Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:10

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΚΔ΄. Εάν πρέπει, όταν βρεθεί κανείς τυχαία κάπου με αιρετικούς ή Έλληνες (ειδωλολάτρες), είτε να συντρώγει μαζί τους είτε να τους χαιρετά. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Αυτόν τον χαιρετισμό, δηλαδή τον κοινό, ο Κύριος σε καμία περίπτωση δεν τον απαγόρευσε, λέγοντας: «Εάν χαιρετάτε μόνο τους φίλους σας, τι το περισσότερο κάνετε; Δεν κάνουν το ίδιο και οι εθνικοί;». Σχετικά όμως με το να συντρώγουμε, έχουμε την παραγγελία του Αποστόλου για το με ποιους πρέπει να το αποφεύγουμε, καθώς λέει: «Σας έγραψα στην επιστολή να μην συναναστρέφεστε με πόρνους, και όχι βέβαια με τους πόρνους αυτού του κόσμου, ή με τους πλεονέκτες, ή τους άρπαγες, ή τους ειδωλολάτρες· διότι τότε θα έπρεπε να βγείτε από τον κόσμο. Τώρα όμως σας έγραψα να μην συναναστρέφεστε εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος, ή πλεονέκτης, ή ειδωλολάτρης, ή υβριστής (λοίδορος), ή μέθυσος, ή άρπαγας· με έναν τέτοιον άνθρωπο ούτε καν να συντρώγετε».

Απόκριση. Όσον αφορά τον ασπασμό, δηλαδή τον κοινό χαιρετισμό, ο Κύριος δεν τον απαγόρευσε σε καμία περίπτωση, λέγοντας: «Εάν ασπασθείτε μόνο τους φίλους σας, τι περισσότερο κάνετε; Δεν κάνουν το ίδιο και οι εθνικοί;». Σχετικά, όμως, με τη συνεσθίαση, έχουμε παραγγελία από τον απόστολο για το σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να την αποφεύγουμε, όταν λέει: «Σας έγραψα στην επιστολή να μη συναναστρέφεστε με πόρνους, και δεν εννοώ γενικά τους πόρνους αυτού του κόσμου, ή τους πλεονέκτες ή τους άρπαγες ή τους ειδωλολάτρες, επειδή τότε θα έπρεπε να βγείτε από αυτόν τον κόσμο. Τώρα, όμως, σας έγραψα πως, εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης ή ειδωλολάτρης ή λοίδορος ή μέθυσος ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε καν να συντρώγετε».

Απάθεια δεν είναι το να μην δεχόμαστε πόλεμο από τους δαίμονες, διότι τότε θα οφείλαμε, κατά τον απόστολο, να έχουμε εξέλθει από τον κόσμο, αλλά το να παραμένουμε αήττητοι ενώ πολεμούμαστε από αυτούς. Διότι και οι σιδηρόφρακτοι πολεμιστές δέχονται τα βέλη των αντιπάλων και ακούνε τον ήχο της ρίψης τους, αλλά και βλέπουν σχεδόν όλα τα βέλη που εκτοξεύονται εναντίον τους, όμως δεν πληγώνονται εξαιτίας της ανθεκτικότητας της πολεμικής τους εξάρτυσης. Αλλά εκείνοι μεν, οχυρωμένοι με σίδερο, διατηρούν το αήττητο εν ώρα πολέμου. Εμείς όμως, εξοπλισμένοι με την πανοπλία του αγίου φωτός και την περικεφαλαία του σωτηρίου μέσω όλων των καλών έργων, ας συντρίψουμε τις σκοτεινές φάλαγγες των δαιμόνων.

Ομιλία ΙΣΤ΄. Σας έγραψα στην επιστολή να μη συναναστρέφεστε με πόρνους· και δεν εννοούσα βέβαια τους πόρνους του κόσμου τούτου, ή τους πλεονέκτες ή τους άρπαγες ή τους ειδωλολάτρες· διότι σε αυτή την περίπτωση θα οφείλατε να εξέλθετε από τον κόσμο. Τώρα όμως σας έγραψα να μη συναναστρέφεστε, εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης ή ειδωλολάτρης ή μέθυσος ή λοίδορος ή άρπαγας· με έναν τέτοιον ούτε καν να συντρώγετε.

