Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:18

Λέει λοιπόν πολύ ορθά ο Παύλος ότι ο ίδιος έθεσε το θεμέλιο, και ότι άλλοι μπορούν μεν να συνεχίσουν το έργο και να οικοδομήσουν, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούν να θέσουν άλλο θεμέλιο παρά αυτό που έχει ήδη τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός· διότι «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε». Διότι «ένας είναι ο Θεός και Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα και εμείς υπάρχουμε για αυτόν, και ένας ο Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και εμείς υπάρχουμε δι' αυτού, και αυτός είναι η κεφαλή του σώματος της εκκλησίας». Εάν λοιπόν κάποιος αρνείται το θεμέλιο και απορρίπτει την πέτρα, δεν οικοδομεί πάνω σε αυτήν αλλά στην άμμο· γι' αυτό και πολύ εύκολα θα καταρρεύσει· διότι ό,τι δεν συγκρατεί ο Χριστός, αυτό οπωσδήποτε θα κλονιστεί, μη έχοντας σταθερή βάση. <Μερικοί όμως υπερηφανεύθηκαν, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να έλθω σε εσάς.> Επειδή υπήρχαν μερικοί στην Κόρινθο που θεωρούσαν ότι αρκούσαν στον εαυτό τους και δεν είχαν ανάγκη από δασκάλους, και ότι ξεπερνούσαν τον Παύλο στη σοφία της κοσμικής ευγλωττίας· και για τον λόγο αυτόν φούσκωναν από υπεροψία, υψώνοντας τον εαυτό τους πάνω από τους άλλους, μολονότι ο βίος τους δεν ήταν ακατηγόρητος.

βʹ. Χρησιμοποιεί τη λέξη «αποκάλυψη», δείχνοντας ότι, αν και δεν φαίνεται, εντούτοις υπάρχει, είναι παρούσα και τώρα, και τότε θα φανερωθεί. Υπάρχει, λοιπόν, ανάγκη υπομονής· διότι γι' αυτό τον λόγο λάβατε τα θαύματα, για να παραμείνετε σταθεροί. Ο Οποίος και θα σας στηρίξει μέχρι τέλους, ώστε να είστε ανέγκλητοι. Εδώ φαίνεται μεν να τους θεραπεύει, όμως τα λεγόμενά του είναι απαλλαγμένα από κάθε κολακεία. Διότι γνωρίζει και να τους ελέγχει αυστηρά, όπως όταν λέει: «Επειδή νομίζουν ότι δεν πρόκειται να έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν»· και πάλι: «Τι θέλετε; Να έρθω σε σας με ράβδο, ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;»· και, «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσω εμού;». Τους κατηγορεί όμως και συγκαλυμμένα· διότι με το να πει «θα σας στηρίξει» και «ανέγκλητους», δείχνει ότι ακόμη κλονίζονται και ότι είναι υπόλογοι για κατηγορίες. Εσύ δε πρόσεξε πώς τους προσηλώνει διαρκώς στο όνομα του Χριστού. Και δεν αναφέρει κανέναν άνθρωπο, ούτε απόστολο ούτε δάσκαλο, αλλά μνημονεύει συνεχώς τον ίδιο τον Ποθούμενο, επιχειρώντας να συνεφέρει εκείνους που έχουν βαρύ κεφάλι από κάποια μέθη. Διότι σε καμία άλλη Επιστολή δεν αναγράφεται τόσο συνεχώς το όνομα του Χριστού· εδώ όμως, μέσα σε λίγους στίχους επαναλαμβάνεται πολλές φορές, και με αυτό υφαίνει σχεδόν ολόκληρο το προοίμιο. Πρόσεξε από την αρχή: «Παύλος, κλητός απόστολος του Ιησού Χριστού, στους αγιασμένους εν Χριστώ Ιησού, σε αυτούς που επικαλούνται το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό».

