Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 5:13

Διότι αυτά είναι φοβερά και ξένα προς τη διδασκαλία του Χριστού. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού συνήλθαμε από κοινού, σας γράψαμε παρακαλώντας τη δική σας εν Χριστώ σύνεση, αφενός μεν να αποδεχθείτε αυτή την ομολογία και να συμπονέσετε τον συνεπίσκοπό μας Αθανάσιο, αφετέρου δε να αγανακτήσετε εναντίον των περί τον Ευσέβιο που επιχειρούν τέτοια πράγματα, ώστε να μην έχει πλέον ισχύ μια τέτοια κακία και πονηρία εναντίον της Εκκλησίας. Διότι σας επικαλούμαστε ως προασπιστές της δικαιοσύνης εναντίον μιας τέτοιας αδικίας, υπενθυμίζοντας το αποστολικό λόγιο: «ἐξάρατε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν». Διότι όντως είναι πονηρά και δεν είναι άξια εκκλησιαστικής κοινωνίας τα όσα έχουν πραχθεί από αυτούς. Επομένως, να μην τους δίνετε πλέον σημασία, ακόμη κι αν σας ξαναγράψουν εναντίον του επισκόπου Αθανασίου (διότι όλα όσα προέρχονται από αυτούς είναι ψευδή), ούτε καν αν αναγράφουν ονόματα Αιγυπτίων επισκόπων στις επιστολές τους. Διότι είναι φανερό ότι δεν είμαστε εμείς αυτοί που γράφουν, αλλά οι Μελιτιανοί, οι ανέκαθεν σχισματικοί, οι οποίοι μέχρι και σήμερα ταράσσουν τις εκκλησίες και υποκινούν στάσεις. Διότι προβαίνουν σε παράλογες χειροτονίες, οι οποίες προσιδιάζουν σχεδόν σε ειδωλολάτρες, και πράττουν τέτοια πράγματα, τα οποία από τη μια ντρεπόμαστε να τα γράψουμε, από την άλλη όμως μπορείτε να τα πληροφορηθείτε από τους απεσταλμένους μας, οι οποίοι και σας παραδίδουν την παρούσα επιστολή.

Ερώτηση πστ΄. Εάν πει κάποιος, «Ούτε λαμβάνω από την αδελφότητα, ούτε δίνω, αλλά αρκούμαι στα δικά μου», τι στάση θα τηρήσουμε απέναντι σε αυτόν; Απόκριση. Εάν δεν αποδέχεται τη διδασκαλία του Κυρίου που είπε, «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα», ας υπακούσουμε στον Απόστολο που είπε: «Απομακρύνετε τον πονηρό από ανάμεσά σας»· για να μη συμβεί το εξής: «Λίγο προζύμι νοθεύει όλο το φύραμα».

Εάν όμως επιμένει στα ίδια, είναι φανερή επάνω του η καταδίκη την οποία επιφέρει ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Ο δούλος δεν μένει στην οικία», καθώς και ο Απόστολος παραγγέλλοντας: «Αποβάλετε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Διότι έτσι θα εξασφαλιστεί και για όσους διακονούν το αδιάκριτο, και για όλους όσους συζούν η ασφάλεια.

