Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:20

Λέει ο Απόστολος: «Η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται στα λόγια.» Είπε ο αββάς Μακάριος: Αυτόν που πιστεύει ορθά και εργάζεται με ευσέβεια, ο Ιησούς δεν τον παραδίδει στα πάθη και στα χέρια των δαιμόνων. Ο Κύριος είπε ότι «Στις ημέρες του Ηλία υπήρχαν πολλές χήρες στον Ισραήλ, και σε καμία από αυτές δεν στάλθηκε, παρά μόνο σε εκείνη στα Σάρεπτα της Σιδώνος, αν και ήταν Ελληνίδα.» Και πάλι είπε: «Στις ημέρες του Ελισσαίου, υπήρχαν πολλοί λεπροί στον Ισραήλ, και κανείς τους δεν καθαρίστηκε, παρά μόνο ο Νεεμάν ο Σύρος.» Αν και ήταν αλλογενής, όμως πίστεψε. Επομένως νόμισα ότι ξενιτεύτηκες, άφησες την αυτοδικαίωση και κέρδισες ταπείνωση. Και όπως βλέπω από τους λογισμούς σου, είσαι ο ίδιος όπως παλιά, ή και χειρότερος. Εάν ο Θεός εξέλεξε τα μωρά, τα εξουθενωμένα και τα μηδαμινά του κόσμου, είναι φανερό ότι απέρριψε τα ένδοξα και εκείνα για τα οποία καυχώνται οι άνθρωποι. Επομένως, όσα αρέσουν στους ανθρώπους δεν αρέσουν στον Θεό. Αλλά όσα ατιμάζονται από τους ανθρώπους για χάρη του Θεού, χαίρουν μακαρισμού ενώπιον του Θεού, καθώς λέει: «Μακάριοι είστε όταν σας αφορίσουν οι άνθρωποι και σας μισήσουν και αποβάλουν το όνομά σας ως πονηρό, για χάρη του ονόματός μου. Χαρείτε και σκιρτήστε, διότι έτσι συμπεριφέρονταν στους προφήτες οι πατέρες τους.» Συναναστράφηκες μαζί μας για όχι λίγο χρόνο. Ερεύνησε την καρδιά σου, ποιον λόγο ή ποια συμβουλή έλαβες από εμάς που να σε αποκόπτει από την οδό του Θεού;

Βλέπεις λοιπόν πώς δεν είναι ανώφελο το να έχει κανείς καλά λόγια στη γλώσσα του, εάν αυτό συνοδεύεται από τη συστολή και το να ερυθριά για εκείνα στα οποία έχει σφάλει. Επομένως, όπως λέει ο Παύλος: «Η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη», και κάπου και ο ίδιος ο Χριστός είπε ξεκάθαρα: «Δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών καθένας που μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου, ο οποίος είναι στους ουρανούς». Μάταιο λοιπόν, όπως μόλις είπα, είναι το να λέει κανείς καλά λόγια για τον Θεό, όταν η αρετή των έργων δεν τα συνοδεύει. <Έγδαραν το δέρμα του, για να του αφαιρέσουν την ελπίδα φέρνοντας συντριβή πολέμου.> Επιρρίπτει και πάλι σε όσους έτυχε να είναι ηγέτες τις κατηγορίες για την απώλεια του ποιμνίου. Διότι, ενώ είχαν την ικανότητα να τους διαπαιδαγωγούν και να τους οδηγούν στην ορθή και αδιάστροφη οδό, και να τους μαθαίνουν να προσκολλώνται με όλη τους την αγάπη στην ευσέβεια προς τον Θεό, απορρίπτοντας ως άχρηστη και πρόξενο ολέθρου, και απομακρύνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο την προσκόλληση στα είδωλα, οι ίδιοι έγιναν καταστροφείς και φθορείς, μεταστρέφοντας τα φρονήματα των υφισταμένων τους προς το εντελώς αντίθετο, πείθοντάς τους να απομακρύνονται από τον Θεό και να ευφραίνονται μάλλον με τους τρόπους της πλάνης. Για αυτόν τον λόγο, αφού προσέκρουσαν στον Θεό, εξέπεσαν και από την ελπίδα σε Αυτόν, την οποία εάν συνέχιζαν να έχουν, τίποτα δεν θα τους εμπόδιζε να μπορούν να κατατροπώσουν τους εχθρούς τους.

