Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:16

Διότι είπε ο Κύριος και Θεός στον Υιό του: «Ας ποιήσουμε άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας· και έπλασε ο Κύριος και Θεός τον άνθρωπο λαμβάνοντας χώμα από τη γη και τον έθεσε στον παράδεισο της τρυφής. Έριξε έπειτα ο Κύριος και Θεός βαθύ ύπνο (έκσταση) στον Αδάμ, και αποκοιμήθηκε, και πήρε μία από τις πλευρές του και συμπλήρωσε τη θέση της με σάρκα, και ανοικοδόμησε την πλευρά, που πήρε, σε γυναίκα, και την οδήγησε στον Αδάμ και είπε ο Αδάμ: Αυτή τώρα είναι σάρκα από τη σάρκα μου, και οστό από τα οστά μου, αυτή θα ονομαστεί γυναίκα, διότι από τον άνδρα της πάρθηκε. Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα γίνουν οι δύο εις σάρκα μία». Άκουγε, δούλη του Χριστού και όλοι όσοι επιθυμούν να σωθούν, και δώσε προσοχή στα λόγια μου· και ας δεχθούν τα αυτιά σου θεόπνευστους λόγους. «Διότι το μυστήριο αυτό», λέει, «είναι μέγα», καθώς είπε ο μακάριος Παύλος, ότι καθένας που προσκολλάται στη γυναίκα, είναι και οι δύο ένα σώμα. Έτσι πάλι, κάθε άνδρας ή γυναίκα που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα. Διότι, εάν όσοι ενώνονται με τον κόσμο εγκαταλείπουν τον πατέρα και τη μητέρα και ενώνονται με θνητούς ανθρώπους, πόσο μάλλον η παρθένος που ζει με εγκράτεια οφείλει να εγκαταλείψει όλα τα γήινα και να προσκολληθεί μόνο στον Κύριο.

Η απόφαση του Κυρίου, σύμφωνα με τη λογική ακολουθία του νοήματός της, αρμόζει εξίσου και στους άνδρες και στις γυναίκες, σχετικά με το ότι δεν επιτρέπεται η απομάκρυνση από τον γάμο παρά μόνο για λόγο πορνείας. Η συνήθεια όμως δεν είναι τέτοια, αλλά ως προς τις γυναίκες βρίσκουμε μεγάλη αυστηρότητα, καθώς ο μεν Απόστολος λέει ότι: «Εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της», ο δε Ιερεμίας λέει ότι: «Εάν μια γυναίκα γίνει σύζυγος άλλου άνδρα, δεν θα επιστρέψει στον άνδρα της, αλλά θα μιανθεί απολύτως», και πάλι: «Εκείνος που διατηρεί μοιχαλίδα είναι άφρων και ασεβής». Η συνήθεια, αντιθέτως, επιτάσσει οι άνδρες να διατηρούνται από τις γυναίκες τους, ακόμη και όταν μοιχεύουν και ζουν μέσα σε πορνεία. Ώστε, η γυναίκα που συνοικεί με άνδρα ο οποίος έχει εγκαταλειφθεί από τη σύζυγό του, δεν γνωρίζω εάν μπορεί να χαρακτηριστεί μοιχαλίδα. Διότι το έγκλημα εδώ βαρύνει εκείνην που άφησε τον άνδρα της, ανάλογα με την αιτία για την οποία απομακρύνθηκε από τον γάμο. Διότι, είτε επειδή κακοποιούνταν και δεν άντεχε τα χτυπήματα, όφειλε μάλλον να τα υπομείνει παρά να χωριστεί από αυτόν με τον οποίο συνοικούσε· είτε επειδή δεν άντεχε την οικονομική ζημία, ούτε αυτή η πρόφαση είναι αξιόλογη. Εάν πάλι τον εγκατέλειψε επειδή αυτός ζούσε σε πορνεία, δεν έχουμε τέτοιον κανόνα στην εκκλησιαστική παράδοση, αλλά ούτε και από άπιστο άνδρα διατάχθηκε η γυναίκα να χωρίζεται, αλλά να παραμένει μαζί του, επειδή είναι άδηλη η έκβαση των πραγμάτων. «Διότι, τι γνωρίζεις, γυναίκα, μήπως σώσεις τον άνδρα σου;» Επομένως, εκείνη που τον εγκατέλειψε καθίσταται μοιχαλίδα, εάν συνήψε σχέση με άλλον άνδρα.