Ερώτηση 47η. Περί εκείνων που δεν αποδέχονται τα οριζόμενα από τον προεστώτα. Απόκριση. Εκείνος που δεν αποδέχεται τα όσα έχουν εγκριθεί από τον προεστώτα, πρέπει να του φέρει αντίρρηση φανερά ή κατ' ιδίαν, εάν έχει κάποιον ισχυρό λόγο σύμφωνα με το θέλημα των Γραφών, ή, διαφορετικά, αφού σιωπήσει, να πράξει το προσταζόμενο. Εάν όμως ο ίδιος ντρέπεται, ας χρησιμοποιήσει κάποιους άλλους ως μεσολαβητές για τον σκοπό αυτό, ώστε, εάν μεν η διαταγή είναι αντίθετη προς τη Γραφή, να απαλλάξει από τη βλάβη και τον εαυτό του και τους αδελφούς· εάν όμως αποδειχθεί ότι έχει δοθεί σύμφωνα με τον ορθό λόγο, να ελευθερώσει και τον εαυτό του από τη μάταιη και επικίνδυνη αμφιβολία. Διότι «εκείνος που αμφιβάλλει», λέγει ο Απόστολος, «εάν φάει, κατακρίνεται, επειδή δεν ενεργεί εκ πίστεως»· και επιπλέον, για να μην προκαλέσει κανένα ολίσθημα δυσπείθειας στους πιο απλοϊκούς αδελφούς. Διότι συμφέρει σε αυτόν, λέγει ο Κύριος, να κρεμαστεί μια μυλόπετρα γύρω από τον τράχηλό του και να ριχτεί στη θάλασσα, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς. Εάν όμως μερικοί επιμένουν στην απείθεια, κατακρίνοντας κρυφά και μη φανερώνοντας τη δυσαρέσκειά τους, εφόσον γίνονται αίτιοι διχασμού και αμφιβολίας στην αδελφότητα, και κλονίζουν την πλήρη πεποίθηση προς τις εντολές, και καθίστανται διδάσκαλοι δυσπείθειας και παρακοής, ας αποβάλλονται από την αδελφότητα. Διότι, όπως λέγει η Γραφή, «Διώξε τον λοιμό από το συνέδριο, και μαζί του θα αναχωρήσει και η έριδα»· και πάλι: «Εξάρατε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Διότι «λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα».

«Είδα ανάμεσα στα λάφυρα ένα ποικιλόχρωμο ένδυμα και διακόσια ασημένια δίδραχμα, και μία χρυσή ράβδο βάρους πενήντα διδράχμων, και επειδή τα επιθύμησα τα πήρα, και ιδού, αυτά είναι κρυμμένα στο χώμα, μέσα στη σκηνή μου, και το ασήμι είναι κρυμμένο κάτω από αυτά.» Κατανοείς ότι και ο ίδιος αυτός που έκλεψε λέει ότι είδε στα λάφυρα το ποικιλόχρωμο ένδυμα, και τα διακόσια ασημένια δίδραχμα, και τη χρυσή ράβδο των πενήντα διδράχμων, και τα επιθύμησε, δηλαδή, περιέπεσε σε άνομη επιθυμία γι' αυτά. Το μεν ένδυμα θεωρούν ότι είναι στρατιωτική στολή, και λένε ότι ήταν χλαμύδα υφασμένη με ποικίλα χρώματα· το στρατιωτικό ένδυμα είναι και σύμβολο της πλεονεξίας. Διότι στους στρατιωτικούς είναι πάντοτε κάπως έμφυτη η τάση προς την πλεονεξία με μεγάλη ευχαρίστηση. Τύπος, πάλι, της κοσμικής λαμπρότητας είναι το ασήμι· και της γλυκόλογης ελληνικής σοφίας, η γλώσσα. Τέτοια περίπου είναι η γλώσσα και η παιδεία των σοφών των Ελλήνων, σαν να είναι χρυσή και πολυτιμότατη, εξαιτίας της λαμπρότητας της έκφρασης. Εφόσον λοιπόν η αμαρτία είχε πλέον αποκαλυφθεί, ο Ιησούς επέβαλε τιμωρίες στον Άχαρ, ο οποίος δεν αδίκησε μόνο τον εαυτό του, αλλά επεξέτεινε τη βλάβη από τη δική του ακράτητη επιθυμία σε ολόκληρη τη συναγωγή. Και ίσως αυτό είναι που έχει ειπωθεί προς εμάς με άριστο και σαφή τρόπο μέσω της φωνής του Παύλου: «Απομακρύνετε τον πονηρό από ανάμεσά σας· λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα».