Εμείς, λοιπόν, ας δοξάσουμε τον Θεό, ώστε να δοξάσει και αυτός εμάς μαζί με όλους τους Αγίους του. Και με τι θα τον δοξάσουμε; Με το να τηρούμε τις εντολές. Διότι είναι γραμμένο: η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη. Και πάλι: δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς.

Και βιάστηκε και κατέβασε τη στάμνα στο χέρι της και τον πότισε, μέχρι που σταμάτησε να πίνει. Και είπε: Και για τις καμήλες σου θα βγάλω νερό. Και πριν από πολλές γενεές εκπλήρωνε τον ευαγγελικό λόγο, διότι είπε ο Κύριος: Εάν κάποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο. Έτσι και αυτή η μακαρία διπλασίασε την ευεργεσία, λέγοντας: Πιες, κύριε, και για τις καμήλες σου θα βγάλω νερό, μέχρι να πιουν όλες. Και αφού τα είπε αυτά, δεν σταμάτησε σε αυτό, αλλά και με το έργο της εκπλήρωσε τον λόγο, σύμφωνα με το γεγραμμένο: διότι η βασιλεία των ουρανών δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στη δύναμη. Διότι, λέει, άδειασε όλη τη στάμνα στην ποτίστρα και έτρεξε στο πηγάδι να αντλήσει και έβγαλε νερό για όλες τις καμήλες.

Διότι ο Πατέρας είναι πράγματι «αληθινός Θεός», όπως μαρτυρεί ο Υιός που γνωρίζει τον Πατέρα, και «αληθινό φως» ο Υιός, ο οποίος γινώσκεται από τον Πατέρα και λαμβάνει μαρτυρία από αυτόν, και «Πνεύμα αληθείας» το Πνεύμα, το οποίο δεν είναι κάτι αλλότριο, αλλά εκπορεύεται από τον Πατέρα και λαμβάνει από τον Υιό. Αυτά λοιπόν αναιρούν κάθε συλλογιστική μυθολογία των λόγων σου, Αέτιε, και δεν είναι δυνατόν να μας προτρέψεις να γίνουμε μαθητές του Αριστοτέλη, του δασκάλου σου, και να εγκαταλείψουμε τον λόγο των αλιέων που φωτίστηκαν από το Πνεύμα του Θεού, οι οποίοι, μολονότι είναι «αγράμματοι και ιδιώτες» ως προς την ευγλωττία, είναι ωστόσο κήρυκες της αλήθειας με τη δύναμη του Θεού, της οποίας και αξιώθηκαν. Διότι η βασιλεία των ουρανών δεν έγκειται σε συλλογιστικό λόγο ούτε σε κομπαστικό λόγο, αλλά σε δύναμη και αλήθεια. Εξάλλου, ακούσαμε αρκετά από την αρχή του λόγου σου περί στέρησης έξεων και θέσεων, και για γεννητή ουσία που προσλαμβάνει και δεν προσλαμβάνει αγέννητη ουσία, και ότι μαζί με την έξη υφίσταται αποβολή της έξης, και περί γεννητής ουσίας που συμπλέκεται, ενώ η έξη είναι αγέννητη, και για κάτι που ονομάζεται γέννημα εν παρόδω, αλλά κατανοείται μόνο ως έξη και είναι δηλωτικό έξης, το οποίο μεταπλάθεται από κάποια ουσία, έστω και αν ονομάζεται γέννημα, όπως είπες. Διότι η διάνοιά σου εκφράζει τα ίδια για τα ίδια πράγματα, χωρίς να αρθρώνει κανένα πέρας σε αυτή την περιφορά γύρω από τα ίδια. 38. κα.

Αυτοί ήλθαν για να Τον ακούσουν και να θεραπευθούν από τις ασθένειές τους. Πρόσεξε λοιπόν στην προκειμένη περίπτωση, πώς πρέπει, αρχίζοντας από την αρχή, να μελετήσουμε τα λόγια του Σωτήρος και να παραδεχθούμε από Αυτόν τις διδασκαλίες Του ως νόμους, διά των οποίων μπορεί κανείς να επιτύχει την ουράνια βασιλεία· και να μην περιοριστούμε απλώς στη μάθηση, αλλά να προχωρήσουμε και στα έργα, για να μην εκπέσουμε των θείων επαγγελιών· διότι η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη.

