καταφρονούσαν τους αδύναμους αδελφούς, δεν θα είχαν αιρέσεις, δεν θα κενοδοξούσαν για τα χαρίσματά τους. Γι' αυτό λέει: Όλα ας γίνονται με αγάπη. Σας παρακαλώ δε, αδελφοί, γνωρίζετε την οικογένεια του Στεφανά, ότι είναι η απαρχή της Αχαΐας, και ότι έταξαν τους εαυτούς τους στη διακονία των αγίων.

Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Να γρηγορείτε, να στέκεστε σταθεροί στην πίστη». Έπειτα δείχνει ότι η πράξη αυτή είναι και περιττή, όχι μόνο βλαβερή. Διότι, αφού καλλιεργήθηκε ο αγρός και δεν υπήρχε πλέον καμία ανάγκη, τότε αυτός σπέρνει από πάνω· όπως ακριβώς κάνουν και οι αιρετικοί, οι οποίοι για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο από κενοδοξία ρίχνουν το δικό τους δηλητήριο. Και όχι μόνο από αυτό, αλλά και από όσα ακολουθούν, περιγράφει με ακρίβεια ολόκληρο το σκηνικό τους. Διότι «όταν βλάστησε», λέει, «το χορτάρι και έκανε καρπό, τότε φάνηκαν και τα ζιζάνια»· πράγμα που κάνουν και αυτοί. Διότι στην αρχή βέβαια αποκρύπτουν τον εαυτό τους· όταν όμως αποκτήσουν μεγάλο θάρρος και κάποιος τους δώσει τον λόγο, τότε εκχέουν το δηλητήριό τους. Για ποιο λόγο, όμως, παρουσιάζει τους δούλους να αναφέρουν αυτό που συνέβη; Για να πει ότι δεν πρέπει να τους εξοντώνουν.

«Γρηγορείτε». Και αυτό το έλεγε για να τους προκαλέσει φόβο, ώστε γνωρίζοντας ότι θα του αναφέρει ό,τι τυχόν υποστεί, να γίνουν πιο επιεικείς. Δείχνει όμως και πολλή αγάπη προς αυτούς, διότι έστειλε για χάρη τους έναν τόσο χρήσιμο άνθρωπο. «Να στέκεστε σταθεροί στην πίστη, να δείχνετε ανδρεία, να κραταιώνεστε». Όχι στην εξωτερική σοφία. «Όλα σας τα έργα ας γίνονται με αγάπη. Σας παρακαλώ δε, αδελφοί, γνωρίζετε τον οίκο του Στεφανά και του Φουρτουνάτου, ότι είναι»· επειδή και όλα τα προαναφερθέντα σφάλματα, λέει, προκύπτουν από το γεγονός ότι έχει παραμεληθεί αυτή η αγάπη. «Η απαρχή της Αχαΐας, και ότι έταξαν τους εαυτούς τους στη διακονία των αγίων, ώστε και εσείς να υποτάσσεστε σε τέτοιους ανθρώπους, και σε καθέναν που συνεργάζεται και κοπιάζει». Και στην αρχή τον μνημονεύει λέγοντας: «Βάπτισα δε και τον οίκο του Στεφανά»· και τώρα τον ονομάζει απαρχή, όχι μόνο της Κορίνθου, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας. Και δεν είναι μικρό εγκώμιο αυτό, το να προσέλθει κανείς πρώτος στον Χριστό. Γι' αυτό και στην προς Ρωμαίους Επιστολή, εγκωμιάζοντας κάποιους γι' αυτόν τον λόγο, έλεγε: «Οι οποίοι και πριν από εμένα υπήρξαν στον Χριστό».

Το ότι τον αποκαλούσαν ορισμένοι με το όνομα του πατέρα του ήταν αποτέλεσμα συνήθειας, καθώς το κύριο όνομά του, με το οποίο είχε βαπτιστεί, ήταν Θεοφάνης. Επειδή όμως ο βίος αποτελεί δοκιμασία και για τους αγίους, δεν έλειψαν ούτε από αυτόν οι πειρασμοί που εγείρονταν νοητά και αισθητά, και μάλιστα από την πλευρά της αδελφής του, η οποία παρουσίαζε αστάθεια ως προς το καθήκον της. Εξαιτίας αυτού ήταν ακόμη μεγαλύτερη η θλίψη της καρδιάς του και η επικοινωνία μέσω επιστολών, με τις οποίες την παρακαλούσε να γρηγορεί, να στέκει στερεή στην πίστη, να υπομένει, να δείχνει ανδρεία, υπενθυμίζοντάς της τις υποσχέσεις που είχαν δοθεί με μάρτυρα τον Θεό, και -ω του θαυμαστού ακούσματος- χωρίς να δεχθεί ο ίδιος να τη δει από τη στιγμή της αφιερώσεώς του μέχρι την κοίμησή του.

