Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 4:6

Λέγοντας δε αυτό, δεν υποδήλωσε τίποτε άλλο παρά ότι, μέσω της δικής μας ενότητας, θα μπορούσαν και εκείνοι να γίνουν ένα μεταξύ τους με τον ίδιο τρόπο που εμείς είμαστε ένα κατά τη φύση και την αλήθεια· διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν ένα, εάν δεν μάθουν την ενότητα σε εμάς. Και ότι η φράση «σε εμάς» έχει αυτήν ακριβώς τη σημασία, μπορεί κανείς να το διαπιστώσει ακούγοντας τον Παύλο να λέει: «Αυτά δε τα εφάρμοσα μεταφορικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ, ώστε σε εμάς να μάθετε να μην υπερηφανεύεστε πέρα από όσα είναι γεγραμμένα».

Αν, λοιπόν, ήταν δυνατόν να γίνουμε εμείς όπως ο Υιός μέσα στον Πατέρα, θα έπρεπε να πει: «για να είναι και αυτοί μέσα σε εσένα ένα, όπως ακριβώς είναι ο Υιός μέσα στον Πατέρα». Τώρα όμως δεν είπε αυτό, αλλά λέγοντας το «εν ημίν» («μέσα σε εμάς»), έδειξε την απόσταση και τη διαφορά, ότι δηλαδή αυτός μόνος είναι μέσα στον μόνο Πατέρα ως ο μόνος Λόγος και η Σοφία, ενώ εμείς βρισκόμαστε μέσα στον Υιό και, μέσω αυτού, στον Πατέρα. Με αυτά τα λόγια δεν σήμανε τίποτε άλλο παρά ότι: «λαμβάνοντας ως πρότυπο τη δική μας ενότητα, να γίνουν και αυτοί μεταξύ τους [ένα] με αυτόν τον τρόπο, όπως εμείς είμαστε κατά φύση και αληθινά ένα. Διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να γίνουν, αν δεν μάθουν την ενότητα παραδειγματιζόμενοι από εμάς». Και ότι το «εν ημίν» έχει αυτήν τη σημασία, μπορεί κανείς να το διαπιστώσει ακούγοντας τον Παύλο να λέει: «αυτά τα εφήρμοσα μεταφορικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ, για να μάθετε από εμάς να μην υπερηφανεύεστε πέρα από όσα έχουν γραφεί». Επομένως, το «εν ημίν» δεν σημαίνει «μέσα στον Πατέρα, όπως βρίσκεται ο Υιός μέσα σε αυτόν», αλλά αποτελεί παράδειγμα και εικόνα, αντί της φράσης «ας μάθουν από εμάς». Διότι, όπως στάθηκε ο Παύλος για τους Κορινθίους, έτσι και η ενότητα του Υιού και του Πατρός αποτελεί για όλους πρότυπο και διδασκαλία, βάσει της οποίας μπορούν να μαθαίνουν, ατενίζοντας την κατά φύση ενότητα του Πατρός και του Υιού, πώς οφείλουν και οι ίδιοι να γίνονται ένα μεταξύ τους ως προς το φρόνημα. Αν όμως χρειάζεται να δοθεί και άλλη ερμηνεία για το συγκεκριμένο ρητό, είναι δυνατόν πάλι το «εν ημίν» να ισοδυναμεί με τη φράση «με τη δύναμη του Πατρός και του Υιού, ώστε να γίνουν ένα έχοντας το ίδιο φρόνημα (ομονοώντας)».

Δεν ήμουν όμως εγώ εκείνος που τους έπαυε και τους καταργούσε, αλλά ήταν ο Κύριος, ο οποίος λέει: «Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει από τον ουρανό σαν αστραπή». Εγώ δε, τέκνα, μνημονεύοντας το αποστολικό ρητό, εφήρμοσα αυτά στο πρόσωπό μου, για να μάθετε να μην αποκάμνετε στην άσκηση, ούτε να φοβάστε τις φαντασίες του διαβόλου και των δαιμόνων του.