Κάθε άλλο, μάλλον πρέπει να είναι στολισμένοι με τη λαμπρότητα εν Χριστώ και να ακτινοβολούν το ολόλαμπρο κάλλος της θεοφιλέστατης αρετής. ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. Διότι εγώ ισχυρίζομαι ότι πρέπει να παρουσιαζόμαστε ενώπιον του Κυρίου, αφού προηγουμένως έχει εξαλειφθεί κάθε κηλίδα από τις διάνοιές μας. ΚΥΡ. Ορθά μίλησες, διότι καθιστά μισητό, και βεβαίως απορριπτέο, τον άρρωστο, και τον αποβάλλει από το πλήθος των αγίων. Αυτό ακριβώς κατανοώντας πολύ καλά ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Απομακρύνετε λοιπόν τον πονηρό από ανάμεσά σας». Και εγώ δεν θα έλεγα ότι αυτό αποτελεί καρπό αγριότητας των ηθών, αλλά σοφή επινόηση για ασφάλεια. Διότι «μικρή ποσότητα προζυμιού», λέει, «ζυμώνει όλο το φύραμα». Αυτό άλλωστε μας το προτύπωνε αινιγματικά και ο ιερός νόμος. Διότι είναι γραμμένο στο βιβλίο των Αριθμών: «Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: Μίλησε στους υιούς Ισραήλ να απομακρύνουν από την παρεμβολή κάθε λεπρό και κάθε γονορρυή, και κάθε ακάθαρτο εξαιτίας νεκρού, από αρσενικό έως θηλυκό· απομακρύνετέ τους έξω από την παρεμβολή, για να μη μιάνουν τις παρεμβολές τους, μέσα στις οποίες εγώ κατοικώ ανάμεσά τους».

Επειδή, λοιπόν, με την αυτεξούσια ορμή μας απομακρυνθήκαμε από το αγαθό, όπως ακριβώς εκείνοι που, ενώ βρίσκονται στο φως, κλείνουν τα μάτια και λέγεται ότι βλέπουν σκοτάδι –διότι το να βλέπει κανείς το σκοτάδι συνίσταται στο να μη βλέπει τίποτα– τότε η ανύπαρκτη φύση της κακίας έλαβε υπόσταση σε όσους απομακρύνθηκαν από το αγαθό, η οποία υπάρχει μέχρι τότε, μέχρις ότου εμείς βρισκόμαστε έξω από το αγαθό. Εάν όμως, πάλι, η αυτεξούσια κίνηση του θελήματός μας αποκοπεί από τη σχέση της με το ανύπαρκτο και συμφυεί με το Ον, τότε εκείνη η κακία, μη έχοντας πλέον την ύπαρξή της μέσα μου, δεν θα έχει απολύτως καμία ύπαρξη· διότι το κακό, έξω από την ελεύθερη προαίρεση, δεν υφίσταται από μόνο του. Εγώ, αντίθετα, έχοντας προσκολλήσει και επισυνάψει τον εαυτό μου στο αληθινά Ον, θα παραμείνω μέσα στο Ον, το οποίο πάντοτε υπήρχε, και για πάντα θα υπάρχει, και τώρα υπάρχει. Αυτά τα νοήματα νομίζω ότι υπονοούν ο καιρός του σχίζειν και ο καιρός του ράπτειν, έτσι ώστε, αφού αποκοπούμε από εκείνο με το οποίο κακώς ενωθήκαμε, να προσκολληθούμε σε Εκείνον προς τον οποίο η προσκόλληση είναι αγαθή. Διότι, λέει, «για μένα το να προσκολλώμαι στον Θεό είναι αγαθό, το να εναποθέτω στον Κύριο την ελπίδα μου». Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτή η συμβουλή εφαρμόζεται ωφέλιμα και σε πολλά άλλα, όπως στο «απομακρύνετε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Αυτά παραγγέλλει ο θείος Απόστολος, διατάσσοντας να αποκοπεί από το κοινό πλήρωμα της Εκκλησίας εκείνος που είχε καταδικαστεί για παράνομη συνεύρεση, ώστε, όπως λέει, λίγη ζύμη από την κακία του καταδικασμένου να μην αχρηστεύσει όλο το φύραμα της εκκλησιαστικής προσευχής.

