Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 2:1

Και εγώ, όταν ήλθα σε εσάς, αδελφοί, δεν ήλθα με υπεροχή λόγου ή σοφίας για να σας αναγγείλω τη μαρτυρία του Θεού. Διότι αποφάσισα να μη γνωρίζω τίποτε άλλο ανάμεσά σας, παρά μόνο τον Ιησού Χριστό, και μάλιστα εσταυρωμένο. Και εγώ παρουσιάστηκα σε εσάς με αδυναμία και με πολύ τρόμο· και ο λόγος μου και το κήρυγμά μου δεν στηρίζονταν σε πειστικά λόγια ανθρώπινης σοφίας, αλλά σε απόδειξη Πνεύματος και δυνάμεως, ώστε η πίστη μας να μη βασίζεται σε σοφία ανθρώπων, αλλά σε δύναμη Θεού.

Και αν κάποιος, λέγει, επέλεγε να αντιπαραβάλει τις ανθρώπινες δυνάμεις προς τη δύναμη του Θεού, θα παρατηρούσε βεβαίως οπωσδήποτε ότι αυτό που φαίνεται από τα θεία έργα να έχει πραχθεί ενδεχομένως με αδυναμία, και τρόπον τινά όχι με όλη τη δύναμη του Δημιουργού, βρίσκεται πέρα από κάθε ανθρώπινη ισχύ και είναι ανώτερο από αυτήν· με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα σκεφθείς και για τη σοφία, ότι αυτό που φαίνεται να είναι μωρό, είναι σοφότερο από τους ανθρώπους. Σαν να ήθελε κάποιος να συγκρίνει με τα μεγέθη και τις ομορφιές των στοιχείων της φύσης, εννοώ του ουρανού και του ηλίου και των λοιπών άστρων και του πυρός και του ύδατος και των υπολοίπων, τα μικρά και ελάχιστα από τα κτίσματα, θα βρεθεί ότι η δύναμη και η σοφία σε αυτά είναι εντελώς μικρή, και εξαιτίας της υστέρησής τους ... θα φαινόταν ίσως σε κάποιον· αλλά κανένας από εμάς δεν θα μπορούσε να γίνει δημιουργός ούτε αυτών των τόσο ... . Είναι αληθές λοιπόν, ότι το ασθενές του Θεού είναι ισχυρότερο από τους ανθρώπους, και το μωρό του Θεού είναι σοφότερο από τους ανθρώπους. Η θεία Οικονομία λοιπόν εμπεριέχει την πάνσοφη ιδιότητα, διότι ο Χριστός βασίλευσε συνετά σε όλη την υπ' ουρανόν με σοφία. <Καταγγέλλοντας σε εσάς το μαρτύριο του Θεού.> Ως μαρτύριο του Θεού αναφέρει τον Χριστό· διότι εμαρτύρησε ο Θεός και Πατέρας για αυτόν λέγοντας: «Ούτός εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα». <Και εγώ με ασθένεια και με φόβο κ.λπ.>

Ο Ναβουχοδονόσορ, λοιπόν, βλέποντας και μένοντας έκπληκτος με τα θαυμάσια γεγονότα που συνέβησαν τότε στους τρεις παίδες, τα ανακοίνωσε δημόσια με διάταγμα σε όλους τους λαούς, τις φυλές και τις γλώσσες που βρίσκονταν υπό την εξουσία του, ώστε και αυτοί, ακούγοντας τα όσα έγιναν, να φοβηθούν και να δοξάσουν τον Θεό, όπως ακριβώς και ο ίδιος τον υμνούσε λέγοντας: «Η βασιλεία Του είναι βασιλεία αιώνια και η εξουσία Του παραμένει από γενεά σε γενεά». Έπειτα, διηγήθηκε αυτό που συνέβη στο δεύτερο όραμά του, πώς δηλαδή κανένας από τους μάγους, τους μάντεις και τους Χαλδαίους δεν μπόρεσε να εξηγήσει τον λόγο στον βασιλιά, μέχρι που κλήθηκε ο Δανιήλ, ο οποίος του είχε διηγηθεί και το πρώτο όραμα, ώστε σε όλα ο Θεός να δοξάσει τους δικούς Του δούλους, τους προφήτες, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα βάρβαρα και αλλόφυλα έθνη, τα οποία νόμιζαν ότι μπορούσαν να υπερηφανεύονται για την ανθρώπινη σοφία τους, έχοντας ασκηθεί σε επίγεια γνώση. Διότι η «χάρη και η δωρεά» από τον Θεό έρχεται άνωθεν από τον ουρανό, παρέχοντας τον πλούτο της στους άξιους, της οποίας μετείχαν οι μακάριοι προφήτες, αποκτώντας σύνεση διαρκώς από το Άγιο Πνεύμα. Όπως ακριβώς λέει και ο Απόστολος γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Και εγώ ήρθα σε σας», «όχι με διδακτούς λόγους ανθρώπινης σοφίας», «αναγγέλλοντάς σας το μυστήριο του Χριστού», «αλλά με διδακτούς λόγους του Πνεύματος, συγκρίνοντας τα πνευματικά με τα πνευματικά».

Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Δεν ήλθα με υπεροχή λόγου, κηρύττοντάς σας το μαρτύριο του Θεού»· και, «Τα μωρά του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταισχύνει τους σοφούς». Δεν είπε απλώς «τα μωρά», αλλά «τα μωρά του κόσμου»· διότι δεν ισχύει πάντως ότι όσα είναι μωρά για τον κόσμο, είναι μωρά και ενώπιον του Θεού. Αντιθέτως, πολλοί από αυτούς που εδώ θεωρούνται ανόητοι, ενώπιον του Θεού είναι σοφότεροι από όλους τους άλλους· όπως ακριβώς και πολλοί από αυτούς που ζουν εδώ σε πενία, ενώπιον του Θεού είναι ευπορότεροι από όλους. Επειδή και εκείνος ο Λάζαρος, αν και ήταν ο πτωχότερος όλων στον κόσμο, ήταν ο ευπορότερος όλων στους ουρανούς. Επομένως, μωρία του κόσμου ονομάζει εκείνους που δεν έχουν ακονισμένη γλώσσα, εκείνους που δεν έχουν συμμετάσχει στην έξωθεν σοφία, αυτούς που στερούνται την ευγλωττία. Και αυτούς εξέλεξε ο Θεός, λέει, για να καταισχύνει τους σοφούς. Και πώς, πες μου, δι' αυτών καταισχύνονται εκείνοι;

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤ΄. Κι εγώ, αδελφοί, όταν ήλθα σε εσάς, δεν ήλθα με υπεροχή λόγου ή σοφίας, αναγγέλλοντάς σας το μαρτύριο του Θεού. Διότι αποφάσισα να μη γνωρίζω τίποτε άλλο ανάμεσά σας, παρά μόνον τον Ιησού Χριστό, και αυτόν εσταυρωμένο.

Και δεν είπε: «Αν και είμαι απαίδευτος στον λόγο, είναι όμως και εκείνοι»· διότι αυτό θα έδινε την εντύπωση ότι διαβάλλει και εκείνους, ενώ εξυψώνει τούτους· αλλά καταρρίπτει αυτό καθαυτό το ζήτημα της κοσμικής σοφίας. Και στην πρώτη Επιστολή αγωνίζεται σθεναρά γι' αυτό, λέγοντας ότι όχι μόνο δεν συντελεί σε τίποτα στο κήρυγμα αυτό, αλλά και ότι επισκιάζει τη δόξα του σταυρού: «Διότι ήλθα», λέει, «προς εσάς όχι με υπεροχή λόγου ή σοφίας, για να μην κενωθεί ο σταυρός του Χριστού»· και πολλά άλλα τέτοια· ότι δηλαδή ήσαν απαίδευτοι στη γνώση, γεγονός που συνιστά και την έσχατη αμάθεια.

Ότι δε και το μεγαλύτερο μέρος από αυτούς αποτελούνταν από απλοϊκούς ανθρώπους, το δηλώνει γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Βλέπετε την κλήση σας, ότι δεν υπάρχουν πολλοί σοφοί κατά σάρκα»· και ότι προέρχονταν από ασήμους: «Δεν υπάρχουν πολλοί», λέγει, «ευγενείς»· και όχι μόνο δεν ήταν ευγενείς, αλλά ήταν και εξαιρετικά ταπεινοί. Διότι «τα ασθενή του κόσμου», λέγει, «εξέλεξε ο Θεός, και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα». Αλλά μήπως ήταν μεν απλοϊκός και απαίδευτος, είχε όμως κάποια ικανότητα να πείθει με τα λόγια του; Ούτε αυτό. Και τούτο πάλι ο ίδιος το αποδεικνύει λέγοντας: «Και εγώ ήλθα προς εσάς όχι με υπεροχή λόγου ή σοφίας, αναγγέλλοντάς σας το μαρτύριο».