Αφού είπε αυτά και τους θεράπευσε, και ενώ επρόκειτο να προχωρήσει στην κατηγορία εναντίον εκείνου που είχε πορνεύσει, εξαπολύει και πάλι λόγια γεμάτα οργή, όχι επειδή ο ίδιος κατεχόταν από αυτήν, αλλά για να τους διορθώσει. Και αφήνοντας κατά μέρος εκείνον που είχε πορνεύσει, απευθύνεται στους υπολοίπους, καθώς δεν τον θεωρούσε άξιο ούτε καν των δικών του λόγων· πράγμα που κάνουμε και εμείς στους υπηρέτες που έχουν σφάλλει βαρύτατα. Και επειδή είπε ότι στέλνει τον Τιμόθεο, για να μη γίνουν εξαιτίας αυτού πιο ράθυμοι, δες τι λέει: «Μερικοί υπερηφανεύτηκαν, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να έρθω σε εσάς». Διότι εδώ επιπλήττει αυστηρά και εκείνους και κάποιους άλλους, κλονίζοντας το φρόνημά τους. Επειδή αποτελεί παράπτωμα φιλαρχίας το να εκμεταλλεύεται κανείς την απουσία του δασκάλου για να οδηγείται στην αλαζονεία.

Όταν, λοιπόν, απευθύνεται στους πολλούς, πρόσεξε πώς το κάνει με τρόπο που προκαλεί συστολή· όταν όμως απευθύνεται στους υπαιτίους, γίνεται πιο επικριτικός. Διότι στους μεν πρώτους λέει: «Περίψημα όλων», και καταπραΰνοντάς τους αναφέρει: «Δεν τα γράφω αυτά για να σας ντροπιάσω»· στους δεύτερους, όμως, λέει: «Μερικοί υπερηφανεύθηκαν, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να έλθω προς εσάς», δείχνοντας έτσι ότι η αλαζονεία είναι γνώρισμα παιδικής διανοίας· διότι και τα παιδιά κατά την απουσία του διδασκάλου γίνονται πιο αμελή. Αυτό, λοιπόν, υποδηλώνει, όπως και το γεγονός ότι αρκεί μόνο η παρουσία του για να επέλθει η διόρθωση.

Το κάνει δε αυτό, για να τους καταστήσει και εξ αυτού του λόγου πιο επιμελείς· διότι, αναμένοντας με έγνοια την παρουσία του, επρόκειτο να διορθώσουν τα σφάλματά τους. Διότι η επίσκεψη του Παύλου δεν ήταν κάτι το τυχαίο· και αποδεικνύοντας αυτό, έλεγε: «Επειδή τάχα δεν θα έλθω προς εσάς, μερικοί υπερηφανεύθηκαν»· και αλλού πάλι: «Όχι μόνο όπως κατά την παρουσία μου, αλλά πολύ περισσότερο κατά την απουσία μου, με φόβο και τρόμο να κατεργάζεσθε τη σωτηρία σας». Γι' αυτόν τον λόγο δεν υποσχέθηκε απλώς ότι θα έλθει, ώστε να μην απιστήσουν και γίνουν πιο ράθυμοι, αλλά προβάλλει και μία αναγκαία αιτία για την επίσκεψή του, λέγοντας ότι: «Τα υπόλοιπα θα τα τακτοποιήσω, όταν έλθω»· υποδεικνύοντας ότι η τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων, ακόμη και αν ο ίδιος δεν επειγόταν οπωσδήποτε, τον είλκυε προς τα εκεί.

Διότι αυτό που θέλει να πει είναι το εξής: Σας παρακαλώ, μην με αναγκάσετε ούτε να αφήσετε να χρησιμοποιήσω τη δύναμή μου εναντίον εκείνων που μας εξευτελίζουν και νομίζουν ότι είμαστε άνθρωποι σαρκικοί. Αυτό είναι βαρύτερο από εκείνα που τους έλεγε απειλώντας τους στην προηγούμενη επιστολή: «Με ράβδο να έρθω σε σας ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;», και τώρα: «Επειδή νόμισαν πως δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως και θα γνωρίσω, όχι τα λόγια αυτών που υπερηφανεύτηκαν, αλλά τη δύναμή τους». Διότι και εδώ φανερώνει και τα δύο, και τη δύναμή του και το φιλοσοφημένο και ανεξίκακο φρόνημά του· εφόσον παρακαλεί κατ' αυτόν τον τρόπο και με τόση επιμονή, ώστε να μην αναγκαστεί να φτάσει στην επίδειξη της δικής του τιμωρητικής δύναμης, και να τους πλήξει και να τους τιμωρήσει, απαιτώντας την εσχάτη δίκη. Αυτό άλλωστε άφησε να εννοηθεί λέγοντας: «Σας παρακαλώ, λοιπόν, όταν θα είμαι παρών, να μη χρειαστεί να δείξω θάρρος με την πεποίθηση με την οποία λογαριάζω να τολμήσω εναντίον μερικών, οι οποίοι θεωρούν ότι συμπεριφερόμαστε κατά σάρκα». Προς το παρόν όμως ας επαναφέρουμε τον λόγο στην αρχή. «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Είναι πολλή η έμφαση, πολλή η βαρύτητα· όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και πάλι: «Ως Παύλος ο ηλικιωμένος»· και αλλού πάλι: «Η οποία προστάτεψε πολλούς, αλλά και εμένα τον ίδιο». Έτσι και εδώ: «Εγώ ο ίδιος ο Παύλος». Μεγάλο βέβαια είναι και τούτο, το ότι δηλαδή τους παρακαλεί ο ίδιος· το άλλο όμως είναι μεγαλύτερο, το οποίο και πρόσθεσε λέγοντας: «Διά της πραότητος και της επιεικείας του Χριστού».

