Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:19

Ξεκινώ, λοιπόν, το εγχείρημα όχι έχοντας θάρρος στη δική μου σοφία, ούτε φιλοδοξώντας να επιδείξω τη θύραθεν γνώση που απέκτησα από ανθρώπινη διδασκαλία (διότι δεν αγνοώ τη διπλή άγνοια που με διακρίνει, η οποία προέρχεται τόσο από φυσική αδυναμία όσο και από ραθυμία της προαιρέσεως), αλλά έχοντας επικαλεστεί τον Λόγο που ήταν εν αρχή και προς τον Θεό και ήταν Θεός, την ίδια τη Σοφία, το αληθινό φως που φωτίζει και δίνει σοφία στους τυφλούς, και έχοντας ζητήσει από Αυτόν λόγο κατά το άνοιγμα του στόματός μου και έχοντας πιστέψει ότι έλαβα, σύμφωνα με την απολύτως αληθινή υπόσχεσή Του, όχι μόνο λόγο αλλά και στόμα και σοφία ακαταμάχητη. Οχυρωμένος με αυτήν ακριβώς την πίστη, προχωρώ πλέον με θάρρος στους λόγους υπέρ της αληθείας, γνωρίζοντας ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να πω τίποτα δικό μου, ή μάλλον ούτε καν θα μιλήσω εγώ, αλλά, για να μιλήσω προφητικά, θα ακούσω όσα θα μου πει Εκείνος, ο οποίος είναι πιστός σε όλους τους λόγους Του και όσιος σε όλα τα έργα Του, Εκείνος που συλλαμβάνει τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους, του Οποίου το μωρό είναι σοφότερο από τους ανθρώπους, και ο οποίος εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και μέσω αυτών καταντρόπιασε τους σοφούς, και, όπως προείπε, κατέστρεψε τη σοφία τους και αθέτησε τη σύνεση εκείνων που θεωρούνταν συνετοί, του Οποίου τα μυστήρια αποκρύφθηκαν μεν από τους σοφούς και τους συνετούς, αποκαλύφθηκαν δε στα νήπια.

Εάν βεβαίως θεωρείται καλό για χάρη της σαφήνειας, ας αναλάβει κάποιος το πρόσωπο του ορθοδόξου και, κατεβαίνοντας στον στίβο, ας αντιμετωπίσει πιο μαχητικά τον λόγο του αντιπάλου· διότι, εφόσον αυτός αποτόλμησε να καταγράψει και να στηλιτεύσει τη δική του πλάνη, όποιος κι αν είναι, πρέπει βεβαίως και εδώ να αντιπαραταχθεί λόγος απέναντι σε λόγο. Και ο μεν αγώνας ας γίνει δημόσιο θέαμα, εσύ δε κάθισε στην προεδρία βασιλικά, έχοντας ως πάρεδρο την αλήθεια, συγκροτώντας αυτό το λογικό θέατρο, και διαιτήτευσε τον αγώνα με αμεροληψία, κατά τη συνήθειά σου. Και δες εμένα, τον ασπρομάλλη και γηραιό στα χρόνια, τον μικρό όμως στην ηλικία ανάμεσα στους αδελφούς μου τους επισκόπους, και τον πιο ευτελή και ελάχιστο από όλους, να αναμετρώμαι με τον μεγαλόστομο, τον αγέρωχο και υψηλό εξίσου στον θρόνο και στο φρόνημα· ώστε ο Κύριος, που αντιτάσσεται στους υπερήφανους και δίνει χάρη στους ταπεινούς, Αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους και εκλέγει τα μωρά και τα ασθενή του κόσμου, για να καταισχύνει και να καταβάλει μέσα από αυτά τον πρώτο, τον ισχυρό στην κακία και υπερήφανο κοσμοκράτορα, καθώς και τους οπαδούς του, Αυτός ας ενδυναμώσει και τη δική μου ασθένεια και ας με ενθαρρύνει να βγω σε αναμέτρηση με εκείνον που εξέφρασε με παράδοξο τρόπο την αλλότρια πίστη. Κι εγώ, αφού του αποσπάσω τη μάχαιρα, δηλαδή τη δύναμη του λόγου, που καυχιέται ότι μόνο εκείνος διαθέτει –αλλά αποφεύγω να πω το επόμενο, καθώς είναι σκληρό– αρκούμαι να πω ότι η θεία χάρη οπωσδήποτε θα επικρατήσει και θα καταβάλει τον υπερόπτη.

Γι' αυτόν τον λόγο, αφού είπε «θα σωθεί», πρόσθεσε ερμηνεύοντας πώς θα σωθεί, δηλαδή ότι σε αυτή την κατάσταση παραμένει και διατηρείται: στο να τιμωρείται αιώνια διά του πυρός. 1 Κορ 3,19: Πώς «συνέλαβε τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους»; Νόμισαν ότι μέσω της ανθρώπινης γνώσης που διέθεταν θα κατανοήσουν τη δύναμη του μυστηρίου του Χριστού· αυτοί όμως, όχι μόνο δεν πέτυχαν αυτά που έλπιζαν, έχοντας εμπιστευθεί τους εαυτούς τους στους ανθρώπινους συλλογισμούς, αλλά και τα αποτελέσματα της πανουργίας τους κατέληξαν στο αντίθετο από αυτό που επιδίωκαν, καθώς η αδυναμία των συλλογισμών τους περιέβαλε με μεγαλύτερη άγνοια και αμηχανία. 1 Κορ 3,20-23: Εάν, λοιπόν, «οι διαλογισμοί των ανθρώπων είναι μάταιοι» και «οι σοφοί» μάλλον συλλαμβάνονται «μέσα στην πανουργία» τους παρά αποκομίζουν κάποιο κέρδος από αυτήν, είναι φανερό ότι ούτε η ανθρώπινη σοφία ούτε η δεινότητα των συλλογισμών έχουν κάποια ισχύ ή συντελούν στη διδασκαλία και τη μάθηση των πνευματικών. Εάν, όμως, τίποτα από αυτά δεν συντελεί σε τούτα, πώς θα μπορούσε κάποιος που διδάσκει να καυχηθεί, εφόσον κανένα από όσα θεωρούνται ισχυρά ανάμεσα στους ανθρώπους δεν αποδεικνύεται ότι συντελεί στην ωφέλεια; Διότι είναι φανερό πως, αν κάποιος διδάσκει κάτι, αυτό είναι έργο της άνωθεν χάριτος και δωρεάς, και όχι της δικής του σοφίας ή της διανοητικής του οξύτητας. Και τα χαρίσματα δεν τα λαμβάνουμε για να υπερηφανευόμαστε για αυτά, αλλά για την κοινή ωφέλεια των ανθρώπων.

Μια τέτοια σοφία είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Οι διαλογισμοί όσων είναι σοφοί με αυτόν τον τρόπο είναι μάταιοι, και ενώ πιάνονται στις δικές τους πανουργίες, συλλαμβάνονται από τον απλό λόγο της αλήθειας. Αυτήν, όπως παλαιά έτσι και τώρα, την αποστρέφεται κάθε ευσεβής νους, όπως και τις μακροσκελείς φλυαρίες, τα ψυχικά βάραθρα, τις παγίδες του πονηρού, το μεγάλο εργαστήριο της απώλειας.