Καλύτερο είναι να σιωπά κανείς και να υπάρχει αληθινά, παρά να ομιλεί και να μην υπάρχει. Η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη. Με την καρδιά πιστεύει κανείς για τη δικαίωσή του, και με το στόμα ομολογεί για τη σωτηρία του. Καλό είναι να διδάσκει κανείς, εάν αυτός που ομιλεί τα πράττει. Διότι όποιος πράξει και διδάξει, αυτός θα είναι μέγας στη βασιλεία. Ο Κύριος ημών και Θεός, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού, πρώτα έπραξε και έπειτα δίδαξε, όπως μαρτυρεί ο Λουκάς, του οποίου ο έπαινος στο Ευαγγέλιο είναι γνωστός σε όλες τις εκκλησίες. Τίποτα δεν διαφεύγει από τον Κύριο, αλλά και τα κρυφά μας είναι πλησίον του. Ας πράττουμε λοιπόν τα πάντα με την επίγνωση ότι αυτός κατοικεί μέσα μας, ώστε να είμαστε ναοί του και αυτός Θεός μέσα μας. Ο Χριστός ας ομιλεί μέσα μας, όπως και στον Παύλο. Το Άγιο Πνεύμα ας μας διδάσκει να φθεγγόμαστε τα του Χριστού, παρόμοια με αυτόν.

Και γιατί δεν ερευνάς τον λόγο; Όχι επειδή στερούμαι λόγου, αλλά επειδή το δικό μας έργο βασίζεται στη δύναμη. Όπως ακριβώς λοιπόν στον πόλεμο η επιτυχία δεν ανήκει σε αυτούς που λένε πολλά, αλλά σε αυτούς που πράττουν πολλά· έτσι βέβαια και εδώ, η νίκη δεν ανήκει σε όσους μιλούν, αλλά σε όσους ενεργούν. Υπερηφανεύεσαι για την ευγλωττία σου, λέει· εάν μεν ο αγώνας και η περίσταση αφορούσαν ρήτορες, δικαιολογημένα θα περηφανευόσουν γι' αυτό. Εάν όμως αφορούν αποστόλους που κηρύττουν την αλήθεια και την επιβεβαιώνουν με σημεία, γιατί έχεις κυριευθεί από έπαρση για ένα πράγμα περιττό και μηδαμινό, το οποίο δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα στην παρούσα κατάσταση; Διότι, σε τι θα μπορούσε να συντελέσει η επίδειξη των λόγων για να αναστηθεί ένας νεκρός, ή για να εκδιωχθούν δαίμονες, ή για να επιτελεστεί οποιοδήποτε άλλο παρόμοιο θαύμα; Από αυτά υπάρχει ανάγκη τώρα, και μέσω αυτών εδραιώνονται τα δικά μας. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Διότι η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται στον λόγο, αλλά στη δύναμη».

Και μελετούσα τις εντολές σου, τις οποίες αγάπησα πάρα πολύ. Και ύψωσα τα χέρια μου προς τις εντολές σου, τις οποίες αγάπησα, και εμβάθυνα στα δικαιώματά σου. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη· και: «Εκείνος που θα τις εφαρμόσει και θα τις διδάξει, αυτός θα ονομαστεί μέγας στη βασιλεία των ουρανών». Για τον λόγο αυτόν και ο θείος προφήτης προσέθεσε στη μελέτη την πράξη. Διότι, αφού είπε: «Και μελετούσα τις εντολές σου, τις οποίες αγάπησα πάρα πολύ», και αφού έδειξε τον θερμό του πόθο, πρόσθεσε: «Και ύψωσα τα χέρια μου προς τις εντολές σου, τις οποίες αγάπησα, και εμβάθυνα στα δικαιώματά σου». Διότι όσα διδασκόμουν από τους θείους λόγους, αυτά τα εφάρμοζα μέσω των έργων. Διότι η μελέτη των θείων λόγων και η ακρόαση της αναγνώσεως καταλήγει σε έργα αγαθά. Αυτό ακριβώς σημαίνει το: «Ύψωσα τα χέρια μου προς τις εντολές σου». Επειδή τα χέρια είναι δηλωτικά των πράξεων· όπως άλλωστε είπε ο Απόστολος: «Δεν είναι δίκαιοι ενώπιον του Θεού οι ακροατές του νόμου, αλλά οι ποιητές του νόμου θα δικαιωθούν»· και: «Η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή, καθώς και τα έργα χωρίς την πίστη». Γι' αυτό και ο Κύριος έλεγε: «Καθένας που ακούει αυτά τα λόγια μου και δεν τα εφαρμόζει, θα ομοιάσει με άνθρωπο ανόητο, ο οποίος οικοδόμησε την οικία του πάνω στην άμμο· και κατέβηκε η βροχή, και ήρθαν οι ποταμοί, και φύσηξαν οι άνεμοι, και προσέκρουσαν στην οικία εκείνη, και έπεσε, και η πτώση της ήταν μεγάλη».