Αλλά αυτοί ήταν πιο δοκιμασμένοι από τους άλλους, και είχαν μετοικήσει εκεί από άλλες πόλεις, σαν σε κάποια πιο ασφαλή και πιο βασιλική πόλη. Επειδή, λοιπόν, διέμεναν σε ξένο τόπο και έπρεπε να απολαμβάνουν πολλή ασφάλεια, και κάποιοι από αυτούς του ήταν γνωστοί, ενώ άλλοι είχαν προσφέρει πολλές και μεγάλες υπηρεσίες υπέρ αυτού όταν ήταν παρόντες· εύλογα τους συστήνει μέσω των επιστολών του. Διότι η δόξα του Παύλου δεν ήταν μικρή τότε, αλλά τόσο μεγάλη, ώστε μόνο από τα γράμματά του να έχουν πολλή προστασία όσοι τα έφεραν· διότι όχι μόνο τον σέβονταν, αλλά και αισθάνονταν δέος απέναντί του. Διότι, αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα έλεγε: «Η οποία έγινε προστάτις πολλών, και εμού του ιδίου»· και πάλι: «Ευχόμουν να είμαι ανάθεμα εγώ ο ίδιος». Και γράφοντας στον Φιλήμονα έλεγε: «Ως Παύλος ο πρεσβύτης, και τώρα μάλιστα δέσμιος εν Χριστώ Ιησού»· και στους Γαλάτες: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και, «Με δεχθήκατε ως Χριστό Ιησού». Και στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους έλεγε: «Μερικοί υπερηφανεύθηκαν, με την ιδέα ότι εγώ δεν πρόκειται να έλθω προς εσάς»· και πάλι: «Αυτά τα μετεσχημάτισα στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ, για να μάθετε από εμάς να μην φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί». Από όλα αυτά είναι φανερό ότι όλοι έτρεφαν μεγάλο σεβασμό και εκτίμηση για το πρόσωπό του. Επειδή, λοιπόν, ήθελε να βρίσκονται αυτοί σε ασφάλεια και να τιμώνται, προσαγόρευσε τον καθένα, επαινώντας τον κατά το δυνατόν.

Βʹ. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος, μολονότι είχε να προσάψει πολλά και μεγάλα παραπτώματα στους Κορινθίους, δεν τους ήλεγξε για τίποτε άλλο πριν από αυτό. Αλλά, ενώ είχε να τους ελέγξει και για πορνεία, και για αλαζονεία, και για την προσφυγή στα κοσμικά δικαστήρια, και για τα συμπόσια μέσα στα ειδωλεία, και για το ότι οι γυναίκες δεν κάλυπταν τα κεφάλια τους ενώ οι άνδρες το έκαναν, και μαζί με όλα αυτά για την περιφρόνηση των φτωχών, για την έπαρση που τους δημιουργούσαν τα πνευματικά χαρίσματα, και για το ζήτημα της αναστάσεως των σωμάτων· ενώ, λοιπόν, μαζί με όλα αυτά είχε να τους επιπλήξει και για τις μεταξύ τους φιλονικίες και διχοστασίες, προσπέρασε όλα τα άλλα και διόρθωσε πρώτα εκείνο. Και αν δεν θεωρείται ότι γίνομαι κουραστικός, θα το καταστήσω αυτό φανερό μέσα από τα ίδια τα λόγια του Παύλου, ότι δηλαδή, ενώ είχε να ελέγξει όλα εκείνα, δεν διόρθωσε τίποτε πριν από τούτο. Διότι, ως προς το ότι πορνεύαν, άκουσε τι λέει: «Ακούγεται γενικά ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία». Και ως προς το ότι είχαν κυριευθεί από οίηση και μεγαλοφροσύνη, αναφέρει: «Επειδή νόμισαν ότι δεν πρόκειται να έλθω σε εσάς, μερικοί υπερηφανεύθηκαν».

