Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 16:22

«Διότι εάν κάποιος», όπως είπε ο απόστολος, «δεν αγαπά τον Κύριο, ας είναι ανάθεμα. Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού να είναι μαζί σας. Αμήν.»

Και προς τους Κορινθίους: «Εάν κάποιος δεν προσκυνά τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος έχει έλθει εν σαρκί, έχει το μαράν αθά, το ανάθεμα». Εσύ δε, η δική μου νύμφη, να νουθετείς τα τέκνα σου να εμμένουν στα δικά μου προστάγματα και να μη δειλιάσεις μπροστά σε θυμούς βασιλέων, ή σε απειλές τυράννων, ή σε φρυαγμούς αιρεσιαρχών, ή σε πυρ, ή σε ξίφος, ή σε θηρία, ή σε αφαιρέσεις χρημάτων, ή κτημάτων, ή οικιών, ή παρόμοιων πραγμάτων. Διότι, όποια ήττα και αν νομίσουν ότι θα επιφέρουν οι παραβάτες, οι ίδιοι θα την υποστούν· και όποιο σχέδιο και αν καταστρώσουν, εγώ θα το ματαιώσω· διότι έχεις στα θεμέλιά σου τη στερεή και ζώσα πέτρα.

Ερώτ. ρβʹ. Τι εννοεί: «Σάρκα και αίμα δεν μπορούν να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;» Απόκ. Ότι καθένας που τρέφει τη σάρκα του μέχρι κορεσμού, δεν μπορεί να κληρονομήσει τη βασιλεία του Θεού. Ερώτ. ργʹ. Τι εννοεί: «Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα, Μαράν αθά;» Απόκ. Δηλαδή: Αποχωρίστε τον από την Εκκλησία και από τους πιστούς, και ας είναι αποχωρισμένος από τον λαό αυτός που δεν πιστεύει. Διότι ο Κύριος ήλθε· αυτό άλλωστε ερμηνεύει το Μαράν αθά.

Ερώτηση: Αν όμως κάποιος εξαιτίας αυτού νομίσει ότι και εγώ φρονώ τα δικά του, τι να του πω; Απόκριση Ιωάννου: Πες του ότι αν και είναι φανερό ότι εκείνοι είναι άξιοι αναθεματισμού, εντούτοις εγώ είμαι πιο αμαρτωλός από κάθε άνθρωπο, και φοβάμαι μήπως, κρίνοντας κάποιον άλλο, κατακρίνω τον εαυτό μου. Διότι, ακόμη και τον ίδιο τον Σατανά αν αναθεματίσω, εφόσον πράττω τα έργα του, αναθεματίζω τον εαυτό μου. Επειδή ο Κύριος είπε: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου». Και ο Απόστολος λέει: «Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο, ας είναι ανάθεμα». Επομένως, όποιος δεν τηρεί τις εντολές του, δεν τον αγαπά, και όποιος δεν τον αγαπά, βρίσκεται υπό το ανάθεμα. Και πώς μπορεί ένας τέτοιος άνθρωπος να αναθεματίσει άλλους; Αυτά πες του, και εάν επιμείνει στα ίδια, για χάρη της συνειδήσεώς του, αναθεμάτισε τον αιρετικό.

Εάν όμως κάποιος επιθυμεί να κατανοήσει διαφορετικά τα λόγια του Δαβίδ, θεωρώντας δηλαδή ότι ο Προφήτης υποβάλλει σε κατάρες όσους ζουν με ασέβεια, και με αυτόν τον τρόπο θα διαπιστώσει ότι η προφητεία συμφωνεί με την αποστολική διδασκαλία. Διότι ο Παύλος, γράφοντας επιστολή στους Κορινθίους, έθεσε την εξής κατακλείδα: Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού, ας είναι ανάθεμα.

