Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:1

Κεφάλαιο Αʹ. Λουκάς: Σε εκείνον που σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα πρόσφερε και την άλλη· και από εκείνον που σου παίρνει το ιμάτιο μην εμποδίσεις να πάρει και τον χιτώνα. Σε καθέναν δε που σου ζητά να δίνεις· και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου, μην τα απαιτείς πίσω. Προς Κορινθίους Αʹ: Τολμά κάποιος, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων; Και μετά από λίγα: Ήδη, λοιπόν, αποτελεί απόλυτη ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαφορές μεταξύ σας. Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε;

Προς εκείνους βέβαια που φέρονται με αγνωμοσύνη πρέπει να καταμαρτυρούμε το αμάρτημα της ιεροσυλίας, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου που είπε: «Εάν αμαρτήσει ο αδελφός σου, πήγαινε, έλεγξέ τον», και τα εξής. Το να προσφεύγουμε όμως για αυτά τα ζητήματα σε κοσμικά δικαστήρια το απαγόρευσε ο λόγος της θεοσέβειας με όσα αναφέρει: «Σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το ιμάτιο»· και το ότι «Τολμά κανείς από εσάς, όταν έχει κάποια διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται μπροστά στους αδίκους και όχι μπροστά στους αγίους;». Ακόμη όμως και αν τους καλέσουμε σε κρίση για αυτά τα θέματα, ας έχουμε ως μεγαλύτερο μέλημα τη σωτηρία του αδελφού παρά τη χρηματική περιουσία. Διότι και ο Κύριος, όταν είπε «Εάν σε ακούσει», πρόσθεσε, «Κέρδισες», όχι τα χρήματα, αλλά τον αδελφό σου. Υπάρχουν δε περιπτώσεις που, για να λάμψει η αλήθεια, όταν πολλές φορές εκείνος που κάνει την αρχή της αγνωμοσύνης μας προκαλεί σε δημόσια κρίση, συγκαταβαίνουμε στη διαδικασία του ελέγχου, χωρίς να κάνουμε εμείς την αρχή, αλλά ακολουθώντας αυτούς που μας προσκάλεσαν, όχι για να ικανοποιήσουμε κάποιο δικό μας πάθος οργής ή φιλονικίας, αλλά για να φανερώσουμε την αλήθεια.

Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός τίμησε τους αγίους. <Να κρίνεστε ενώπιον των αδίκων και όχι ενώπιον των αγίων;> Αγίους ονομάζει αυτούς που έχουν αγιαστεί εν πνεύματι, αδίκους δε εκείνους που δεν έχουν ακόμη πιστέψει, καθώς είναι πάρα πολύ έτοιμοι να προβούν σε οποιοδήποτε κακό· διότι τίποτε από τα άτοπα δεν μένει άπρακτο από εκείνους που δεν γνωρίζουν ακόμη τον κατά φύσιν και αληθινό Θεό. <Δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;> Θα τον κρίνουν δε, όχι βεβαίως καθήμενοι απολύτως και με κάθε τρόπο ως δικαστές· «Διότι ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής»· αλλά με τη σεμνότητα του βίου τους και με την πλήρη υπακοή τους στα πάντα, σχεδόν καταδικάζοντας την αμαρτία του κόσμου, επειδή δεν έγιναν μιμητές τους. Διότι όλοι είμαστε της ίδιας φύσης, αν και έχουμε λάβει ως μητέρα τη γη και βρισκόμαστε μέσα σε αυτά τα φθαρτά σώματα, αλλά εάν μερικοί από εμάς έγιναν φιλόθεοι και αγαθοί, ποιος λόγος υπεράσπισης λοιπόν θα βοηθήσει ενώπιον του θείου βήματος εκείνους που επέλεξαν την άδοξη και καταραμένη ζωή; Ενώ δηλαδή τους ήταν δυνατόν να σεμνύνονται εξίσου με τους άλλους, έχουν προχωρήσει θεληματικά σε κάθε είδους παραπτώματα. <Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους; Πόσο μάλλον βιωτικά ζητήματα;> Θα αναγνώσουμε δε τον στίχο ως ερώτηση και με υποστιγμή, δηλαδή πρέπει να αναγνωσθεί αυτό ως ερώτηση με υποστιγμή. Διότι ποιος τολμά να πει ότι είστε ανάξιοι για τέτοια ευτελέστατα κριτήρια, εσείς που με τη λαμπρότητα του βίου σας κρίνετε τον κόσμο;

«Διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα· αλλά δεν δικαιώνομαι εξαιτίας αυτού». Αυτό είναι φρόνημα που αρμόζει σε Χριστιανό. Και πάλι: «Τολμά κάποιος από εσάς, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων;» Θέλεις να δεις την κολακεία των ανόητων Ιουδαίων; Άκουσέ τους να λένε: «Εμείς δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα». Θέλεις να δεις ταπεινοφροσύνη; Άκουσε πάλι τον Παύλο να λέει: «Διότι δεν κηρύττουμε τους εαυτούς μας, αλλά τον Χριστό Ιησού ως Κύριο, και τους εαυτούς μας ως δούλους σας για χάρη του Ιησού». Θέλεις να δεις και κολακεία και θρασύτητα; Θρασύτητα μεν αυτήν του Νάβαλ, κολακεία δε αυτήν των Ζιφαίων· και πώς ο μεν πρώτος εξύβριζε, ενώ οι δεύτεροι πρόδωσαν ηθελημένα τον Δαβίδ; Θέλεις να δεις τη φιλοσοφία και όχι την κολακεία του Δαβίδ; Το πώς έπιασε στα χέρια του τον Σαούλ και του χάρισε τη ζωή; Θέλεις να δεις την κολακεία εκείνων που σκότωσαν τον Μεμφιβοσθέ, τους οποίους μάλιστα θανάτωσε ο Δαβίδ; Απλώς δε, και σαν σε γενικό περίγραμμα, για να μιλήσουμε συνοπτικά: θρασύτητα μεν είναι το να οργίζεται κάποιος και να υβρίζει χωρίς καμία εύλογη αιτία, είτε εκδικούμενος για τον εαυτό του, είτε επιδεικνύοντας θράσος με άδικο τρόπο· ενώ παρρησία και ανδρεία είναι το να αψηφά κανείς τους κινδύνους και τον θάνατο, και να περιφρονεί φιλίες και έχθρες για χάρη αυτών που είναι αρεστά στον Θεό.

Διότι βεβαίως, λέγει, εάν πρέπει να δικάζεσθε, δεν έπρεπε αυτό να γίνεται ενώπιον των αδίκων· γενικότερα, όμως, δεν πρέπει καθόλου να δικάζεσθε. Αλλά αυτό μεν το παραθέτει αργότερα· προς το παρόν, ξεκαθαρίζει πρώτα το να μη δικάζονται έξω από την Εκκλησία. Διότι, πώς δεν είναι παράλογο, λέγει, όταν μικροψυχείς απέναντι στον φίλο σου, να λαμβάνεις ως μεσολαβητή τον εχθρό; Πώς, επίσης, δεν αισχύνεσαι ούτε κοκκινίζεις από ντροπή, όταν ο ειδωλολάτρης κάθεται για να δικάσει τον Χριστιανό; Εάν, όμως, για ιδιωτικές διαφορές δεν πρέπει να δικάζεσθε σε ειδωλολάτρες, πώς θα τους αναθέσουμε να κρίνουν για άλλα μεγαλύτερα ζητήματα; Και πρόσεξε πώς εκφράστηκε· δεν είπε «Ενώπιον των απίστων», αλλά «Ενώπιον των αδίκων», τοποθετώντας τη λέξη που κατεξοχήν χρειαζόταν για την προκειμένη υπόθεση, ώστε να τους αποτρέψει και να τους απομακρύνει. Διότι, επειδή ο λόγος του αφορούσε δίκη, και οι διάδικοι δεν επιζητούν τίποτε άλλο τόσο πολύ, όσο το να υπάρχει μεγάλη μέριμνα για το δίκαιο εκ μέρους αυτών που δικάζουν, με αυτόν τον τρόπο τους αποτρέπει, σαν να τους έλεγε: Πού πηγαίνεις και τι κάνεις, άνθρωπε, υφιστάμενος το αντίθετο από αυτά που επιθυμείς, και προκειμένου να βρεις το δίκιο σου αναθέτεις την υπόθεση σε άδικους ανθρώπους; Και επειδή ήταν βαρύ να ακούσουν εξαρχής ότι δεν πρέπει καθόλου να δικάζονται, δεν εισήγαγε αμέσως αυτό, αλλά άλλαξε μόνο τους δικαστές, εισάγοντας τους διαδίκους από τον έξω κόσμο μέσα στην Εκκλησία.