γʹ. Διότι οι έξωθεν φιλόσοφοι και ρήτορες και συγγραφείς, μη επιζητώντας το κοινό συμφέρον, αλλά αποσκοπώντας μόνο στο πώς θα θαυμαστούν οι ίδιοι, ακόμη και αν είπαν κάτι χρήσιμο, και αυτό το απέκρυψαν, σαν μέσα σε κάποιο σκοτάδι, με τη συνήθη τους ασάφεια. Οι απόστολοι, όμως, και οι προφήτες έπραξαν το εντελώς αντίθετο· διότι κατέστησαν τα λόγια τους σαφή και φανερά σε όλους, επειδή ήταν κοινοί δάσκαλοι της οικουμένης, ώστε να μπορεί ο καθένας και από μόνος του να μαθαίνει τα λεγόμενα, απλώς και μόνο μέσα από την ανάγνωση. Και προαναγγέλλοντας αυτό ο προφήτης έλεγε: «Θα είναι όλοι διδαγμένοι από τον Θεό· και δεν θα πει ο καθένας στον πλησίον του, Γνώρισε τον Κύριο, διότι όλοι θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερό τους». Και ο Παύλος λέει: «Κι εγώ, αδελφοί, ήλθα προς εσάς, όχι με υπεροχή λόγου ή σοφίας, για να σας κηρύξω το μυστήριο του Θεού». Και πάλι: «Ο λόγος μου και το κήρυγμά μου δεν στηρίχθηκαν σε πειστικά λόγια ανθρώπινης σοφίας, αλλά σε απόδειξη Πνεύματος και δυνάμεως». Και πάλι λέει: «Διότι λαλούμε σοφία η οποία δεν ανήκει σε τούτο τον αιώνα, ούτε στους άρχοντες τούτου του αιώνα, οι οποίοι καταργούνται». Διότι σε ποιον δεν είναι ξεκάθαρα όλα όσα περιέχονται στα Ευαγγέλια; Και ποιος, ακούγοντας ότι μακάριοι είναι οι πράοι, μακάριοι οι ελεήμονες, μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, και όλα τα παρόμοια, θα χρειαστεί δάσκαλο, για να κατανοήσει κάτι από αυτά που λέγονται;

Διότι από αυτό προέρχεται η αμαρτία· φιλονίκησαν να αποδειχθούν σοφότεροι από τους νόμους του Θεού· και επειδή δεν θέλησαν να τους μάθουν έτσι όπως ο ίδιος νομοθέτησε, γι' αυτόν τον λόγο δεν έμαθαν απολύτως τίποτα. «Από αυτόν, λοιπόν, εσείς είστε εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση.» Είστε παιδιά του Θεού, λέει, επειδή γίνατε τέτοιοι μέσω του Χριστού. Διότι, επειδή είπε «εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και τα αγενή», αποδεικνύει ότι είναι πιο ευγενείς από όλους, αφού έχουν τον Θεό για πατέρα· για αυτή την ευγένεια όμως, λέει, δεν είναι αίτιος ο τάδε ή ο δείνα, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος μας έκανε σοφούς, δίκαιους και άγιους. Διότι αυτό σημαίνει το: «Έγινε για εμάς σοφία και αγιασμός και απολύτρωση». «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο ας καυχάται.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Κι εγώ, όταν ήρθα σε εσάς, αδελφοί, δεν ήρθα κηρύττοντάς σας με υπεροχή λόγου ή σοφίας.» Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, καταφέρθηκε σφοδρά εναντίον της σοφίας των Ελλήνων, ώστε να πείσει τους ανθρώπους για τούτο: όπως ακριβώς είναι δίκαιο να καυχάται κανείς στον Κύριο.

Διότι, όταν αναζητούμε από τον εαυτό μας τα όσα υπερβαίνουν τον εαυτό μας, τίποτα δεν γίνεται πιο ανόητο, ούτε πιο αδύναμο από εμάς. Επειδή είναι δυνατόν να έχει κανείς ακονισμένη γλώσσα, αλλά είναι αδύνατον να έχει ισχυρά δόγματα. «Τη μαρτυρία του Θεού». Αντί, λέγει, για το κήρυγμα που μαρτυρούμε, ότι δηλαδή σταυρώθηκε και πέθανε για εμάς. «Διότι αποφάσισα να μη γνωρίζω τίποτε άλλο ανάμεσά σας, παρά μόνο τον Ιησού Χριστό, και μάλιστα σταυρωμένο». Αυτό το λέγει, για να δείξει ότι στερείται παντελώς της έξωθεν σοφίας. Διότι δεν ήλθα, λέγει, πλέκοντας συλλογισμούς, ούτε σοφίσματα, ούτε για να σας πω οτιδήποτε άλλο, παρά ότι ο Χριστός σταυρώθηκε. «Και εγώ βρέθηκα κοντά σας με ασθένεια και με φόβο και με πολύ τρόμο». Εννοεί τους κινδύνους, τις επιβουλές και το να διώκεται καθημερινά. Αυτό όμως δεν αποτελεί μομφή για τον Παύλο, αλλά αδυναμία της φύσεως, και εγκώμιο της προαιρέσεώς του, διότι, αν και φοβόταν τον θάνατο και τα χτυπήματα, δεν έπραξε τίποτε το ανάξιο εξαιτίας αυτού του φόβου. «Και ο λόγος μου και το κήρυγμά μου δεν στηρίχθηκαν σε πειστικά λόγια σοφίας». Δηλαδή, μη έχοντας την έξωθεν σοφία. «Αλλά σε απόδειξη Πνεύματος και δυνάμεως». Εννοεί τις ενέργειες που επιτελούσε μέσω του Πνεύματος.