Πόσες φορές στην έρημο μου παρουσίασε φαντασία χρυσού, μόνο και μόνο για να τον αγγίξω και να τον κοιτάξω. 5. Εγώ όμως έψαλλα εναντίον του, και εκείνος έλιωνε. Πολλές φορές με χτυπούσαν προκαλώντας μου πληγές και εγώ έλεγα: «Τίποτα δεν θα με χωρίσει από την αγάπη του Χριστού». Και μάλλον εκείνοι μετά από αυτά κατέκοβαν ο ένας τον άλλον. 6. Δεν ήμουν όμως εγώ αυτός που τους σταματούσε και τους εξουδετέρωνε, αλλά ο Κύριος, ο οποίος λέει: «Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει σαν αστραπή». Εγώ δε, τέκνα μου, ενθυμούμενος το αποστολικό ρητό, «τα εφάρμοσα στο πρόσωπό μου, για να μάθετε» να μην αποκάμνετε στην άσκηση ούτε να φοβάστε τις φαντασίες του διαβόλου και των δαιμόνων του. 1. Και επειδή έγινα σαν άφρων διηγούμενος αυτά, δεχθείτε και τούτο για να είστε άφοβοι. Και πιστέψτε το· διότι δεν ψεύδομαι. Κάποτε χτύπησε κάποιος την πόρτα μου στο μοναστήρι· και βγαίνοντας είδα κάποιον που φαινόταν πελώριος και ψηλός. 2. Έπειτα, όταν τον ρώτησα: «Εσύ ποιος είσαι;», εκείνος απάντησε:

«Διότι γιατί αναζητάτε», λέει, «αυτά για τα οποία είναι καλό να σιωπά κανείς; Και γιατί, εγκαταλείποντας αυτό που αρμόζει στην παρούσα περίσταση, βιάζεστε να μάθετε όσα υπερβαίνουν την ανθρώπινη διάνοια; Δεν είναι καιρός για έρευνα πάνω σε αυτά, λέει, αλλά για έργο και εντατική προσπάθεια. Διότι νομίζω ότι πρέπει μάλλον, αφού εγκαταλείψουμε την περιέργεια γι' αυτά, να σπεύσουμε να φέρουμε εις πέρας όσα έχουν προσταχθεί από τον Θεό, και, εφόσον μας ανέδειξε αποστόλους, να εκπληρώσουμε τα έργα της αποστολής. Συνδέοντας δε ο Κύριος τον εαυτό Του με τους απεσταλμένους, τον συγκαταλέγει στον αριθμό εκείνων που οφείλουν να εργαστούν, όχι βεβαίως επειδή τα λέει αυτά ως να ήταν μαζί με εμάς, ή ως ένας από εμάς που υπόκειται από δουλοπρεπή ανάγκη στα θελήματα αυτού που έδωσε τις προσταγές, αλλά τηρώντας ένα σχήμα λόγου συνηθισμένο και γνωστό σε εμάς. Διότι συνηθίζουμε κάπως, κυρίως όταν ο λόγος μας δεν διατυπώνεται γυμνός με σκοπό να επικρίνει τους ακροατές, να συνδέουμε και να συμπεριλαμβάνουμε τους εαυτούς μας με εκείνους, όπως ακριβώς βεβαίως και ο σοφότατος Παύλος, απευθυνόμενος στους Κορινθίους, αναφερόμενος στον εαυτό του και στον Απολλώ, πρόσθεσε στο τέλος: «Αυτά δε, αδελφοί, τα μετεσχημάτισα προς τον εαυτό μου και τον Απολλώ, για να μάθετε μέσω ημών να μη φρονείτε πέρα από όσα έχουν γραφτεί». Ενόσω λοιπόν είναι ημέρα, λέει, ας εργαζόμαστε τα έργα Εκείνου που μας έστειλε· διότι θα έρθει νύχτα, οπότε κανείς δεν μπορεί να εργαστεί. Και ονομάζει «ημέρα» σε αυτά τον καιρό της ενσώματης ζωής, ενώ «νύχτα» τον χρόνο εντός του θανάτου.

Ορίζοντας, λοιπόν, το «εδώ» ως τον τόπο των επίγειων αμαρτημάτων μας, λέει: «Εγερθείτε, ας φύγουμε από εδώ»· διότι, αν και ως προς το σχήμα του λόγου φαίνεται να συνδέει και τον εαυτό του με εμάς, αυτό δεν μας αδικεί καθόλου, επειδή συνηθίζει να το κάνει. Γι' αυτό, άλλωστε, και σε άλλα σημεία θα τον δούμε να λέει προς τους μαθητές του: «Εμείς πρέπει να εργαζόμαστε τα έργα εκείνου που μας έστειλε, όσο είναι ημέρα· έρχεται νύχτα, οπότε κανείς δεν μπορεί να εργαστεί». Ακούς πώς συμπεριλαμβάνει τον εαυτό του μαζί με εμάς στην υποχρέωση της εργασίας, παρόλο που ο ίδιος δεν υπόκειται στην ανάγκη να εργάζεται όπως εμείς; Αλλά αυτό το σχήμα λόγου μάς είναι πολύ οικείο και θα το συναντήσουμε εξίσου και σε εμάς τους ίδιους· έτσι, παραδείγματος χάριν, ο θεσπέσιος Παύλος, όταν επέπληττε τους Κορινθίους, χρησιμοποίησε αυτό το σχήμα, γράφοντας τα εξής: «Αυτά δε, αδελφοί μου, τα εφάρμοσα σχηματικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ, ώστε μέσω ημών να μάθετε να μη φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφτεί». Το ότι βέβαια, παρότι δεν είναι συνυπαίτιος στις δικές τους αδυναμίες, εντούτοις έχουμε τον ίδιο τον Κύριο των πάντων, και όχι κάποιον πρέσβη ούτε άγγελο, ως οδηγό στην οδό προς όλα τα αγαθά και στην επιστροφή προς το καλύτερο από τα παλαιά πάθη, είναι απολύτως αναμφίβολο. Διότι έχουμε λυτρωθεί, όχι από μόνοι μας, ούτε μέσω κάποιου άλλου από τα κτιστά όντα, αλλά μάλλον μέσω του ίδιου του Σωτήρα μας Χριστού.