Γίνατε μαθητές του Παύλου και του Πέτρου. Μην απωλέσετε την παρακαταθήκη. Να θυμάστε τον Ευόδιο, τον αξιομακάριστο ποιμένα σας, ο οποίος πρώτος ανέλαβε από τους αποστόλους την ποιμαντική σας προστασία. Ας μην ντροπιάσουμε τον πατέρα, ας γίνουμε γνήσια παιδιά και όχι νόθα. Γνωρίζετε πώς συναναστράφηκα μαζί σας. Αυτά που σας έλεγα όταν ήμουν παρών, αυτά γράφω και τώρα που απουσιάζω: Αν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού, ας είναι ανάθεμα. Να γίνεστε μιμητές μου. Ας γίνω αντίψυχό σας, όταν κερδίσω τον Ιησού. Να θυμάστε τα δεσμά μου.

Επειδή, λοιπόν, τους ένωσε δια της προτροπής, εύλογα τους παραγγέλλει να ενωθούν και δια του αγίου φιλήματος. Διότι αυτό ενώνει, και γεννά ένα σώμα· και αυτό είναι το άγιο, εκείνο δηλαδή που δεν γίνεται με δόλο και δεν υπόκειται σε κατάκριση. «Ο ασπασμός γράφεται με το δικό μου χέρι, του Παύλου». Δείχνει έτσι ότι η Επιστολή συντάχθηκε με πολλή επιμέλεια· γι' αυτό και πρόσθεσε το εξής: «Αν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα».

Μαραναθά. Για ποιο λόγο ειπώθηκε αυτό; Και γιατί άραγε στην εβραϊκή γλώσσα; Επειδή η αλαζονεία ήταν η αιτία όλων των κακών· και αυτή την αλαζονεία τη δημιουργούσε η κοσμική σοφία, και αυτό ήταν το αποκορύφωμα των κακών, το οποίο προπαντός δίχασε την Κόρινθο. Καταστέλλοντας, λοιπόν, την αλαζονεία τους, δεν χρησιμοποιεί την ελληνική γλώσσα, αλλά την εβραϊκή, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν ντρέπεται για την απλότητα, αλλά και ότι την ασπάζεται με πολλή θέρμη. Και τι σημαίνει Μαραναθά; Ο Κύριός μας ήλθε. Για ποιο λόγο, λοιπόν, λέει ακριβώς αυτό; Για να επιβεβαιώσει τον λόγο της θείας οικονομίας, από τον οποίο μάλιστα συνέθεσε τα σπέρματα της αναστάσεως· και όχι μόνο γι' αυτό, αλλά και για να τους κάνει να ντραπούν, σαν να τους έλεγε: Ο κοινός Δεσπότης όλων καταδέχθηκε να συγκαταβεί τόσο πολύ, και εσείς παραμένετε στα ίδια, και επιμένετε να αμαρτάνετε; Και δεν φρίττετε από την υπερβολή της αγάπης Του, το αποκορύφωμα των αγαθών; Διότι, αναλογίσου μόνο αυτό, λέει, και θα σου είναι αρκετό για να προκόψεις σε κάθε αρετή, και θα μπορέσεις να κατασβέσεις κάθε αμαρτία.

Διότι την αλήθεια λέω, λέει, και δεν ψεύδομαι, και η συνείδησή μου το μαρτυρεί, ότι η λύπη μου είναι μεγάλη και η οδύνη στην καρδιά μου αδιάκοπη. Διότι θα ευχόμουν να γίνω εγώ ο ίδιος ανάθεμα, χωρισμένος από τον Χριστό. Τι λες, ω Παύλε; Από τον πολυπόθητο Χριστό, από τον οποίο ούτε βασιλεία ούτε γέεννα σε χώριζε, ούτε τα ορατά ούτε τα νοούμενα, ούτε τόσα άλλα, από Αυτόν εύχεσαι τώρα να γίνεις ανάθεμα; Τι συνέβη; Μήπως άλλαξες, και έσβησες εκείνον τον πόθο; Όχι, λέει, μη φοβάσαι· διότι μάλλον τον αύξησα περισσότερο. Πώς λοιπόν εύχεσαι να γίνεις ανάθεμα, και ζητάς αποξένωση, και τέτοιον χωρισμό, που άλλον όμοιό του δεν μπορεί κανείς να βρει; Επειδή Τον αγαπώ πάρα πολύ, λέει. Πώς, πες μου, και με ποιον τρόπο; Διότι το πράγμα μοιάζει με αίνιγμα. Μάλλον όμως, αν συμφωνείτε, ας μάθουμε πρώτα τι ακριβώς είναι το ανάθεμα, και τότε ας τον ρωτήσουμε για όλα αυτά, και έτσι θα κατανοήσουμε αυτήν την ανέκφραστη και παράδοξη αγάπη. Τι είναι λοιπόν το ανάθεμα; Άκουσέ τον να λέει: «Όποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα»· δηλαδή, ας αποχωριστεί από όλους, ας γίνει αποξενωμένος από όλους.

