Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 16:20

Έπειτα εκφωνεί ο διάκονος: «Αγκαλιάστε ο ένας τον άλλον και ας ασπαστούμε αλλήλους». Μην υποθέσεις ότι το φίλημα εκείνο είναι συνηθισμένο, σαν αυτά που γίνονται στην αγορά από τους κοινούς φίλους. Δεν είναι τέτοιο αυτό το φίλημα, αλλά αναμειγνύει τις ψυχές μεταξύ τους και τους εγγυάται την πλήρη αμνησικακία. Το φίλημα λοιπόν είναι σημείο του ότι οι ψυχές έχουν ενωθεί και ότι κάθε μνησικακία έχει εξοριστεί. Γι' αυτό ο Χριστός έλεγε: «Εάν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο, και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε το δώρο σου στο θυσιαστήριο, και πήγαινε πρώτα να συμφιλιωθείς με τον αδελφό σου, και τότε έλα να προσφέρεις το δώρο σου». Επομένως, το φίλημα είναι συμφιλίωση, και γι' αυτό είναι άγιο, όπως ακριβώς διακήρυττε ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Ασπαστείτε αλλήλους με φίλημα άγιο», και ο Πέτρος: «Ασπαστείτε αλλήλους με φίλημα αγάπης». Μετά από αυτό, εκφωνεί ο ιερέας: «Άνω τις καρδιές». Διότι, αληθινά, κατά τη φρικωδέστατη εκείνη ώρα, πρέπει να έχουμε την καρδιά στραμμένη άνω προς τον Θεό, και όχι κάτω, στη γη και στα γήινα πράγματα. Ουσιαστικά, λοιπόν, ο ιερέας προστάζει κατά την ώρα εκείνη να εγκαταλείψουν όλοι τις βιωτικές φροντίδες, τις μέριμνες του σπιτιού, και να έχουν την καρδιά τους στον ουρανό, προς τον φιλάνθρωπο Θεό.

Και αυτό δεν είναι μικρή αρετή, το να κάνει δηλαδή κανείς και την οικία του εκκλησία. Σας ασπάζονται όλοι οι αδελφοί. Ασπασθείτε ο ένας τον άλλον με φίλημα άγιο. Αυτήν την προσθήκη περί του αγίου φιλήματος μόνο εδώ την τοποθετεί. Γιατί άραγε; Διότι είχαν διαιρεθεί βαθύτατα μεταξύ τους με το να λένε: «Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά, εγώ δε του Χριστού»· με το να πεινάει ο ένας και να μεθάει ο άλλος· με το να έχουν έριδες, ζηλοτυπίες και δικαστικές διαμάχες. Αλλά και εξαιτίας των πνευματικών χαρισμάτων υπήρχε πολύς φθόνος και πολλή υπερηφάνεια.

«Σας ασπάζονται εν Κυρίω ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα, μαζί με την κατ' οίκον εκκλησία τους. Σας ασπάζονται όλοι οι αδελφοί.» Συγκεντρώνει και συνδέει στενά τα μέλη μέσω του ασπασμού. «Ασπαστείτε ο ένας τον άλλον με άγιο φίλημα.» Αυτήν την προσθήκη περί αγίου ασπασμού την τοποθετεί μόνο εδώ, επειδή είχαν απομακρυνθεί πάρα πολύ μεταξύ τους, λέγοντας: Εγώ μεν ανήκω στον τάδε, εγώ δε στον τάδε. «Ο ασπασμός με το δικό μου χέρι, του Παύλου.» Δείχνει ότι η επιστολή έχει συνταχθεί με πολλή προσοχή. «Αν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα.» Με αυτόν και μόνο τον λόγο προκάλεσε φόβο σε όλους: σε όσους κάνουν τα μέλη τους μέλη πόρνης, σε όσους σκανδαλίζουν τους αδελφούς μέσω των ειδωλοθύτων, σε όσους δεν πιστεύουν στην ανάσταση. Και όχι μόνο προκάλεσε φόβο, αλλά έδειξε και την οδό της αρετής, καθώς και την ασέβεια της κακίας. «Μαραναθά.» Επειδή αιτία όλων των κακών ήταν η υπεροψία, και αυτήν την υπεροψία τους την προκαλούσε η κοσμική σοφία, και αυτό αποτελούσε το αποκορύφωμα των κακών, για να την καταστείλει δεν χρησιμοποιεί καν την ελληνική γλώσσα, αλλά την εβραϊκή, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν ντρέπεται για την έλλειψη κοσμικής παιδείας, αλλά και ότι την ασπάζεται με πολλή θέρμη.