ΣΤ΄. Το ότι, λοιπόν, οι Κορίνθιοι μετείχαν στη σοφία, είναι προφανές από αυτά· το ότι όμως ήταν υπερόπτες και κατέχονταν από έπαρση, είναι και πάλι φανερό από την ίδια την Επιστολή. Διότι, αφού κατηγόρησε κάπου αυτόν που είχε πορνεύσει, πρόσθεσε λέγοντας: «Και εσείς είστε γεμάτοι έπαρση». Το ότι, εξάλλου, εξαιτίας της αλαζονείας τους φιλονικούσαν μεταξύ τους, το έδειξε πάλι λέγοντας: «Διότι, εφόσον υπάρχει ανάμεσά σας φιλονικία και ζήλος και διχοστασίες, δεν είστε σαρκικοί και δεν συμπεριφέρεστε με τρόπο ανθρώπινο;». Και ποιος ήταν ο τρόπος της φιλονικίας; Διαιρέθηκαν ακολουθώντας πολλούς αρχηγούς, και γι' αυτό λέει: «Εννοώ τούτο, ότι καθένας από εσάς λέει: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά». Αυτά τα έλεγε, όχι επειδή είχαν προσκολληθεί στον Παύλο, τον Κηφά και τον Απολλώ, αλλά με τα ονόματα αυτά επιθυμεί να αποκρύψει εκείνους που είχαν καταστεί αίτιοι της διαιρέσεως, ώστε να μην τους κάνει πιο φιλόνικους καθιστώντας τους φανερούς, και τους οδηγήσει σε μεγαλύτερη αναισχυντία. Το ότι δηλαδή δεν είχαν προσκολληθεί στον Παύλο, τον Πέτρο και τον Απολλώ, αλλά σε κάποιους άλλους, είναι φανερό και από τα εξής. Διότι, αφού τους κατέκρινε για αυτή τη διάσταση, πρόσθεσε πάλι λέγοντας: «Αυτά δε, αδελφοί, τα εφήρμοσα μεταφορικά σε εμένα και στον Απολλώ για χάρη σας, ώστε μέσω ημών να μάθετε να μην φρονείτε πέρα από αυτό που είναι γεγραμμένο, για να μη γεμίζετε από έπαρση υποστηρίζοντας τον έναν εις βάρος του άλλου».

Καλώς· αυτό αρμόζει σε χριστιανική ψυχή. «Αλλά με κάθε», λέει, «παρρησία». Βλέπεις πώς δεν ντρέπομαι; Διότι, αν μεν ο φόβος του θανάτου περιέκοπτε την παρρησία μου, το να πεθάνω θα ήταν άξιο ντροπής· αν όμως ο θάνατος, όταν επήλθε, δεν με φόβισε καθόλου, αυτό δεν είναι ντροπή. Αλλά είτε ζω, δεν θα ντραπώ εξαιτίας του ότι ζω, διότι κηρύττω το κήρυγμα· είτε πεθάνω, δεν θα ντραπώ εξαιτίας του ότι πεθαίνω, διότι δεν με κυρίευσε ο φόβος, καθώς επιδεικνύω την ίδια παρρησία. Και μην επειδή ανέφερα δεσμά, θεωρήσετε το πράγμα ως ντροπή. Σε μένα έγινε αιτία τόσων αγαθών, ώστε έδωσε και σε άλλους θάρρος. Διότι ντροπή δεν είναι το να δεθεί κανείς για τον Χριστό, αλλά το να φοβηθεί τα δεσμά και να προδώσει κάτι από τα του Χριστού, αυτό είναι ντροπή· επομένως, αν δεν συμβαίνει αυτό, τα δεσμά γίνονται και πρόξενα παρρησίας. Και μην νομίζετε ότι επειδή πολλές φορές απέφυγα τους κινδύνους (και μπορώ για αυτά να καυχώμαι προς τους απίστους), αν τυχόν δεν συμβεί κάτι τέτοιο τώρα, θα νιώσω ντροπή· διότι και τούτο, όχι λιγότερο από εκείνο, σας δίνει την παρρησία. Δες πώς το προβάλλει χρησιμοποιώντας το δικό του πρόσωπο· πράγμα που κάνει πολλάκις και αλλού, όπως στην προς Ρωμαίους, όπου λέει: «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο»· και όπως στην προς Κορινθίους: «Αυτά δε τα μετεσχημάτισα στον εαυτό μου και στον Απολλώ».

