Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:2

Κεφάλαιο ΙΑ΄. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Ανάμεσα στους οποίους φαίνεστε ως φωστήρες στον κόσμο, προβάλλοντας τον λόγο της ζωής, για δικό μου καύχημα κατά την ημέρα του Χριστού. Τι είδους ανθρώπους θέλει ο λόγος να είναι αυτοί στους οποίους έχει εμπιστευθεί το κήρυγμα του Ευαγγελίου; Να είναι ως απόστολοι και υπηρέτες του Χριστού, και πιστοί οικονόμοι των μυστηρίων του Θεού, εκπληρώνοντας ανελλιπώς με έργα και με λόγια μόνο εκείνα που έχουν διαταχθεί από τον Κύριο.

Κεφάλαιο ιβ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Ιδού, εγώ σας αποστέλλω ως πρόβατα ανάμεσα σε λύκους. Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Έτσι ας μας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού· εκείνο δε που τελικά ζητείται από τους οικονόμους, είναι να βρεθεί ο καθένας πιστός.

Καθαρή δε γίνεται τότε η χείρα, όταν διά της σμίλευσης αποξυθεί καθετί που εμποδίζει το κάλλος· διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που μορφοποιούν το μάρμαρο δίνοντάς του τη μορφή κάποιου ζώου σκαλίζουν και λαξεύουν από τον λίθο με τη σμίλη εκείνα τα μέρη, με την αφαίρεση των οποίων το ομοίωμα αποτυπώνεται σύμφωνα με το αρχέτυπο είδος, έτσι και ως προς το κάλλος των χειρών του σώματος της Εκκλησίας, πολλά πρέπει να αποξυσθούν διά της σμίλευσης των λογισμών, ώστε η χείρα να γίνει αληθινά χρυσή και αμόλυντη. Πάντως, είναι σε όλους προφανές ποια είναι εκείνα που, αν δεν αφαιρεθούν, φθείρουν το κάλλος της χείρας, όπως η ανθρωπαρέσκεια, η φιλοκέρδεια, η φιλοδοξία, το να αποβλέπει κανείς μόνο στο φαίνεσθαι, το να επιδιώκει για τον εαυτό του κάποιες διακρίσεις διά των όσων πράττουν τα χέρια του, το να καταχράται την εκτέλεση των εντολών για προσωπική τρυφή και απόλαυση. Οφείλει κανείς, αφού αποξύσει όλα αυτά και τα παρόμοια με τα εργαλεία των λογισμών, να διατηρήσει μόνο εκείνο το καθαρό και ακίβδηλο χρυσίο της προαιρέσεως, το οποίο εξομοιώνεται με την αμόλυντη κεφαλή. Το λεγόμενο, εξάλλου, θα μπορούσε να μας γίνει σαφέστερο διά της φωνής του Αποστόλου, ο οποίος, αφού ονόμασε τον Θεό πιστό, θεωρεί ορθό να μη ζητείται τίποτε άλλο στους οικονόμους παρά το να βρεθεί κανείς πιστός, γράφοντας με αυτά ακριβώς τα λόγια: «Αυτό λοιπόν που ζητείται από τους οικονόμους είναι να βρεθεί κανείς πιστός».

Τους ονόμασε δε οικονόμους, δείχνοντας ότι δεν πρέπει να τα δίνουν σε όλους, αλλά σε όσους πρέπει και σε όσους αξίζει να τα διανέμουν. Εκείνο λοιπόν που ζητείται από τους οικονόμους, είναι να αποδειχθεί ο καθένας πιστός. Δηλαδή, να μην οικειοποιείται τα αγαθά του Κυρίου του, να μην τα διεκδικεί για τον εαυτό του ως κύριος, αλλά να τα διαχειρίζεται ως οικονόμος. Διότι έργο του οικονόμου είναι να διαχειρίζεται καλά όσα του έχουν εμπιστευθεί· όχι να λέει ότι τα αγαθά του Κυρίου είναι δικά του, αλλά, αντίθετα, ότι τα δικά του ανήκουν στον Κύριο.

Ο Παύλος, λοιπόν, εξαλείφοντας αυτό το νόσημα, δες πώς τους διορθώνει με σύνεση. Επειδή, δηλαδή, είπε: «Εκείνο που ζητείται, λοιπόν, από τους οικονόμους, είναι να αποδειχθεί ο καθένας πιστός», και φαινόταν σαν να τους έδινε την αφορμή να κρίνουν και να εξετάζουν τον βίο του καθενός –πράγμα που υποδαύλιζε τη διχόνοια– για να μην το πάθουν αυτό, τους απομάκρυνε από τέτοιου είδους φιλονικίες λέγοντας: «Για μένα έχει ελάχιστη σημασία να ανακριθώ από εσάς», προβάλλοντας και πάλι τον λόγο στο δικό του πρόσωπο. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «Για μένα έχει ελάχιστη σημασία να ανακριθώ από εσάς ή από ανθρώπινη κρίση»; Θεωρώ ότι είναι ανάξιο για μένα, λέει, το να κρίνομαι από εσάς. Και τι λέω από εσάς; Και από οποιονδήποτε άλλον. Αλλά ας μην κατηγορήσει κανείς τον Παύλο για αλαζονεία, εάν λέει ότι κανένας από τους ανθρώπους δεν είναι άξιος να εκφέρει κρίση γι' αυτόν. Διότι, πρώτον, δεν τα λέει αυτά για τον εαυτό του, αλλά επειδή θέλει να απαλλάξει άλλους από τη δική τους πιεστικότητα. Έπειτα, δεν περιόρισε το ζήτημα στους Κορινθίους, αλλά απέκλεισε και τον εαυτό του από αυτή την κρίση, λέγοντας ότι το να εκφέρει κανείς τέτοια απόφαση υπερβαίνει τη δική του γνώμη. Πρόσθεσε, άλλωστε: «Ούτε εγώ ο ίδιος δεν ανακρίνω τον εαυτό μου». Εκτός, όμως, από όσα ειπώθηκαν, πρέπει να εξετάσουμε και την αιτία για την οποία λέγονταν αυτά· διότι γνωρίζει σε πολλά σημεία να ομιλεί και με μεγαλοφροσύνη.