Και δεν σταματά εδώ, αλλά προσθέτει πάλι ένα άλλο εγκώμιο, λέγοντας: «Οι οποίοι και πριν από εμένα υπήρξαν στον Χριστό». Διότι και αυτό αποτελεί μέγιστο έπαινο, το να προπορευθεί κανείς και να έλθει πριν από τους άλλους. Και παρατήρησε την άγια ψυχή, πόσο καθαρή ήταν από την κενοδοξία. Διότι, μετά από τόση και τέτοια δόξα, τοποθετεί άλλους πριν από τον εαυτό του, και δεν αποκρύπτει ότι εκείνος ήλθε ύστερα από αυτούς, ούτε ντρέπεται να το ομολογεί αυτό. Και γιατί θαυμάζεις αν δεν ντρέπεται γι' αυτό, από τη στιγμή που δεν διστάζει να εκθέσει δημοσίως και τον προηγούμενο βίο του, αποκαλώντας τον εαυτό του βλάσφημο και διώκτη; Επειδή, λοιπόν, δεν είχε με ποιον άλλο τρόπο να τους προβάλει σε σχέση με τους άλλους, αναλογίστηκε τον εαυτό του που προσήλθε μετά τους άλλους, και βρήκε τρόπο και από αυτό να συνθέσει έπαινο για εκείνους, λέγοντας: «Οι οποίοι και πριν από εμένα υπήρξαν στον Χριστό». «Ασπασθείτε τον Αμπλία, τον αγαπητό μου». Πάλι εγκωμιάζει αυτόν με γνώμονα την αγάπη· διότι η αγάπη του Παύλου ήταν ένεκα του Θεού και περιείχε αναρίθμητα αγαθά. Διότι, αν το να αγαπάται κανείς από βασιλιά είναι σπουδαίο, το να αγαπάται από τον Παύλο πόσο μεγάλο εγκώμιο είναι; Διότι δεν θα τον είχε ελκύσει σε τόσο θερμή αγάπη, αν δεν είχε αποκτήσει πολλή αρετή. Επειδή γνωρίζει ότι, όσους ζουν στην κακία και την παρανομία, όχι μόνο δεν τους αγαπά, αλλά και τους αναθεματίζει· όπως όταν λέει: «Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα»· και, «Εάν κάποιος σας ευαγγελίζεται κάτι διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». «Και τον Ουρβανό τον συνεργό μου στον Χριστό».

