Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:17

Για να μην του πει, λοιπόν, κάποιος: «Εσύ που διδάσκεις τον άλλον, δεν διδάσκεις τον εαυτό σου; Εσύ που λέγεις να μη μοιχεύουν, μοιχεύεις;». Γι' αυτό λέει: «Είπα: Θα προφυλάξω τις οδούς μου, για να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου». Και φανερώνοντας αυτό, ο Παύλος έγραφε στους Κορινθίους: «Σας έστειλα τον Τιμόθεο, ο οποίος θα σας υπενθυμίσει τις οδούς μου».

Και μετά τη σύσταση του προσώπου, αναφέρει η Επιστολή: «Ο οποίος είναι τέκνο μου αγαπητό και πιστό εν Κυρίω». Αυτό δε το είπε, αφενός για να φανερώσει την αγάπη του προς αυτόν, και αφετέρου για να τους προετοιμάσει να τον αντιμετωπίσουν με σεβασμό. Και δεν τον αποκαλεί απλώς πιστό, αλλά «εν Κυρίω», δηλαδή στα ζητήματα που αφορούν τον Κύριο. Εάν δε το να είναι κανείς πιστός στα βιωτικά αποτελεί εγκώμιο, πολύ περισσότερο στα πνευματικά. Εάν λοιπόν είναι αγαπητό του τέκνο, αναλογίσου πόση είναι η αγάπη του Παύλου, εφόσον επέλεξε να τον αποχωριστεί για χάρη των Κορινθίων. Και εφόσον είναι πιστός, θα διακονήσει τις υποθέσεις ανεπίληπτα. «Ο οποίος θα σας υπενθυμίσει». Δεν είπε, «θα σας διδάξει», για να μην δυσανασχετήσουν επειδή μαθαίνουν από αυτόν. Γι' αυτό και προς το τέλος λέει: «Διότι το έργο του Κυρίου εργάζεται, όπως κι εγώ· ας μην τον περιφρονήσει λοιπόν κανείς».

Διότι δεν υπήρχε κανένας φθόνος μεταξύ των αποστόλων, αλλά απέβλεπαν σε ένα πράγμα, στην οικοδομή της Εκκλησίας· και εάν αυτός που εργαζόταν ήταν υποδεέστερος, τον ενίσχυαν με κάθε προθυμία. Γι' αυτόν τον λόγο δεν αρκέστηκε στο να πει, «Θα σας υπενθυμίσει», αλλά προχωρά τον λόγο του περισσότερο, θέλοντας να ανακόψει τον φθόνο τους (διότι ο Τιμόθεος ήταν πράγματι νέος)· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Τις οδούς μου». Όχι τις δικές του, αλλά τις δικές μου, δηλαδή τις οικονομίες, τους κινδύνους, τα έθη, τους νόμους, τους θεσμούς, τους αποστολικούς κανόνες, και όλα τα άλλα.

Διότι, επειδή είπε, «Στερούμαστε τα αναγκαία ενδύματα και ραπιζόμαστε και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία», όλα αυτά, λέει, θα σας υπενθυμίσουν και τους νόμους του Χριστού, ώστε να εξαλείψετε τις αιρέσεις. Έπειτα, ανυψώνοντας τον λόγο, πρόσθεσε: «Τις εν Χριστώ»· αποδίδοντας τα πάντα, όπως συνηθίζει, στον Δεσπότη, και θεμελιώνοντας από αυτό την αξιοπιστία των όσων ακολουθούν· γι' αυτό και προσθέτει: «Όπως διδάσκω παντού σε κάθε Εκκλησία». Τίποτε το καινούργιο δεν σας είπα· αυτά τα γνωρίζουν μαζί μου και όλες οι υπόλοιπες Εκκλησίες. Τις ονομάζει δε «οδούς εν Χριστώ», δείχνοντας ότι δεν έχουν τίποτε το ανθρώπινο, και ότι κατορθώνει τα πάντα με τη βοήθεια που προέρχεται από Εκείνον.

Διότι, βεβαίως, παρουσίασε και τις υπόλοιπες Εκκλησίες να τηρούν αυτόν τον νόμο, ανακόπτοντας έτσι τον θόρυβο από την καινοτομία και καθιστώντας τον λόγο ευπρόσδεκτο με την επιδοκιμασία των πολλών. Γι’ αυτό και αλλού έλεγε: «Ο οποίος θα σας υπενθυμίσει τους δρόμους μου εν Χριστώ, όπως ακριβώς διδάσκω παντού, σε όλες τις Εκκλησίες»· και πάλι: «Διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης, όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλες τις Εκκλησίες των αγίων»· και εδώ: «Μήπως από εσάς προήλθε ο λόγος του Θεού, ή μήπως έφτασε μόνο σε εσάς;». Δηλαδή: Ούτε πρώτοι ούτε μόνοι εσείς είστε πιστοί, αλλά ολόκληρη η οικουμένη. Αυτό έλεγε και γράφοντας προς τους Κολοσσαείς: «Όπως καρποφορεί και αυξάνεται σε όλον τον κόσμο», μιλώντας για το Ευαγγέλιο. Το κάνει δε αυτό και με διαφορετικό τρόπο για την προτροπή των ακροατών, όπως όταν λέει ότι τα δικά τους έργα είναι τα πρώτα και είναι ολοφάνερα σε όλους.

