Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 3:5

Διότι στα προηγούμενα μεν ταπείνωσε τους άρχοντες, λέγοντας ότι η σοφία του λόγου δεν έχει καμία αξία· εδώ όμως επιπλήττει τους αρχομένους, λέγοντας: «Διότι, όταν λέει κάποιος, “Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ δε του Απολλώ”, δεν είστε σαρκικοί;» Και αποδεικνύει ότι αυτό όχι μόνο δεν τους ωφέλησε σε τίποτα, ούτε τους προσέφερε κάτι επιπλέον, αλλά και τους εμπόδισε από την ωφέλεια των υψηλότερων πραγμάτων. Διότι αυτό γέννησε φθόνο· και ο φθόνος τους έκανε σαρκικούς· το δε να γίνουν σαρκικοί δεν τους επέτρεψε να ακούσουν τα υψηλότερα. Ποιος λοιπόν είναι ο Παύλος, και ποιος ο Απολλώς; Διότι μετά την τεκμηρίωση και την απόδειξη των πραγμάτων, διατυπώνει πλέον την κατηγορία πιο ξεκάθαρα· και τοποθετεί το δικό του όνομα, αφαιρώντας κάθε τραχύτητα και μην επιτρέποντας να οργιστούν με τα λεγόμενα. Διότι, εάν ο Παύλος δεν είναι τίποτα και δεν αγανακτεί, πολύ περισσότερο δεν έπρεπε εκείνοι να δυσανασχετούν. Με διπλό τρόπο λοιπόν τους παρηγορεί: αφενός με το να θέσει τον εαυτό του σε κατώτερη θέση, και αφετέρου με το να μην τους στερήσει τα πάντα σαν να μην προσφέρουν τίποτα· αλλά τους αποδίδει μεν κάτι μικρό, ωστόσο τους το αποδίδει. Διότι, αφού είπε, «Ποιος λοιπόν είναι ο Παύλος, και ποιος ο Απολλώς;», πρόσθεσε: «παρά μόνο διάκονοι μέσω των οποίων πιστέψατε;» Αυτό δε καθαυτό είναι μεν μεγάλο και άξιο πολλών αμοιβών, αλλά συγκρινόμενο με το αρχέτυπο και τη ρίζα των αγαθών δεν είναι τίποτα.

γʹ. Πώς λοιπόν, λέει, αναφέρει ότι αυτός έγινε διάκονος της περιτομής; Εκεί ομιλεί για την κατά σάρκα οικονομία, και όχι με αυτόν τον τρόπο που αναφέραμε τώρα· διότι εκεί ονομάζει διάκονο αυτόν που εκπληρώνει το έργο, και όχι αυτόν που παρέχει εξ ιδίων τα αγαθά. Και δεν είπε, «Αυτοί που σας προσήγαγαν στην πίστη», αλλά, «Μέσω των οποίων πιστέψατε»· αποδίδοντας πάλι σε εκείνους το προβάδισμα, και καταδεικνύοντας και εξ αυτού ότι είναι διάκονοι. Εάν λοιπόν διακονούσαν άλλον, πώς αυτοί σφετερίζονται το αξίωμα; Εσύ όμως πρόσεξε πώς σε καμία περίπτωση δεν κατηγορεί αυτούς ότι το σφετερίζονται, αλλά εκείνους που τους το παρέχουν· διότι η αιτία του σφάλματος βρισκόταν στο πλήθος. Επειδή, εάν εκείνοι αποστασιοποιούνταν, αυτοί θα διαλύονταν. Δύο πράγματα λοιπόν πέτυχε σοφά: και υπέσκαψε το αμάρτημα από εκεί απ' όπου έπρεπε να το γκρεμίσει, και δεν προκάλεσε την έχθρα εκείνων ούτε τους έκανε πιο φιλόνεικους. «Και στον καθένα όπως ακριβώς έδωσε ο Κύριος». Διότι ούτε και αυτό το μικρό δεν προέρχεται από τους εαυτούς τους, αλλά από τον Θεό που το αναθέτει.