ΟΜΙΛΙΑ ΙΒ΄. Αυτά δε, αδελφοί, τα εφήρμοσα στον εαυτό μου και στον Απολλώ για χάρη σας, ώστε να μάθετε μέσω ημών να μη φρονείτε πάνω από όσα έχουν γραφεί. α΄. Όσο διάστημα του ήταν αναγκαία τα αυστηρά λόγια, δεν αποκάλυψε το σκηνικό, αλλά, σαν να ήταν ο ίδιος εκείνος που τα άκουγε αυτά, έτσι ομιλούσε, ώστε το αξίωμα των κατηγορουμένων προσώπων, ερχόμενο σε αντίθεση προς τους κατηγόρους, να μην επιτρέψει να παρασυρθούν σε οργή εξαιτίας των κατηγοριών. Επειδή, όμως, έπρεπε πλέον να χαλαρώσει την ένταση, τότε, αφού αφαίρεσε το ένδυμα και έβγαλε το προσωπείο, υπέδειξε τα πρόσωπα που κρύβονταν κάτω από τα ονόματα του Παύλου και του Απολλώ. Γι' αυτό και έλεγε: «Αυτά δε, αδελφοί, τα εφήρμοσα στον εαυτό μου και στον Απολλώ». Και όπως ακριβώς συμβαίνει με τους ασθενείς, όταν το άρρωστο παιδί κλωτσάει και αποστρέφεται τις τροφές που του προσφέρονται από τους ιατρούς, εκείνοι που το φροντίζουν καλούν τον πατέρα ή τον παιδαγωγό, και τους προτρέπουν, αφού πάρουν τις τροφές από τα χέρια του ιατρού, να του τις προσφέρουν εκείνοι, ώστε από τον σεβασμό και τον φόβο προς αυτούς να τις δεχθεί και να ησυχάσει· έτσι και ο Παύλος, επειδή επρόκειτο να ασκήσει έλεγχο εξαιτίας άλλων, για κάποιους επειδή αδικούνταν, και για άλλους επειδή τιμώνταν πέρα από το μέτρο, δεν ανέφερε τα ίδια τα πρόσωπα, αλλά διατύπωσε τον λόγο χρησιμοποιώντας το δικό του όνομα και του Απολλώ, ώστε τρέφοντας σεβασμό προς αυτούς να δεχθούν τη θεραπεία. Αφού δε τη δέχθηκαν, τότε πλέον αποκάλυψε για ποιους τα έλεγε αυτά. Αυτό δε δεν ήταν υποκρισία, αλλά συγκατάβαση και οικονομία.

Διότι, εάν είχε πει φανερά: «Εσείς κρίνετε άνδρες άγιους και θαυμαστούς», θα δυσανασχετούσαν και θα απομακρύνονταν· τώρα όμως, λέγοντας: «Σε εμένα ελάχιστη σημασία έχει το να ανακριθώ από εσάς» και πάλι: «Ποιος είναι ο Παύλος; Και ποιος ο Απολλώς;», κατέστησε τον λόγο ευπρόσδεκτο. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο είπε: «Αυτά τα μετέφερα ως παράδειγμα στον εαυτό μου για χάρη σας, για να μάθετε μέσω ημών να μη φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί», αποδεικνύοντας ότι, αν είχε κατευθύνει τον λόγο του ευθέως σε εκείνους, δεν θα μάθαιναν όσα έπρεπε να μάθουν, ούτε θα δέχονταν τη διόρθωση, καθώς θα δυσανασχετούσαν με τα λεγόμενα. Τώρα, αντίθετα, επειδή έτρεφαν σεβασμό προς το πρόσωπο του Παύλου και των συνοδών του, υπέμειναν εύκολα την επίπληξη. Και τι σημαίνει το «να μη φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί»; Έχει γραφεί: «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, ενώ δεν κατανοείς το δοκάρι στο δικό σου μάτι;» και, «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε».