«Είθε να του είναι ευάρεστη η διαλογή μου». Με τον όρο «διαλογή» εννοεί την αίνεση· διότι αυτός που ψάλλει, συνομιλεί με τον Θεό. Ο δε Σύμμαχος τη «διαλογή» την ονόμασε «διάλεξη», ενώ ο Ακύλας «ομιλία». Προσεύχομαι, λέει, η υμνωδία μου αυτή να αποδειχθεί γλυκύτατη και τερπνότατη. «Εγώ δε θα ευφρανθώ εν Κυρίω». Διότι, λέει, όταν συμβεί αυτό, εγώ θα καρπωθώ την επακόλουθη ψυχική αγαλλίαση. «Είθε να εκλείψουν οι αμαρτωλοί από τη γη, και οι άνομοι, ώστε να μην υπάρχουν πια». Αφού περιέγραψε το θείο κάλλος και τον άρρητο πλούτο, στον βαθμό που ήταν εφικτό για την ανθρώπινη φύση, ποθεί να γίνουν όλοι οι άνθρωποι μέτοχοι της ίδιας γνώσης, και ικετεύει να εκλείψει παντελώς η ομάδα των αμαρτωλών, μη παρακαλώντας να καταστραφούν οι ίδιοι, αλλά δεόμενος να μεταστραφούν, και εκλιπαρώντας να διαλυθεί το πλήθος τους με το να αλλάξουν παράταξη και να διδαχθούν τα θεία. Εάν όμως κάποιος επιθυμεί να κατανοήσει τα λόγια αυτά διαφορετικά, θεωρώντας δηλαδή ότι ο προφήτης καταβάλλει με κατάρες όσους συμβιώνουν με την ασέβεια, ακόμη και έτσι θα διαπιστώσει ότι η προφητεία συμφωνεί απόλυτα με την αποστολική διδασκαλία. Διότι και ο μακάριος Παύλος, στην επιστολή του προς τους Κορινθίους, λέει: «Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού, ας είναι ανάθεμα». Διότι αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα εκείνων που αγαπούν θερμά.

Όλα αυτά να τα πράττεις διατηρώντας τη μνήμη του Κυρίου, και να παρακαλείς Κύριον τον Θεό να γίνει ο ίδιος οδηγός σου σε ό,τι και αν κάνεις· διότι όπου προσκαλείται ο Χριστός και όπου κατοικήσει ο Χριστός, εκεί τα πάντα είναι άγια, τα πάντα ευλογημένα. Εκεί ο Χριστός ευφραίνεται, και μακάριοι είναι όσοι πεινούν και όσοι διψούν για αυτόν, όσοι τον τρώνε και όσοι τον πίνουν, και όσοι τον αγαπούν. Διότι ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή κίνδυνος ή μάχαιρα ή θάνατος; Επειδή η γλυκύτητα του Χριστού και η θεϊκή του αγάπη υπερισχύουν όλων μαζί, μέσω της μνήμης του Χριστού. Όπως ακριβώς και οι άγιοι μάρτυρες περιφρόνησαν τον θάνατο χάριν της αγάπης και της γλυκύτητας του Χριστού, ώστε να κερδίσουν μόνον αυτόν, καθώς και ο άγιος Παύλος κηρύττει: εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού, ας είναι ανάθεμα, μαραναθά· και το μαραναθά στα εβραϊκά σημαίνει: είδα τον Κύριο. Και αμέσως του εμφανίστηκε ο Κύριος και του λέει: επειδή με αγαπάς, Παύλε, δες πού βρίσκομαι. Από χαρά, λοιπόν, λέει ο Παύλος το μαραναθά: είδα τον Κύριο, δες, ήλθε ο Κύριος, δες πού είναι.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος παρήγγειλε να μην προβαίνουμε πάντοτε μόνο σε παραινέσεις, αλλά και να ελέγχουμε με αυστηρότητα, λέγοντας τα εξής: «Για την αιτία αυτή να τους ελέγχεις με αυστηρότητα». Ας τους ελέγξουμε, λοιπόν, τώρα με αυστηρότητα, ώστε, αφού ντραπούν για όσα έχουν προηγηθεί και καταδικάσουν τους εαυτούς τους, να μη δεχθούν πλέον τη φθορά της παράνομης νηστείας. Εξαιτίας αυτών και εγώ, αφήνοντας πλέον την παραίνεση, διαμαρτύρομαι και φωνάζω δυνατά: «Εάν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα». Και ποια μεγαλύτερη απόδειξη θα μπορούσε να υπάρξει για το ότι κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο, από το να έχει ως κοινωνούς στη γιορτή εκείνους που Τον σκότωσαν; Αυτούς δεν τους αναθεμάτισα εγώ, αλλά ο Παύλος· ή μάλλον, ούτε ο Παύλος, αλλά ο Χριστός που ομιλεί μέσω αυτού, και ο Οποίος είπε πρωτύτερα ότι «όσοι δικαιώνεστε μέσω του νόμου, εκπέσατε από τη χάρη». Αυτά τα λόγια να τους πείτε, και αυτές τις αποφάσεις να τους διαβάσετε, και αφού τους διασώσετε με κάθε ζήλο και τους αρπάξετε από τον φάρυγγα του διαβόλου, οδηγήστε τους σε εμάς την ημέρα της νηστείας, ώστε, εκπληρώνοντας και την υπόσχεση που σας οφείλουμε, ομόθυμα και με ένα στόμα, μαζί με τους αδελφούς μας, να δοξάσουμε τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες.

