Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:22

Διότι, όσον αφορά την εγρήγορση και τη διαρκή προσμονή της παρουσίας του, έχει υποσχεθεί ότι θα τους ανακλίνει στο δείπνο και θα τους υπηρετήσει ο ίδιος, αφού ζωστεί· όσον αφορά δε την πιστή και συνετή διαχείριση και την έγκαιρη διανομή της τροφής, αναδεικνύοντάς τους αληθινά τρισμακάριους, βεβαίωσε με την προσθήκη του «αμήν» ότι θα καταστήσει τον μακαριζόμενο υπεύθυνο όχι σε ένα μόνο μέρος, αλλά σε όλα τα υπάρχοντά του. Αντλώντας ωφέλεια από αυτό και ο ιερός Απόστολος, ονόμαζε τους κατά Θεόν τέλειους, κληρονόμους του Θεού και συγκληρονόμους του Χριστού, και έλεγε: Είτε η ζωή είτε ο θάνατος, είτε τα παρόντα είτε τα μέλλοντα, όλα είναι δικά μας. Και ως υπάρχοντά του πρέπει να νοηθούν τα αγαθά στη Βασιλεία, τα οποία μάτι δεν είδε.

Και γιατί απορείς, αν στην περίπτωση των αναξίων ανθρώπων αυτά γίνονται για χάρη άλλων, εφόσον βέβαια γίνονται και μέσω των αγίων; Διότι και ο Παύλος λέει: «Όλα δικά σας είναι, είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς είτε ο Κηφάς, είτε η ζωή είτε ο θάνατος»· και πάλι λέει, ότι «Αυτός έδωσε άλλους ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ποιμένες και διδασκάλους, για τον καταρτισμό των αγίων, για το έργο της διακονίας». Επειδή, αν δεν ίσχυε αυτό, τίποτα δεν θα εμπόδιζε να χαθούν οι πάντες. Διότι συμβαίνει οι μεν άρχοντες να είναι φαύλοι και μιαροί, ενώ οι αρχόμενοι επιεικείς και συνετοί, και λαϊκοί μεν να ζουν με ευλάβεια, ιερείς δε μέσα στην πονηρία· και δεν θα επρόκειτο να υπάρξει ούτε βάπτισμα, ούτε σώμα Χριστού, ούτε προσφορά (θεία ευχαριστία) μέσω αυτών, εάν η χάρις απαιτούσε παντού την προσωπική αξιοσύνη. Τώρα όμως ο Θεός συνηθίζει να ενεργεί και μέσω των αναξίων, και η χάρη του βαπτίσματος δεν βλάπτεται καθόλου από τον βίο του ιερέα· διότι διαφορετικά θα ζημιωνόταν αυτός που το λαμβάνει.

Έχοντας λοιπόν στήσει τόσο λαμπρό το τρόπαιο της άνωθεν κρίσεως, χρησιμοποιεί στη συνέχεια ελεγκτικό λόγο, στρέφοντάς τον προς τους ποιμαινομένους και λέγοντας τα εξής: Ώστε κανείς να μην καυχάται σε ανθρώπους· διότι τα πάντα είναι δικά σας. Πάλι επανέρχεται στο προηγούμενο, δείχνοντας ότι ούτε για τα πνευματικά χαρίσματα οφείλουν να υπερηφανεύονται, αφού δεν έχουν τίποτα από τον εαυτό τους. Όταν λοιπόν η μεν εξωτερική σοφία είναι βλαβερή, τα δε πνευματικά χαρίσματα δεν προέρχονται από εσάς, από πού αντλείς το δικαίωμα να καυχάσαι; Και για μεν την εξωτερική σοφία λέει: «Κανείς ας μην εξαπατά τον εαυτό του», επειδή υπερηφανεύονταν για κάτι βλαβερό· εδώ όμως, επειδή το πράγμα προσφέρει ωφέλεια, λέει: «κανείς να μην καυχάται». Και χρησιμοποιεί πιο ήπιο λόγο. Διότι τα πάντα είναι δικά σας· είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς είτε ο Κηφάς, είτε ο κόσμος είτε η ζωή είτε ο θάνατος, είτε τα παρόντα είτε τα μέλλοντα, τα πάντα είναι δικά σας, εσείς δε είστε του Χριστού, και ο Χριστός του Θεού. Επειδή δηλαδή τους επέπληξε πάρα πολύ, πάλι προσπαθεί να τους κερδίσει. Και πιο πάνω μεν έλεγε: «Είμαστε συνεργοί του Θεού», και με πολλά άλλα τους παρηγόρησε· έτσι και εδώ λέει: «Τα πάντα είναι δικά σας», καθαιρώντας την αλαζονεία των διδασκάλων, και δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν τους προσφέρουν καμία χάρη, αλλά ότι και αυτοί οφείλουν να χρωστούν ευγνωμοσύνη στους μαθητές· διότι εξαιτίας τους έγιναν τέτοιοι, αλλά και τη χάρη έλαβαν.