Διότι τέτοιος είναι ο πατέρας. —Δεν το αποδίδω αυτό στον εαυτό μου. Και πάλι επικρίνει αυτούς που αποδίδουν τη διδασκαλία στον εαυτό τους. «Σας παρακαλώ, λοιπόν· γίνετε μιμητές μου». Δεν τα λέει αυτά για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά για να δείξει ότι η αρετή είναι εύκολη. «Για τον λόγο αυτόν σας έστειλα τον Τιμόθεο». Επειδή σας σπλαχνίζομαι σαν παιδιά μου. «Ο οποίος είναι αγαπητό μου τέκνο, και πιστό εν Κυρίω». Το λέει αυτό, φανερώνοντας την αγάπη του, και προετοιμάζοντάς τους να τον αντικρίσουν με σεβασμό. Και δεν είπε απλώς «πιστό», αλλά «εν Κυρίω»· δηλαδή στα πράγματα του Κυρίου. «Ο οποίος θα σας υπενθυμίσει». Δεν είπε, «θα σας διδάξει», για να μην δυσανασχετήσουν με τη σκέψη ότι μαθαίνουν από αυτόν. «Τις οδούς μου τις εν Χριστώ, όπως παντού, σε κάθε Εκκλησία διδάσκω». Δηλαδή, τις οικονομίες, τους κινδύνους, τα ήθη, τους κανόνες, τους αποστολικούς θεσμούς, και όλα τα άλλα. Επειδή ακριβώς ανέφερε, «γυμνητεύουμε, και ραπιζόμαστε, και δεν έχουμε μόνιμη κατοικία», όλα αυτά, λέει, θα σας τα υπενθυμίσει. Και υψώνοντας τον λόγο, πρόσθεσε «τις εν Χριστώ», αναθέτοντας τα πάντα στον Δεσπότη, όπως συνηθίζει, και δείχνοντας ταυτόχρονα ότι οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα από μόνοι τους, και ότι με την άνωθεν βοήθεια κατορθώνει τα πάντα. «Επειδή όμως νομίζουν ότι δεν πρόκειται να έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως γρήγορα προς εσάς, εάν ο Κύριος θελήσει».

Και στη συνέχεια προσθέτει, κάνοντας πλέον σαφώς λόγο για εκείνον που είχε πορνεύσει: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού και ότι το πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός. Διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς. Και επειδή εκείνος ήταν σοφός και υπερηφανευόταν για το ότι δίδασκε, νομίζοντας ότι εξαιτίας αυτού θα απέφευγε την τιμωρία, αμέσως προσθέτει σε άμεση συνάρτηση με αυτό: Κανείς ας μην εξαπατά τον εαυτό του. Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι σοφός μεταξύ σας σε τούτον τον αιώνα, ας γίνει μωρός, για να γίνει σοφός. Διότι η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Και αφού ενδιάμεσα προσπερνά λίγα, χρησιμοποιώντας πάλι τον λόγο του με πολύ επιτιμητικό τρόπο, αποκαλύπτει πλέον φανερά εκείνον που διέπραξε εκείνη την αμαρτία και επιπλήττει σφοδρά εκείνους που είχαν υπερηφανευτεί για αυτόν και απέβλεπαν μόνο στα λόγια, χωρίς να εξετάζουν τη δύναμή του και τη διάθεσή του. Λέει, λοιπόν, τα εξής: Επειδή νόμισαν ότι δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως γρήγορα, εάν το θελήσει ο Κύριος, και θα γνωρίσω όχι τα λόγια όσων έχουν υπερηφανευτεί, αλλά τη δύναμη. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται σε λόγια, αλλά σε δύναμη.