γ΄. Αυτά τα λέγω, για να αποφεύγουμε τους πονηρούς και να επιδιώκουμε την συναναστροφή των αγαθών. Διότι, εάν από τα μέλη του σώματος αποκόπτουμε εκείνο που έχει σαπίσει και είναι ανίατο, φοβούμενοι μήπως και το υπόλοιπο σώμα υποστεί την ίδια φθορά· και το κάνουμε αυτό όχι από περιφρόνηση προς εκείνο το μέλος, αλλά επειδή θέλουμε να διαφυλάξουμε το υπόλοιπο· πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να πράττουμε τούτο σε εκείνους που συναναστρέφονται μαζί μας στην κακία; Εάν βεβαίως μπορούμε και εκείνους να διορθώσουμε και εμείς να μην παραβλαφθούμε, πρέπει να κάνουμε τα πάντα· εάν όμως και εκείνοι παραμένουν αδιόρθωτοι και εμάς βλάπτουν, είναι αναγκαίο να τους αποκόπτουμε και να τους αποβάλλουμε. Διότι πολλές φορές έτσι θα ωφεληθούν περισσότερο. Γι' αυτό και ο Παύλος προέτρεπε λέγοντας: «Και να απομακρύνετε τον πονηρό από ανάμεσά σας»· και, «Για να απομακρυνθεί από το μέσον σας αυτός που έπραξε το έργο τούτο». Διότι είναι φοβερό, φοβερό πράγμα η συναναστροφή με τους πονηρούς. Δεν μεταδίδεται τόσο γρήγορα ο λοιμός, ούτε καταστρέφει η ψώρα εκείνους που έρχονται σε επαφή με όσους κατέχονται από το νόσημα, όσο η κακία των πονηρών ανθρώπων.

Και να επιχειρήσουν να καταγράψουν γραπτώς τις αναγκαίες παραγγελίες γι' αυτούς. Ας ακούσουμε σε ορισμένες περιπτώσεις τη θεία φωνή να λέει: «Κόψε την, για ποιο λόγο να αχρηστεύει τη γη;» Και: «Βγάλτε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Και: «Μην προσεύχεσαι για τον λαό αυτόν». Το ίδιο και στην περίπτωση του Σαούλ. Όλα αυτά είναι αναγκαίο να τα γνωρίζει ο ποιμένας, δηλαδή σε ποιους, πώς και πότε πρέπει να εφαρμόζονται. Διότι τίποτα δεν είναι πιο αληθινό από τον Θεό. Αν κάποιος, όταν ελέγχεται κατ' ιδίαν, δεν αισθάνεται ντροπή, αυτός μετέτρεψε και τον έλεγχο ενώπιον του πλήθους σε αφορμή αναίδειας, απορρίπτοντας εκούσια τη δική του σωτηρία.

Επιπλέον, παρενέβαλε και έθιξε εκ των προτέρων το ζήτημα περί των ειδωλοθύτων, το οποίο πρόκειται να αναλύσει λίγο αργότερα. «Διότι, τι λόγο έχω εγώ να κρίνω εκείνους που είναι έξω; Εσείς δεν κρίνετε εκείνους που είναι μέσα;» Αποκαλεί δε «έσω» και «έξω» τους Χριστιανούς και τους Έλληνες; «Εκείνους όμως που είναι έξω θα τους κρίνει ο Θεός».

Αυτό φανερώνοντας και αλλού έλεγε: «Τώρα, λοιπόν, που κρινόμαστε, διαπαιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». «Και θα αποβάλετε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Παραθέτει μαρτυρία από την Παλαιά Διαθήκη, δηλώνοντας ότι κάτι τέτοιο δεν αποτελεί καινοτομία, αλλά ότι και εξ αρχής το παρέδωσε στον ίδιο τον νομοθέτη.