Επομένως, μην εφαρμόζεις τα παραδείγματα σε όλες τις περιπτώσεις, επειδή και αλλού θα προκύψουν από αυτό πολλά και σοβαρά σφάλματα. Διότι και στα προοίμια της Επιστολής έλεγε: «Τα πάντα είναι δικά σας, εσείς δε είστε του Χριστού, και ο Χριστός του Θεού».

γ'. Τι λοιπόν; Με τον ίδιο τρόπο ανήκουν σε εμάς τα πάντα, και εμείς στον Χριστό, και ο Χριστός στον Θεό; Σε καμία περίπτωση, αλλά ακόμη και στους εντελώς ανόητους είναι φανερή η διαφορά, έστω και αν έχει λεχθεί η ίδια φράση για τον Θεό, τον Χριστό και εμάς. Και αλλού εξάλλου, αφού αποκάλεσε τον άνδρα κεφαλή της γυναίκας, πρόσθεσε: Όπως ακριβώς ο Χριστός είναι κεφαλή, Σωτήρας και προστάτης της Εκκλησίας, έτσι οφείλει να είναι και ο άνδρας για τη γυναίκα του. Άραγε λοιπόν θα εκλάβουμε με τον ίδιο τρόπο αυτό που ειπώθηκε, τόσο αυτό όσο και όλα όσα το ακολουθούν και εστάλησαν προς τους Εφεσίους σχετικά με το θέμα αυτό; Μακριά από τέτοια σκέψη! Διότι δεν είναι καν δυνατόν. Επειδή τα ίδια λόγια λέγονται μεν για τον Θεό και για τους ανθρώπους, αλλά με διαφορετικό τρόπο πρέπει να κατανοούνται τα μεν και με διαφορετικό τα δε· όχι όμως πάλι και όλα εντελώς διαφορετικά· επειδή τότε θα φανεί πάλι ότι έχουν χρησιμοποιηθεί άσκοπα και μάταια, χωρίς εμείς να αποκομίζουμε κανέναν καρπό από αυτά. Διότι, όπως ακριβώς δεν πρέπει να τα εκλαμβάνουμε όλα με τον ίδιο τρόπο, έτσι δεν πρέπει και να τα απορρίπτουμε όλα απλώς.

Διότι ούτε ο μακάριος Παύλος αρνείται να είναι δούλος τους, λέγοντας: «Διότι δεν κηρύττουμε», λέγει, «τους εαυτούς μας, αλλά τον Ιησού Χριστό, και τους εαυτούς μας δούλους σας για χάρη του Ιησού»· και πάλι: «Τα πάντα είναι δικά σας, είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς». Και υπηρετεί αυτήν τη δουλεία με προθυμία· διότι δεν είναι δουλεία, αλλά ανώτερη από την ελευθερία. Επειδή, λέγει, δούλος είναι εκείνος που διαπράττει την αμαρτία.

Διότι τα πάντα, λέει, υπάρχουν για εσάς, είτε ο Παύλος είτε ο Απολλώς είτε ο Κηφάς. Διότι αυτά που έχουν ανατεθεί στον ιερέα, μόνο ο Θεός μπορεί να τα δωρίζει· και σε όποιο ύψος κι αν φθάσει η ανθρώπινη φιλοσοφία, θα φανεί κατώτερη από εκείνη τη χάρη. Και τα λέω αυτά, όχι για να διαχειριζόμαστε τη ζωή μας με ραθυμία, αλλά για να μην επισωρεύετε πολλές φορές κακά στους εαυτούς σας εσείς οι ποιμαινόμενοι, όταν δείχνουν ραθυμία ορισμένοι από τους προεστώτες.

