Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:10

Ο Σωτήρας, λοιπόν, προσφέρει στους μαθητές Του ως φάρμακο ικανό να διαλύσει τη μικροψυχία και την ακηδία, την ακόλουθη προτροπή. Διότι λέγει, να μην επιλέξετε ποτέ να διστάσετε να συνεχίσετε να διδάσκετε, ακόμη και αν κάποιοι από εκείνους που έχουν ήδη νουθετηθεί δεν δώσουν καμία απολύτως σημασία στη διδασκαλία που τους δόθηκε. Όταν δε διαπιστώνετε ότι κάποιες φορές και τα δικά μου λόγια δεν γίνονται αποδεκτά από πολλούς, μην επιδιώκετε να ξεπεράσετε τη δική μου δόξα, αλλά ακολουθώντας με και σε αυτό το ζήτημα, να αποβάλλετε την απογοήτευση. Αυτή η διδαχή ήταν απολύτως αναγκαία για τους αγίους αποστόλους, επειδή επρόκειτο να κηρύξουν παντού τον θείο και σωτήριο λόγο. Και πράγματι, ο θεσπέσιος Παύλος, ακριβώς επειδή είχε προχειρισθεί σε αποστολή από τον Χριστό, φαινόταν σε εμάς να έχει τέτοιο χαρακτήρα, και συχνά διακρίνεται να πορεύεται με ανδρεία σε αυτά τα ζητήματα. Διότι είναι εύκολο να αποδειχθεί ότι θεωρούσε πως έπρεπε να περιφρονεί τη φιλοδοξία και να αδιαφορεί πλήρως για τους διωγμούς, και θεωρούσε πολύ σημαντικό το να μην αποθαρρύνεται καθόλου, ακόμη κι αν ορισμένοι κάπου δεν αποδέχονταν διόλου τον λόγο που τους είχε ήδη σπαρθεί. Διότι γράφει προς κάποιους: «Εσείς είστε συνετοί εν Χριστώ, εμείς όμως είμαστε μωροί για τον Χριστό. Εμείς είμαστε ασθενείς, εσείς όμως ισχυροί. Εμείς είμαστε άτιμοι, εσείς όμως ένδοξοι. Μέχρι και αυτήν την ώρα και πεινάμε και διψάμε», και πάλι επιπλέον λέει: «Γίναμε σαν τα απορρίμματα του κόσμου, τα σκουπίδια όλων έως τώρα».

Το ότι δε έγιναν ανεξίκακοι οι ιερουργοί των θείων κηρυγμάτων, το διδάσκει ο Παύλος λέγοντας: «Διότι νομίζω ότι ο Θεός εμάς τους αποστόλους μάς παρουσίασε τελευταίους ως μελλοθανάτους, επειδή γίναμε θέατρο στον κόσμο, και σε αγγέλους και σε ανθρώπους· λοιδορούμενοι ευλογούμε, βλασφημούμενοι παρακαλούμε· γίναμε σαν τα απορρίμματα του κόσμου, το κατακάθι όλων έως τώρα.»

Διότι όποιος αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή, και αυτό που θεωρείται από τους ανθρώπους αξιομακάριστο στη ζωή τους είναι πιο ελεεινό από κάθε δυστυχία. Πόσοι δε πάλι, αντίθετα, ενώ εμφορούνται από τα άνω αγαθά και αφιερώνονται στη θεωρία των όντως όντων, θεωρούνται ότι είναι κάπως τυφλοί και ανόητοι ως προς τα υλικά πράγματα, όπως ακριβώς καυχάται ότι είναι και ο Παύλος, αποκαλώντας τον εαυτό του μωρό για τον Χριστό· διότι η φρόνηση και η σοφία του δεν ασχολούνταν με κανένα από τα πράγματα που επιδιώκονται με ζήλο εδώ κάτω. Γι' αυτό λέει: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό», σαν να έλεγε: «Εμείς είμαστε τυφλοί ως προς τον επίγειο βίο, εξαιτίας του ότι βλέπουμε τα άνω και έχουμε τα μάτια μας στην κεφαλή». Για τον λόγο αυτό ήταν άστεγος και χωρίς τροφή, πένης, περιπλανώμενος, γυμνός, καταπονούμενος από την πείνα και τη δίψα. Αλλά σκέψου, αυτός που ήταν έτσι στα κάτω, πώς ήταν στα άνω. Διότι, αφού υψώθηκε έως τον τρίτο ουρανό, όπου βρισκόταν η κεφαλή του, εκεί είχε στραμμένα τα μάτια του, αγαλλιώντας με τα απόρρητα μυστήρια του παραδείσου, βλέποντας τα αθέατα και εντρυφώντας σε εκείνα που ξεπερνούν κάθε αίσθηση και διάνοια. Ποιος δεν θα τον θεωρούσε ελεεινό, βλέποντάς τον δέσμιο να βασανίζεται με χτυπήματα, και έπειτα από ναυάγιο να παρασύρεται στα βάθη του πελάγους από τα κύματα μαζί με τα δεσμά του; Αλλά όμως, αν και η κατάστασή του ανάμεσα στους ανθρώπους ήταν τέτοια, εντούτοις δεν αποτράπηκε από το να έχει διαρκώς τα μάτια του στην κεφαλή, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού;».