Και μετά τον έλεγχο, την επιτίμηση και τον αφορισμό αυτού που αμάρτησε, προσθέτει: «δεν γνωρίζετε ότι λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα;». Δηλαδή, ότι η ανάμειξη αυτού που αμάρτησε με το πλήθος, παρασύρει ολόκληρο το πλήθος στην ίδια αμαρτωλή διάθεση. «Καθαρίστε, λοιπόν», λέει, «το παλαιό προζύμι», δηλαδή μαζί με αυτόν που αμάρτησε αποβάλετε και την αμαρτία, την οποία –ως αιγυπτιακό προζύμι, ως παλαιά, δυσώδη και διεφθαρμένη έξη– κρατήσατε μακριά από το δικό σας νέο εν Χριστώ φύραμα, αφού καθαριστήκατε μέσω του βαπτίσματος, του οποίου τον τύπο έφερε η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας μετά τη φυγή των Εβραίων από την Αίγυπτο, «ώστε να είστε νέο φύραμα, καθώς είστε άζυμοι». Δεν είπε, «για να είναι νέο φύραμα, καθώς είναι άζυμο», σαν να ήθελε να υποδείξει την παράδοση της ιερουργίας που προτυπώνεται σε αυτό, αλλά είπε «για να είστε εσείς», δηλαδή οι πιστοί στην Κόρινθο, «αμέτοχοι της παλαιάς ζύμης». Το ίδιο προσθέτει και πάλι πιο κάτω: «αποβάλετε τον πονηρό από ανάμεσά σας», αφού είστε άζυμοι, αφού δηλαδή αναπλαστήκατε και ανακαινιστήκατε, και αντί για παλαιοί γίνατε νέοι, έχοντας συνταφεί και συναναστηθεί με τον Χριστό μέσω της θείας αναγέννησης, και έχοντας αποβάλει την παλαιά και προγονική αμαρτία. Διότι ο Χριστός, το πάσχα μας, θυσιάστηκε για εμάς· αυτός που ανέλαβε τις αμαρτίες μας και τις σήκωσε στον σταυρό, και θυσιάστηκε για χάρη μας, όντας ο ίδιος ο αμνός του Θεού, αυτός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου.

Αν δε από τις συγκρουόμενες έννοιες και σκέψεις προχωρήσεις στις ίδιες τις αντίθετες πράξεις και σε εκείνους που διάκεινται σύμφωνα με αυτές τις πράξεις, θα διαπιστώσεις ότι η θεωρία προχωρά εξίσου. Διότι ο ενάρετος και ορθόδοξος βίος, ο οποίος λάμπει σαν τα μαργαριτάρια και τους αγίους, δεν πρέπει να συζεί και να αναμειγνύεται με τους αιρετικούς, δυσώδεις και ρυπαρούς τρόπους ζωής. Διότι λέγει: «Εξέλθετε από το μέσον αυτών και αποχωριστείτε, λέγει ο Κύριος, και εγώ θα σας δεχθώ», και «ποια κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;», και «απομακρύνετε τον πονηρό από ανάμεσά σας», και «με τέτοιον άνθρωπο ούτε να συντρώγετε», και άπειρο πλήθος άλλων χωρίων. Αλλά αυτά ας έχουν προσφερθεί για χάρη σου· διότι και ο χώρος της αναγωγικής θεωρίας γνωρίζει να καλλωπίζεται με την ευρύτητα και την ανεύρεση των θεωρημάτων.

Δεν κρίνετε εσείς αυτούς που βρίσκονται μέσα; Αυτούς που βρίσκονται έξω θα τους κρίνει ο Θεός.» 161. Επειδή δε η φήμη του μεγάλου Παχωμίου έφτασε πολύ μακριά, έγινε για πολλούς αφορμή σωτηρίας. Πολλοί συζητούσαν μεταξύ τους γι' αυτόν, άλλοι μεν επαινώντας τον σύμφωνα με την αλήθεια, άλλοι δε εγκωμιάζοντάς τον υπερβολικά.