Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:1

Δεύτερη, προς Κορινθίους. Αυτήν την αποστέλλει ο ίδιος ο Παύλος προς τους Κορινθίους από την Έφεσο της Ασίας, αφού τους είχε ήδη επισκεφθεί και διδάξει, υπενθυμίζοντάς τους ωστόσο τη διδασκαλία του μέσω αυτής της Επιστολής. Η δε αφορμή της Επιστολής είναι η εξής: Οι Κορίνθιοι, όταν συνάγονταν, εξαιτίας της φιλονικίας διχάζονταν στις απόψεις τους, και ως εκ τούτου υπήρχαν ανάμεσά τους σχίσματα· και λόγω της ύπαρξης των σχισμάτων, παρέβλεπαν εκείνον που είχε λάβει τη μητριά του ως σύζυγο. Άλλοι δε ήθελαν να εγκαταλείψουν τις συζύγους τους με το πρόσχημα της εγκράτειας.

Εάν δε αυτά είναι μόνο λόγια και όχι πραγματικά γεγονότα· ιδού εκείνος που είχε τη γυναίκα του πατέρα του στην Κόρινθο, χωρίς να κατηγορηθεί για τίποτε άλλο, για αυτό και μόνο όχι απλώς παραδίδεται ο ίδιος στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, μέχρι να διορθώσει το αμάρτημα με τους άξιους καρπούς της μετάνοιας, αλλά και ολόκληρη μαζί η Εκκλησία, επειδή δεν καταδίκασε το αμάρτημα, περιβάλλεται με τις ίδιες κατηγορίες. Τι να πούμε δε για τον Ανανία στις Πράξεις των Αποστόλων; Ποιο άλλο κακό διαπιστώνεται ότι έκανε, παρά μόνο εκείνο; Και σε τι άραγε αυτό φαίνεται τώρα άξιο για τόση μεγάλη οργή; Αφού πούλησε δικό του κτήμα, έφερε τα χρήματα για να τα θέσει στα πόδια των αποστόλων, έχοντας υπεξαιρέσει μέρος από το αντίτιμο, και γι' αυτό, την ίδια εκείνη ώρα καταδικάζεται μαζί με τη γυναίκα του σε θάνατο, χωρίς καν να αξιωθεί να ακούσει λόγια περί μετάνοιας για το αμάρτημά του, χωρίς να βρει καιρό ούτε για να νιώσει κατάνυξη γι' αυτό, χωρίς να λάβει προθεσμία για να μετανοήσει. Ο δε υπηρέτης μιας τέτοιας και τόσο μεγάλης κρίσης, ο μακάριος Πέτρος, ο οποίος προκρίθηκε από όλους τους μαθητές, και μόνος αυτός μαρτυρήθηκε και μακαρίστηκε περισσότερο από τους άλλους, αυτός που του εμπιστεύτηκαν τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, όταν ακούει από τον Κύριο: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου», ποια άραγε, έστω και στο ελάχιστο πέτρινη καρδιά δεν θα φέρει σε συναίσθηση ενώπιον του φόβου των κριμάτων του Θεού;

Άραγε οι Γραφές λέγουν ό,τι εμείς επιθυμούμε ή οφείλουμε να τις ακολουθούμε όπως ακριβώς έχουν γραφεί; Και αυτά στρέφονται εναντίον μας. Δεν είναι καλή η φιλονικία, καθώς αποκόπτει την ελπίδα. Αλλά, επειδή εξαγγέλλουμε συγχώρηση μετά το βάπτισμα (διότι αυτό αποτελεί το ισχυρότερο συγκρατητικό μέσο απέναντι στην κακουργία), γράφει ο Απόστολος στην πρώτη Επιστολή προς τους Κορινθίους ότι: «Ακούγεται γενικώς ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και μάλιστα τέτοια πορνεία, η οποία ούτε καν στους εθνικούς δεν αναφέρεται». Ακούσατε το μέγεθος του κακού, ακούστε και το μέγεθος της αποφάσεως. «Αφού συναχθείτε», λέγει, «εσείς και το δικό μου πνεύμα με τη δύναμη του Χριστού, να παραδώσετε τον άνθρωπο αυτόν στον Σατανά προς όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα». Τον παιδαγωγεί, διότι δεν τον απορρίπτει ως εχθρό. Στην μεν πρώτη επιστολή τον παρέδωσε στον Σατανά· στη δε δεύτερη δεν γράφει τίποτα που να αντιτίθεται στην πρώτη. «Να επικυρώσετε την αγάπη σας προς αυτόν, μήπως και χαθεί ένας τέτοιος άνθρωπος από την υπερβολική λύπη». Έλυσε και τα άλυτα ο Απόστολος. Τότε μεν λέγει να παραδώσουν αυτόν τον άνθρωπο στον Σατανά· μετέπειτα, γράφοντας για τον ίδιο και συγχωρώντας τον, λέγει: «Για να μην πλεονεκτήσει εις βάρος μας ο Σατανάς». Διότι, εάν πάρει κάποιον από εμάς, έχει πλεονεκτήσει εις βάρος μας. Όταν ένα πρόβατο εξέρχεται από το ποίμνιο, γίνεται βορά των λύκων. Οδήγησέ το πάλι μέσα, για να αποφύγει την επιβουλή· όπως ακριβώς οι καλοί ποιμένες, ακόμη και αν αρπαγεί το πρόβατο, σπεύδουν να πάρουν έστω το δέρμα του. Εάν είναι καλό να διασωθεί το δέρμα ενός νεκρού ζώου, δεν αξίζει τον κόπο να αποσπάσουμε μια ψυχή από το στόμα του λύκου;

Κεφάλαιο Α΄. ΛΟΥΚΑΣ. Και καθώς πλησίασε, βλέποντας την πόλη, έκλαψε γι' αυτήν, λέγοντας: Αν γνώριζες και εσύ, έστω και κατά την ημέρα αυτή, εκείνα που συντελούν στην ειρήνη σου· τώρα όμως αυτά κρύφτηκαν από τα μάτια σου. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Ευρέως ακούγεται ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και μάλιστα τέτοια πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται: το να έχει δηλαδή κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του.