Διότι, εφόσον είμαστε ένα και είμαστε συνδεδεμένοι μεταξύ μας, δεν πρέπει να εναντιωνόμαστε ο ένας στον άλλον. Διότι λέγει: «Όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί»· και, «Όποιος θέλει να είναι πρώτος από όλους, ας γίνει διάκονος όλων». Αυτά είναι όσα έχουν γραφεί. «Για να μην υπερηφανεύεστε υποστηρίζοντας τον έναν εις βάρος του άλλου». Και πάλι, αφήνοντας τους διδασκάλους, επιτιμά τους μαθητές· διότι εκείνοι ήταν που τους εξύψωναν. Και εξάλλου, οι επικεφαλής δεν θα δέχονταν εύκολα έναν τέτοιο λόγο, επειδή επιθυμούσαν την έξωθεν δόξα· διότι ήταν τυφλωμένοι από το πάθος. Εκείνοι όμως, επειδή δεν καρπώνονταν οι ίδιοι τη δόξα αλλά την προσέφεραν σε άλλους, και τη νουθεσία θα δέχονταν πιο εύκολα, και ήταν πιο ικανοί από τους επικεφαλής να θεραπεύσουν αυτό το νόσημα. Άρα είναι και αυτό δείγμα έπαρσης, το να υπερηφανεύεται κανείς για λογαριασμό κάποιου άλλου, έστω κι αν δεν πάσχει από αυτό το πάθος για τα δικά του προτερήματα. Διότι, όπως ακριβώς όποιος καυχιέται για ξένο πλούτο το πράττει από αλαζονεία, έτσι κάνει και εκείνος που καυχιέται για τη δόξα του άλλου. Και πολύ ορθά την ονόμασε έπαρση.

Διότι, όταν το ένα μέλος επαναστατεί, αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά φλεγμονή και νόσημα· επειδή με κανέναν άλλον τρόπο δεν γίνεται ένα μέλος υψηλότερο από το άλλο, παρά μόνον όταν δημιουργηθεί οίδημα. Έτσι λοιπόν και στο σώμα της Εκκλησίας, εκείνος που φλεγμαίνει και φουσκώνει από υπερηφάνεια, αυτός είναι που νοσεί· διότι διογκώνεται πέρα από την κοινή συμμετρία. Διότι αυτό ακριβώς είναι το οίδημα. Το ίδιο συμβαίνει και στο ανθρώπινο σώμα, όταν εισρεύσει κάποιος νόθος και βλαβερός χυμός, και όχι η συνηθισμένη τροφή. Έτσι γεννιέται και η αλαζονεία, όταν εισέρχονται μέσα μας αλλότριοι λογισμοί. Και πρόσεξε πόσο εύστοχα το διατύπωσε: «Μην υπερηφανεύεσθε» (μη φυσιοῦσθε). Διότι το φουσκωμένο μέρος έχει έναν όγκο αέρα γεμάτο από διεφθαρμένο υγρό. Και τα λέει αυτά, όχι για να αποκόψει την περιποίηση (προς τους διδασκάλους), αλλά την περιποίηση που γίνεται για κακό σκοπό. Θέλεις να περιποιείσαι τον δείνα; Δεν σε εμποδίζω· αλλά όχι προς βλάβη κάποιου άλλου. Διότι δεν μας δόθηκαν οι διδάσκαλοι για να παρατασσόμαστε ο ένας εναντίον του άλλου, αλλά για να συνδεόμαστε όλοι μεταξύ μας. Επειδή και ο στρατηγός για τον λόγο αυτόν τίθεται επικεφαλής του στρατεύματος, για να καταστήσει ένα σώμα αυτούς που είναι χωρισμένοι. Εάν όμως πρόκειται να διασπάσει το στράτευμα, τότε αναλαμβάνει ρόλο εχθρού μάλλον, παρά στρατηγού.