α΄. Επειδή, λοιπόν, είπε: «Δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί ένας τέτοιος», και «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη», και ήταν φυσικό να υποψιαστούν ότι πρέπει να αποφεύγουν όλους τους πόρνους (διότι, αν αυτός που έχει αμαρτήσει μεταδίδει το δικό του μόλυσμα σε αυτούς που δεν έχουν αμαρτήσει, πολύ περισσότερο πρέπει να αποστρέφονται τους έξω· διότι, αν δεν πρέπει να χαρίζονται στον οικείο επειδή προκαλεί τέτοια βλάβη, πολύ περισσότερο στους άλλους)· και εφόσον μπορούσε να υπονοηθεί αυτό, θα ήταν αναγκαίο να αποχωριστούν και από τους πόρνους που υπήρχαν μεταξύ των Ελλήνων, και έτσι, καθώς το πράγμα θα κατέληγε αδύνατο, θα δυσανασχετούσαν περισσότερο, γι' αυτό χρησιμοποιεί αυτή τη διευκρίνιση λέγοντας: «Σας έγραψα να μη συναναστρέφεστε με πόρνους· και εννοώ βεβαίως όχι με τους πόρνους αυτού του κόσμου»· θέτοντας το «βεβαίως» ως κάτι το αυτονόητο. Διότι, για να μη νομίσουν ότι δεν τους το πρόσταξε αυτό επειδή ήταν πιο ατελείς, και επιχειρήσουν να το πράξουν ως δήθεν τέλειοι, τους δείχνει ότι ούτε δυνατόν είναι να γίνει αυτό, ακόμη και αν το ήθελαν πάρα πολύ· επειδή θα έπρεπε να αναζητήσουν άλλη οικουμένη. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Διότι τότε θα οφείλατε να εξέλθετε από τον κόσμο». Είδες πώς δεν γίνεται φορτικός, και παντού σκοπεύει όχι μόνο στο εφικτό, αλλά και στο εύκολο της νομοθεσίας; Διότι πώς είναι δυνατόν, λέει, εφόσον είναι άνθρωπος, και προΐσταται οικίας και παιδιών, και ασχολείται με τις υποθέσεις της πόλεως, ή είναι χειροτέχνης, ή στρατεύεται, ενώ οι περισσότεροι είναι Έλληνες, να αποφεύγει τους πόρνους που βρίσκονται παντού;

Διότι, όπως ακριβώς όταν μιλούσε για τον χωρισμό από τους πόρνους, έκανε το ζήτημα εύκολο με τη διευκρίνιση, λέγοντας: «Και όχι βέβαια με τους πόρνους αυτού του κόσμου»· έτσι λοιπόν και εδώ προνόησε για μεγάλη διευκόλυνση, λέγοντας: «Εάν κάποια γυναίκα έχει άπιστο άνδρα, ή κάποιος άνδρας έχει άπιστη γυναίκα, ας μην την αφήνει». Τι λες; Εάν μεν είναι άπιστος, ας μένει με τη γυναίκα του· εάν όμως είναι πόρνος, να μη μένει πλέον; Καίτοι η πορνεία είναι μικρότερη από την απιστία. Μικρότερο μεν είναι η πορνεία, αλλά ο Θεός δείχνει μεγάλη επιείκεια για τα δικά σου. Αυτό κάνει και στην περίπτωση της θυσίας, λέγοντας: «Άφησε τη θυσία, και συμφιλιώσου με τον αδελφό σου»· αυτό έκανε και στην περίπτωση εκείνου που όφειλε τα δέκα χιλιάδες τάλαντα. Διότι, ενώ εκείνος Του χρωστούσε δέκα χιλιάδες τάλαντα, δεν τον τιμώρησε, τον τιμώρησε όμως όταν απαίτησε τα εκατό δηνάρια από τον σύνδουλό του.

Διότι δεν είναι μόνο η πορνεία παλαιό προζύμι, αλλά και κάθε κακία. Και δεν είπε, καθαρίστε, αλλά «εκκαθαρίστε»· δηλαδή, καθαρίστε με απόλυτη ακρίβεια, ώστε να μην υπάρχει ούτε υπόλειμμα ούτε σκιά τέτοιου πράγματος. «Για να είστε νέο φύραμα, όπως ακριβώς είστε άζυμοι». Αυτό δηλώνει και φανερώνει ότι η κακία δεν κυριαρχούσε σε πάρα πολλούς. Όταν δε λέει, «Όπως ακριβώς είστε άζυμοι», δεν εννοεί με αυτό ότι όλοι ήταν καθαροί, αλλά «Όπως ακριβώς πρέπει να είστε». «Διότι και το Πάσχα μας θυσιάστηκε για εμάς, που είναι ο Χριστός, ώστε να εορτάζουμε, όχι με παλαιό προζύμι, ούτε με προζύμι κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας. Σας έγραψα στην επιστολή να μη συναναστρέφεστε με πόρνους. Και όχι βέβαια με τους πόρνους αυτού του κόσμου, ή με τους πλεονέκτες, ή τους άρπαγες, ή τους ειδωλολάτρες». Πάλι τους υπενθυμίζει τις ευεργεσίες. Διότι, λέει, ο παρών καιρός είναι καιρός εορτής. Γιατί όμως το ονομάζει πάλι προζύμι; Μήπως επειδή έτσι είναι η ζωή μας; «Επειδή τότε θα οφείλατε να εξέλθετε από τον κόσμο. Τώρα όμως σας έγραψα να μη συναναστρέφεστε, εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι πόρνος ή πλεονέκτης». Διότι, για να μη νομίσουν ότι δεν τους το πρόσταξε αυτό επειδή ήταν πιο ατελείς, και επιχειρήσουν να το πράξουν θεωρώντας τάχα τους εαυτούς τους τέλειους, αποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι δυνατόν να γίνει, ακόμη κι αν το ήθελαν πάρα πολύ, επειδή, λέει, θα έπρεπε να αναζητήσουν άλλη οικουμένη. «Ή ειδωλολάτρης, ή υβριστής, ή μέθυσος, ή άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε να συντρώγετε».