Η δε φράση, «είτε τα παρόντα είτε τα μέλλοντα», δηλώνει τα αγαθά που τους δίνονται και πρόκειται να τους δοθούν. Διότι έχει δοθεί στην μεν παρούσα ζωή αυτή η άφεση των αμαρτιών, ο αρραβώνας του Πνεύματος, τα χαρίσματα που προέρχονται μέσω του Πνεύματος. Και το ότι θα απολαύσουν και τα μελλοντικά αγαθά είναι αναμφίβολο, εξαιτίας Εκείνου που είπε: «Ελάτε οι ευλογημένοι, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». «Διότι τα πάντα είναι δικά σας, και εσείς είστε του Χριστού, και ο Χριστός είναι του Θεού». Και τα παρόντα και τα μέλλοντα, και η ημέρα, η ζωή και ο θάνατος και ο κόσμος, θα γίνουν δικά σας, λέει, επειδή πιστέψατε στον Χριστό, ο Οποίος είναι Υιός του Θεού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. «Έτσι ας σας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού». Μην εγκαταλείπετε λοιπόν τον Δεσπότη, λέει, για να ονομάζεστε από τους υπηρέτες. «Αυτό που επιπλέον ζητείται από τους οικονόμους, είναι να βρεθεί κανείς πιστός. Σε εμένα όμως ελάχιστη σημασία έχει το να κριθώ από εσάς ή από ανθρώπινο δικαστήριο· αλλά ούτε και τον εαυτό μου δεν ανακρίνω· διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα, αλλά δεν έχω δικαιωθεί εξαιτίας αυτού· εκείνος που με ανακρίνει είναι ο Κύριος. Επομένως, μην κρίνετε τίποτα πριν από την κατάλληλη ώρα, μέχρι να έλθει ο Κύριος, ο Οποίος και θα φωτίσει τα κρυμμένα στο σκοτάδι και θα φανερώσει τις προθέσεις των καρδιών. Και τότε ο καθένας θα λάβει τον έπαινο από τον Θεό». Δηλαδή, για να μην οικειοποιηθεί τα όσα ανήκουν στον Δεσπότη. «

Η φράση «εν ανθρώποις» αναφέρεται είτε στους δασκάλους —διότι δεν έχουν τίποτα δικό τους από μόνοι τους— είτε στους ανθρώπινους συλλογισμούς —διότι μέσω αυτών δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί η αλήθεια. Μάλλον όμως η πρώτη εκδοχή ταιριάζει καλύτερα και στο λεκτικό του χωρίου και στα όσα ακολουθούν. «Εσείς δε είστε του Χριστού, και ο Χριστός του Θεού. Όλα είναι δικά σας» ως ευεργεσίες και δωρεές, «εσείς δε του Χριστού» ως κτήματα και δημιουργήματα, «ο Χριστός δε του Θεού» ως γέννημα και Υιός. Πολύ σωστά δε το πρόσθεσε αυτό· διότι επειδή είπε: «όλα είναι δικά σας, εσείς δε του Χριστού», για να μην νομίσουν, αν σταματούσε εκεί, ότι ο Υιός είναι αγέννητος και αναίτιος, πρόσθεσε: «ο Χριστός δε του Θεού». 1 Κορ. 4,1-5 Διότι αυτό, λέει, είναι το ζητούμενο και αυτό που οφείλουν με κάθε τρόπο να τηρούν οι οικονόμοι, το να είναι πιστοί και να θεωρούν τους εαυτούς τους υπηρέτες, και να μην ιδιοποιούνται και σφετερίζονται τα πράγματα του δεσπότου τους. Ή και με αυτόν τον τρόπο: «έτσι ας μας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος»· και τα άλλα τα οποία, λέει, ανέφερα, αλλά και αυτό που επιπλέον ζητείται από τους οικονόμους, και αυτό ας μας θεωρεί —ώστε το ρήμα «ας μας θεωρεί» να λαμβάνεται από κοινού. Τι είναι δε αυτό που ζητείται από τους οικονόμους; «Να βρεθεί», λέει, «κανείς πιστός». Έπειτα, προς εκείνους που πρόκειται να φανούν αναίσχυντοι και να επιχειρήσουν να πουν: «Τι λοιπόν; Εσύ τέτοιος είσαι;» προκαταλαμβάνοντάς τους λέει: «για μένα όμως έχει ελάχιστη σημασία να ανακριθώ από εσάς». Αυτό δε το λέει όχι για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά για να διαφυλάξει την πρέπουσα αξία στο κήρυγμα και στη διδασκαλία.