Αλλά αυτό το θέτει αργότερα· προς το παρόν όμως προχωρά στα ίδια τα μέλη, λέγοντας τα εξής: «Εάν πει το πόδι, επειδή δεν είμαι χέρι, δεν ανήκω στο σώμα· μήπως εξαιτίας αυτού δεν ανήκει στο σώμα; Και εάν πει το αυτί, επειδή δεν είμαι μάτι, δεν ανήκω στο σώμα· μήπως εξαιτίας αυτού δεν ανήκει στο σώμα;» Διότι, εάν το γεγονός ότι ο ένας μειονεκτεί και ο άλλος υπερέχει δεν τους επιτρέπει να ανήκουν στο σώμα, τότε έχουν αναιρεθεί τα πάντα. Μην πεις, λοιπόν, «Δεν ανήκω στο σώμα, επειδή είμαι κατώτερος»· διότι και το πόδι έχει κατώτερη θέση, αλλά ανήκει στο σώμα. Διότι το να ανήκει κάτι στο σώμα ή να μην ανήκει, δεν εξαρτάται από το αν ο ένας βρίσκεται σε αυτόν τον τόπο και ο άλλος στον άλλον· διότι αυτό δημιουργεί απλώς τοπική διαφορά· αλλά εξαρτάται από το εάν είναι συνδεδεμένο ή αποκομμένο· διότι το να αποτελεί ή να μην αποτελεί σώμα προκύπτει από την ένωση ή τη μη ένωση. Εσύ όμως πρόσεξέ μου τη σύνεση του αποστόλου, πώς αποδίδει τα δικά τους λόγια στα δικά μας μέλη. Διότι, όπως έλεγε πρωτύτερα, «Αυτά τα προσάρμοσα στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ», έτσι ακριβώς και εδώ, προκειμένου να κάνει τον λόγο του ανώδυνο και ευπρόσδεκτο, παρουσιάζει τα μέλη να μιλούν· ώστε, όταν ακούσουν την ίδια τη φύση να τους απαντά, ελεγχόμενοι από την ίδια την εμπειρία και την κοινή παραδοχή, να μην έχουν πλέον τίποτα να αντιτείνουν. Διότι, ακόμη κι αν λέτε ακριβώς αυτό, λέγει, ακόμη κι αν γογγύζετε, δεν μπορείτε να βρεθείτε εκτός του σώματος.

Αλλά αυτοί ήταν πιο δοκιμασμένοι από τους άλλους, και είχαν μετοικήσει εκεί από άλλες πόλεις, σαν σε κάποια πιο ασφαλή και πιο βασιλική πόλη. Επειδή, λοιπόν, διέμεναν σε ξένο τόπο και έπρεπε να απολαμβάνουν πολλή ασφάλεια, και κάποιοι από αυτούς του ήταν γνωστοί, ενώ άλλοι είχαν προσφέρει πολλές και μεγάλες υπηρεσίες υπέρ αυτού όταν ήταν παρόντες· εύλογα τους συστήνει μέσω των επιστολών του. Διότι η δόξα του Παύλου δεν ήταν μικρή τότε, αλλά τόσο μεγάλη, ώστε μόνο από τα γράμματά του να έχουν πολλή προστασία όσοι τα έφεραν· διότι όχι μόνο τον σέβονταν, αλλά και αισθάνονταν δέος απέναντί του. Διότι, αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα έλεγε: «Η οποία έγινε προστάτις πολλών, και εμού του ιδίου»· και πάλι: «Ευχόμουν να είμαι ανάθεμα εγώ ο ίδιος». Και γράφοντας στον Φιλήμονα έλεγε: «Ως Παύλος ο πρεσβύτης, και τώρα μάλιστα δέσμιος εν Χριστώ Ιησού»· και στους Γαλάτες: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω»· και, «Με δεχθήκατε ως Χριστό Ιησού». Και στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους έλεγε: «Μερικοί υπερηφανεύθηκαν, με την ιδέα ότι εγώ δεν πρόκειται να έλθω προς εσάς»· και πάλι: «Αυτά τα μετεσχημάτισα στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ, για να μάθετε από εμάς να μην φρονείτε πάνω από ό,τι έχει γραφεί». Από όλα αυτά είναι φανερό ότι όλοι έτρεφαν μεγάλο σεβασμό και εκτίμηση για το πρόσωπό του. Επειδή, λοιπόν, ήθελε να βρίσκονται αυτοί σε ασφάλεια και να τιμώνται, προσαγόρευσε τον καθένα, επαινώντας τον κατά το δυνατόν.