Γι' αυτό και κάθεται ένα μεγάλο θέατρο. Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό, εσείς όμως είστε φρόνιμοι εν Χριστώ. Και πάλι το είπε αυτό με σκοπό να τους προκαλέσει ντροπή, δείχνοντας ότι είναι πράγμα αδύνατο να συμβαίνουν αυτά τα αντίθετα, και δεν είναι δυνατόν να συνυπάρχουν στα ίδια ζητήματα εκείνα που απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους. Διότι πώς είναι δυνατόν, λέει, εσείς μεν να είστε φρόνιμοι, εμείς δε μωροί στα πράγματα του Χριστού; Επειδή, δηλαδή, οι μεν χτυπιούνταν και καταφρονούνταν και ατιμάζονταν και θεωρούνταν ότι δεν είναι τίποτα, ενώ οι δε απολάμβαναν τιμές, και θεωρούνταν από πολλούς ως κάποιοι σοφοί και συνετοί, γι' αυτόν τον λόγο λέει αυτά, ότι δηλαδή: Πώς είναι δυνατόν, αυτοί που κηρύττουν τέτοια πράγματα, να θεωρείται ότι βρίσκονται σε αντίθετες καταστάσεις;

Ομιλία ΙΓ΄. Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό (διότι είναι αναγκαίο να επαναλάβουμε τον λόγο από αυτό το σημείο), εσείς όμως είστε φρόνιμοι εν Χριστώ· εμείς είμαστε αδύναμοι, εσείς όμως είστε ισχυροί· εσείς είστε ένδοξοι, εμείς όμως περιφρονημένοι. Α΄. Αφού προσέδωσε πολλή βαρύτητα στον λόγο του, πράγμα που αποτελούσε πλήγμα μεγαλύτερο από κάθε κατηγορία, το χειρίζεται εδώ με την πρέπουσα σε αυτό αξία. Και αφού είπε ότι «χωρίς εμάς βασιλεύσατε» και ότι «εμάς ο Θεός μάς παρουσίασε τελευταίους, ως μελλοθανάτους», διά των ακολούθων αποδεικνύει πώς είναι μελλοθάνατοι, λέγοντας: Εμείς είμαστε μωροί και αδύναμοι και περιφρονημένοι, και πεινούμε και διψούμε, και στερούμαστε ενδυμάτων, και ραπιζόμαστε, και περιπλανώμεθα χωρίς στέγη, και κοπιάζουμε εργαζόμενοι με τα ίδια μας τα χέρια· αυτά ακριβώς ήταν τα γνωρίσματα των γνήσιων διδασκάλων και αποστόλων. Εκείνοι όμως υπερηφανεύονταν για τα αντίθετα: για τη σοφία, για τη δόξα, για τον πλούτο, για τις τιμές που ελάμβαναν. Θέλοντας λοιπόν να κατακρημνίσει την αλαζονεία τους και να τους δείξει ότι για αυτά όχι μόνο δεν πρέπει να καυχώνται, αλλά αντίθετα να ντρέπονται, πρώτα τους ειρωνεύεται λέγοντας: Χωρίς εμάς βασιλεύσατε. Διότι εγώ μεν λέω, υποστηρίζει, ότι ο παρών καιρός δεν είναι καιρός τιμής ούτε δόξας, τα οποία εσείς απολαμβάνετε, αλλά καιρός διωγμών και ύβρεων, τα οποία εμείς υφιστάμεθα.

βʹ. Εμείς, όμως, όχι μόνο δεν δυσανασχετούμε, αλλά και αγαλλιούμε. Και απόδειξη αυτού είναι το ότι σε εκείνους που μας κάνουν κακό, εμείς ανταποδίδουμε τα αντίθετα. Για να βεβαιωθείς ότι πράγματι αυτό έκαναν, άκουσε τα εξής: Όταν μας λοιδορούν, εμείς ευλογούμε· όταν μας διώκουν, εμείς υπομένουμε· όταν μας συκοφαντούν, εμείς παρακαλούμε· γίναμε σαν τα περικαθάρματα του κόσμου, δηλαδή μωροί για τον Χριστό. Διότι εκείνος που κακοπαθεί, και ούτε αμύνεται ούτε θλίβεται, φαίνεται στους απέξω ότι είναι μωρός και περιφρονημένος και ανίσχυρος. Και για να μην κάνει τον λόγο του πιο βαρύ, περιορίζοντας τα παθήματα στη δική τους πόλη, τι λέει; Γίναμε περικαθάρματα, όχι της δικής σας πόλης, αλλά ολόκληρου του κόσμου· και πάλι λέει, γίναμε περίψημα όλων· όχι μόνο δικό σας, αλλά όλων. Όπως ακριβώς, λοιπόν, όταν ομιλεί για την κηδεμονία και πρόνοια του Χριστού, αφήνοντας κατά μέρος τη γη, τον ουρανό και ολόκληρη την κτίση, προβάλλει στο μέσον τον σταυρό· έτσι και όταν θέλει να τους ελκύσει κοντά του, προσπερνώντας τα σημεία, αναφέρει τα παθήματα που υπέστη για χάρη τους. Αυτό συνηθίζουμε κι εμείς· όταν αδικούμαστε και περιφρονούμαστε από κάποιους, να φέρνουμε στο προσκήνιο αυτά ακριβώς που υποφέραμε για εκείνους.

