Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:20

Για τον λόγο αυτό, οι Σαδδουκαίοι και οι Ηρωδιανοί, αν και είχαν τον νόμο στα χείλη τους, ντροπιάστηκαν από τον Σωτήρα όταν άκουσαν: «Πλανάσθε, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τη δύναμη του Θεού». Και έχει αποδειχθεί σε όλους ότι ακόμη και εκείνοι που φαινόταν πως διδάσκουν τον νόμο, ελέγχθηκαν πως στη διάνοιά τους είναι αιρετικοί και θεομάχοι. Άλλους, λοιπόν, τους πλάνησαν λέγοντας τέτοια, αλλά τον Κύριο, που έγινε άνθρωπος, δεν μπόρεσαν να τον ξεγελάσουν· «διότι ο Λόγος έγινε σάρκα», Αυτός που «γνωρίζει τους διαλογισμούς των σοφών ότι είναι μάταιοι». Διότι με αυτόν τον τρόπο ήλεγξε και τους Ιουδαίους που επιχειρούσαν να υφαρπάξουν τα λόγια του, λέγοντας: «Αν ο Θεός ήταν πατέρας σας, θα με αγαπούσατε· διότι εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και ήλθα» προς εσάς. Έτσι μου φαίνεται ότι ενεργούν και αυτοί τώρα· διότι αποκρύπτουν όσα φρονούν και, τελικά, όταν γράφουν, δανείζονται λέξεις από τις Γραφές, ώστε «δελεάζοντας» μέσα από αυτές, να παρασύρουν στη δική τους κακία αυτούς που έχουν άγνοια.

Ακούστε, λοιπόν, και κατανοήστε αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο, για να αξιωθείτε την αληθινή σοφία. Διότι είπε: Κανείς ας μην εξαπατά τον εαυτό του. Όποιος ανάμεσά σας θέλει να γίνει σοφός σε τούτον τον αιώνα, ας γίνει μωρός, για να γίνει σοφός. Διότι η σοφία του κόσμου τούτου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Επειδή είναι γραμμένο: Εκείνος που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους. Και: Ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των σοφών, ότι είναι μάταιοι.

Από 〈την〉 〈Α΄〉 προς Κορινθίους, ενώ για τον ίδιο τον Μαρκίωνα είναι 〈Β΄〉 και σε εμάς 〈Β΄〉. 〈α〉 (〈θ〉). «Διότι είναι γραμμένο: θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». 〈β〉 (〈ι〉). «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο να καυχάται». 〈γ〉 (〈ια〉). «Των αρχόντων αυτού του αιώνα οι οποίοι καταργούνται». 〈δ〉 (〈ιβ〉). «Διότι είναι γραμμένο: αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους. Και πάλι: ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, ότι είναι μάταιοι». 〈ε〉 (〈ιγ〉). «Διότι και το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». 〈στ〉 (〈ιδ〉). «Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της; Διότι, λέει, θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». 〈ζ〉 (〈ιε〉). Παραλλαγμένα· διότι αντί για το «στον νόμο» λέει «στον νόμο του Μωυσή». Και πριν από αυτό λέει: «ή μήπως και ο νόμος δεν τα λέει αυτά;». 〈η〉 (〈ιστ〉). «Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια;» 〈θ〉 (〈ιζ〉). «Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα ήταν ο Χριστός. Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε (ο Θεός). Αυτά δε έγιναν τύποι για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως εκείνοι τα επιθύμησαν».

Διότι, ακολούθως, και εσύ ο ίδιος θα ακούσεις ότι έχουν αποβεί μάταια για σένα· «διότι γνωρίζει ο Θεός τους διαλογισμούς των σοφών, ότι είναι μάταιοι». Διότι εκείνος που γεννά τον ενυπόστατο Λόγο τον γέννησε ίσο με τον εαυτό του και όχι παραλλαγμένο από τη δική του θεότητα [όχι] εξαιτίας της παραλλαγής του γεννήματος, αλλά επειδή θα ήταν εντελώς απρεπές να σκεφτούμε εμείς ότι αυτός που γέννησε έχει γεννήσει ένα γέννημα ανάξιο του εαυτού του, άνισο και κατώτερο από τον γεννήτορα. Γι' αυτόν τον λόγο είπε ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν διά του Υιού και ενυπόστατου Λόγου, ώστε να μην τον συγκαταλέξει ανάμεσα στα δημιουργήματα, αλλά ως όντα σε όλα όμοιο και ίσο με τον Πατέρα, επειδή αυτό [είναι] που αρμόζει στην ονομασία του Πατέρα, όντας πάντοτε [όμοιος] κατά την ουσία με τον Όντα, μη όντας ξένος, αλλά γνήσιος, ως Υιός ομοούσιος γεννημένος από αυτόν. 21. δ. Εάν ο Θεός διαμένει ατελεύτητα σε αγέννητη φύση και το γέννημα είναι ατελεύτητα γέννημα, η κακοδοξία περί του ομοουσίου και του ομοιουσίου θα αφανιστεί. Υφίσταται δε το ασύγκριτο κατά την ουσία, καθώς η κάθε φύση διαμένει ακατάπαυστα στο ιδιαίτερο αξίωμα της φύσης της.