Έπειτα πώς δεν είναι σοφό, έστω και ανάμεσα στα αισχρά, να επιλέγει κανείς το καλύτερο, και να κατανοεί ότι είναι από τα πιο εξωφρενικά πράγματα, από τη μια ο γιος να ορμά στο κρεβάτι του πατέρα του, και από την άλλη ο πατέρας να μανιάζει ανόσια από πόθο για το κρεβάτι του γιου, και να επιλέγουν να διαπράξουν ένα φοβερό έργο, το οποίο, ακόμη και χωρίς τον νόμο του Μωυσή, η ίδια η φύση γνωρίζει ότι είναι αισχρό και αξιώνει να το καταδικάσει με κινήματα οργής; Και εξάλλου ο Ρουβήμ, επειδή ατίμασε το κρεβάτι του πατέρα του, προσέκρουσε σε μεγάλη τιμωρία. Σφόδρα αγανακτούσε και ο θεσπέσιος Παύλος για κάτι παρόμοιο που διέπραξαν κάποιοι (και αυτοί ήταν οι Κορίνθιοι), προς τους οποίους έστειλε επιστολή λέγοντας: «Γενικά ακούγεται ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και τέτοια πορνεία που ούτε καν στα έθνη δεν υπάρχει, ώστε κάποιος να έχει τη γυναίκα του πατέρα του». Αλλά δεν περιόρισε την αγανάκτησή του μέχρις αυτού, αλλά παρέδωσε αυτόν που το διέπραξε «στον σατανά, για τον όλεθρο της σάρκας». Βεβηλώνουν, λοιπόν, το όνομα του Θεού τους όσοι είναι ένοχοι για τέτοια πταίσματα. Και βέβαια δεν λέμε ότι προσέδωσαν βεβήλωση και ακαθαρσία στη θεία φύση (διότι πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό ή με ποιον τρόπο;). Μάλλον, όμως, γίνονται αιτία να δυσφημείται ο Θεός των όλων, θεωρούμενος ως άρχοντας βέβηλων λαών. Γι' αυτό, άλλωστε, είπε κάπου προς τους Ιουδαίους: «Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται πάντοτε ανάμεσα στα έθνη».

Επομένως, σε τίποτα δεν θα διαφέρει η Παλαιά από την Καινή Διαθήκη, ούτε η Καινή από την Παλαιά· διότι μία και η αυτή είναι η συμφωνία. Ο αμαθής όμως και άπειρος, εάν δει δύο δοχεία να αντλούν από μία πηγή, και νομίσει εξαιτίας της διαφοράς των δοχείων ότι είναι διαφορετικά και τα ύδατα, θα ακούσει από τους συνετούς την αλήθεια: «Γεύσου από τα δύο δοχεία και δες ότι δύο μεν είναι τα δοχεία, μία όμως είναι η πηγή». Έτσι, ένας είναι ο Κύριος, ένας ο Θεός, ένα το Πνεύμα που μίλησε στον Νόμο, στους προφήτες και στο Ευαγγέλιο. Γι' αυτόν τον λόγο δεν υπάρχουν δύο παλαιές διαθήκες ούτε δύο καινές διαθήκες, επειδή δεν είναι δύο οι διαθέτες, αλλά ένας είναι Εκείνος που ανακαινίζει την παλαιά των παλαιών και την καινή, χωρίς να καταργεί την παλαιά με σκοπό τον αφανισμό της, αλλά ολοκληρώνοντας την παλαιά και προσθέτοντας στη δεύτερη την κληρονομία της περιουσίας. 86. Άλλη πάλι ρήση εισάγει ο ίδιος ο Μάνης λέγοντας ότι: «Γνωρίζω πνεύμα που σώζεται χωρίς σώμα. Διότι αυτό, λέει, διδάσκει ο Απόστολος λέγοντας: "Γενικά ακούγεται ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και τέτοιου είδους πορνεία, η οποία δεν υπάρχει ούτε μεταξύ των εθνικών, ώστε να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του. Και εσείς είστε γεμάτοι έπαρση, και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας εκείνος που έπραξε αυτό το έργο"».

Συμβαίνει αυτό που λέει ο ψαλμός: οι βάσκανοι συλλαμβάνουν πόνο και γεννούν ανομία. Και από εκεί εγείρεται κάποια φήμη, ότι τάχα και αυτός, όπως ο Κορίνθιος για τον οποίο κάνει λόγο ο Απόστολος, συζεί με τη μητριά του. Και ο δημόσιος υπάλληλος βγάζει φτερά στο άκουσμα της φήμης, και εφορμά ορμητικός στην οικία των στρατιωτών. Και της προκαλεί τέτοια δεινά, όσα θα προκαλούσαν βάρβαροι δουλέμποροι, ή φωτιά που πέφτει σε αγκάθια, ή ποταμοί που ρέουν από τα βουνά με μεγάλο και αβάσταχτο ρεύμα, ή για να μιλήσουμε πιο οικεία, που ρέουν από την Ίδη. Αλλά αν διαθέτεις έστω και λίγο ελεύθερο χρόνο, ας ερωτηθούν οι ίδιοι οι παθόντες που παρίστανται ενώπιόν σου, και θα ακούσεις ότι και μετέωρος κρεμάστηκε και ότι πάνω του, όπως λέει ο Όμηρος, έσπασαν πολλά ρόπαλα. Ότι και ο Λογαριαστής —διότι αυτό είναι το προσωνύμιο εκείνου που, μετά τον Εσκαμματισμένο, ανέλαβε τη μέριμνα των δημοσίων υποθέσεων στον Σκάμανδρο— τους συμπεριφέρθηκε περισσότερο βάρβαρα παρά χριστιανικά. Και αφού τα ακούσεις, θα τους σπλαχνιστείς και θα αφήσεις τους ικέτες να απέλθουν παρηγορημένοι και θεραπευμένοι· αν όχι από τις συνέπειες των βασανιστηρίων και της κρέμασης, τουλάχιστον ως προς την αποκατάσταση των όσων τους αφαιρέθηκαν από την οικία και την περιουσία τους.

Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτά, ας μην απελπιζόμαστε ποτέ· διότι κανένα όπλο δεν είναι τόσο ισχυρό για τον διάβολο, όσο η απελπισία. Γι' αυτό δεν τον ευφραίνουμε τόσο όταν αμαρτάνουμε, όσο όταν απελπιζόμαστε. Άκουσε, άλλωστε, στην περίπτωση εκείνου που υπέπεσε σε πορνεία, πώς ο Παύλος φοβάται περισσότερο την απελπισία παρά την ίδια την αμαρτία. Διότι, γράφοντας στους Κορινθίους, έλεγε τα εξής: «Είναι ευρύτατα γνωστό ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και τέτοιου είδους πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται»· και δεν είπε: «Η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν τολμάται», αλλά «ούτε καν αναφέρεται». Διότι αυτό που για εκείνους είναι αβάσταχτο έστω και να ονομάζεται, αυτό εσείς έχετε τολμήσει να το κάνετε πράξη. «Και εσείς έχετε κυριευθεί από υπεροψία;». Και δεν είπε: «Και εκείνος έχει κυριευθεί από υπεροψία», αλλά, αφήνοντας αυτόν που αμάρτησε, απευθύνεται στους υγιείς· όπως ακριβώς κάνουν οι ιατροί, οι οποίοι, αφήνοντας τους ασθενείς, συνομιλούν περισσότερο με τους οικείους τους. Εξάλλου, και αυτοί ήταν οι αίτιοι όλης της αλαζονείας του, επειδή ούτε τον επιτιμούσαν ούτε τον επέπλητταν. Κατέστησε, λοιπόν, κοινή την ευθύνη του εγκλήματος, προκειμένου να γίνει ευκολότερη η θεραπεία του τραύματος.

Θέλεις να μάθεις πώς είναι πιο αξιόπιστα τα τραύματα του φίλου παρά τα εκούσια φιλήματα του εχθρού; Φίλησε τον Κύριο ο Ιούδας, αλλά το φίλημά του ήταν γεμάτο προδοσία, το στόμα του είχε δηλητήριο, η γλώσσα του ήταν γεμάτη πονηρία. Αυτόν που είχε πορνεύσει μεταξύ των Κορινθίων τον τραυμάτισε ο Παύλος, αλλά τον έσωσε. «Και πώς τον τραυμάτισε;» λέει.

Αφού μίλησε για το πικρό πάθος του θυμού, προχώρησε στο μικρότερο κακό. Διότι, για να καταλάβεις ότι η επιθυμία είναι μικρότερο κακό, άκουσέ το και στον νόμο του Μωυσή, ο οποίος λέει πρώτα: «Οὐ φονεύσεις» (δεν θα φονεύσεις), το οποίο προέρχεται από τον θυμό, και έπειτα: «Οὐ μοιχεύσεις» (δεν θα μοιχεύσεις), το οποίο προέρχεται από την επιθυμία. Επειδή, όπως ακριβώς η πικρία, η κραυγή, κάθε κακία και βλασφημία και όλα τα παρόμοια ανήκουν στο θυμικό, έτσι και η πορνεία, η ακαθαρσία και η πλεονεξία ανήκουν στο επιθυμητικό· διότι με το ίδιο μέρος της ψυχής επιθυμούμε και τα χρήματα και τα σώματα. Αλλά όπως ακριβώς εκεί αφαίρεσε την κραυγή, επειδή αποτελεί όχημα της οργής, έτσι και τώρα αφαιρεί την αισχρολογία και την ευτραπελία, επειδή αποτελούν όχημα της πορνείας. Διότι λέει: «Ούτε αισχρότητα, ούτε μωρολογία, ούτε ευτραπελία, τα οποία δεν αρμόζουν, αλλά μάλλον ευχαριστία». Μην πεις αστεία ούτε αισχρά λόγια, ούτε να τα πράξεις, και θα κατασβέσεις τη φλόγα. «Ούτε καν να αναφέρεται», λέει, «μεταξύ σας»· δηλαδή, πουθενά ούτε καν να εμφανίζεται. Αυτό ακριβώς έλεγε γράφοντας και στους Κορινθίους: «Ακούγεται παντού ότι υπάρχει πορνεία μεταξύ σας».

ΟΜΙΛΙΑ ΙΕ΄. Ακούγεται γενικά ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και μάλιστα τέτοιου είδους πορνεία, η οποία ούτε καν μεταξύ των ειδωλολατρών δεν αναφέρεται, δηλαδή το να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του. Και εσείς είστε γεμάτοι υπερηφάνεια και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που διέπραξε το έργο αυτό.

Α'. Όταν βέβαια ομιλούσε για τον μεταξύ τους διχασμό, δεν χρησιμοποίησε αμέσως επικριτικό λόγο, αλλά εκφράστηκε πρώτα πιο ήπια και ύστερα κατέληξε σε κατηγορία, λέγοντας τα εξής: «Διότι μου έγινε γνωστό για εσάς, αδελφοί μου, από τους οικείους της Χλόης, ότι υπάρχουν έριδες μεταξύ σας». Εδώ όμως δεν πράττει το ίδιο, αλλά επιπλήττει αμέσως και καθιστά, όσο είναι δυνατόν, κοινό το όνειδος του εγκλήματος. Διότι δεν είπε: «Γιατί πόρνευσε ο τάδε;» αλλά: «Ευρέως ακούγεται ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία»· ώστε να μην αδιαφορήσουν, θεωρώντας πως είναι εντελώς ξένοι προς την κατηγορία, αλλά να κυριευθούν από αγωνία, αισθανόμενοι ότι έχει πληγεί το κοινό σώμα και έχει δυσφημιστεί η Εκκλησία.