Διότι, για να μην πουν: «Τι λοιπόν; Δεν θα αγαπάμε εκείνους που μας διακονούν;» Ναι, λέει, αλλά πρέπει να γνωρίζουμε μέχρι ποιου σημείου· διότι ούτε και αυτό το ίδιο προέρχεται από αυτούς, αλλά από τον Θεό που το έδωσε. «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, αλλά ο Θεός έδινε την αύξηση». Δηλαδή: Εγώ πρώτος έσπειρα τον λόγο· για να μην ξεραθούν όμως οι σπόροι από τους πειρασμούς, ο Απολλώς πρόσθεσε τη δική του συμβολή· το παν όμως έχει γίνει από τον Θεό. Επομένως, ούτε αυτός που φυτεύει είναι κάτι, ούτε αυτός που ποτίζει, αλλά ο Θεός που δίνει την αύξηση. Βλέπεις πώς τους καθησυχάζει, ώστε να μην ενοχληθούν ακούγοντας: «Ποιος είναι ο τάδε, και ποιος ο δείνα;» Διότι είναι και τα δύο βαριά: και το να πει, «Ποιος είναι ο τάδε, και ποιος είναι ο δείνα;» και το να πει, «Ούτε αυτός που φυτεύει, ούτε αυτός που ποτίζει είναι κάτι». Πώς λοιπόν τα απάλυνε αυτά; Με το να εφαρμόσει την εκμηδένιση στο δικό του πρόσωπο: «Διότι ποιος είναι ο Παύλος; Και ποιος ο Απολλώς;», και με το να αναθέσει το παν στον Θεό που έχει δώσει τα πάντα. Αφού δηλαδή είπε ότι ο ένας φύτεψε, και πρόσθεσε ότι δεν είναι τίποτε αυτός που φυτεύει, συμπλήρωσε: «Αλλά ο Θεός που δίνει την αύξηση». Και δεν σταμάτησε μέχρις εδώ, αλλά με άλλη προσθήκη πάλι το θεραπεύει λέγοντας: «Αυτός που φυτεύει και αυτός που ποτίζει είναι ένα». Διότι μέσω αυτού επιτυγχάνει και κάτι άλλο: το να μην υπερηφανεύονται ο ένας εις βάρος του άλλου. Λέει δε ότι είναι ένα, ως προς το ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτε χωρίς τον Θεό που δίνει την αύξηση.

Διότι, εάν είχε πει φανερά: «Εσείς κρίνετε άνδρες άγιους και θαυμαστούς», θα δυσανασχετούσαν και θα απομακρύνονταν· τώρα όμως, λέγοντας: «Σε εμένα ελάχιστη σημασία έχει το να ανακριθώ από εσάς» και πάλι: «Ποιος είναι ο Παύλος; Και ποιος ο Απολλώς;», κατέστησε τον λόγο ευπρόσδεκτο. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε: «Αυτά τα μετέφερα ως παράδειγμα στον εαυτό μου για χάρη σας, για να μάθετε μέσω ημών να μη φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί», αποδεικνύοντας ότι, αν είχε κατευθύνει τον λόγο του ευθέως σε εκείνους, δεν θα μάθαιναν όσα έπρεπε να μάθουν, ούτε θα δέχονταν τη διόρθωση, καθώς θα δυσανασχετούσαν με τα λεγόμενα. Τώρα, αντίθετα, επειδή έτρεφαν σεβασμό προς το πρόσωπο του Παύλου και των συνοδών του, υπέμειναν εύκολα την επίπληξη. Και τι σημαίνει το «να μη φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί»; Έχει γραφεί: «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, ενώ δεν κατανοείς το δοκάρι στο δικό σου μάτι;» και, «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε».