Και αυτό του αρκεί αντί για οποιαδήποτε ευγενική καταγωγή και πλούτο και ηλικία και σοφία. Και δεν αρκέστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε: «Όπως ακριβώς κι εγώ»· και πιο πάνω, «Ο οποίος είναι αγαπητό μου και πιστό τέκνο εν Κυρίω· αυτός θα σας υπενθυμίσει τις οδούς μου εν Χριστώ». Επειδή λοιπόν ήταν και νέος, και είχε αναλάβει ολομόναχος τη διόρθωση ενός τόσο μεγάλου πλήθους, και επειδή και τα δύο αυτά προκαλούσαν την περιφρόνηση, εύλογα προσθέτει: «Κανείς λοιπόν ας μην τον εξουθενώσει». Και δεν απαιτεί μόνο αυτό, αλλά και μεγαλύτερη τιμή· γι' αυτό και λέει: «Κατευοδώστε τον δε με ειρήνη»· δηλαδή, άφοβα, χωρίς να προκαλείτε μάχες και φιλονικίες, χωρίς έχθρες και αντιπάθειες, αλλά με υποταγή και τιμή, προσέχοντάς τον ως διδάσκαλο. «Για να έλθει προς εμένα· διότι τον περιμένω μαζί με τους αδελφούς». Και αυτό ήταν για να τους προκαλέσει φόβο. Διότι, προκειμένου να γίνουν πιο επιεικείς, γνωρίζοντας ότι θα του αναφερθούν τα πάντα όσα τυχόν υποστεί, γι' αυτό πρόσθεσε: «Διότι τον περιμένω». Εξάλλου, και με αυτόν τον τρόπο τον καθιστά αξιόπιστο, εφόσον, αν και επρόκειτο να αναχωρήσει, τον περιμένει, και συγχρόνως δείχνει την αγάπη του προς εκείνους, όταν φαίνεται ότι έστειλε για χάρη τους αυτόν που του ήταν τόσο χρήσιμος. «Σχετικά δε με τον αδελφό Απολλώ, τον παρακάλεσα πολύ να έλθει σε εσάς μαζί με τους αδελφούς». Αυτός φαίνεται πως είναι και μορφωμένος, και μεγαλύτερος στην ηλικία από τον Τιμόθεο.

Η υπόθεση, λοιπόν, της Επιστολής, όπως θα μπορούσε να πει κανείς συνοπτικά και επιτροχάδην, θεωρώ ότι είναι αυτή. Πρέπει όμως να καταπιαστούμε πλέον με το ίδιο το προοίμιο της Επιστολής και, μετά τον συνηθισμένο του χαιρετισμό, να εξηγήσουμε για ποιον λόγο ξεκίνησε έτσι, με τους οικτιρμούς του Θεού. Προς το παρόν, πάντως, είναι αναγκαίο να αναφερθούμε σε αυτή καθαυτήν την αρχή του κειμένου και να εξετάσουμε πώς συντάσσει εδώ τον Τιμόθεο μαζί με τον εαυτό του. Διότι λέει: «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού διά θελήματος Θεού, και Τιμόθεος ο αδελφός». Εξάλλου, στην προηγούμενη Επιστολή είχε υποσχεθεί να τον στείλει και τους παρήγγελλε λέγοντας: «Εάν έλθει ο Τιμόθεος, προσέξτε να παραμείνει μαζί σας χωρίς φόβο». Πώς, λοιπόν, τον συγκαταλέγει εδώ μαζί με τον εαυτό του στο προοίμιο; Αφού μετέβη εκεί σύμφωνα με την υπόσχεση του διδασκάλου του (διότι λέει: «Σας έστειλα τον Τιμόθεο, ο οποίος θα σας υπενθυμίσει τις οδούς μου εν Χριστώ»), και αφού διόρθωσε τα πάντα, επέστρεψε. Διότι και όταν τον έστελνε, έλεγε: «Κατευοδώστε τον εν ειρήνη, για να έλθει προς εμένα· διότι τον περιμένω μαζί με τους αδελφούς».