Διότι, όταν φαίνεται να εφευρίσκουν τέτοιους τρόπους ασελγείας, τους οποίους οι άπιστοι όχι μόνο δεν τολμούν να διαπράξουν, αλλά ούτε καν τους γνωρίζουν, η υπερβολή της αμαρτίας είναι άφατη. Και το «Ανάμεσά σας», έχει λεχθεί με έμφαση, δηλαδή: Ανάμεσα σε εσάς τους πιστούς, σε εσάς που έχετε απολαύσει τόσα μυστήρια, που έχετε κοινωνήσει απόρρητες δωρεές, που έχετε κληθεί στον ουρανό. Βλέπεις από πόση θλίψη και αγανάκτηση είναι γεμάτος ο λόγος; Από πόσο θυμό εναντίον όλων; Διότι, εάν δεν ήταν γεμάτος από πολλή οργή και δεν απευθυνόταν προς όλους, θα έλεγε το εξής: Επειδή άκουσα ότι ο τάδε πόρνευσε, τιμωρήστε τον. Τώρα όμως δεν πράττει έτσι, αλλά στρέφεται εναντίον όλων. Διότι, εάν τον είχαν προλάβει και του είχαν γράψει, θα έλεγε εκείνα· επειδή όμως όχι μόνο δεν έγραψαν, αλλά και συγκάλυψαν το σφάλμα, για τον λόγο αυτόν χρησιμοποιεί πιο σφοδρό λόγο. «Ώστε να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του». Γιατί δεν είπε: «Ώστε να πορνεύει με τη γυναίκα»; Απέφυγε την εξαιρετικά αισχρή έκφραση. Γι' αυτό την προσπέρασε με πιο σεμνό τρόπο, καθώς είχε ήδη δηλωθεί προηγουμένως, αυξάνοντας και με αυτό το έγκλημα πάλι, και δείχνοντας ότι τολμώνται ανάμεσά τους τέτοια πράγματα, τα οποία ούτε να τα πει ξεκάθαρα δεν είναι ανεκτό για τον Παύλο.

Διότι και στην απλότητα πρέπει να αποφεύγεται η ανοησία, και στη φρόνηση η πονηρία. Επειδή, όπως ακριβώς ούτε τα πικρά φάρμακα, όταν χορηγούνται πέρα από το δέον, ούτε τα γλυκά ωφελούν, έτσι δεν ωφελεί ούτε η απλότητα από μόνη της, ούτε η φρόνηση. Γι' αυτό ο Χριστός, προστάζοντας να συγκεραστούν και τα δύο, έλεγε: «Να γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια, και ακέραιοι σαν τα περιστέρια». Τι σημαίνει όμως το να είναι κανείς νήπιο ως προς την κακία; Το να μη γνωρίζει καν τι ακριβώς είναι η κακία· διότι τέτοιους ήθελε να είναι. Γι' αυτό και έλεγε: «Γενικώς ακούγεται ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία». Δεν είπε: «Τολμάται», αλλά «Ακούγεται». Διότι γνωρίζετε γενικώς το πράγμα, λέει· επειδή το ακούσατε κάποτε. Επειδή ήθελε να είναι και άνδρες και παιδιά, αλλά το μεν ως προς την κακία, το δε ως προς τη φρόνηση. Διότι έτσι και ο άνδρας μπορεί να γίνει πραγματικός άνδρας, εάν είναι ταυτόχρονα και παιδί· εφόσον όμως δεν είναι παιδί ως προς την πονηρία, δεν θα είναι ούτε άνδρας. Διότι εκείνος που πράττει το κακό δεν θα είναι τέλειος, αλλά ανόητος. Επειδή στον Νόμο είναι γραμμένο: «Με ανθρώπους που μιλούν άλλες γλώσσες και με ξένα χείλη θα μιλήσω στον λαό αυτόν, και ούτε έτσι θα με εισακούσουν, λέει ο Κύριος».

Γι’ αυτό και είναι αναπόφευκτη για εσάς η καταδίκη και εδώ και εκεί. Διότι από τους ανθρώπους άλλοι μεν τιμωρούνται και εδώ και εκεί· άλλοι δε μόνο εδώ· άλλοι δε μόνο εκεί· και άλλοι ούτε εδώ, ούτε εκεί. Και εδώ και εκεί, όπως αυτοί εδώ· (διότι και εδώ τιμωρήθηκαν, όταν υπέστησαν εκείνα τα ανεπανόρθωτα δεινά κατά την άλωση της πόλεως· και εκεί θα υποστούν βαρύτατη τιμωρία·) όπως οι πολίτες των Σοδόμων, όπως και πολλοί άλλοι. Μόνο εκεί, όπως ο πλούσιος που καταφλεγόταν και δεν είχε στην εξουσία του ούτε μία σταγόνα. Μόνο εδώ, όπως εκείνος που έπεσε σε πορνεία μεταξύ των Κορινθίων. Ούτε εδώ, ούτε εκεί, όπως οι απόστολοι, όπως οι προφήτες, όπως ο μακάριος Ιώβ· διότι όσα υπέφεραν δεν αποτελούσαν τιμωρία, αλλά αγώνες και παλαίσματα.