Η δε φράση, «είτε τα παρόντα είτε τα μέλλοντα», δηλώνει τα αγαθά που τους δίνονται και πρόκειται να τους δοθούν. Διότι έχει δοθεί στην μεν παρούσα ζωή αυτή η άφεση των αμαρτιών, ο αρραβώνας του Πνεύματος, τα χαρίσματα που προέρχονται μέσω του Πνεύματος. Και το ότι θα απολαύσουν και τα μελλοντικά αγαθά είναι αναμφίβολο, εξαιτίας Εκείνου που είπε: «Ελάτε οι ευλογημένοι, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». «Διότι τα πάντα είναι δικά σας, και εσείς είστε του Χριστού, και ο Χριστός είναι του Θεού». Και τα παρόντα και τα μέλλοντα, και η ημέρα, η ζωή και ο θάνατος και ο κόσμος, θα γίνουν δικά σας, λέει, επειδή πιστέψατε στον Χριστό, ο Οποίος είναι Υιός του Θεού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. «Έτσι ας σας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού». Μην εγκαταλείπετε λοιπόν τον Δεσπότη, λέει, για να ονομάζεστε από τους υπηρέτες. «Αυτό που επιπλέον ζητείται από τους οικονόμους, είναι να βρεθεί κανείς πιστός. Σε εμένα όμως ελάχιστη σημασία έχει το να κριθώ από εσάς ή από ανθρώπινο δικαστήριο· αλλά ούτε και τον εαυτό μου δεν ανακρίνω· διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα, αλλά δεν έχω δικαιωθεί εξαιτίας αυτού· εκείνος που με ανακρίνει είναι ο Κύριος. Επομένως, μην κρίνετε τίποτα πριν από την κατάλληλη ώρα, μέχρι να έλθει ο Κύριος, ο Οποίος και θα φωτίσει τα κρυμμένα στο σκοτάδι και θα φανερώσει τις προθέσεις των καρδιών. Και τότε ο καθένας θα λάβει τον έπαινο από τον Θεό». Δηλαδή, για να μην οικειοποιηθεί τα όσα ανήκουν στον Δεσπότη. «

Άραγε, λοιπόν, το ότι σαρκώθηκε για εμάς και πέθανε για όλους τους ανθρώπους, και «μέσω του θανάτου κατήργησε αυτόν που έχει το κράτος του θανάτου, δηλαδή τον διάβολο», και έσωσε όλους τους ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτόν, και χάρισε στους πιστούς τη βασιλεία των ουρανών μέσω της ενανθρωπήσεως, άραγε αυτά ανήκουν σε μια νεκρή, όπως εσύ ισχυρίζεσαι, ή μάλλον σε μια υπερφυή δύναμη και σοφία, όπως ακριβώς ανέφερε ο Απόστολος, αποδεικνύοντας ότι αυτά είναι θαυμαστότερα από τα θαυμαστά έργα του που έγιναν εξαρχής; Διότι λέει: «να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν Χριστώ, όσα βρίσκονται στον ουρανό και πάνω στη γη». Επειδή στην αρχή βέβαια, ο Θεός δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά για χάρη μας, όπως είναι γεγραμμένο ότι «Τα πάντα ανήκουν σε εμάς, και εμείς στον Χριστό, και ο Χριστός στον Θεό». Θαυμαστές και υπερφυείς είναι λοιπόν αυτές οι δωρεές, αλλά η ένσαρκη παρουσία του είναι πιο θαυμαστή και ασύγκριτη, διότι και αυτά τα κατέστησε για εμάς λαμπρότερα, και μας χάρισε ακόμη μεγαλύτερα.

Γι' αυτόν τον λόγο, αφού είπε «θα σωθεί», πρόσθεσε ερμηνεύοντας πώς θα σωθεί, δηλαδή ότι σε αυτή την κατάσταση παραμένει και διατηρείται: στο να τιμωρείται αιώνια διά του πυρός. 1 Κορ 3,19: Πώς «συνέλαβε τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους»; Νόμισαν ότι μέσω της ανθρώπινης γνώσης που διέθεταν θα κατανοήσουν τη δύναμη του μυστηρίου του Χριστού· αυτοί όμως, όχι μόνο δεν πέτυχαν αυτά που έλπιζαν, έχοντας εμπιστευθεί τους εαυτούς τους στους ανθρώπινους συλλογισμούς, αλλά και τα αποτελέσματα της πανουργίας τους κατέληξαν στο αντίθετο από αυτό που επιδίωκαν, καθώς η αδυναμία των συλλογισμών τους περιέβαλε με μεγαλύτερη άγνοια και αμηχανία. 1 Κορ 3,20-23: Εάν, λοιπόν, «οι διαλογισμοί των ανθρώπων είναι μάταιοι» και «οι σοφοί» μάλλον συλλαμβάνονται «μέσα στην πανουργία» τους παρά αποκομίζουν κάποιο κέρδος από αυτήν, είναι φανερό ότι ούτε η ανθρώπινη σοφία ούτε η δεινότητα των συλλογισμών έχουν κάποια ισχύ ή συντελούν στη διδασκαλία και τη μάθηση των πνευματικών. Εάν, όμως, τίποτα από αυτά δεν συντελεί σε τούτα, πώς θα μπορούσε κάποιος που διδάσκει να καυχηθεί, εφόσον κανένα από όσα θεωρούνται ισχυρά ανάμεσα στους ανθρώπους δεν αποδεικνύεται ότι συντελεί στην ωφέλεια; Διότι είναι φανερό πως, αν κάποιος διδάσκει κάτι, αυτό είναι έργο της άνωθεν χάριτος και δωρεάς, και όχι της δικής του σοφίας ή της διανοητικής του οξύτητας. Και τα χαρίσματα δεν τα λαμβάνουμε για να υπερηφανευόμαστε για αυτά, αλλά για την κοινή ωφέλεια των ανθρώπων.