Πράγμα το οποίο σε αυτούς μεν έφερνε κατηγορία, ενώ στον δάσκαλο απαλλαγή. «Διότι, εφόσον υπάρχει μεταξύ σας ζηλοτυπία και φιλονικία, δεν είστε σαρκικοί και δεν συμπεριφέρεστε σαν κοινοί άνθρωποι;» Αναφέρει το είδος του πάθους που τους καθιστά σαρκικούς. «Διότι, όταν λέει κάποιος: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, και άλλος: Εγώ του Απολλώ, δεν είστε άνθρωποι;» Δείχνει ότι αυτό όχι μόνο δεν τους ωφέλησε σε τίποτα, ούτε τους έκανε να αποκομίσουν κάτι, αλλά και τους εμπόδισε από την ωφέλεια των ανώτερων πραγμάτων. Διότι η ζηλοτυπία τους έκανε σαρκικούς· και το ότι έγιναν σαρκικοί, δεν τους άφησε να ακούσουν τα υψηλότερα. «Τι είναι λοιπόν ο Απολλώς; Και τι είναι ο Παύλος;» Μετά την προετοιμασία που έκανε μέσω των πραγμάτων, χρησιμοποιεί πλέον την κατηγορία πιο ανοιχτά, και τοποθετεί το δικό του όνομα, αφαιρώντας κάθε τραχύτητα, και μην επιτρέποντας να οργιστούν με τα λεγόμενα. Διότι, αν ο Παύλος δεν είναι τίποτα και δεν αγανακτούσε, πολύ περισσότερο δεν έπρεπε να δυσανασχετούν εκείνοι. «Διάκονοι μέσω των οποίων πιστέψατε.» Εάν λοιπόν υπηρετείτε άλλον, λέει, πώς εσείς αρπάζετε την αξία, και δίνετε τη δική σας ονομασία στους μαθητές; «Και στον καθένα όπως έδωσε ο Κύριος.» Ούτε αυτό το μικρό πράγμα, λέει, δεν το έχουμε από τον εαυτό μας, αλλά από τον Θεό που μας το εμπιστεύεται. «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, αλλά ο Θεός έδινε την αύξηση.» Δηλαδή, πρώτος εγώ έσπειρα τον λόγο· ώστε να μην ξεραθούν οι σπόροι από τους πειρασμούς, ο Απολλώς πρόσθεσε τα δικά του. Το παν όμως έγινε από τον Θεό. «

Έπειτα καταρρίπτει την αλαζονεία της κοσμικής σοφίας και την αποβάλλει από την Εκκλησία ως αιτία των σχισμάτων, αποκαλώντας την αποδυνάμωση του σταυρού του Χριστού, μωρία ενώπιον του Θεού και με άλλους παρόμοιους χαρακτηρισμούς. Στη συνέχεια, υποβιβάζει τη συνεισφορά των διδασκάλων ως έχουσα μικρή ισχύ, λέγοντας: Διότι ποιος είναι ο Παύλος, λέγει, και ποιος ο Απολλώς, παρά μόνο διάκονοι μέσω των οποίων πιστέψατε, και στον καθένα σύμφωνα με ό,τι του έδωσε ο Κύριος;

Το χωρίο «ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου;» έχει τεθεί κατά σχήμα υπερβατό. Διότι πρέπει να συντάσσεται αμέσως μετά το «δεν μπορεί να τα γνωρίσει, επειδή ανακρίνονται πνευματικά». Μπορεί όμως κανείς να εκλάβει το χωρίο και χωρίς το σχήμα του υπερβατού, όπως ακριβώς είναι διατυπωμένο. 1 Κορ. 3,4—9 Επειδή κατέκρινε πολύ τους δασκάλους, λέγοντας: «ποιος είναι ο Παύλος; και ποιος είναι ο Απολλώς;» και πάλι: «ώστε ούτε αυτός που ποτίζει είναι κάτι ούτε αυτός που φυτεύει» —και το έκανε αυτό θέλοντας να καταπραΰνει την έξαψη εκείνων που υπερηφανεύονταν για τη διδασκαλία τους και χώριζαν τον λαό του Χριστού με έριδες και διχόνοιες— επειδή, λοιπόν, φάνηκε ότι κατέρριψε αρκετά την αλαζονεία τους με το να ταπεινώσει μαζί και τον εαυτό του και τον Απολλώ, για να μην πουν κάποιοι: «επομένως μάταια διδάσκεις, μάταια αναλαμβάνουμε τους κόπους για χάρη του κηρύγματος», πρόσθεσε, αποκρούοντας τέτοιες αφορμές: «ο καθένας όμως θα λάβει τον δικό του μισθό σύμφωνα με τον δικό του κόπο», σαν να έλεγε: ας μην αποθαρρύνεται καθόλου αυτός που διδάσκει σωστά. Διότι, αν και εμποδίζεται να διαιρεί τον λαό του Χριστού, να τον οικειοποιείται και να καυχιέται ανάμεσά τους ως δάσκαλος, παρόλα αυτά θα λάβει μισθό, και όχι απλώς, αλλά ανάλογα με τον δικό του κόπο. Έπειτα, εξυψώνοντας ακόμη περισσότερο το ζήτημα, και βεβαιώνοντας ότι οπωσδήποτε θα υπάρξει ο μισθός λέει: «διότι είμαστε συνεργάτες του Θεού», αφενός, όπως είπα, προσδίδοντας λαμπρότητα στο έργο της διδασκαλίας, και αφετέρου υποδεικνύοντας και πάλι ότι το έργο ανήκει στον Θεό.