Επειδή επρόκειτο να προχωρήσει στην κατηγορία εκείνου που είχε πορνεύσει, εισάγει λόγια γεμάτα θυμό, όχι επειδή ο ίδιος κυριευόταν από αυτόν, αλλά για να τους διορθώσει. Και αφήνοντας αυτόν που είχε πορνεύσει, απευθύνεται στους άλλους, θεωρώντας τον ανάξιο ακόμη και των λόγων του. Κλονίζει δε το φρόνημά τους με την κατηγορία της φιλαρχίας, επειδή χρησιμοποίησαν την απουσία του διδασκάλου για να φτάσουν στην αλαζονεία. «Και θα γνωρίσω, όχι τα λόγια εκείνων που έχουν υπερηφανευθεί, αλλά τη δύναμή τους. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη». Επειδή η αλαζονεία τους δεν προερχόταν από κατορθώματα, αλλά από την απουσία του διδασκάλου, και δεν είπε, θα γνωρίσω τη σοφία τους, αλλά τη δύναμή τους. Είναι σαν να έλεγε: Δεν επικρατήσαμε χάρη στην ευγλωττία, αλλά επειδή η διδασκαλία μας είναι θεία, και κηρύσσουμε τη βασιλεία των ουρανών, παρέχοντας ως μέγιστη απόδειξη τα θαύματα που επιτελούμε με τη δύναμη του Πνεύματος. «Τι θέλετε; Να έλθω σε σας με ράβδο, ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας;» Αυτός ο λόγος εμπεριέχει και το φοβερό και το προσηνές.

«Και βγαίνοντας οι δούλοι εκείνοι στους δρόμους, συγκέντρωσαν όλους όσους βρήκαν, και κακούς και καλούς· και γέμισε η αίθουσα του γάμου από συνδαιτυμόνες·» και τα υπόλοιπα του χωρίου. «Τότε η βασιλεία των ουρανών παρομοιάστηκε με δέκα παρθένους, οι οποίες παίρνοντας τις λαμπάδες τους, βγήκαν για να προϋπαντήσουν τον νυμφίο,» και τα λοιπά. «Έλεγε ο Κύριος: Έτσι είναι η βασιλεία του Θεού, όπως όταν ένας άνθρωπος ρίχνει τον σπόρο στη γη, και κοιμάται, και σηκώνεται νύχτα και μέρα, και ο σπόρος βλασταίνει και ψηλώνει με τρόπο που ο ίδιος δεν γνωρίζει. Διότι από μόνη της η γη καρποφορεί, πρώτα χορτάρι, έπειτα στάχυ, έπειτα γεμάτο σιτάρι μέσα στο στάχυ. Όταν δε ωριμάσει ο καρπός, αμέσως στέλνει το δρεπάνι, επειδή έφτασε ο θερισμός. Έλεγε: Με τι να παρομοιάσω τη βασιλεία του Θεού; Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε; Είναι σαν τον κόκκο του σιναπιού, ο οποίος όταν σπαρθεί στη γη, είναι το μικρότερο από όλα τα σπέρματα που υπάρχουν πάνω στη γη, και όταν σπαρθεί, φυτρώνει και γίνεται μεγαλύτερο από όλα τα λαχανικά, και κάνει κλαδιά μεγάλα, ώστε να μπορούν να κατασκηνώνουν κάτω από τη σκιά του τα πετεινά του ουρανού.» «Μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού.» «Η βασιλεία του Θεού δεν είναι φαγητό και ποτό, αλλά δικαιοσύνη και χαρά εν Αγίω Πνεύματι.» «Η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται σε λόγια, αλλά σε δύναμη.» «Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;»