Τον έχουμε μέσα μας αισθητά και νοητά. Διότι κατοικεί στις καρδιές μας διά του Πνεύματος, και έχουμε συμμετάσχει στην αγία του σάρκα, και έχουμε αγιαστεί διπλά. Και έχει κατοικήσει μέσα μας ως ζωή και ζωοποιός, για να καταργήσει διά του εαυτού του τον θάνατο που ενέσκυψε στα μέλη μας. Και αυτό μας απαλλάσσει από τη φθορά και τις παγίδες του θανάτου και μας κάνει ανώτερους από τα σαρκικά πάθη. Και δεχόμαστε μέσα μας την άζυμη διδασκαλία των θείων λογίων, η οποία τρέφει το ηγεμονικό της ψυχής, και συζούμε με τον Χριστό, δηλαδή πνευματικά, έχοντας υπερνικήσει τα πάθη της σάρκας. Εάν λοιπόν αυτός είναι «η κεφαλή του σώματος της εκκλησίας», εμείς συνεπώς είμαστε τα επιμέρους μέλη. Όταν λοιπόν ξεπέφτουμε σε άτοπες ηδονές, τότε ακριβώς αμαρτάνουμε απέναντί του, του οποίου και έχουμε γίνει μέλη. Διότι θα παραδώσουμε, τρόπον τινά, τα δικά του σε πόρνους. Τα μέλη του μολύνονται από την αμαρτία και γίνονται μέλη πόρνης. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που ενώνεται με γυναίκα θα γίνει ένα σώμα μαζί της, έτσι και εκείνος που συνδέεται νοητά με τον Θεό θα γίνει ένα πνεύμα με αυτόν. Επειδή έχουμε γίνει «κοινωνοί θείας φύσεως», και έχουμε ενωθεί και αγιαστεί διά του Πνεύματος εν Χριστώ.

Άλλο. «Ή δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι εκείνος που ενώνεται με την πόρνη είναι ένα σώμα, ενώ εκείνος που ενώνεται με τον Κύριο είναι ένα Πνεύμα;» Όπως λοιπόν εκείνος που ενώνεται με την πόρνη γίνεται ένα με αυτήν, έτσι και εκείνος που έχει γίνει μέτοχος του Αγίου Πνεύματος γίνεται ένα με τον Κύριο.

Από 〈την〉 〈Α΄〉 προς Κορινθίους, ενώ για τον ίδιο τον Μαρκίωνα είναι 〈Β΄〉 και σε εμάς 〈Β΄〉. 〈α〉 (〈θ〉). «Διότι είναι γραμμένο: θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». 〈β〉 (〈ι〉). «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο να καυχάται». 〈γ〉 (〈ια〉). «Των αρχόντων αυτού του αιώνα οι οποίοι καταργούνται». 〈δ〉 (〈ιβ〉). «Διότι είναι γραμμένο: αυτός που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους. Και πάλι: ο Κύριος γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, ότι είναι μάταιοι». 〈ε〉 (〈ιγ〉). «Διότι και το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». 〈στ〉 (〈ιδ〉). «Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της; Διότι, λέει, θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». 〈ζ〉 (〈ιε〉). Παραλλαγμένα· διότι αντί για το «στον νόμο» λέει «στον νόμο του Μωυσή». Και πριν από αυτό λέει: «ή μήπως και ο νόμος δεν τα λέει αυτά;». 〈η〉 (〈ιστ〉). «Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται για τα βόδια;» 〈θ〉 (〈ιζ〉). «Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν κάτω από τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό. Διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε· και η πέτρα ήταν ο Χριστός. Αλλά στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε (ο Θεός). Αυτά δε έγιναν τύποι για εμάς, ώστε να μην επιθυμούμε τα κακά, όπως εκείνοι τα επιθύμησαν».

«Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». <ε> <και> <ιγ> <έλεγχος>. Εάν ο απόστολος ομολογεί ότι είναι το Πάσχα και δεν αρνείται ότι ο Χριστός θυσιάστηκε, το Πάσχα δεν είναι ξένο προς τον Χριστό, καθώς το Πάσχα κατά τον νόμο θυσίαζε πρόβατο αληθινά και όχι κατά δόκησιν, του οποίου προβάτου τύπος υπήρξε ο Χριστός, ο οποίος δεν θυσιάστηκε κατά δόκησιν ούτε έπαθε χωρίς σάρκα. Πώς, άλλωστε, θα μπορούσε να θυσιαστεί ένα πνεύμα; Είναι φανερό <ότι> δεν μπορούσε. Εφόσον λοιπόν δεν μπορούσε να θυσιαστεί χωρίς σάρκα, αλλά θυσιάστηκε στην πραγματικότητα, όπως ομολογείται μέσω της αναντίρρητης μαρτυρίας του αποστόλου, *. Επομένως, αποδεικνύεται απολύτως και σαφώς ότι ο νόμος δεν είναι ξένος, αλλά διατηρήθηκε ως τύπος στον χρόνο μέχρι [τη θυσία] του τελειότερου και εναργούς προβάτου που θυσιάστηκε αληθινά, του Χριστού, του οποίου προηγείτο στους παλαιούς χρόνους [άλλους] το αισθητό πρόβατο που θυσιαζόταν. «Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε». <στ> <και> <ιδ> <σχόλιον>. «Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι θα είναι, λέει, οι δύο εις σάρκα μίαν». <στ> <και> <ιδ> <έλεγχος>. Εάν ο νόμος δεν είναι αληθινός, για ποιον λόγο οι αληθινοί [άνδρες] λαμβάνουν τις μαρτυρίες από τον νόμο; Ένας από αυτούς είναι ο άγιος απόστολος του Θεού, ο Παύλος, ο οποίος έλαβε αυτή τη μαρτυρία μαζί με πολλές άλλες προς εναργή απόδειξη της αλήθειας και του κηρύγματος του αγαθού Θεού. <ζ> <και> <ιε> <σχόλιον>. Παραλλαγμένα· διότι αντί για το «στον νόμο» λέει «στον νόμο του Μωυσή».

