Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:2

Έχει δε και δικαστές η Εκκλησία, οι οποίοι μπορούν να συμβιβάσουν αδελφό με αδελφό, από τους οποίους κρίνεται και ο κόσμος, και οι οποίοι θα κρίνουν ακόμη και Αγγέλους. Εάν, λοιπόν, κάποτε πληθύνουν οι ματαιολόγοι και οι φρεναπάτες, που διδάσκουν όσα δεν πρέπει και ανατρέπουν ολόκληρους οίκους για χάρη αισχρού κέρδους, και δεν υπάρχει στην Εκκλησία εκείνος που θα τους αποστομώσει, ούτε αυτός που θα καθαιρέσει τα υψώματα που εγείρονται κατά της γνώσεως του Θεού, πρέπει να γνωρίζουμε ότι, εξαιτίας του πολλαπλασιασμού της παρακοής της, έχει εγκαταλειφθεί. Και εάν δεν υπάρχει κανένας σοφός, ικανός να κρίνει μεταξύ των αδελφών, αλλά προσφεύγουν στους απίστους για να κριθούν λόγω ελλείψεως Αγίων, είναι και αυτό σημείο εγκαταλείψεως· διότι ο Κύριος αφαίρεσε και τον δικαστή.

Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός τίμησε τους αγίους. <Να κρίνεστε ενώπιον των αδίκων και όχι ενώπιον των αγίων;> Αγίους ονομάζει αυτούς που έχουν αγιαστεί εν πνεύματι, αδίκους δε εκείνους που δεν έχουν ακόμη πιστέψει, καθώς είναι πάρα πολύ έτοιμοι να προβούν σε οποιοδήποτε κακό· διότι τίποτε από τα άτοπα δεν μένει άπρακτο από εκείνους που δεν γνωρίζουν ακόμη τον κατά φύσιν και αληθινό Θεό. <Δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;> Θα τον κρίνουν δε, όχι βεβαίως καθήμενοι απολύτως και με κάθε τρόπο ως δικαστές· «Διότι ένας είναι ο νομοθέτης και κριτής»· αλλά με τη σεμνότητα του βίου τους και με την πλήρη υπακοή τους στα πάντα, σχεδόν καταδικάζοντας την αμαρτία του κόσμου, επειδή δεν έγιναν μιμητές τους. Διότι όλοι είμαστε της ίδιας φύσης, αν και έχουμε λάβει ως μητέρα τη γη και βρισκόμαστε μέσα σε αυτά τα φθαρτά σώματα, αλλά εάν μερικοί από εμάς έγιναν φιλόθεοι και αγαθοί, ποιος λόγος υπεράσπισης λοιπόν θα βοηθήσει ενώπιον του θείου βήματος εκείνους που επέλεξαν την άδοξη και καταραμένη ζωή; Ενώ δηλαδή τους ήταν δυνατόν να σεμνύνονται εξίσου με τους άλλους, έχουν προχωρήσει θεληματικά σε κάθε είδους παραπτώματα. <Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους; Πόσο μάλλον βιωτικά ζητήματα;> Θα αναγνώσουμε δε τον στίχο ως ερώτηση και με υποστιγμή, δηλαδή πρέπει να αναγνωσθεί αυτό ως ερώτηση με υποστιγμή. Διότι ποιος τολμά να πει ότι είστε ανάξιοι για τέτοια ευτελέστατα κριτήρια, εσείς που με τη λαμπρότητα του βίου σας κρίνετε τον κόσμο;

