Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:14

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός μάς προστάζει να υπομένουμε με πραότητα τις ύβρεις, ώστε και εμείς οι ίδιοι να επιδεικνύουμε πνευματική σύνεση, και εκείνους να τους κάνουμε περισσότερο να ντραπούν. Διότι αυτό δεν το κατορθώνει τόσο εκείνος που υβρίζει, όσο εκείνος που σιωπά. Έπειτα, επειδή είδε ότι η πληγή ήταν αφόρητη, γρήγορα τη θεράπευσε, λέγοντας: «Δεν γράφω αυτά για να σας ντροπιάσω, αλλά σας νουθετώ ως αγαπημένα μου τέκνα». Δεν τα λέω αυτά, λέει, για να σας καταντροπιάσω. Αυτό δηλαδή που έκανε με τα λόγια του, ισχυρίζεται ότι δεν το έκανε· ή μάλλον παραδέχεται μεν ότι το έπραξε, αλλά όχι με διάθεση πονηρή και γεμάτη μίσος· επειδή αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία, όταν δηλαδή πει κανείς τον ελεγκτικό λόγο, να προσθέσει και την απολογία του ως προς τις προθέσεις του. Διότι το να μην μιλήσει δεν ήταν δυνατόν, αφού τότε θα παρέμεναν αδιόρθωτοι· αλλά, από την άλλη, αφού μίλησε, το να αφήσει πάλι την πληγή αθεράπευτη ήταν σκληρό· γι' αυτό απολογείται με πολλή σοβαρότητα. Διότι αυτό όχι μόνο δεν αναιρεί την τομή, αλλά την κάνει να εισχωρήσει και βαθύτερα, παρηγορώντας ταυτόχρονα όλο τον πόνο της πληγής. Επειδή εκείνος που ακούει ότι δεν του τα λέει αυτά για να τον ονειδίσει, αλλά από αγάπη, αποδέχεται ευκολότερα τη διόρθωση. Είναι δε μεγάλη και σε αυτό το σημείο η βαρύτητα και η αίσθηση της ντροπής. Διότι δεν μίλησε ούτε ως δάσκαλος, ούτε ως απόστολος, ούτε ως κάποιος που έχει μαθητές, πράγμα που ταίριαζε στο αξίωμά του, αλλά λέει: «Σας νουθετώ ως αγαπητά μου τέκνα»· και όχι απλώς τέκνα, αλλά πολυπόθητα.

Όταν, λοιπόν, απευθύνεται στους πολλούς, πρόσεξε πώς το κάνει με τρόπο που προκαλεί συστολή· όταν όμως απευθύνεται στους υπαιτίους, γίνεται πιο επικριτικός. Διότι στους μεν πρώτους λέει: «Περίψημα όλων», και καταπραΰνοντάς τους αναφέρει: «Δεν τα γράφω αυτά για να σας ντροπιάσω»· στους δεύτερους, όμως, λέει: «Μερικοί υπερηφανεύθηκαν, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να έλθω προς εσάς», δείχνοντας έτσι ότι η αλαζονεία είναι γνώρισμα παιδικής διανοίας· διότι και τα παιδιά κατά την απουσία του διδασκάλου γίνονται πιο αμελή. Αυτό, λοιπόν, υποδηλώνει, όπως και το γεγονός ότι αρκεί μόνο η παρουσία του για να επέλθει η διόρθωση.

Διότι ανταποδίδουμε σε αυτούς που μας κάνουν κακό με τα αντίθετα· και είναι μεγάλο το να υπομένει κανείς γενναία τις κακοπάθειες· εμείς όχι μόνο το κατορθώνουμε αυτό, αλλά και χαιρόμαστε και αγαλλόμαστε. «Περίψημα όλων μέχρι τώρα.» Όχι αυτών που μας διώκουν, αλλά εκείνων για τους οποίους υποφέρουμε αυτά. «Δεν τα γράφω αυτά για να σας ντροπιάσω, αλλά σας νουθετώ ως αγαπητά μου τέκνα.» Επειδή είδε ότι η πληγή ήταν αφόρητη, γρήγορα τη θεράπευσε. Δεν τα λέω αυτά, λέει, για να σας καταισχύνω. Διότι λέει ότι τα έγραψε, όχι βέβαια με διάθεση πονηρή και εχθρική, αλλά μάλλον με αγάπη και με την επιθυμία να σας διορθώσει. «Διότι κι αν έχετε μυρίους παιδαγωγούς εν Χριστώ, δεν έχετε πολλούς πατέρες. Διότι εγώ σας γέννησα εν Χριστώ Ιησού διά του Ευαγγελίου.» Δεν προβάλλει εδώ το αξίωμά του, αλλά την υπερβολή της αγάπης του· και δεν πρόσβαλε ούτε εκείνους, προσθέτοντας το «εν Χριστώ», και αναγνωρίζοντας ότι εκείνοι έχουν κάνει πολλά γι' αυτούς· διότι αυτός είναι ο ρόλος του παιδαγωγού· την υπερβολή της αγάπης όμως την κρατά για τον εαυτό του.

Επιβεβαιώνει δε την προκείμενη σημασία και η αμέσως επόμενη συνέχεια του ρητού· διότι λέει: «δεν σας τα λέγω αυτά για να σας ντροπιάσω»· δηλαδή, «δεν σας ονειδίζω για την ευεργεσία ούτε για τις χάριτες»· αλλά τι; «σας νουθετώ ως αγαπητά μου τέκνα»· διότι τα τέκνα πρέπει να θυμούνται την πατρική ευεργεσία. Και όχι απλώς τέκνα, αλλά και αγαπητά· δηλαδή, «τόσο πολύ σας θεωρώ δικούς μου και τόσο πολύ φλέγομαι από την αγάπη για εσάς, ώστε δεν αρνούμαι να γίνω ακόμη και περίψημά σας, να προσφερθώ υπέρ υμών ως θύμα και ιερό σφάγιο και καθάρσιο». Μάλιστα και η ορθότητα της συντάξεως του λόγου κλίνει περισσότερο προς αυτήν τη σημασία της λέξεως παρά προς εκείνη που αναφέρθηκε αρχικά· επειδή, ως προς τη σύνταξη, το ατιμασμένο και το κατάπτυστο αποδίδεται μάλλον με το «πᾶσι» (σε όλους), αλλά όχι με το «πάντων» (όλων)· ο δε σοφός και θεσπέσιος Παύλος δεν λέει «έγινα περίψημα πᾶσιν», αλλά «πάντων». Εξάλλου, και το προηγούμενο χωρίο της φράσεως συμφωνεί με αυτό το νόημα· διότι, αφού είπε «όταν μας λοιδορούν ευλογούμε, όταν μας διώκουν υπομένουμε, όταν μας βλασφημούν παρακαλούμε», πρόσθεσε «γίναμε σαν περικαθάρματα του κόσμου, περίψημα όλων μέχρι άρτι», που σημαίνει «τι χρειάζεται να απαριθμώ έναν προς έναν τους κόπους και τις θλίψεις και τους αγώνες που υφίσταμαι για τη δική σας σωτηρία; Εν συνόψει, γίναμε σαν περικαθάρματα του κόσμου, περίψημα όλων μέχρι άρτι».