«Θα πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και θα τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι, όπως λέει, “θα γίνουν οι δύο μία σάρκα”. Εκείνος όμως που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με Αυτόν. Να αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που κατοικεί μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και δεν ανήκετε στον εαυτό σας· διότι αγοραστήκατε με τίμημα. Δοξάστε, λοιπόν, τον Θεό στο σώμα σας». 53. Διότι πρόσεξε ότι, επειδή αυτό το σώμα δύναται να 〈υποτάσσεται〉 στον νόμο του Θεού και να δεχθεί την αθανασία, εάν καθαριστεί από την ακράτεια των σαρκικών αναμμάτων, χωρίς να μολύνεται διόλου από άνομες προστριβές των παθών, ο απόστολος αποφθέχθηκε αυτά τα λόγια. Διότι ποιο άλλο είναι αυτό που «προσκολλάται στην πόρνη» και πλησιάζει, και γίνεται μαζί της μία σάρκα μέσω της συνένωσης των μελών και της συναναστροφής, παρά αυτό το εξωτερικό σώμα, διά του οποίου συντελούνται όλα αυτά τα αμαρτήματα της σαρκικής μίξης και της πύρωσης; Γι' αυτό και λέει: «κάθε αμάρτημα που ενδεχομένως διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, ενώ εκείνος που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα.»

«Εγώ μεν, αν και απουσιάζω με το σώμα, είμαι παρών με το πνεύμα, και έχω ήδη κρίνει εκείνον που διέπραξε αυτό το έργο, αφού συγκεντρωθείτε εσείς και η δύναμη του Κυρίου μαζί με το δικό μου πνεύμα, να παραδοθεί ο άνθρωπος αυτός στον σατανά, για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα του Κυρίου». Όλεθρος δε της σάρκας είναι ο παντελής αφανισμός. «Πώς, λοιπόν, ενώ η σάρκα αφανίζεται στα χέρια του διαβόλου και το πνεύμα σώζεται, θα υπάρξει πλέον ανάσταση σωμάτων ή σάρκας;» Και δεν γνωρίζει ο άπειρος στα πάντα ότι «τα έργα της σάρκας είναι η πορνεία, η μοιχεία, η ασέλγεια» και τα παρόμοια με αυτά, και ότι δεν ομιλεί για την ίδια τη σάρκα, αλλά για τα έργα της σάρκας. Όταν μεν διαπράττει πορνεία, η σάρκα την ενεργεί· εάν όμως αποκτήσει εγκράτεια, η σάρκα δεν είναι πλέον σάρκα, αλλά η σάρκα έχει μεταβληθεί σε πνεύμα, όπως ακριβώς λέει και ο απόστολος ότι «εκείνος που από την αρχή συνέζευξε και τα δύο» είπε: «γι' αυτό τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα· όπως αυτός που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα, έτσι και αυτός που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα». Άρα λοιπόν, αυτός που εργάζεται την πορνεία έχει γίνει σάρκα· όχι μόνο η ίδια η σάρκα, αλλά και τα πάντα, και η ψυχή και τα υπόλοιπα, γίνονται σάρκα. Διότι, έχοντας προσκολληθεί στην πόρνη έγινε σάρκα, και όντας σαρκικός, ονομάζεται εξ ολοκλήρου σάρκα. «

Μελετώντας τα λόγια σου σε κάθε φυλακή της νύχτας, και έπειτα ακούγοντας τον θείο νόμο που λέει: «Οπίσω Κυρίου του Θεού σου θα πορευτείς», και «έχοντας προσκολληθεί» σε αυτόν, ή έχοντας διαθέσει την ψυχή μου, έγινα πειθήνιος στον νόμο, και αφοσιώθηκα ολόκληρος στο έργο, και αφού τα θεώρησα όλα, ή μάλλον αφού αποστράφηκα όλα όσα έπονται του Θεού, έγινα ανώτερος και υψηλότερος με τον πόθο της ψυχής, και ενώθηκα με σένα τον Θεό μου, ώστε να μπορώ να πω χωρίς να ψεύδομαι: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου». Σε τέτοια προκοπή έφτασα και σε τόσο μέγεθος αρετής προχώρησα, όχι χρησιμοποιώντας τη δική μου δύναμη, αλλά τη δική σου δεσποτεία· διότι εσύ ο ίδιος με το έλεός σου μου το δώρισες αυτό. Επειδή, βλέποντας τον πόθο μου για σένα και αποδεχόμενός τον, καταδέκτηκες, απλώνοντας το δεξί σου χέρι, να με πιάσεις και να με ανελκύσεις ψηλά προς τον εαυτό σου· γι' αυτό τον λόγο μπόρεσε η ψυχή μου, βοηθούμενη από σένα, να προσκολληθεί οπίσω σου· επειδή «εμένα με συγκράτησε η δεξιά σου». Διότι διαφορετικά δεν θα έφτανα σε τόσο μεγάλο ύψος, εάν δεν με συγκρατούσε η δεξιά σου. Διδάσκει δε ο Απόστολος πώς προσκολλάται κανείς στον Κύριο, λέγοντας: «Εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα μαζί του· όπως και εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της». Λέγοντας δε ο Δαβίδ στον Κύριο: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου», ήταν φανερό και από αυτό ότι επιδιδόταν στην αγνεία και την καθαρότητα. «Αυτοί δε μάταια αναζήτησαν την ψυχή μου».