Το ότι πάλι δικάζονταν στα έξω δικαστήρια: Τολμάει κάποιος από εσάς, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των απίστων; Το ότι επίσης έτρωγαν ειδωλόθυτα: Δεν μπορείτε να μετέχετε στην τράπεζα του Κυρίου και στην τράπεζα των δαιμονίων. Και όσον αφορά το ότι δεν κάλυπταν το κεφάλι τους οι γυναίκες, αλλά αντίθετα το έκαναν οι άνδρες, άκουσε πώς τους επιπλήττει λέγοντας: Κάθε άνδρας που προσεύχεται ή προφητεύει έχοντας καλυμμένο το κεφάλι του, καταισχύνει το κεφάλι του· κάθε γυναίκα όμως που προσεύχεται ή προφητεύει με ακάλυπτο το κεφάλι, καταισχύνει το κεφάλι της. Και το ότι περιφρονούσαν τους φτωχούς, και αυτό το φανέρωσε λέγοντας: Άλλος μεν πεινάει, άλλος δε μεθάει· και πάλι: Ή καταφρονείτε την Εκκλησία του Θεού, και καταισχύνετε αυτούς που δεν έχουν;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄. «Τολμά κανείς από εσάς, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να πηγαίνει να δικαστεί ενώπιον των αδίκων και όχι ενώπιον των αγίων;» Καθώς μιλά για τους πλεονέκτες, φλεγόμενος από τη μέριμνα να διορθώσει εκείνους που αμαρτάνουν, δεν ανέχεται να τηρήσει τη σειρά· αλλά διορθώνει το αμάρτημα που παρενεβλήθη εξαιτίας της συνάφειας, και έπειτα επανέρχεται στο προηγούμενο θέμα. Πρόσεξε δε πώς, διαπαιδαγωγώντας μέσα από τις ίδιες τις ονομασίες, και τους αποτρέπει και τους ελέγχει. Αυτό που εννοεί είναι το εξής, ότι καταρχάς δεν πρέπει καθόλου να δικάζεστε ενώπιον των αδίκων· διότι πώς δεν είναι άτοπο, ενώ μικροψυχείς απέναντι στον φίλο, να λαμβάνεις τον εχθρό ως διαιτητή; Ή πώς δεν ντρέπεσαι και δεν κοκκινίζεις, όταν ο εθνικός παρακάθεται ως δικαστής του Χριστιανού; Πολύ ορθά μάλιστα δεν είπε «ενώπιον των απίστων», αλλά «ενώπιον των αδίκων». Διότι, επειδή ο λόγος του αφορούσε δίκη, και όσοι δικάζονται τίποτε άλλο δεν επιζητούν τόσο, όσο το να υπάρχει μεγάλη μέριμνα για την απονομή του δικαίου εκ μέρους εκείνων που τους ακούν, ακριβώς με αυτό το επιχείρημα τους αποτρέπει, σχεδόν λέγοντας: Και τι κάνεις, άνθρωπε, υφιστάμενος τελικά το αντίθετο από αυτό που επιθυμείς, και, προκειμένου να βρεις το δίκιο σου, επιτρέπεις σε ανθρώπους να διαπράττουν αδικία;