Είναι, λοιπόν, μεγάλο αγαθό το να γίνεται η παραίνεση χωρίς να δημοσιοποιείται. Αρκεί η συνείδηση, αρκεί εκείνος ο αδέκαστος κριτής. Εσύ δεν επιτιμάς τόσο αυτόν που αμάρτησε όσο η ίδια του η συνείδηση (είναι πιο σκληρός εκείνος ο κατήγορος), ούτε γνωρίζεις με μεγαλύτερη ακρίβεια τα σφάλματά του. Μην προσθέτεις, λοιπόν, τραύμα στα τραύματα εκθέτοντας δημόσια αυτόν που αμάρτησε, αλλά κάνε την παραίνεση χωρίς μάρτυρες. Αυτό ακριβώς κάνουμε και εμείς τώρα, όπως έπραξε και ο Παύλος, ο οποίος διατύπωσε την κατηγορία για εκείνον που αμάρτησε στους Κορινθίους χωρίς μάρτυρες. Και άκου πώς: «Γι' αυτό», λέει, «αδελφοί, τα μετασχημάτισα αυτά στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ». Και βέβαια δεν ήταν ο ίδιος ούτε ο Απολλώς αυτοί που δίχασαν τον λαό και κομμάτιασαν την Εκκλησία· εντούτοις, όμως, συγκάλυψε την κατηγορία, και σαν να χρησιμοποιούσε κάποια προσωπεία, αποκρύπτοντας τα πρόσωπα των ενόχων πίσω από το δικό του όνομα και του Απολλώ, τους έδινε την ευκαιρία να απομακρυνθούν από εκείνη την πονηρία. Και πάλι λέει: «Μήπως, όταν έλθω, με ταπεινώσει ο Θεός, και πενθήσω για πολλούς από αυτούς που έχουν αμαρτήσει στο παρελθόν και δεν μετανόησαν για την ακαθαρσία και την ασέλγεια που έπραξαν». Δες πώς και εδώ αναφέρει αόριστα εκείνους που αμάρτησαν, ώστε, με το να μην κάνει φανερή την κατηγορία, να μην καταστήσει πιο αναίσχυντη την ψυχή αυτών που αμάρτησαν.

«Αυτά δε, αδελφοί, τα εφήρμοσα σχηματικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ για χάρη σας, για να μάθετε στο παράδειγμά μας το να μη φρονείτε πέραν από όσα έχουν γραφεί, ώστε να μην υπερηφανεύεστε υπέρ του ενός και εις βάρος του άλλου». Όσο μεν είχε ανάγκη από αυστηρά λόγια, μιλούσε με αυτόν τον τρόπο, σαν να ήταν ο ίδιος εκείνος που τα άκουγε. Επειδή όμως τώρα πρέπει να χαλαρώσει, αποκαλύπτει τα πρόσωπα που κρύβονταν κάτω από την ονομασία του εαυτού του και του Απολλώ.

Και αυτό το έπραξε για να δείξει ότι, αν είχε διατυπώσει τον λόγο του αναφερόμενος σε εκείνους, ούτε θα μάθαιναν όσα έπρεπε να μάθουν, ούτε θα έκαναν αποδεκτή την πρόθεσή του, καθώς θα δυσανασχετούσαν με τα λεγόμενα. Τώρα όμως, επειδή αισθάνονταν σεβασμό προς τον Παύλο και τους συν αυτώ, υπέμειναν εύκολα την επίπληξη. Τι σημαίνει άραγε το «Να μη φρονείτε πέρα από ό,τι έχει γραφεί»; Έχει γραφεί: «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, και το δοκάρι που είναι στο δικό σου μάτι δεν το παρατηρείς;». «Διότι ποιος σε ξεχωρίζει; Και τι έχεις το οποίο δεν το έλαβες;» Έτσι λοιπόν, αφήνοντας αυτούς που εξουσιάζονται, στρέφεται προς τους άρχοντες. Και αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Από πού είναι φανερό ότι είσαι άξιος να επαινείσαι; Μήπως έγινε κάποια κρίση; Μήπως προχώρησε κάποια εξέταση; Ή μήπως υπήρξε καθόλου δοκιμασία και ακριβής έλεγχος; Αλλά δεν θα μπορούσες να πεις κάτι τέτοιο. Αν πάλι οι άνθρωποι σε επιδοκιμάζουν, η κρίση τους δεν είναι ορθή, και ούτε έτσι θα έπρεπε να υπερηφανεύεσαι· διότι δεν έχεις τίποτα από τον εαυτό σου, αλλά τα έχεις λάβει όλα από τον Θεό. «Και αν λοιπόν τα έλαβες, γιατί καυχιέσαι σαν να μην τα είχες λάβει;» Μα έλαβες, λέει, και γι' αυτό υπερηφανεύεσαι; Όμως ακριβώς γι' αυτό θα έπρεπε να είσαι συνεσταλμένος. Διότι εκείνο που σου δόθηκε δεν είναι δικό σου, αλλά Εκείνου που στο έδωσε. Επειδή, αν το έλαβες, από Εκείνον το έλαβες· και αν το έλαβες από Εκείνον, δεν έλαβες κάτι δικό σου. Και αν δεν έλαβες κάτι δικό σου, γιατί υπερηφανεύεσαι, αφού κατέχεις κάτι που δεν είναι δικό σου; «Ήδη είστε χορτασμένοι· ήδη πλουτίσατε.» Πολύ σωστά χρησιμοποιεί το «ήδη», δείχνοντας μέσα από τον χρόνο το απίθανο της κατάστασής τους και την ανάλογη αλαζονεία τους. «

Επομένως, κανείς ας μην καυχάται για τους ανθρώπους.» «Κανείς σας να μην υπερηφανεύεται για τον έναν εις βάρος του άλλου. Διότι, ποιος σε ξεχωρίζει; Και τι έχεις το οποίο δεν έλαβες; Αν λοιπόν και το έλαβες, γιατί καυχάσαι σαν να μην το έλαβες;» «Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτε, εξαπατά τον εαυτό του.