Εκείνοι λοιπόν που μετατρέπουν το δοχείο του θείου φωτός σε δοχείο αισχρής και όντως σκοτεινής ηδονής και οι οποίοι με την εμπαθή συγκατάθεσή τους αναδεικνύουν τον θεόκτιστο ναό του Θεού σε φανερό κατοικητήριο δαιμόνων και ναό ειδώλων, ποιο ακραίο ατόπημα δεν έχουν διαπράξει, ώστε να μην χαρακτηρίζονται από το αισχρότερο των αμαρτημάτων, τη μοιχεία; Εάν δε όλοι εμείς είμαστε αρραβωνιασμένοι με έναν άνδρα, τον μόνο Χριστό, όπως βροντοφωνάζει ο Παύλος, και έχουμε γίνει ένα πνεύμα με Αυτόν, καθώς το νοερό μέρος της ψυχής μας έχει προσκολληθεί στη δική Του θεότητα, και είμαστε μέλη Του όντας αοράτως συμφυείς με Αυτόν, αυτός που μολύνει αυτήν την ένωση συγκατατιθέμενος στην πορνεία, άραγε δεν σου φαίνεται ότι είναι και πρέπει να ονομάζεται ολοκληρωμένος μοιχός; Ή μάλλον κάτι περισσότερο από μοιχός και κατά πολύ χειρότερος, εφόσον διέλυσε τη θεία και απαθή κοινωνία με τον Θεό; Τι μας παρήγγειλε πάλι σχετικά με τους όρκους;

Αν θέλεις και όγδοο λόγο, εξέτασε και αυτό που πρόκειται να ειπωθεί· επειδή εκείνος που πορνεύει γίνεται ένα σώμα με την πόρνη, καθιστώντας έτσι τα δικά του μέλη μέλη πόρνης, αμαρτάνει πράγματι εναντίον του εαυτού του. Διότι ορισμένοι έκαναν καλή χρήση ακόμη και του φόνου —όπως ο Μωυσής και ο Φινεές— και της οργής —όπως ο Πέτρος και ο Παύλος—, ενώ κανείς ποτέ δεν έκανε καλή χρήση της πορνείας. Γι’ αυτό και η πορνεία μολύνει εκείνον που τη διαπράττει. Παραλείπω μάλιστα να αναφέρω ότι όσους φονεύουν στον πόλεμο τους θεωρούν άξιους ακόμη και αναμνηστικών στηλών και δημόσιων ανακηρύξεων.

Διότι, επειδή είπε, «Το δε σώμα ανήκει στον Κύριο», τώρα το αποδεικνύει αυτό σαφέστερα. Και αλλού κάνει το ίδιο ακριβώς πράγμα λέγοντας: «Εσείς δε είστε σώμα Χριστού, και μέλη του καθένας ξεχωριστά». Και το ίδιο παράδειγμα το χρησιμοποιεί σε πολλά σημεία, όχι για τους ίδιους λόγους, αλλά άλλοτε μεν για να δείξει την αγάπη και άλλοτε για να αυξήσει τον φόβο· εδώ όμως το έθεσε για να προκαλέσει τρόμο και να φοβίσει: «Αφού λοιπόν πάρω τα μέλη του Χριστού, να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο». Δεν υπάρχει τίποτα πιο φρικτό από αυτή τη φράση. Και δεν είπε: «Αφού λοιπόν πάρω τα μέλη του Χριστού, να τα ενώσω με την πόρνη;», αλλά τι; «Να τα κάνω μέλη πόρνης;», το οποίο ήταν πιο συνταρακτικό. Έπειτα εξηγεί πώς συμβαίνει αυτό σε εκείνον που πορνεύει, λέγοντας τα εξής: «Ή δεν γνωρίζετε ότι αυτός που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα;». Από πού είναι φανερό; «Διότι θα γίνουν», λέει, «οι δύο μία σάρκα. Εκείνος δε που προσκολλάται στον Κύριο, είναι ένα πνεύμα». Διότι η σαρκική ένωση δεν αφήνει πλέον τους δύο να είναι δύο, αλλά κάνει και τους δύο ένα. Και πρόσεξε πάλι πώς προχωρά με γυμνές (απερίφραστες) λέξεις, προβάλλοντας την κατηγορία μέσα από το όνομα της πόρνης και μέσα από το όνομα του Χριστού. «Φεύγετε την πορνεία». Δεν είπε: «Απέχετε από την πορνεία», αλλά: «Φεύγετε», δηλαδή, φροντίστε με κάθε σπουδή να απαλλαγείτε από το κακό.