Γι' αυτό σας παρακαλώ, αδελφοί, να γρηγορείτε και να νήφετε, να δείχνετε ανδρεία και να κραταιώνεστε στον προκείμενο αγώνα του νοητού και του αισθητού διωγμού. Διότι αυτός που ζει κατά Θεόν καταδιώκεται πάντοτε από τον αόρατο διώκτη, με σκοπό να κυριευθεί από την αμαρτία. Ας τον αποφύγουμε, γενναίοι στρατιώτες του Χριστού. Και πώς είναι δυνατόν να τον αποφύγουμε; Με το να βρεθούμε κάτω από το κραταιό χέρι του Θεού, προσφέροντάς Του πλήρη ευαρέστηση στα πάντα. Αυτό θα επιτευχθεί, εάν δεν ζείτε με το δικό σας θέλημα, αλλά κοινοβιακά, έχοντας δηλαδή τον αδελφό Εφραίμ ως προκαθηγούμενο, όπως και εκείνος άφησε παρακαταθήκη και εμείς επιδοκιμάζουμε και καθώς ο χρόνος και ο τρόπος το απαιτούν. Ας είναι όλα κοινά, το «εμόν» και το «σον» ας εξοριστούν, η αγάπη ας αποτελεί το χαρακτηριστικό σας γνώρισμα, η υπακοή ας σας διαφυλάττει· και, «εάν τα γνωρίζετε αυτά, μακάριοι είστε», λέει, «εάν τα εφαρμόζετε».

Στο τέκνο Πέτρο. Το ότι έστειλες επιστολή είναι καλό (διότι αγαπώ πάντοτε, αγαπημένο μου τέκνο, να συνομιλώ μαζί σου μέσω επιστολών), το ότι όμως έστειλες και δώρα προς τι, και μάλιστα τόσα και τόσο μεγάλα; Με άφησες σε απόλυτη έκπληξη. Δεν σου αρκούσε η φροντίδα των αδελφών; Αλλά ο πόθος είναι πράγμα ορμητικό. Σταμάτα πλέον, παρακαλώ, να εξοδεύεσαι. Πλην όμως τα αποδέχθηκα και σε ευχαρίστησα, διότι, αν και είμαι ανάξιος, μια τέτοια προαίρεση έχει ξεχυθεί από τον Θεό. Τι να ανταποδώσω ο ταλαίπωρος; Διότι τι αγαθό έχω, ή τι έλαβες από εμένα είτε εσύ είτε κάποιος άλλος από τους συνασκητές σου; Δώρο του Θεού είναι, δεν αποκτήσατε κάτι από εμένα. Όμως, σε ανταπόδοση για την προαίρεση που δείχνεις από την πρώτη ημέρα μέχρι τώρα απέναντι στην ταπείνωσή μου, ω καλό τέκνο, είθε να βρεις τον Χριστό ευμενή, να σου χαρίζει τους μισθούς της πίστεώς σου. Διότι για Εκείνον πράττεις όσα πράττεις. Σας παρακαλώ δε να γρηγορείτε, να στέκεστε σταθεροί στην πίστη, να ανδρίζεστε, να κραταιώνεστε, και όλα όσα κάνετε να γίνονται με αγάπη. Διότι ο καιρός είναι καιρός αγώνων. Προσέξτε πώς μερικοί, ενώ φαίνονταν ότι στέκονται όρθιοι, έχουν καταπέσει, και άλλοι με άλλους τρόπους. Παραδειγματιζόμαστε από εκείνους που αγωνίζονται, των οποίων στερέωμα είναι ο Χριστός, και των οποίων είθε και εγώ ο ταλαίπωρος να γίνω κοινωνός. Με αυτούς συγκαταλέγεστε και εσείς εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος ελάμπρυνε την πολιτεία σας από παλιά, από τους οποίους άναψε και ο ζήλος στον τωρινό καιρό, τολμώ να πω.

Έχοντας λοιπόν, αγαπητοί, αυτές τις μαρτυρίες μαζί με την αυταπόδεικτη και αναμφισβήτητη απόδειξη της ίδιας της αλήθειας, όπως έχει ήδη αποδειχθεί, σας παρακαλώ: γρηγορείτε, να στέκεστε σταθεροί στην πίστη, να είστε ανδρείοι, να ενδυναμώνεστε, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιουμένους, ούτε πάλι από τους ψευδάδελφους που έχουν υποσκελιστεί και εξαπατηθεί (πράγμα που για αυτούς αποτελεί ένδειξη απώλειας, ενώ για εμάς σωτηρίας, και αυτό προέρχεται από τον Θεό, καθώς είναι γεγραμμένο ότι μας χαρίστηκε από τον Θεό, για χάρη του Χριστού, όχι μόνο να πιστεύουμε σε αυτόν, αλλά και να πάσχουμε για αυτόν), διεξάγοντας τον ίδιο αγώνα που είδατε σε εμένα τον αμαρτωλό και τώρα ακούτε, έχοντας το ίδιο φρόνημα και την ίδια ψυχή, συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, κατεργαζόμενοι τη σωτηρία σας με φόβο και τρόμο, ώστε ακούγοντας τα νέα σας να χαίρομαι εγώ ο αμαρτωλός. Προσέχετε τον σατανά, προσέχετε την αυθάδειά του, προσέχετε μήπως κάποιος σε κάτι πικράνει τον Θεό. Διότι ο μέγας δράκων είναι πολυμήχανος και πολύπειρος· αν από τη μία δεν βρίσκει τρόπο να επιφέρει την καταστροφή μέσω της πίστεως, από την άλλη σπεύδει να προκαλέσει το ίδιο κακό μέσω κάποιου παραπτώματος, δια του νόμου της αμαρτίας που αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας. Βρυχάται, καραδοκεί ως λέων για να αρπάξει, διεγείρει, ανάβει φωτιά, επιθυμεί διακαώς να κατακάψει τον οίκο της ψυχής. Έχουμε από τον Θεό τα αμυντικά όπλα που τον κατατροπώνουν: νερό στο κεφάλι, πηγή δακρύων, δεήσεις, προσευχές.