Υπόμνημα του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, του Χρυσοστόμου, στην Προς Τιμόθεον Πρώτη Επιστολή. Υπόθεση. Ένας από τους μαθητές του Αποστόλου ήταν και ο Τιμόθεος. Και ο Λουκάς μαρτυρεί ότι ήταν ένας θαυμαστός νέος, για τον οποίο έδιναν καλή μαρτυρία οι αδελφοί στα Λύστρα και το Ικόνιο· ο οποίος έγινε ταυτόχρονα μαθητής και δάσκαλος. Και ήταν τόσο πολύ συνετός, ώστε, αν και άκουγε τον Παύλο να κηρύττει την πίστη χωρίς περιτομή, και έχοντας μάθει ότι και στον Πέτρο αντιστάθηκε για τον λόγο αυτόν, επέλεξε όχι μόνο να μην κηρύξει το αντίθετο, αλλά και να την υποστεί ο ίδιος· διότι τον περιέτεμε, λέει η Γραφή, σε τέτοια ηλικία· και έτσι του εμπιστεύθηκε όλη την οικονομία της διακονίας. Θα αρκούσε βέβαια η βαθιά αγάπη του Παύλου για να δείξει ποιος είναι αυτός ο άνδρας. Διότι και αλλού δίνει μαρτυρία γι' αυτόν γράφοντας: «Γνωρίζετε τη δοκιμασμένη αξία του, ότι, όπως το παιδί προς τον πατέρα, έτσι υπηρέτησε μαζί μου για το Ευαγγέλιο». Και στους Κορινθίους πάλι στέλνει επιστολή λέγοντας: «Έστειλα σε εσάς τον Τιμόθεο, ο οποίος είναι αγαπητό μου τέκνο και πιστό στον Κύριο»· και πάλι: «Προσέχετε να μην τον περιφρονήσει κανείς· διότι εργάζεται το έργο του Κυρίου, όπως κι εγώ». Και γράφοντας προς τους Εβραίους έλεγε: «Να γνωρίζετε ότι ο αδελφός Τιμόθεος έχει απελευθερωθεί»· και από παντού θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει τη μεγάλη αγάπη προς αυτόν. Και τα θαύματα που γίνονται στις μέρες μας αποδεικνύουν την παρρησία του ενώπιον του Θεού.

Ποιος, λοιπόν, δεν θα θαύμαζε τη φιλοσοφία και την ακρίβειά του; Άγγιξε τους ίδιους τους ουρανούς και έφτασε στην κορυφή της αρετής· και αυτά τα μαρτυρεί για εκείνον ο δάσκαλός του, λέγοντας τα εξής: «Σας έστειλα τον Τιμόθεο, ο οποίος είναι τέκνο μου αγαπητό και πιστό εν Κυρίω».

Διότι τέτοιος είναι ο πατέρας. —Δεν το αποδίδω αυτό στον εαυτό μου. Και πάλι επικρίνει αυτούς που αποδίδουν τη διδασκαλία στον εαυτό τους. «Σας παρακαλώ, λοιπόν· γίνετε μιμητές μου». Δεν τα λέει αυτά για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά για να δείξει ότι η αρετή είναι εύκολη. «Για τον λόγο αυτόν σας έστειλα τον Τιμόθεο». Επειδή σας σπλαχνίζομαι σαν παιδιά μου. «Ο οποίος είναι αγαπητό μου τέκνο, και πιστό εν Κυρίω». Το λέει αυτό, φανερώνοντας την αγάπη του, και προετοιμάζοντάς τους να τον αντικρίσουν με σεβασμό. Και δεν είπε απλώς «πιστό», αλλά «εν Κυρίω»· δηλαδή στα πράγματα του Κυρίου. «Ο οποίος θα σας υπενθυμίσει». Δεν είπε, «θα σας διδάξει», για να μην δυσανασχετήσουν με τη σκέψη ότι μαθαίνουν από αυτόν. «Τις οδούς μου τις εν Χριστώ, όπως παντού, σε κάθε Εκκλησία διδάσκω». Δηλαδή, τις οικονομίες, τους κινδύνους, τα ήθη, τους κανόνες, τους αποστολικούς θεσμούς, και όλα τα άλλα. Επειδή ακριβώς ανέφερε, «γυμνητεύουμε, και ραπιζόμαστε, και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία», όλα αυτά, λέει, θα σας τα υπενθυμίσει. Και υψώνοντας τον λόγο, πρόσθεσε «τις εν Χριστώ», αναθέτοντας τα πάντα στον Δεσπότη, όπως συνηθίζει, και δείχνοντας ταυτόχρονα ότι οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα από μόνοι τους, και ότι με την άνωθεν βοήθεια κατορθώνει τα πάντα. «Επειδή όμως νομίζουν ότι δεν πρόκειται να έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως γρήγορα προς εσάς, εάν ο Κύριος θελήσει».