Από αυτά είναι φανερό ότι οι κάτοικοι των Σοδόμων και των Γομόρρων και εδώ κρίθηκαν, και εκεί κολάζονται. Διότι, όταν λέει ότι η κατάσταση θα είναι πιο ανεκτή για τα Σόδομα παρά για αυτούς, δείχνει ότι μεν κολάζονται, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο όπως αυτοί. δ'. Πάλι, υπάρχουν και εκείνοι που κολάζονται μόνο εδώ, όπως αυτός που είχε πορνεύσει. Διότι ο μακάριος Παύλος, στέλνοντας επιστολή στους Κορινθίους, έλεγε τα εξής: «Ακούγεται παντού ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και μάλιστα τέτοιου είδους πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται, δηλαδή το να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του. Και εσείς έχετε κυριευθεί από υπερηφάνεια, και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που έπραξε το έργο αυτό. Διότι εγώ, αν και είμαι απών με το σώμα, αλλά παρών με το πνεύμα, έχω ήδη κρίνει, σαν να ήμουν παρών, εκείνον που διέπραξε κατ' αυτόν τον τρόπο το έργο αυτό· στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αφού συγκεντρωθείτε εσείς και το δικό μου πνεύμα, να παραδώσετε τον άνθρωπο αυτόν στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα του Κυρίου Ιησού». Είδες πώς αυτός κολάζεται εδώ, και εκεί δεν κολάζεται; Διότι, επειδή κολάστηκε εδώ το σώμα του, εκεί δεν κολάζεται. Θέλω, λοιπόν, να δείξω τώρα αυτόν που έζησε εδώ με απολαύσεις, εκεί όμως κολάζεται.

Ας μη μου λέει κανείς ότι πολλοί τα κατόρθωσαν· διότι δεν είναι αυτό το ζητούμενο, αλλά το να τα κατορθώσουν όλοι. Και μέχρι να το δω αυτό, δεν μπορώ να ανασάνω. Εκείνος ο ποιμένας είχε εκατό πρόβατα, και όταν το ένα πλανήθηκε, δεν επαναπαυόταν στη σωτηρία των ενενήντα εννέα, μέχρις ότου βρήκε το απολωλός και το επέστρεψε πάλι στο ποίμνιο. Δεν βλέπεις ότι το ίδιο συμβαίνει και στο σώμα; Διότι, εάν σκοντάψουμε και γυρίσουμε έστω και μόνο το νύχι μας, ολόκληρο το σώμα συμπάσχει με το μέλος αυτό. Μην πεις, λοιπόν, τούτο, ότι δηλαδή απέμειναν λίγοι μόνο που δεν τα κατάφεραν, αλλά σκέψου εκείνο: ότι αυτοί οι λίγοι, εάν δεν διορθωθούν, διαφθείρουν πολλούς άλλους. Άλλωστε ένας μόνο ήταν εκείνος που είχε πέσει σε πορνεία στους Κορινθίους, και όμως ο Παύλος στέναζε τόσο πολύ, σαν να είχε χαθεί ολόκληρη η πόλη.

Και ας μην μου πει κάποιος ότι πολλοί το κατόρθωσαν· διότι δεν είναι αυτό το ζητούμενο, αλλά να το κατορθώσουν όλοι. Δεν βλέπεις ότι αυτό συμβαίνει και στο σώμα; Διότι, εάν σκοντάψουμε και αναποδογυρίσουμε έστω και μόνο το νύχι μας, ολόκληρο το σώμα συμπάσχει με το μέλος. Μην πεις λοιπόν τούτο, ότι δηλαδή απέμειναν λίγοι που δεν το κατόρθωσαν· αλλά να σκέφτεσαι εκείνο, ότι αυτοί οι λίγοι που δεν διορθώθηκαν θα διαφθείρουν πολλούς άλλους. Διότι ένας ήταν αυτός που είχε πορνεύσει μεταξύ των Κορινθίων, και όμως ο Παύλος στέναζε τόσο πολύ, σαν να είχε χαθεί ολόκληρη η πόλη· και πολύ δικαιολογημένα· επειδή γνώριζε ότι, εάν εκείνος δεν συνετιζόταν, το νόσημα προχωρώντας ταχέως θα προσέβαλλε και όλους τους άλλους. Διότι, εάν ανάμεσα στα μέλη μας αποκόπτουμε εκείνο που έχει σαπίσει και είναι ανίατο, φοβούμενοι μήπως και το υπόλοιπο σώμα υποστεί την ίδια φθορά, και το κάνουμε αυτό όχι επειδή το περιφρονούμε, αλλά επειδή επιθυμούμε περισσότερο να διαφυλάξουμε το υπόλοιπο (σώμα)· πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να πράττουμε το ίδιο για όσους συναναστρέφονται μαζί μας ευρισκόμενοι στην κακία; Εάν βέβαια μπορούμε και εκείνους να διορθώσουμε και εμείς να μην υποστούμε βλάβη, πρέπει να κάνουμε τα πάντα. Εάν όμως και εκείνοι παραμένουν αδιόρθωτοι και εμάς βλάπτουν, είναι αναγκαίο να τους αποκόπτουμε και να τους αποβάλλουμε.

Διότι κανένα όπλο δεν είναι τόσο ισχυρό για τον διάβολο όσο η απόγνωση. Γι' αυτό δεν τον ευφραίνουμε τόσο όταν αμαρτάνουμε, όσο όταν απελπιζόμαστε. Άκουσε, λοιπόν, στην περίπτωση εκείνου που είχε πορνεύσει, πώς ο Παύλος φοβάται την απόγνωση περισσότερο από την αμαρτία. Διότι, γράφοντας στους Κορινθίους, έλεγε τα εξής: «Ακούγεται ευρέως ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία, και τέτοια μάλιστα πορνεία, η οποία ούτε μεταξύ των ειδωλολατρών τολμάται να γίνει, αλλά ούτε καν να αναφερθεί». Διότι αυτό που για εκείνους είναι αβάσταχτο έστω και να ονομαστεί, εσείς έχετε τολμήσει να το κάνετε πράξη. Και εσείς είστε γεμάτοι έπαρση. Και δεν είπε: «Και εκείνος είναι γεμάτος έπαρση», αλλά, αφήνοντας αυτόν που είχε αμαρτήσει, απευθύνεται στους υγιείς, ακριβώς όπως κάνουν οι ιατροί, οι οποίοι, αφήνοντας τους ασθενείς, συζητούν εκτενέστερα με τους οικείους τους. Εξάλλου, και αυτοί υπήρξαν αίτιοι για την αλαζονεία του, επειδή δεν τον επιτιμούσαν, ούτε τον επέπλητταν. Κατέστησε, λοιπόν, το έγκλημα κοινό, προκειμένου να γίνει ευκολότερη η θεραπεία του τραύματος.