21. Διότι βεβαίως οι Κορίνθιοι, προς τους οποίους απευθύνεται η επιστολή, κατά τον καιρό της απουσίας του αποστόλου χωρίζονταν σε φατρίες μεταξύ τους και πρόβαλλαν άλλος τον έναν και άλλος τον άλλον διδάσκαλο, από εκείνους που διακρίνονταν για τον πλούτο και την κοσμική σοφία τους (διότι βέβαια είχαν μεγάλη δόξα σε τέτοια πράγματα και είχαν κυριευθεί από μεγάλη αλαζονεία εξαιτίας αυτών), με αποτέλεσμα εξαιτίας αυτού να οδηγούνται σιγά σιγά σε μεγαλύτερη διάσταση και φιλονικία, και για αυτόν τον λόγο παραμελούσαν και άφηναν ατιμώρητο εκείνον που είχε πάρει τη μητριά του. Και αυτός ήταν ένας από εκείνους τους δασκάλους για τους οποίους υπερηφανεύονταν, και μολονότι είχε υποπέσει σε τόσο μεγάλο ολίσθημα, διατηρούσε παρ' όλα αυτά το διδασκαλικό αξίωμα, έχοντας υπό την επιρροή του μια διόλου ευκαταφρόνητη ομάδα οπαδών και έχοντας θάρρος στην κοσμική σοφία και τον πλούτο. Αυτά λοιπόν θέλοντας να διορθώσει ο θείος απόστολος, πρώτα απευθύνει κοινή προτροπή και επίπληξη προς όλους και τους παρακαλεί να λένε το ίδιο και να μην έχουν σχίσματα, ούτε να προσκολλώνται άλλος στον έναν και άλλος στον άλλον διδάσκαλο, τους οποίους, θέλοντας να υποδηλώσει ανώνυμα, λέει: «Ο καθένας από εσάς λέει: Εγώ μεν είμαι του Παύλου, εγώ του Απολλώ, εγώ του Κηφά, εγώ του Χριστού», συντάσσοντας μαζί με αυτούς και τον Χριστό προκειμένου να τους προκαλέσει ντροπή, εφόσον έπρεπε όλοι να ανήκουν μόνο στον Χριστό και με κανενός άλλου το όνομα να μην ονομάζονται, ούτε καν με των κορυφαίων μεταξύ των αποστόλων. Διότι «αυτά», λέει, «τα μετέφερα σχηματικά στον εαυτό μου και στον Απολλώ, ώστε από εμάς να μάθετε να μην υπερηφανεύεστε πέρα από όσα έχουν γραφτεί».

Εκείνο που είναι άψυχο και δεν καλείται να λογοδοτήσει σε δικαστήριο, σαν να φοβάται το πρόσταγμα, βγάζει φωνή, κι εσύ, που πρόκειται να λογοδοτήσεις στον Θεό κατά τον καιρό της εξέτασης και να δώσεις λόγο ακόμη και για έναν αργό λόγο, έστω κι αν είσαι ζητιάνος, λες απερίσκεπτα: «Τι με νοιάζει εμένα γι' αυτό;». Αυτά, ω δέσποτα, λέει ο Παύλος, τα εφάρμοσα στο πρόσωπό μου και στον Απολλώ για χάρη σας, για να μάθετε μέσω ημών να μη φρονείτε πέρα από ό,τι είναι γραμμένο. Επομένως, και ο ίδιος ο φτωχός στερείται κάθε δικαιολογίας την ημέρα της κρίσεως, εάν τώρα δεν μιλάει ως άνθρωπος που πρόκειται να κριθεί, έστω και μόνο γι' αυτόν τον λόγο· πόσο μάλλον ο οποιοσδήποτε κατέχει ανώτερη θέση, φτάνοντας μέχρι και σε αυτόν που φοράει το διάδημα, για τον οποίο η κρίση είναι ανυπέρβλητη. Διότι, όπως λέει η Γραφή, «οι δυνατοί θα εξεταστούν αυστηρά», και «αυστηρή κρίση περιμένει όσους κατέχουν εξουσία».