Διότι δεν υπάρχει αλήθεια στο στόμα τους, η καρδιά τους είναι μάταιη. Μάταιη είναι και η καρδιά των θύραθεν σοφών, για τους οποίους έχει λεχθεί: Ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των σοφών ότι είναι μάταιοι. Ο λάρυγγάς τους απέπνεε νεκρά δόγματα, διότι δεν δίδασκαν τον ζωοποιό λόγο του Θεού, αλλά τον ψευδή και νεκρό. Κρίνε τους, Θεέ, αυτούς που επιβουλεύονται τις ελπίδες μου για την κληρονομία· διότι αυτοί σε παραπικραίνουν. Κρίνε τους· διότι, ενώ εσύ μεριμνάς να σώσεις, αυτοί πολεμούν και επιβουλεύονται. Επιθυμεί όμως να ωφεληθούν και αυτοί, κρινόμενοι από τώρα κιόλας, ώστε να απαλλαγούν από το πλήθος των ασεβειών.

Β΄. Έπειτα αναφέρει και τον τρόπο με τον οποίο τους κατέβαλε, προσθέτοντας και μία άλλη μαρτυρία: Διότι ο Κύριος, λέει, γνωρίζει τους διαλογισμούς των σοφών, ότι είναι μάταιοι. Όταν λοιπόν η άπειρη σοφία εκφέρει αυτή την ετυμηγορία για αυτούς, και αποφαίνεται ότι είναι τέτοιοι, ποια άλλη απόδειξη ζητάς για την έσχατη ανοησία τους; Διότι, ενώ οι κρίσεις των ανθρώπων πολλές φορές σφάλλουν, η απόφαση του Θεού είναι πάντοτε ανεπίληπτη και αδέκαστη.

Γι' αυτόν τον λόγο, αφού είπε «θα σωθεί», πρόσθεσε ερμηνεύοντας πώς θα σωθεί, δηλαδή ότι σε αυτή την κατάσταση παραμένει και διατηρείται: στο να τιμωρείται αιώνια διά του πυρός. 1 Κορ 3,19: Πώς «συνέλαβε τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους»; Νόμισαν ότι μέσω της ανθρώπινης γνώσης που διέθεταν θα κατανοήσουν τη δύναμη του μυστηρίου του Χριστού· αυτοί όμως, όχι μόνο δεν πέτυχαν αυτά που έλπιζαν, έχοντας εμπιστευθεί τους εαυτούς τους στους ανθρώπινους συλλογισμούς, αλλά και τα αποτελέσματα της πανουργίας τους κατέληξαν στο αντίθετο από αυτό που επιδίωκαν, καθώς η αδυναμία των συλλογισμών τους περιέβαλε με μεγαλύτερη άγνοια και αμηχανία. 1 Κορ 3,20-23: Εάν, λοιπόν, «οι διαλογισμοί των ανθρώπων είναι μάταιοι» και «οι σοφοί» μάλλον συλλαμβάνονται «μέσα στην πανουργία» τους παρά αποκομίζουν κάποιο κέρδος από αυτήν, είναι φανερό ότι ούτε η ανθρώπινη σοφία ούτε η δεινότητα των συλλογισμών έχουν κάποια ισχύ ή συντελούν στη διδασκαλία και τη μάθηση των πνευματικών. Εάν, όμως, τίποτα από αυτά δεν συντελεί σε τούτα, πώς θα μπορούσε κάποιος που διδάσκει να καυχηθεί, εφόσον κανένα από όσα θεωρούνται ισχυρά ανάμεσα στους ανθρώπους δεν αποδεικνύεται ότι συντελεί στην ωφέλεια; Διότι είναι φανερό πως, αν κάποιος διδάσκει κάτι, αυτό είναι έργο της άνωθεν χάριτος και δωρεάς, και όχι της δικής του σοφίας ή της διανοητικής του οξύτητας. Και τα χαρίσματα δεν τα λαμβάνουμε για να υπερηφανευόμαστε για αυτά, αλλά για την κοινή ωφέλεια των ανθρώπων.

Μια τέτοια σοφία είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Οι διαλογισμοί όσων είναι σοφοί με αυτόν τον τρόπο είναι μάταιοι, και ενώ πιάνονται στις δικές τους πανουργίες, συλλαμβάνονται από τον απλό λόγο της αλήθειας. Αυτήν, όπως παλαιά έτσι και τώρα, την αποστρέφεται κάθε ευσεβής νους, όπως και τις μακροσκελείς φλυαρίες, τα ψυχικά βάραθρα, τις παγίδες του πονηρού, το μεγάλο εργαστήριο της απώλειας.