Προς το τέκνο Προτέριο. Πόσο βαριά είναι η επιστολή σου, τέκνο μου, η οποία αναγγέλλει τέτοια και τόσο μεγάλα γεγονότα, ώστε ακούγοντάς τα να καταπλαγούν οι ακοές μου και να αναστενάξω οδυνηρά. Αλλά, παρόλα αυτά, πρέπει να δείξουμε υπομονή και να προσευχηθούμε θερμά ώστε ο Θεός να γίνει ίλεως από φιλανθρωπία, να σπλαχνιστεί τις άγιες εκκλησίες και να μην παραδώσει την κληρονομία του σε όνειδος. Διότι, βεβαίως, ο καπνός είναι αγγελιαφόρος μεγάλης φωτιάς, η οποία, εάν δεν διασκορπιστεί από τις αύρες του Αγίου Πνεύματος, θα τα κατακάψει όλα. «Γρηγορείτε», λέει ο απόστολος, «στέκεστε σταθεροί στην πίστη, να είστε ανδρείοι, να κραταιώνεστε». Οι άνεμοι έπνευσαν, ήλθαν οι βροχές, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, προσκρούοντας με ορμή στην οικία. Μακάριος είναι εκείνος που είναι θεμελιωμένος πάνω στην πέτρα, δηλαδή τον Χριστό, ο οποίος δεν θα πτοηθεί, αλλά θα υπερισχύσει και μαζί με τον Χριστό θα νικήσει και μαζί με τους μάρτυρες θα συγχορεύει αιώνια. Πρέπει, λοιπόν, να έλθουν τα σκάνδαλα, για να γίνουν φανεροί οι δόκιμοι του Χριστού.

Γι' αυτό, πατέρες μου και αδελφοί, να παραμένετε σταθεροί στην πίστη, να επιδεικνύετε ανδρεία, να κραταιώνεστε εν Κυρίω. Οι χοροί των μαρτύρων σας προσκαλούν κοντά τους, ομοίως και οι χοροί των ομολογητών. Αυτά σας τα απευθύνουμε εν συντομία, ενώνοντας εμείς, οι ελάχιστοι και απόντες, τους εαυτούς μας με εσάς εν πνεύματι, ώστε να γνωρίζετε ότι έχετε ένα έσχατο μέλος που είναι κάπου εδώ περιορισμένο για την ίδια ομολογία, και το οποίο σας παρακαλεί να το συνδράμετε με τις άγιες προσευχές σας για να ακολουθήσει τα τίμια ίχνη σας.

Αφού, λοιπόν, αποβάλετε κάθε παράλογη λύπη και αταίριαστο δάκρυ, ανάλογα με τη θέση στην οποία εγκατασταθήκατε με τη χάρη του Χριστού, ο μεν στην καθοδήγηση του ανδρικού μοναστηριού, η δε στη διοίκηση του παρθενώνα, να νήφετε, να γρηγορείτε, να αγωνίζεστε με ανδρεία, να κραταιώνεστε. Όλα να γίνονται ανάμεσα στα δύο μοναστήρια σας με αγάπη, και όλα με την τήρηση των εντολών σύμφωνα με τις υποθήκες του Αγίου Βασιλείου, ώστε, διάγοντας βίο απρόσκοπτο και ανεπίληπτο, να δοξάσετε τον Θεό στο σώμα σας και στο πνεύμα σας, με το να συγκροτείται και να στηρίζεται θεοπρεπώς το ένα μοναστήρι από το άλλο. Δηλαδή, με το να παρίστασαι εσύ, ο αδελφός Βασίλειος, που μας έγραψες και έλαβες τη συγκατάθεσή μας, και να βοηθάς καθεμία από τις μονές στο μέτρο του δυνατού. Και μη θεωρήσεις ότι δεν φέρεις ευθύνη προεστώτος, αλλά, εφόσον η επιθυμία σου εκπληρώθηκε με την ανάληψη των καθηκόντων από εκείνον που προτάθηκε, οφείλεις μάλλον να προσφέρεις τον εαυτό σου και να συνδράμεις σε όσα πρέπει.