Βʹ. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος, μολονότι είχε να προσάψει πολλά και μεγάλα παραπτώματα στους Κορινθίους, δεν τους ήλεγξε για τίποτε άλλο πριν από αυτό. Αλλά, ενώ είχε να τους ελέγξει και για πορνεία, και για αλαζονεία, και για την προσφυγή στα κοσμικά δικαστήρια, και για τα συμπόσια μέσα στα ειδωλεία, και για το ότι οι γυναίκες δεν κάλυπταν τα κεφάλια τους ενώ οι άνδρες το έκαναν, και μαζί με όλα αυτά για την περιφρόνηση των φτωχών, για την έπαρση που τους δημιουργούσαν τα πνευματικά χαρίσματα, και για το ζήτημα της αναστάσεως των σωμάτων· ενώ, λοιπόν, μαζί με όλα αυτά είχε να τους επιπλήξει και για τις μεταξύ τους φιλονικίες και διχοστασίες, προσπέρασε όλα τα άλλα και διόρθωσε πρώτα εκείνο. Και αν δεν θεωρείται ότι γίνομαι κουραστικός, θα το καταστήσω αυτό φανερό μέσα από τα ίδια τα λόγια του Παύλου, ότι δηλαδή, ενώ είχε να ελέγξει όλα εκείνα, δεν διόρθωσε τίποτε πριν από τούτο. Διότι, ως προς το ότι πορνεύαν, άκουσε τι λέει: «Ακούγεται γενικά ότι υπάρχει ανάμεσά σας πορνεία». Και ως προς το ότι είχαν κυριευθεί από οίηση και μεγαλοφροσύνη, αναφέρει: «Επειδή νόμισαν ότι δεν πρόκειται να έλθω σε εσάς, μερικοί υπερηφανεύθηκαν».

Αλλά, όπως έλεγα (διότι πρέπει να επανέλθουμε στο θέμα μας), επαρκώς μας απέδειξε ο λόγος από τα παραπάνω ότι δεν πρέπει να παραμελούμε τους αδελφούς όταν πέφτουν, ούτε να τους περιφρονούμε, αλλά αφενός να τους προφυλάσσουμε πριν από την αμαρτία, αφετέρου να επιδεικνύουμε πολλή φροντίδα γι' αυτούς και μετά την αμαρτία. Έτσι πράττουν και οι ιατροί· διότι, όταν οι άνθρωποι είναι υγιείς, τους συμβουλεύουν όσα μπορούν να διατηρήσουν την υγεία τους και να αποκρούσουν κάθε νόσο· εάν όμως παραμελήσουν τις εντολές τους και περιπέσουν σε ασθένεια, δεν τους παραβλέπουν, αλλά μάλιστα τότε επιδεικνύουν πολλή πρόνοια, ώστε να τους απαλλάξουν από τα νοσήματα. Έτσι έπραξε και ο Παύλος· εκείνον, δηλαδή, που είχε πορνεύσει, μετά από εκείνη την αμαρτία, μετά από τη βαρύτατη παρανομία, η οποία ούτε μεταξύ των εθνικών δεν απαντάται, δεν τον παρέβλεψε, αλλά παρόλο που εκείνος αφηνίαζε και δεν ήθελε να δεχθεί την ιατρεία, και αντιδρούσε και απομακρυνόταν, τον επανέφερε στη θεραπεία, και τον επανέφερε με τέτοιο τρόπο, ώστε να τον ενώσει πάλι με το σώμα της Εκκλησίας. Και δεν είπε στον εαυτό του: «Τι παραπάνω θα πετύχουμε; Ποιο το όφελος; Πόρνευσε, διέπραξε την αμαρτία, και δεν θέλει καν να απομακρυνθεί από την ασέλγεια, αλλά έχει γεμίσει υπεροψία, μεγαλοφρονεί και καθιστά το τραύμα του ανίατο· ας τον αφήσουμε, λοιπόν, και ας τον εγκαταλείψουμε».

Και χόρεψε στο μέσο του συμποσίου, ενώπιον των οφθαλμών των ακόλαστων, όταν πλέον και το κρασί ερέθιζε περισσότερο το πάθος. Και θέλεις να μάθεις το χειρότερο; Δεν χορεύει μόνο, αλλά χορεύει και επιδέξια. Αποτελεί προσθήκη στην αισχύνη το να έχει εξασκηθεί κανείς καλά στα κακά. Διότι φαίνεται πως δεν κατόρθωσε αυτό το επαίσχυντο έργο επιπόλαια. Αρέσει στον Ηρώδη και στους συνδαιτυμόνες. Και η αλεπού δεν καλύπτει το πρόσωπό της από ντροπή. Βλέπει την κόρη του αδελφού του και της γυναίκας με την οποία παράνομα συζεί να χορεύει ανάμεσα σε άνδρες, και δεν ντρέπεται, αλλά και ευχαριστείται, και αρέσει και στον ίδιο και στους συνδαιτυμόνες. Με τον όσιο θα γίνεις όσιος, και με τον διεστραμμένο θα διαστραφείς. Θα ήθελα να είχε μαθητεύσει έστω και λίγο στον Παύλο: Γενικώς ακούγεται ότι υπάρχει ανάμεσά σας χορός, και τέτοιου είδους χορός, που όμοιός του δεν υπάρχει ούτε καν μεταξύ των εθνικών, το να χορεύει δηλαδή η κόρη του βασιλιά.