Το δε «ακούγεται γενικώς» είναι λόγος ανθρώπου που έχει εκπλαγεί από τη φήμη και αγανακτεί. Αλίμονο για την ατοπία. «Ακούγεται γενικώς», λέει; Έφτασε πράγματι στο στόμα κάποιων να λένε τέτοια πράγματα για εσάς; 1 Κορ. 5,6—8 «Καθώς είστε άζυμοι»· καθώς, λέει, είναι χρέος σας να είστε «άζυμοι». Και από πού είναι φανερό ότι οφείλουμε να είμαστε «άζυμοι»; Είναι αυτόχρημα φανερό· «διότι το δικό μας πάσχα θυσιάστηκε για εμάς, ο Χριστός». Όπως λοιπόν εκείνοι που ζούσαν σύμφωνα με τον Νόμο, όταν θυσιαζόταν για αυτούς ο προσωρινός και άλογος αμνός, έμεναν για επτά ημέρες άζυμοι —διότι δεν τους επιτρεπόταν ούτε να έχουν στο σπίτι τους κάτι ζυμωμένο ούτε να το φάνε—, έτσι και εσείς, αφού θυσιάστηκε για εμάς ο αιώνιος και λογικός «αμνός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου»· διότι αυτό είναι το δικό μας πάσχα. Έτσι οφείλουμε να είμαστε «άζυμοι» πάντοτε και «νέο φύραμα», χωρίς να φέρουμε μαζί μας τίποτα από την παλαιά «ζύμη», δηλαδή την αμαρτία. Δες δε πώς κατάλληλα και ταιριαστά επέμεινε στη μεταφορά· διότι, επειδή ονόμασε την αμαρτία εκείνου που πόρνευσε «ζύμη», υποδηλώνοντας ότι, αν αυτή δεν καθαριστεί, γρήγορα ζυμώνεται μαζί της και το υπόλοιπο φύραμα, ακολούθως προσάρμοσε και τα επόμενα, υποδηλώνοντας τις αρετές και τις κακίες με αυτά τα ονόματα: «παλαιά ζύμη» και «νέο φύραμα» και «άζυμους». 1 Κορ. 5,9—11 «Σας έγραψα». Πού έγραψε; Εκεί που λέει: «και δεν πενθήσατε μάλλον, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας» ο τέτοιος άνθρωπος, όχι ο δείνα ή ο δείνα, αλλά όποιος κι αν είναι τέτοιου είδους.

Και αυτό το δηλώνουν τα γραπτά συγγράμματα εκείνων που αγωνίστηκαν εναντίον της, στα οποία απέδειξαν με ορθούς συλλογισμούς και ακαταμάχητες αποδείξεις, έστω και αν τώρα ξεχνούν τον ίδιο τους τον εαυτό και τα δικά τους πονήματα. Φαίνεται, φίλε μου, ότι συλλογίζεσαι παράλογα και στηρίζεσαι σε δικούς σου συλλογισμούς για την αθέτηση της αλήθειας, αγνοώντας ότι τα παραδείγματα, όταν παραβάλλονται με τα πρωτότυπα, δεν ταυτίζονται με τα ίδια τα αρχέτυπα, αλλά παρουσιάζουν μεταξύ τους τόση ταύτιση όση υποδηλώνει το κοινό τους όνομα, ενώ κατά τα άλλα διαφέρουν. Και άλλα μεν ονομάζονται κυριολεκτικά, άλλα δε μη κυριολεκτικά, και άλλα λέγονται καταχρηστικά, ενώ άλλα σύμφωνα με την αλήθεια. Όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της εικόνας του Χριστού και του ίδιου του Χριστού, όπου ο μεν είναι και ονομάζεται αληθινός Χριστός, η δε εικόνα καταχρηστικά, δηλαδή κατ' ομωνυμίαν. Επειδή και ο ιερός απόστολος Παύλος αποκάλεσε τη φιλαργυρία δεύτερη ειδωλολατρία αιτιολογικά και κατ' αναλογία ομοιότητας προς την πραγματική ειδωλολατρία. Γι' αυτό δεν πρέπει να επιτιμώνται οι φιλάργυροι ως ειδωλολάτρες, διαφορετικά θα έπρεπε να βγούμε έξω από τον κόσμο. Τώρα όμως υπάρχουν πολλοί φιλάργυροι, οι οποίοι παραβλέπονται εντελώς χωρίς επιτίμια. Τι το παράταιρο υπάρχει, λοιπόν, και εδώ, αν η εικονομαχική αίρεση παραβάλλεται με τη μανιχαϊκή κατά τον λόγο της εικόνας προς το πρωτότυπο;