Ικετεύω, λοιπόν, πρώτα από όλα τον παντοκράτορα Κύριο, ενώπιον του οποίου τα πάντα είναι γυμνά και ξεσκέπαστα, στον οποίο θα λογοδοτήσουμε, και ο οποίος γνωρίζει την αγνότητα της ταπεινής μου γνώμης ως προς αυτό και την ειλικρίνεια του σκοπού μου, να μου δώσει λόγο όταν ανοίξω το στόμα μου, να αναλάβει τα ηνία του νου μου με τα δικά Του χέρια και να τον ελκύσει προς τον Εαυτό Του, κατευθύνοντας την ορμή του στον εμπρόσθιο και ευθύ δρόμο, χωρίς να παρεκκλίνει ούτε προς τα φαινομενικώς δεξιά ούτε προς τα αναφανδόν γνωριζόμενα αριστερά, —και έπειτα από Αυτόν, [ικετεύω] όλον τον λαό του Θεού, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, μαζί με τον καλό ποιμένα του λογικού ποιμνίου του Χριστού, ο οποίος αποτυπώνει στον εαυτό του την ιεραρχία του Χριστού, να δεχθούν τον λόγο μου με ευμένεια, χωρίς να σταθούν στην ελάχιστη αξία μου ούτε να αναζητήσουν ρητορικά τεχνάσματα, επειδή εγώ ο φτωχός δεν είμαι καθόλου γνώστης αυτών, αλλά να προσέξουν τη δύναμη των νοημάτων («διότι η βασιλεία των ουρανών δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στη δύναμη»)· διότι σκοπός μου δεν είναι να νικήσω, αλλά να τείνω χείρα βοηθείας στην πολεμούμενη αλήθεια, προσφέροντας από αγαθή προαίρεση βοήθεια κατά το μέτρο των δυνάμεών μου. Επικαλούμενος, λοιπόν, ως βοηθό την ενυπόστατη Αλήθεια, από αυτό το σημείο θα κάνω την αρχή του λόγου μου.

Και στη συνέχεια προσθέτει, κάνοντας πλέον σαφώς λόγο για εκείνον που είχε πορνεύσει: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού και ότι το πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Εάν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός. Διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς. Και επειδή εκείνος ήταν σοφός και υπερηφανευόταν για το ότι δίδασκε, νομίζοντας ότι εξαιτίας αυτού θα απέφευγε την τιμωρία, αμέσως προσθέτει σε άμεση συνάρτηση με αυτό: Κανείς ας μην εξαπατά τον εαυτό του. Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι σοφός μεταξύ σας σε τούτον τον αιώνα, ας γίνει μωρός, για να γίνει σοφός. Διότι η σοφία αυτού του κόσμου είναι μωρία ενώπιον του Θεού. Και αφού ενδιάμεσα προσπερνά λίγα, χρησιμοποιώντας πάλι τον λόγο του με πολύ επιτιμητικό τρόπο, αποκαλύπτει πλέον φανερά εκείνον που διέπραξε εκείνη την αμαρτία και επιπλήττει σφοδρά εκείνους που είχαν υπερηφανευτεί για αυτόν και απέβλεπαν μόνο στα λόγια, χωρίς να εξετάζουν τη δύναμή του και τη διάθεσή του. Λέει, λοιπόν, τα εξής: Επειδή νόμισαν ότι δεν θα έρθω σε σας, μερικοί υπερηφανεύτηκαν. Θα έρθω όμως γρήγορα, εάν το θελήσει ο Κύριος, και θα γνωρίσω όχι τα λόγια όσων έχουν υπερηφανευτεί, αλλά τη δύναμη. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται σε λόγια, αλλά σε δύναμη.