Ερμηνεία. Ο Απόστολος Παύλος προστάζει να δικάζονται οι Χριστιανοί στα εσωτερικά δικαστήρια της Εκκλησίας και όχι στα εξωτερικά, λέγοντας: «τολμά κάποιος από εσάς να κρίνεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων;» Σύμφωνα λοιπόν με αυτό το αποστολικό δίκαιο και προνόμιο, εάν κάποιοι κληρικοί δικάσουν μια υπόθεση μέσα στην Εκκλησία, και με την απόφασή τους δεν μείνει ικανοποιημένο το ένα από τα διάδικα μέρη, ο παρών Κανόνας ζητά να ορίσουν οι βασιλείς ότι αυτός που δεν έμεινε ικανοποιημένος δεν θα έχει την άδεια να καλέσει σε άλλο δικαστήριο τον κληρικό που δίκασε την υπόθεση ή που παρευρέθηκε στη δίκη, προκειμένου να καταθέσει ως μάρτυρας γι' αυτό το θέμα, αλλά ούτε και να σύρει σε μαρτυρία κάποιον άλλον συγγενή του κληρικού· αφενός μεν, επειδή οι ιερωμένοι και οι κληρικοί δεν καταθέτουν ως μάρτυρες παρά τη θέλησή τους· αφετέρου δε, επειδή απαγορεύεται σε εκείνον που δίκασε μια υπόθεση να καταθέτει ως μάρτυρας γι' αυτήν. Βλέπε και τον 75ο Αποστολικό Κανόνα.

και «μην πλανάσθε, ο Θεός δεν εμπαίζεται»· και «ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέγω ότι εάν περιτέμνεσθε, ο Χριστός σε τίποτα δεν θα σας ωφελήσει»· και «διαμαρτύρομαι σε κάθε άνθρωπο που περιτέμνεται ότι είναι οφειλέτης να τηρήσει όλο τον νόμο»· και «τολμά κάποιος που έχει διαφορά με τον άλλον να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων;» Και είναι το ίδιο να συλλέγει κανείς τα δείγματα του μεγαλείου του με το να διαβάζει ολόκληρα τα συγγράμματά του, τόσο πολύ το κύρος του είναι διάχυτο σε όλους του τους λόγους.

Αυτά εν περιλήψει σχετικά με τα κατεπείγοντα. Ως προς τα άλλα, γιατί μας ζητήθηκε καν να απαντήσουμε, αφού εσείς οι θεοδίδακτοι έχετε το θεοχάρακτο βιβλίο του Μεγάλου Βασιλείου, το οποίο διδάσκει τα σωτήρια και ωφέλιμα του μοναχικού ή κοινοβιακού βίου, χωρίς το οποίο δεν είναι δυνατόν ούτε να καθοδηγήσει κανείς θεοπρεπώς, ούτε να καθοδηγηθεί επωφελώς και ο άρχων και ο αρχόμενος; Εκείνος, όταν ερωτάτο για κάθε ζήτημα και αφορμή της ιεράς ζωής στο κοινόβιο, απαντούσε δια του Αγίου Πνεύματος, και αυτός που ακολουθεί εκείνον ακολουθεί το Άγιο Πνεύμα, ενώ αυτός που απειθεί σε αυτόν απειθεί στον Χριστό που μίλησε μέσω αυτού. Επομένως, τα σφάλματα που συμβαίνουν από απροσεξία στους αδελφούς δεν επιτρέπεται να κρίνονται ενώπιον λαϊκών προσώπων, και ο ίδιος ο ιερός Απόστολος βροντοφωνάζει: τολμά κάποιος από εσάς, όταν έχει κάποια διαφορά, να κρίνεται ενώπιον των αδίκων και όχι ενώπιον των αγίων; Και λίγο παρακάτω: Έτσι λοιπόν, δεν υπάρχει ανάμεσά σας ούτε ένας σοφός, ο οποίος θα μπορέσει να διακρίνει το δίκαιο ανάμεσα στον αδελφό του, αλλά αδελφός κρίνεται με αδελφό, και αυτό ενώπιον απίστων; Αλλά είναι ισοδύναμο με τους απίστους το να εξετάζονται τα ζητήματα των μοναχών ενώπιον των λαϊκών και να ανοίγεται η πόρτα σε αυτούς για τους οποίους δεν είναι θεμιτό να παρεμβαίνουν στα δικά μας ζητήματα· και αυτό είναι εντελώς αταίριαστο και ασύμφορο για την Εκκλησία του Θεού.