Γʹ. Αλλά το να γίνονται αυτά πριν από τούτο, αν και ήταν φοβερό, δεν ήταν τόσο πολύ φοβερό· το να μολύνεται κανείς πάλι μετά τον ουρανό, μετά τη βασιλεία, μετά την απόλαυση των φρικτών μυστηρίων, ποια συγχώρεση θα έχει; Ή μήπως δεν νομίζεις ότι και με τους πλεονέκτες και με όλους όσους απαρίθμησε προηγουμένως, συγκοιμάται ο ίδιος ο διάβολος; Και τις γυναίκες που καλλωπίζονται με σκοπό την ασέλγεια, δεν θεωρείς ότι σμίγουν με εκείνον; Και ποιος θα φέρει αντίρρηση σε αυτόν τον λόγο; Εάν δε υπάρχει κάποιος που αμφισβητεί, ας αποκαλύψει την ψυχή των γυναικών που ασχημονούν κατ' αυτόν τον τρόπο, και θα δει οπωσδήποτε εκείνον τον πονηρό δαίμονα σφιχτά περιπλεγμένο μαζί τους. Διότι είναι δύσκολο, αγαπητοί, δύσκολο, ίσως μάλιστα και αδύνατο, όταν το σώμα καλλωπίζεται με τέτοιον τρόπο, να καλλωπίζεται ταυτόχρονα και η ψυχή· αλλά είναι αναπόφευκτο να παραμελείται το ένα, όταν δίνεται φροντίδα στο άλλο· διότι δεν είναι στη φύση των πραγμάτων να συμβαίνουν αυτά ταυτόχρονα. Γι' αυτό λέει: «Εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη, είναι ένα σώμα· ενώ εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο, είναι ένα πνεύμα». Διότι πνεύμα γίνεται πλέον ένας τέτοιος άνθρωπος, έστω κι αν περιβάλλεται από σώμα.

Έπειτα, για να μη φοβάται η γυναίκα ότι καθίσταται ακάθαρτη εξαιτίας της ενώσεως, λέει: «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας, και έχει αγιαστεί η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα». Και μολονότι, εφόσον εκείνος που ενώνεται με την πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της, είναι ολοφάνερο ότι και εκείνη που ενώνεται με τον ειδωλολάτρη είναι ένα σώμα μαζί του· είναι μεν ένα σώμα, αλλά δεν καθίσταται ακάθαρτη, αλλά η καθαρότητα της γυναίκας νικά την ακαθαρσία του άνδρα, και η καθαρότητα του πιστού άνδρα πάλι νικά την ακαθαρσία της άπιστης γυναίκας.

γʹ. Πώς, λοιπόν, εδώ μεν έχει νικηθεί το ακάθαρτο, γι' αυτό και επιτρέπεται η συζυγική ένωση, ενώ στην περίπτωση της γυναίκας που πορνεύει δεν κατακρίνεται ο σύζυγος που την αποπέμπει; Διότι εδώ μεν υπάρχει η ελπίδα να σωθεί το απολωλός μέλος διαμέσου του γάμου, ενώ εκεί ο γάμος έχει ήδη διαλυθεί. Και εκεί μεν διαφθείρονται και οι δύο, ενώ εδώ το αμάρτημα βαρύνει μόνο τον έναν. Τι εννοώ με αυτό; Η γυναίκα που επόρνευσε είναι πλέον εξολοκλήρου μιαρή. Εάν, λοιπόν, αυτός που ενώνεται με την πόρνη αποτελεί ένα σώμα μαζί της, τότε γίνεται και ο ίδιος μιαρός όταν σμίγει με αυτήν που πορνεύει, και γι' αυτό τον λόγο χάνεται κάθε καθαρότητα. Εδώ, όμως, δεν συμβαίνει έτσι· αλλά πώς;

Είδες πάλι τη σφοδρότητα και τη μαχητικότητά του, πώς ανέστρεψε τον λόγο στο αντίθετο; Διότι, από τα γεγονότα για τα οποία νόμιζαν ότι αυτός είχε εκτεθεί, ότι δηλαδή τους επέπληξε άδικα, εξαιτίας της προόδου τους, από αυτά ακριβώς αποδεικνύει ότι δικαίως εκφράζεται με παρρησία. Διότι δεν αποφεύγει πλέον να συγχωρεί άφοβα, όταν είναι θεμιτό να το πράξει. Επειδή αυτός που έλεγε τέτοια πιο πάνω, ότι «όποιος συνάπτεται με την πόρνη είναι ένα σώμα», και, «παραδώστε έναν τέτοιον άνθρωπο στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας», και, «κάθε αμάρτημα που θα πράξει ο άνθρωπος, βρίσκεται έξω από το σώμα», και όσα παρόμοια, πώς εδώ λέει: «Όχι εξαιτίας εκείνου που αδίκησε, ούτε εξαιτίας εκείνου που αδικήθηκε»; Δεν αντιφάσκει με τον εαυτό του, αλλά είναι απολύτως συνεπής. Πώς είναι συνεπής με τον εαυτό του;

Αυτό ακριβώς κάνει και ο ίδιος· και για τον λόγο αυτόν και προηγουμένως έλεγε, ότι «από επιείκεια προς εσάς, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο». Τι σημαίνει, «από επιείκεια προς εσάς»; Για να μην επιβάλω ποινή και τιμωρία, βρίσκοντάς σας να έχετε αμαρτήσει και να έχετε παραμείνει αδιόρθωτοι. Και εδώ λέγει: «Αυτή είναι η τρίτη φορά που έρχομαι σε εσάς· διά στόματος δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος». Συνδέει το άγραφο με το έγγραφο· το οποίο έκανε και αλλού λέγοντας, ότι «αυτός που προσκολλάται στην πόρνη, είναι ένα σώμα· διότι θα γίνουν, λέγει, οι δύο μία σάρκα». Αν και βεβαίως αυτό έχει λεχθεί για τον νόμιμο γάμο, εντούτοις το χρησιμοποίησε επωφελώς για τον σκοπό αυτό, ώστε να προκαλέσει μεγαλύτερο φόβο. Έτσι ακριβώς πράττει και εδώ, τοποθετώντας αντί για μαρτυρίες τις παρουσίες και τις παραγγελίες του.