«Η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια, αλλά σε δύναμη». Βλέπε και την υποσημείωση του 64ου Αποστολικού κανόνα, καθώς και τον 119ο της Συνόδου της Καρχηδόνας.

Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ενήργησε και στους αγίους, μέσω της οποίας ο Θεός τους τελειοποίησε όλους, και τον γνώρισαν και τον αγάπησαν, όχι επειδή παρακινήθηκαν από απλούς λόγους, αλλά επειδή διαμορφώθηκαν από τη δύναμη του λουτρού του βαπτίσματος, καθώς ο ίδιος ο Αγαπώμενος τους έπλαθε και τους διαμόρφωνε, αυτός που δημιουργεί καθαρή καρδιά και αφαιρεί μεν την πέτρινη, δίνει δε σαρκινή καρδιά, αποβάλλοντας την αναισθησία, και δίνει όχι απλώς έναν νόμο, αλλά τον ίδιο τον νομοθέτη, τον εαυτό Του. Αυτό δε αποδείχθηκε ολοφάνερα σε πολλούς από τους αγίους· τους οποίους, ενώ δεν μπόρεσαν ούτε με λόγια να μάθουν την αλήθεια, ούτε με θαύματα να επιγνώσουν τη δύναμη Εκείνου που κηρυσσόταν, τους ανέδειξε ξαφνικά τέλειους χριστιανούς, μόλις δέχθηκαν το λουτρό. Διότι, όπως λέει, «η βασιλεία του Θεού δεν συνίσταται σε λόγια αλλά σε δύναμη» και «ο λόγος του σταυρού για εμάς που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού». Για αυτούς τους λόγους, αυτός μεν ο νόμος είναι πνευματικός, επειδή το Πνεύμα κατεργάζεται τα πάντα, εκείνος δε είναι γραπτός, επειδή περιορίστηκε στα γράμματα και στους φθόγγους· γι' αυτό και εκείνος μεν είναι σκιά και εικόνα, ενώ τα παρόντα είναι πραγματικότητα και αλήθεια· διότι τα λόγια και τα γράμματα, σε σχέση με την ίδια την ύπαρξη των πραγμάτων, επέχουν θέση εικόνας.

Διότι, ενώ επινοήθηκαν πολλά φάρμακα ανά τους αιώνες για το ασθενούν ανθρώπινο γένος, μόνο ο θάνατος του Χριστού μπόρεσε να φέρει την αληθινή ζωή και την ευεξία. Και για τον λόγο αυτόν, το να αναγεννηθεί κανείς με τη νέα γέννηση και να ζήσει τον μακάριο βίο και να οδηγηθεί στην υγεία, δεν είναι τίποτε άλλο παρά το να πιει από αυτό το φάρμακο, και, όσο είναι δυνατόν στους ανθρώπους, να ομολογήσει την ομολογία και να υπομείνει το Πάθος και να πεθάνει τον θάνατο. Αυτή είναι η δύναμη του νέου νόμου, έτσι γεννιέται ο χριστιανός, με αυτόν τον τρόπο φτάνει στη θαυμαστή φιλοσοφία, έχοντας αφενός επιληφθεί των άριστων έργων και έχοντας αφετέρου πίστη ακλόνητη, πιστεύοντας όχι από ανάγκη πειθούς ούτε ρυθμίζοντας το ήθος του με νόμους, αλλά με τη δύναμη του Θεού δεχόμενος και το ένα και το άλλο και διαμέσου και των δύο λαμβάνοντας τη μακάρια μορφή του Χριστού. Διότι, «η βασιλεία του Θεού», λέει, «δεν βρίσκεται σε λόγια, αλλά σε δύναμη»· και: «Ο λόγος του σταυρού, σε εμάς που σωζόμαστε, είναι δύναμη Θεού».