Η φράση «εν ανθρώποις» αναφέρεται είτε στους δασκάλους —διότι δεν έχουν τίποτα δικό τους από μόνοι τους— είτε στους ανθρώπινους συλλογισμούς —διότι μέσω αυτών δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί η αλήθεια. Μάλλον όμως η πρώτη εκδοχή ταιριάζει καλύτερα και στο λεκτικό του χωρίου και στα όσα ακολουθούν. «Εσείς δε είστε του Χριστού, και ο Χριστός του Θεού. Όλα είναι δικά σας» ως ευεργεσίες και δωρεές, «εσείς δε του Χριστού» ως κτήματα και δημιουργήματα, «ο Χριστός δε του Θεού» ως γέννημα και Υιός. Πολύ σωστά δε το πρόσθεσε αυτό· διότι επειδή είπε: «όλα είναι δικά σας, εσείς δε του Χριστού», για να μην νομίσουν, αν σταματούσε εκεί, ότι ο Υιός είναι αγέννητος και αναίτιος, πρόσθεσε: «ο Χριστός δε του Θεού». 1 Κορ. 4,1-5 Διότι αυτό, λέει, είναι το ζητούμενο και αυτό που οφείλουν με κάθε τρόπο να τηρούν οι οικονόμοι, το να είναι πιστοί και να θεωρούν τους εαυτούς τους υπηρέτες, και να μην ιδιοποιούνται και σφετερίζονται τα πράγματα του δεσπότου τους. Ή και με αυτόν τον τρόπο: «έτσι ας μας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος»· και τα άλλα τα οποία, λέει, ανέφερα, αλλά και αυτό που επιπλέον ζητείται από τους οικονόμους, και αυτό ας μας θεωρεί —ώστε το ρήμα «ας μας θεωρεί» να λαμβάνεται από κοινού. Τι είναι δε αυτό που ζητείται από τους οικονόμους; «Να βρεθεί», λέει, «κανείς πιστός». Έπειτα, προς εκείνους που πρόκειται να φανούν αναίσχυντοι και να επιχειρήσουν να πουν: «Τι λοιπόν; Εσύ τέτοιος είσαι;» προκαταλαμβάνοντάς τους λέει: «για μένα όμως έχει ελάχιστη σημασία να ανακριθώ από εσάς». Αυτό δε το λέει όχι για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά για να διαφυλάξει την πρέπουσα αξία στο κήρυγμα και στη διδασκαλία.

Και όχι μόνο αυτά, αλλά επιπλέον της χαρίζει και τον εαυτό του και όλα τα δικά του και της λέει: Ιδού, και η γη είναι δική σου και τα όσα υπάρχουν στη γη είναι δικά σου, και το χρυσάφι και το ασήμι είναι δικό σου, και το σώμα μου είναι δικό σου, η ψυχή και η γνώση και η σύνεσή μου είναι δικά σου – και γενικά, εγώ και τα δικά μου είμαστε δικά σου. Και αν ακόμη δεν τα έχεις στη φύση σου, σου δίνω τον εαυτό μου και όλα τα δικά μου. Διότι, εφόσον ο Θεός είναι δικός της, είναι φανερό ότι και όλα τα δικά Του και οι απόκρυφοι θησαυροί της σοφίας είναι δικοί της, όπως λέει ο Απόστολος: «τα πάντα είναι δικά σας, είτε ο κόσμος, είτε η ζωή, είτε ο θάνατος, είτε άγγελοι, είτε αρχές, είτε τα παρόντα, είτε τα μέλλοντα».