Πρόσεξε δε πώς για μεν τον Κύριο είπε απλώς: «Τον Κύριο ανέστησε»· για δε τα δικά μας σώματα πρόσθεσε το «διά της δυνάμεως αυτού», αποστομώνοντας αυτούς που φέρνουν αντιρρήσεις με την αξιοπιστία της ισχύος Εκείνου που τα επιτελεί. Αν, βέβαια, αποδίδει την ανάσταση του Χριστού στον Πατέρα, αυτό ας μην σας θορυβεί καθόλου. Διότι δεν το διατύπωσε αυτό επειδή τάχα ο Υιός στερείται δυνάμεως. Αφού ο Ίδιος είναι που λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και πάλι: «Έχω την εξουσία να παραδώσω τη ζωή μου, και έχω την εξουσία να την πάρω πάλι». Και ο Λουκάς στις Πράξεις λέει: «Στους οποίους παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό». Για ποιον λόγο, λοιπόν, μιλάει έτσι; Για να κατανοήσεις τούτο: ότι και τα έργα του Υιού αποδίδονται στον Πατέρα, και τα έργα του Πατέρα στον Υιό. Όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Κύριος: «Όσα δηλαδή κάνει εκείνος, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός»· πολύ εύστοχα, μάλιστα, μνημόνευσε εδώ την ανάσταση, καταστέλλοντας με τις ελπίδες εκείνες την τυραννία της αδηφαγίας. «Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» Έχοντας μεταβεί από τον πόρνο στον πλεονέκτη, επανέρχεται πάλι από τον δεύτερο στον πρώτο· δεν απευθύνεται, λοιπόν, πλέον σε αυτόν, αλλά στους άλλους, οι οποίοι δεν έχουν πορνεύσει, και με αυτόν τον τρόπο τους ασφαλίζει, μήπως και περιπέσουν στα ίδια. «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που σμίγει με την πόρνη είναι ένα σώμα με αυτήν; Διότι θα γίνουν, λέει, οι δύο μία σάρκα».

Επειδή, λοιπόν, γι' αυτό τον λόγο και γι' αυτόν τον σκοπό πλάστηκε ο άνθρωπος, στο πρόσωπο όμως του προπάτορα έκανε χρήση του αυτεξουσίου του προς το χειρότερο, μεταφέροντας την επιθυμία του από το επιτρεπόμενο προς το απαγορευμένο (διότι ήταν αυτεξούσιος, και αντί να ενωθεί με τον Κύριο και να γίνει ένα πνεύμα μαζί Του, εξαπατήθηκε και προτίμησε να ενωθεί με την πόρνη και να γίνει ένα σώμα, και με τη θέλησή του αποξένωσε τον εαυτό του από τον θείο και μακάριο σκοπό, προτιμώντας ελεύθερα να γίνει χώμα παρά να είναι Θεός κατά χάριν), με σοφία και συνάμα με φιλανθρωπία, και με τρόπο που αρμόζει στην αγαθότητά Του, ο Θεός που οικονομεί τη σωτηρία μας επισύναψε δικαίως την τιμωρία ως επακόλουθο στην παράλογη κίνηση της νοερής δύναμης που υπάρχει μέσα μας. Τιμώρησε, λοιπόν, σύμφωνα με τον ορθό λόγο, με τον θάνατο αυτό ακριβώς το στοιχείο γύρω από το οποίο κατασπαταλήσαμε τη νοερή δύναμη της αγάπης, την οποία οφείλαμε μόνο στον Θεό, έτσι ώστε, αφού αγαπήσαμε το μηδέν, να μάθουμε κάποτε μέσα από τα παθήματά μας και να διδαχθούμε να επαναφέρουμε πάλι αυτή τη δύναμη προς το Ον.

Πώς θηρεύει; Παγιδεύει, δεσμεύει, σύρει προς τον θάνατο και την απώλεια. Τι λέει δε ο θείος και μακάριος Παύλος; «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι είστε ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Αν λοιπόν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και αυτός είστε εσείς». Και πάλι· «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού; Να πάρω λοιπόν τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης; Μη γένοιτο. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη γίνεται ένα σώμα με αυτήν; Διότι, λέει, “θα γίνουν οι δύο μία σάρκα”· εκείνος όμως που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα με αυτόν. Αποφεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που θα διαπράξει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος· εκείνος όμως που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα».