Όμως, αξίζει να λεχθεί και τούτο, ότι η βασιλεία του Θεού και το κήρυγμα των αποστόλων δεν συνίσταται «μόνο σε λόγο» που ακούγεται, σαν κάποιος που γνωρίζει λόγια και τα διηγείται σε άλλους, «αλλά εν δυνάμει» και με την ενέργεια του Πνεύματος υφίσταται η βασιλεία. Διότι αυτό ακριβώς έπαθαν και τα τέκνα των Ισραηλιτών, τα οποία μελετούσαν πάντοτε τις Γραφές και είχαν τάχα στραμμένη τη μελέτη τους στον Κύριο, και επειδή δεν αποδέχθηκαν την ίδια την αλήθεια, παραχώρησαν σε άλλους την κληρονομιά τους. Έτσι και εκείνοι που διηγούνται σε άλλους τους λόγους του Πνεύματος, εάν οι ίδιοι δεν κατέχουν τον λόγο εν δυνάμει, παραδίδουν σε άλλους την κληρονομιά. Δόξα στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα στους αιώνες. Αμήν.

Μου άρεσε και εμένα μαζί με τον προφήτη Ησαΐα να λέω: ότι υπέμεινα σαν «εκείνη που γεννά», μέχρις ότου τους «ξεράνω» και τους καταστρέψω. Εάν, λοιπόν, γνωρίζεις για τον εαυτό σου ότι αναβλύζει μέσα σου η πηγή του Αγίου Πνεύματος, αυτό είναι το σημάδι ότι αυτά ξεράθηκαν και καταστράφηκαν, όπως ακριβώς είπε ο Σωτήρας μας, ότι «η βασιλεία» των ουρανών δεν είναι «εδώ ή εκεί», αλλά είναι «μέσα σας». Πάλι ο απόστολος λέει: «η βασιλεία του Θεού» δεν είναι «σε λόγια», «αλλά σε δύναμη». Διότι υπάρχουν μερικοί που μιλούν για τα της βασιλείας, αλλά δεν τα εφαρμόζουν, και υπάρχουν μερικοί που εφαρμόζουν τα της βασιλείας, αλλά δεν μιλούν γι' αυτά με προσοχή ούτε με γνώση. Εκείνοι όμως στους οποίους έχει γίνει πράξη ο λόγος του Σωτήρα, το «η βασιλεία είναι μέσα σας», είναι λίγοι και σπάνιοι και δυσεύρετοι· σε αυτούς επιφοίτησε το Άγιο «Πνεύμα» του Θεού και εκπληρώθηκε ο λόγος του ευαγγελιστή Ιωάννη: ότι σε όσους πίστεψαν στο όνομά του «τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού», «οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα ούτε από θέλημα» «ανδρός, αλλά από τον Θεό». Αυτοί είναι εκείνοι που απαλλάχτηκαν από την πικρή απόφαση που εκδόθηκε κατά του Αδάμ: ότι «είναι καταραμένη η γη στα έργα σου», αυτοί είναι εκείνοι που βίωσαν τη χαρά την οποία βίωσε η Μαρία: ότι «πνεύμα Θεού θα έρθει επάνω σου, και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει».

Ιδού λοιπόν, όπως ακριβώς στην ιατρική τέχνη δεν ενεργούν τα γράμματα, αλλά η δύναμη των βοτάνων που αναγράφονται, έτσι και εδώ δεν ενεργούν τα γράμματα της θεόπνευστης Γραφής, αλλά η δύναμη του γεγραμμένου κατεργάζεται την παντελή σωτηρία. Διότι η βασιλεία του Θεού δεν βρίσκεται στον λόγο, αλλά στη δύναμη. Διότι κάθε θεία Γραφή, παλαιά και νέα, δηλαδή η προφητική και η ευαγγελική, παραπέμπει την εκ φύσεως ασθενούσα ανθρώπινη φύση στον Ιησού, ως τον μόνο που έγινε ιατρός των ψυχών και των σωμάτων. Όποιος δεν κοινώνησε τη δική Του θεία φύση, καλό θα ήταν για εκείνον τον άνθρωπο να μην είχε γεννηθεί. διότι υγιής και άνοσος είναι αυτός που έχει κοινωνήσει. Διότι το αποτέλεσμα της δικής μας χριστιανικής πίστεως είναι η υγεία της ψυχής. γνώρισμα δε της ψυχικής υγείας είναι η διόρθωση των πέντε αισθήσεων. Σε όποιους λοιπόν διορθώθηκαν οι πέντε αισθήσεις, αυτοί και μόνο είναι οι πιστοί της θείας πίστεως του Χριστού.