«Σας ασπάζονται εν Κυρίω ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα, μαζί με την κατ' οίκον εκκλησία τους. Σας ασπάζονται όλοι οι αδελφοί.» Συγκεντρώνει και συνδέει στενά τα μέλη μέσω του ασπασμού. «Ασπαστείτε ο ένας τον άλλον με άγιο φίλημα.» Αυτήν την προσθήκη περί αγίου ασπασμού την τοποθετεί μόνο εδώ, επειδή είχαν απομακρυνθεί πάρα πολύ μεταξύ τους, λέγοντας: Εγώ μεν ανήκω στον τάδε, εγώ δε στον τάδε. «Ο ασπασμός με το δικό μου χέρι, του Παύλου.» Δείχνει ότι η επιστολή έχει συνταχθεί με πολλή προσοχή. «Αν κάποιος δεν αγαπά τον Κύριο Ιησού Χριστό, ας είναι ανάθεμα.» Με αυτόν και μόνο τον λόγο προκάλεσε φόβο σε όλους: σε όσους κάνουν τα μέλη τους μέλη πόρνης, σε όσους σκανδαλίζουν τους αδελφούς μέσω των ειδωλοθύτων, σε όσους δεν πιστεύουν στην ανάσταση. Και όχι μόνο προκάλεσε φόβο, αλλά έδειξε και την οδό της αρετής, καθώς και την ασέβεια της κακίας. «Μαραναθά.» Επειδή αιτία όλων των κακών ήταν η υπεροψία, και αυτήν την υπεροψία τους την προκαλούσε η κοσμική σοφία, και αυτό αποτελούσε το αποκορύφωμα των κακών, για να την καταστείλει δεν χρησιμοποιεί καν την ελληνική γλώσσα, αλλά την εβραϊκή, δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν ντρέπεται για την έλλειψη κοσμικής παιδείας, αλλά και ότι την ασπάζεται με πολλή θέρμη.

Και τι σημαίνει το Μαραναθά; Ότι ο Κύριος ήλθε. Και για ποιον λόγο το λέει αυτό; Εάν όχι για να επιβεβαιώσει τον λόγο περί της θείας Οικονομίας, από τον οποίο άλλωστε συνέθεσε τα σπέρματα της αναστάσεως; Σαν να έλεγε: Ο κοινός όλων Δεσπότης καταδέχθηκε να κατέλθει τόσο πολύ, και εσείς βρίσκεστε σε τέτοια κατάσταση; «Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού να είναι μαζί σας». Διότι αυτό είναι το γνώρισμα του διδασκάλου, το να μη συμβουλεύει μόνον, αλλά και να βοηθά με προσευχές. «Η αγάπη μου να είναι με όλους σας εν Χριστώ Ιησού, Αμήν». Επειδή τους ήλεγξε σφοδρά, τους καταπραΰνει λοιπόν στη συνέχεια, και για να μη νομίσουν ότι κατέληξε σε αυτό ικετεύοντάς τους, πρόσθεσε το, «Εν Χριστώ»· διότι δεν έχει τίποτε το ανθρώπινο, ούτε το σαρκικό, αλλά είναι εντελώς πνευματική.