ΚΑΝΩΝ Θʹ «Η απόφαση του Κυρίου, σύμφωνα με τη λογική ακολουθία του νοήματος, εφαρμόζεται εξίσου σε άνδρες και γυναίκες ως προς το ότι δεν επιτρέπεται η διάλυση του γάμου, παρά μόνο για λόγο πορνείας. Η συνήθεια όμως δεν το αντιμετωπίζει έτσι, αλλά ως προς μεν τις γυναίκες διαπιστώνουμε πολλή αυστηρότητα, καθώς ο Απόστολος λέει ότι εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη αποτελεί ένα σώμα μαζί της, και ο Ιερεμίας ότι, εάν μια γυναίκα γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, δεν θα επιστρέψει στον σύζυγό της, αλλά θα θεωρείται εντελώς μιασμένη· και πάλι, εκείνος που συζεί με μοιχαλίδα είναι άφρων και ασεβής. Η συνήθεια, αντίθετα, προστάζει οι γυναίκες να κρατούν τους άνδρες τους ακόμη και αν αυτοί μοιχεύουν και ζουν μέσα στην πορνεία, ώστε η γυναίκα που συνοικεί με διαζευγμένο άνδρα δεν γνωρίζω εάν μπορεί να χαρακτηριστεί μοιχαλίδα.

Έτσι εξαλείφεται η αμαρτία, έτσι καθαριζόμαστε από τα σφάλματα. Διότι ο Ίδιος πάλι φωνάζει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πια. Εσύ όμως να τις θυμάσαι και ας κριθούμε. Λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Και: «Ιδού, εξάλειψα σαν σύννεφο τις ανομίες σου και σαν σκοτάδι τις αμαρτίες σου». Εάν όμως ο πονηρός πάλι με αναίδεια σε επιβουλευθεί και σου βάλει λογισμούς πορνείας ή γενικότερα σε προτρέπει σε άτοπες πράξεις σωματικών παθών, να αντιτάξεις στους λογισμούς εκείνο το αποστολικό ρητό, να το προβάλεις ως ασπίδα. Θα καταστήσει άπρακτα τα βέλη, εάν το χειρίζεσαι σοφά και δυνατά με τα δάχτυλα της προσοχής και της νήψης: «Φεύγετε την πορνεία. Κάθε αμάρτημα που ενδέχεται να κάνει ο άνθρωπος είναι εκτός του σώματος, εκείνος όμως που πορνεύει αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα», δηλαδή επιβουλεύεται και ληστεύει το ίδιο του το σώμα, αποσπώντας το από την οικείωση προς τον Χριστό, τον αληθινό Θεό μας (διότι έχουμε γίνει δικά Του μέλη), και προσκολλώντας το στον ακάθαρτο δαίμονα. Διότι «εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη γίνεται ένα σώμα μαζί της». Και, «μην πλανάσθε, κανένας από όσους πορνεύουν δεν μπορεί να κληρονομήσει τη βασιλεία του Θεού», διότι η φθορά δεν κληρονομεί την αφθαρσία.

Υπάρχει μια πηγή που αναβλύζει καθαρό νερό και από κάτω της βρίσκεται βούρκος. Όταν κάποιος ταράξει τον βούρκο, όλη η πηγή θολώνει. Έτσι και η ψυχή, όταν ταράσσεται, θολώνει και αναμειγνύεται με την κακία, και ο σατανάς γίνεται ένα με την ψυχή (εφόσον και τα δύο είναι πνεύματα), κατά την πορνεία ή τον φόνο. Γι' αυτό «εκείνος που ενώνεται με την πόρνη είναι ένα σώμα». Όμως, σε άλλη στιγμή, η ψυχή υφίσταται από μόνη της, μετανοώντας για όσα έπραξε, και κλαίει και προσεύχεται και θυμάται τον Θεό. Διότι, αν η ψυχή ήταν πάντοτε βυθισμένη στο κακό, πώς θα μπορούσε να τα πράττει αυτά, εφόσον ο σατανάς ουδέποτε θέλει να έρχονται οι άνθρωποι σε μετάνοια; Διότι είναι άσπλαχνος. Όπως και η γυναίκα, κατά την ένωσή της με τον άνδρα, γίνεται ένα με αυτόν. Σε άλλη στιγμή όμως είναι χωρισμένοι, διότι πολλές φορές ο ένας από αυτούς πεθαίνει και ο άλλος ζει. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και στην κοινωνία με το Άγιο Πνεύμα. Γίνονται ένα πνεύμα: «διότι εκείνος που ενώνεται με τον Κύριο είναι ένα πνεύμα». Αυτό δε συμβαίνει, όταν ο άνθρωπος καταποθεί μέσα στην ίδια τη χάρη.