γ΄. Διότι, εάν θέλεις να δεις αυτούς που είναι αληθινά άξιοι ντροπής και ονειδισμού, εγώ θα προσπαθήσω να σου υποδείξω με τον λόγο λίγους από τους πολλούς. Κοίταξε αυτούς που κυριεύονται από πάθος για την ομορφιά των γυναικών, αυτούς που μανιώνουν για τα χρήματα, αυτούς που επιθυμούν σφοδρά την εξουσία και τη δόξα και επιλέγουν να πράξουν και να υποστούν τα πάντα για χάρη αυτών, αυτούς που λιώνουν από τον φθόνο, αυτούς που επιβουλεύονται όσους δεν τους έχουν αδικήσει σε τίποτα, αυτούς που μελαγχολούν αναίτια, αυτούς που λυσσομανούν πάντοτε για τα μάταια του βίου· αυτά, και τα παρόμοια, είναι έργα μανίας και άξια κολάσεως, αυτά είναι άξια ονειδισμού, ντροπής και περίγελου. Εάν όμως κάποιος, αν και ενοχλείται από δαίμονα, επιδεικνύει τόση πολλή φιλοσοφία στον βίο του, όχι μόνο δεν είναι δίκαιο να ονειδίζεται, αλλά του πρέπει να θαυμάζεται και να στεφανώνεται από όλους, αφού όντας φορτωμένος με τόσα δεσμά τρέχει έναν τόσο επίπονο δρόμο, και ανεβαίνει την ανηφορική και τραχιά οδό της αρετής. Αλλά δεν γνωρίζω πώς, παρά λίγο να μου διαφύγει και κάτι άλλο, στο οποίο πλεονεκτείς σε σχέση με τους αδελφούς σου· και αυτό είναι το ότι εύκολα, ακόμη και αν έχεις διαπράξει κάποιο σφάλμα, μέσω αυτής της θλίψης μπορείς να αποβάλεις από πάνω σου αυτά τα αμαρτήματα. Και αυτό μας έγινε φανερό από όσα ήδη προηγουμένως ανέλυσα, όταν μιλούσα για τον Λάζαρο και για εκείνον που είχε πορνεύσει στην Κόρινθο.

Αυτούς, λοιπόν, μας υποδείκνυε πριν από λίγο ο μακάριος Παύλος και, απαριθμώντας τις ταλαιπωρίες τους, έλεγε: «Των οποίων δεν ήταν άξιος ο κόσμος». Πολύ επίκαιρα, όμως, εμφανίστηκε σε εμάς αυτός ο μακάριος· διότι αυτός, που και μόνο η παρουσία του θα αρκούσε για να προσφέρει παρηγοριά, τώρα που εισέρχεται μετά τους άλλους, ποια αποθάρρυνση και λύπη δεν θα εξαφάνιζε; Την πείνα, λοιπόν, και τη δίψα, και τη γύμνια, και τα ναυάγια, και τη διαμονή στις ερήμους, και τους φόβους, και τους κινδύνους, και τις επιβουλές, και τις φυλακές, και τις πληγές, και τις αγρυπνίες, και τους αμέτρητους θανάτους, και όλα τα άλλα όσα υπέμεινε για χάρη του κηρύγματος, θεωρώ πως δεν χρειάζεται καθόλου να τα αναφέρω. Διότι αυτά, αν και προκαλούσαν κάποιες θλίψεις, ωστόσο του παρείχαν και πνευματικές χαρές· αλλά όταν τον αποστράφηκαν όλοι όσοι βρίσκονταν στην Ασία, όταν οι Γαλάτες παρεκτράπηκαν —ένα ολόκληρο έθνος και μάλιστα με καλή φήμη—, όταν οι Κορίνθιοι κατακερμάτισαν την Εκκλησία τους σε πολλά μέρη, και, κολακεύοντας εκείνον που είχε πορνεύσει, τον οδήγησαν στην πνευματική αναισθησία, τι νομίζεις ότι έπαθε; Από πόσο σκοτάδι καταλήφθηκε η ψυχή του; Αλλά για ποιον λόγο χρειαζόμαστε συλλογισμούς, από τη στιγμή που μπορούμε να ακούσουμε τα ίδια του τα λόγια;

Μεταξύ των Κορινθίων, κάποιος επιφανής άνδρας διέπραξε τέτοιου είδους αμαρτία, η οποία ούτε καν ανάμεσα στους ειδωλολάτρες δεν συνηθιζόταν. Αυτός, μάλιστα, ήταν πιστός και από τους οικείους του Χριστού· μερικοί, δε, ισχυρίζονται ότι ανήκε και στους ιερωμένους. Τι συνέβη λοιπόν; Μήπως ο Παύλος τον απέκοψε από τη μερίδα εκείνων που ελπίζουν στη σωτηρία; Σε καμία περίπτωση· διότι αυτός είναι που άπειρες φορές επιπλήττει εντόνως τους Κορινθίους επειδή δεν τον οδήγησαν σε μετάνοια. Και θέλοντας να μας αποδείξει ότι δεν υπάρχει αμάρτημα το οποίο να μην μπορεί να θεραπευτεί, έλεγε πάλι για αυτόν που αμάρτησε βαρύτερα από τους ειδωλολάτρες: «Να παραδώσετε τον άνθρωπο αυτόν στον σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα του κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αλλά αυτά τα είπε πριν από τη μετάνοιά του· όταν, όμως, εκείνος μετανόησε, είπε: «Είναι αρκετή για τον άνθρωπο αυτόν η τιμωρία τούτη που του επιβλήθηκε από τους περισσότερους». Και τους έστειλε επιστολή προτρέποντάς τους να τον παρηγορήσουν πάλι και να αποδεχθούν τη μετάνοιά του, ώστε να μην εξαπατηθούν και νικηθούν από τον σατανά. Αλλά και ολόκληρο το έθνος των Γαλατών, οι οποίοι, μολονότι είχαν πιστέψει, είχαν επιτελέσει θαύματα και είχαν υπομείνει πολλούς πειρασμούς για την πίστη στον Χριστό, στη συνέχεια εξέπεσαν, τους ανορθώνει και πάλι. Διότι το ότι θαυματουργούσαν, το φανέρωσε λέγοντας: «Εκείνος, λοιπόν, που σας χορηγεί το Πνεύμα και ενεργεί θαύματα ανάμεσά σας»· και το ότι αγωνίστηκαν σκληρά για την πίστη, το απέδειξε επίσης λέγοντας: «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; Αν βέβαια πήγαν μάταια».