Εσύ, που είπες στους Γαλάτες: «Εάν κάποιος σας κηρύττει άλλο ευαγγέλιο από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα», τώρα λες: «Καλά κάνατε και τους ανέχεστε;» Και όμως, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν έπρεπε να τους ανέχεστε, αλλά να απομακρύνεστε· αν πάλι λένε τα ίδια, πρέπει να τους ανέχεστε. Πώς λοιπόν λες: «Επειδή λένε τα ίδια, δεν πρέπει να τους ανέχεστε; Διότι, αν έλεγαν άλλα, λέει, θα έπρεπε να τους ανέχεστε;» Ας προσέξουμε λοιπόν· διότι και ο κίνδυνος είναι μεγάλος και ο γκρεμός βαθύς, εάν απλώς το προσπεράσουμε αυτό, και τα λόγια αυτά δίνουν δίοδο σε όλες τις αιρέσεις. Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτών των λέξεων; Εκείνοι καυχιούνταν με τον εξής τρόπο, ότι δηλαδή οι απόστολοι δίδασκαν ατελώς, ενώ οι ίδιοι εισέφεραν κάτι περισσότερο. Διότι ήταν φυσικό αυτοί, φλυαρώντας πολύ, να εισάγουν στα δόγματα αυτά έναν ανόητο συρφετό προσθηκών. Γι' αυτόν τον λόγο μνημόνευσε το φίδι και την Εύα, η οποία εξαπατήθηκε ακριβώς έτσι, από την προσδοκία του περισσότερου. Αυτό υπονοούσε και στην προηγούμενη επιστολή όταν έλεγε: «Ήδη πλουτίσατε, χωρίς εμάς γίνατε βασιλιάδες»· και πάλι: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό, ενώ εσείς φρόνιμοι εν Χριστώ». Επειδή λοιπόν ήταν αναμενόμενο αυτοί να φλυαρούν πολύ, χρησιμοποιώντας την κοσμική σοφία, αυτό εννοεί, ότι: «Εάν αυτοί έλεγαν κάτι το παραπάνω, και κήρυτταν κάποιον άλλον Χριστό, ο οποίος έπρεπε μεν να κηρυχθεί, αλλά εμείς τον παραλείψαμε, τότε καλά θα κάνατε να τους ανέχεστε»· γι' αυτόν άλλωστε τον λόγο πρόσθεσε τη φράση: «τον οποίο εμείς δεν κηρύξαμε».

Όποιος από αυτούς επιθυμεί ας με αποκαλεί άπιστο, αλλά εγώ δεν αγανακτώ. Γιατί; Διότι μέσα από τα έργα μου αποδεικνύω αυτή την προσωνυμία. Και τι λέω; Ας με αποκαλεί άπιστο; Ας με αποκαλεί και μωρό εν Χριστώ. Και για αυτό, όπως ακριβώς για ένα στεφάνι, πάλι αγάλλομαι· και μαζί με τον Παύλο γίνομαι κοινωνός αυτής της προσωνυμίας. Διότι εκείνος λέει: «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό». Αυτή η μωρία είναι φρονιμότερη από κάθε σοφία.

Διότι, επειδή το να είναι κανείς μωρός φαίνεται πιο ευτελές από το να φαίνεται φρόνιμος, και το να είναι ασθενής από το να γίνεται ισχυρός, και το να είναι άτιμος από το να θεωρείται ένδοξος· και επειδή τα πρώτα τα αποδίδει σε εκείνους, ενώ τα δεύτερα τα αποδέχθηκε ο ίδιος· αποδεικνύει έτσι ότι αυτά είναι ανώτερα από εκείνα, αφού εξαιτίας αυτών έστρεψε προς τη θέα τους όχι μόνο τους ανθρώπους, αλλά και το ίδιο το πλήθος των αγγέλων. «Εμείς είμαστε μωροί για τον Χριστό, εσείς όμως φρόνιμοι εν Χριστώ. Εμείς ασθενείς, εσείς όμως ισχυροί. Εσείς ένδοξοι, εμείς όμως άτιμοι. Μέχρι αυτή την ώρα και πεινάμε, και διψάμε, και γυμνητεύουμε, και ραπιζόμαστε, και περιπλανιόμαστε, και κοπιάζουμε, εργαζόμενοι με τα ίδια μας τα χέρια». Πάλι το είπε και αυτό ελεγκτικά· διότι επειδή αυτοί μεν δέρνονταν και ατιμάζονταν, ενώ εκείνοι τιμούνταν και θεωρούνταν σοφοί, πώς είναι δυνατόν, λέγει, αυτοί που κηρύττουν τέτοια πράγματα να νομίζεται ότι βρίσκονται σε αντίθετες καταστάσεις.