Υπάρχει μια πηγή που αναβλύζει καθαρό νερό, αλλά από κάτω της βρίσκεται βούρκος. Όταν κάποιος ταράξει τον βούρκο, όλη η πηγή θολώνει. Έτσι και η ψυχή, όταν ταράσσεται και θολώνει, αναμειγνύεται, και ο σατανάς γίνεται ένα με την ψυχή (επειδή και τα δύο είναι πνεύματα), όπως για παράδειγμα κατά την ώρα της πορνείας ή του φόνου. Γι' αυτό «εκείνος που σμίγει με την πόρνη γίνεται ένα σώμα». Όμως σε άλλη ώρα η υπόσταση της ψυχής είναι μόνη της, μετανοώντας για όσα έπραξε, και κλαίει και προσεύχεται για τα σφάλματά της και θυμάται τον Θεό. Διότι, αν ήταν πάντοτε βυθισμένη στο κακό, πώς θα μπορούσε να τα κάνει αυτά, εφόσον ο σατανάς ποτέ δεν θέλει να έρχονται οι άνθρωποι σε μετάνοια; Επειδή είναι άσπλαχνος. Και η γυναίκα κατά τη συνεύρεσή της με τον άνδρα γίνεται ένα μαζί του, σε άλλη ώρα όμως είναι χωρισμένοι, διότι πολλές φορές ο ένας από αυτούς πεθαίνει και ο άλλος ζει. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος. Οι χριστιανοί γίνονται ένα πνεύμα με τον Κύριο, σε άλλη ώρα όμως δεν είναι ένα, αλλά και οι δύο υποστάσεις είναι διακριτές. Γίνονται δε ένα, όταν ο άνθρωπος απορροφηθεί μέσα στην ίδια τη χάρη. Υπάρχουν όμως κάποιοι που, αν και έχουν γευθεί τον Θεό, εξακολουθούν να δέχονται την επίδραση του αντικειμένου (διαβόλου), και, όντας άπειροι, παραξενεύονται: πώς, λένε, μετά την επίσκεψη του Θεού συνεχίζουν να ενεργούν λογισμοί; Όσοι όμως είναι γυμνασμένοι στα μυστήρια του Χριστιανισμού και έχουν γεράσει μέσα σε αυτά, δεν παραξενεύονται καθόλου.

Διότι έτσι αποφάνθηκε και ο ίδιος ο Κύριός μας και Θεός: «Εκείνος που τρώει το σώμα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, κι εγώ μέσα του». Με αυτόν τον θείο λόγο συμφωνεί και το ρητό του Αποστόλου που λέει τα εξής: «Εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της· ενώ εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα μαζί Του». Και όταν λέω «ένα», δεν εννοώ ως προς τις υποστάσεις, αλλά ένα ως προς τη φύση της θεότητας και της ανθρωπότητας· ως προς τη φύση της θεότητας, επειδή γίνονται και αυτοί θεοί κατά χάριν, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Ιωάννη: «Και γνωρίζουμε ότι, όταν Εκείνος φανερωθεί, λέει, θα είμαστε όμοιοι με Αυτόν». Με ποιον τρόπο; Επειδή, λέει, «από το πλήρωμά Του όλοι εμείς λάβαμε»· και ως προς τη φύση της ανθρωπότητας, επειδή ονομαστήκαμε συγγενείς και αδελφοί Του, όπως είπαμε και αλλού. Γνωρίζοντας αυτά και οι άγιοι πατέρες μας έλεγαν φανερά: «Δώσε αίμα και λάβε Πνεύμα», επειδή το Πνεύμα δεν δίνεται σε εμάς με άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσα από την εκούσια σταύρωση και συγχρόνως νέκρωσή μας ως προς τον κόσμο. Διότι ο Θεός, ο οποίος είναι πνεύμα σύμφωνα με τη θεία φωνή, θέλει να ενωθούμε και να προσκολληθούμε σε Αυτόν εν Αγίω Πνεύματι, και να γίνουμε σύσσωμοι και συγκληρονόμοι Του, όπως μαρτυρεί ολόκληρη η Θεία Γραφή. Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο.

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ Και κατά εκείνων που επιχειρούν να θεολογούν χωρίς Πνεύμα. Εκείνος που έχει λάβει άνωθεν το χάρισμα να φέρει αδιάκοπα στο στόμα του την αίνεση του Θεού, εκείνος που ανοίγει το στόμα του και ελκύει πνεύμα ζωής, φροντίζει να το κάνει αυτό ολοένα και πιο πλατύ κάθε ώρα, για να υποδεχθεί πιο άφθονα τον Λόγο της ζωής, ο οποίος είναι ο άρτος που κατεβαίνει από τον ουρανό, για τον οποίο έχει λεχθεί: «Άνοιξε διάπλατα το στόμα σου και θα το γεμίσω». Επομένως, και εκείνος που έχει αξιωθεί από τον Θεό να γίνει τέτοιος, μπορεί να έχει την έννοια του Θεού διαπαντός ενυπάρχουσα στην ψυχή του, αποτυπωμένη άπαξ και σαν σφραγισμένη στο ηγεμονικό της ψυχής. Μπορεί επίσης, σύμφωνα με την αποστολική παραίνεση, πάντοτε να χαίρεται, να προσεύχεται αδιαλείπτως, να ευχαριστεί για το κάθε τι, να τα κάνει όλα προς δόξαν Θεού, είτε τρώει είτε πίνει, τρεφόμενος και δυναμωμένος ακατάπαυστα δηλαδή από τον άρτο της ζωής. Σε έναν τέτοιον άνθρωπο, όταν κοιμάται, η καρδιά του αγρυπνά, και όταν είναι ξύπνιος, ποτέ δεν χωρίζεται από τον Θεό με κανέναν τρόπο. Και δηλώνοντας αυτό, ο Απόστολος λέει: «Εκείνος που προσκολλάται στη γυναίκα είναι ένα σώμα, και εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα». «Διότι ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια.»