ΣΤΗΝ Αʹ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. 〈ΥΠΟΘΕΣΗ.〉 Έχοντας πληροφορηθεί ο Απόστολος ότι δημιουργήθηκε μεγάλη διχόνοια μεταξύ των Κορινθίων, καθώς κάποιοι ψευδαπόστολοι προκάλεσαν σχίσματα ανάμεσά τους, γράφει την επιστολή προκειμένου να τα διορθώσει όλα. Τα αμαρτήματά τους ήταν τα εξής: Πρώτον μεν, το ότι χωρίστηκαν σε πολλές παρατάξεις· και σε άλλους μεν προσκολλώνταν ως πλούσιους, σε άλλους δε ως σοφούς και πιο ικανούς να τους διδάξουν κάτι περισσότερο. Δεύτερον, το ότι συνευρίσκονταν με τις μητριές τους, και μάλιστα υπερηφανεύονταν για αυτό.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. «Γενικώς ακούγεται ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και μάλιστα τέτοια πορνεία.» Δεν είπε, διαπράττεται πορνεία, αλλά, ακούγεται πορνεία. Και το, μεταξύ σας, έχει ειπωθεί με έμφαση, δηλαδή ανάμεσα σε εσάς τους πιστούς, που έχετε απολαύσει τόσα μυστήρια, που έχετε κληθεί προς τον ουρανό. «Η οποία ούτε καν στα έθνη δεν αναφέρεται.» Διότι πάντοτε φέρνοντας ως παράδειγμα τα έθνη ονειδίζει τους πιστούς.

Διότι και στους Θεσσαλονικείς γράφει λέγοντας: «Ο καθένας να αποκτά το δικό του σκεύος με αγιασμό, όχι με πάθος επιθυμίας, όπως ακριβώς και τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό». «Ώστε να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του.» Δεν είπε τη μητριά, αλλά τη γυναίκα του πατέρα, για να τον πλήξει πολύ πιο βαριά. «Και εσείς έχετε υπερηφανευθεί;» Σαν να έλεγε: Μη μου πεις ότι ένας είναι αυτός που πόρνευσε· το έγκλημα έγινε κοινό για όλους. Το λέω δε κοινό, όχι ως προς το αμάρτημα, αλλά ως προς τη διδασκαλία που προέρχεται από αυτόν. Αν και δεν το εξέφρασε ακριβώς έτσι, αλλά το άφησε να εννοηθεί, για να τους πλήξει περισσότερο. Ένας, λοιπόν, από τους δασκάλους ήταν αυτός που είχε πορνεύσει. «Και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που έπραξε το έργο αυτό.» Επειδή η δυσφήμιση, λέει, επεκτάθηκε σε ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας. Και δεν είπε: «δεν τον αποβάλατε μάλλον;», αλλά, όπως σε περίπτωση κάποιας νόσου και λοιμού, κατέστησε αναγκαίο το πένθος. «Εγώ, βέβαια, μολονότι απουσιάζω με το σώμα, είμαι όμως παρών με το πνεύμα.» Λέει να μην περιμένουν την παρουσία του, ούτε να τον αναμείνουν για να ενεργήσουν τότε· αλλά, όπως ακριβώς όταν πρόκειται να απομακρύνει κάποιον λοιμό, βιάζεται να τον αναχαιτίσει προτού διαδοθεί στο υπόλοιπο σώμα. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Έχω ήδη κρίνει, σαν να είμαι παρών». Και το έλεγε αυτό, όχι μόνο για να τους επισπεύσει στη λήψη της απόφασης, χωρίς να τους αφήσει περιθώριο να σκεφτούν κάτι άλλο, αλλά και για να τους προκαλέσει φόβο, δείχνοντας ότι γνωρίζει όσα επρόκειτο να συμβούν και να κριθούν εκεί.

Τι θέλετε; Να έρθω προς εσάς με ράβδο ή με αγάπη και πνεύμα πραότητας; Ακούγεται ευρέως ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και μάλιστα τέτοιου είδους πορνεία, η οποία ούτε καν ανάμεσα στους εθνικούς δεν αναφέρεται, δηλαδή να έχει κάποιος τη γυναίκα του πατέρα του. Και εσείς είστε γεμάτοι οίηση, αντί να πενθήσετε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας εκείνος που έπραξε αυτό το έργο; Βλέπεις εδώ ποιο έργο λέει ότι πρόκειται να κατακαεί τότε, και ποιος οικοδόμος πρόκειται να σωθεί μέσα από εκείνο το πυρ;

Γενικώς ακούγεται ότι υπάρχει μεταξύ σας πορνεία, και μάλιστα τέτοια πορνεία, η οποία ούτε καν μεταξύ των εθνικών δεν αναφέρεται, ώστε κάποιος να έχει τη γυναίκα του πατέρα του.