Αυτά να μελετάς, για αυτά να φροντίζεις, ώστε να μπορέσεις να ξεφύγεις από την οργή. Διότι δεν είναι δυνατόν να ξεφύγουμε από τα χέρια Εκείνου που μας δημιούργησε, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «Πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα σου; Και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» Ας μην εξαπατά λοιπόν κανείς τον εαυτό του, διότι πρέπει να παραστούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, όπου τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα στα μάτια Του. Εκεί θα παραστούν χίλιες χιλιάδες και μύριες μυριάδες αγίων Αγγέλων, και όλες οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν. Και πού θα είναι τότε η υψηλοφροσύνη και η έπαρση; Πού θα είναι τότε η μέθη και ο θυμός; Πού θα είναι τότε η ασωτία, η απειλή και το μάταιο καύχημα; Ποιος θα αντέξει τη φοβερή απειλή των Αγγέλων του Θεού; Ας αναλογιστούμε ότι εκείνοι που υπέμειναν για τον Χριστό και Τον ευαρέστησαν στον παρόντα αιώνα, αυτοί θα μας κρίνουν. Όπως είναι γραμμένο: «Δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;» Διότι αυτοί, αν και υπήρξαν άνθρωποι με τα ίδια πάθη με εμάς μέσα στον κόσμο, ευαρέστησαν τον Θεό, ενώ εμείς, πράττοντας το πονηρό, παροργίζουμε τον Θεό.

Όχι καθήμενοι και ζητώντας τους ευθύνες, αλλά καταδικάζοντας τη δική τους ραθυμία μέσω της δικής μας προθυμίας. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φανερώνοντας έλεγε: «Καὶ εἰ ἐν ὑμῖν κρίνεται ὁ κόσμος»· δεν είπε «εφ' υμών», αλλά «δι' υμών». Όπως όταν λέει: «Οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν και θα κατακρίνουν τη γενεά αυτή», όχι με την έννοια ότι οι Νινευίτες θα ζητήσουν λόγο από τους τότε απιστούντες Ιουδαίους, αλλά ότι η δική τους πίστη θα καταδικάσει την απιστία τούτων. Είναι δυνατόν να ωφεληθεί κανείς τα μέγιστα από τους μάρτυρες, τόσο ως προς την αρετή όσο και ως προς την περιφρόνηση των παρόντων πραγμάτων. Διότι, όταν δεις αυτούς να καταφρονούν ολόκληρη τη ζωή τους, ακόμη και αν είσαι ο πλέον αναίσθητος και νωθρός από όλους, θα αποκτήσεις υψηλότατο φρόνημα, θα περιγελάσεις την τρυφή, θα περιφρονήσεις τα χρήματα και θα επιθυμήσεις την εκεί διαμονή· και αν υποφέρεις από αρρώστιες, θα λάβεις ως τη μεγαλύτερη αφορμή για υπομονή τα παθήματα των μαρτύρων· και αν πιέζεσαι από τη φτώχεια ή από οτιδήποτε άλλο δυσβάσταχτο, αποβλέποντας στο μέγεθος των βασάνων που επιβλήθηκαν σε εκείνους, θα αντλήσεις επαρκή παρηγοριά για όλα τα δεινά που σε έχουν βρει. Γι' αυτόν τον λόγο αγαπώ εξαιρετικά τις μνήμες των μαρτύρων, και τις αγαπώ και τις ασπάζομαι, όλες ανεξαιρέτως, αλλά προπαντός όταν τυγχάνει να αγωνίζονται γυναίκες.

Αυτό όμως δεν αποτελεί δείγμα αλαζονείας ούτε έπαρσης, αλλά άριστης οικονομίας· διότι και τώρα έλεγε αυτά τα λόγια, όχι επειδή ο ίδιος υπερηφανευόταν, αλλά για να συνετίσει άλλους, σπεύδοντας να προσδώσει κύρος στους αγίους. Διότι, για να βεβαιωθείς ότι ανήκε στους πλέον ταπεινούς, άκουσε τι λέει, προβάλλοντας για το θέμα αυτό τη μαρτυρία των εχθρών του: «Η μεν σωματική του παρουσία είναι ασθενής, και ο λόγος του περιφρονημένος»· και πάλι: «Και τελευταία από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα». Όμως αυτός ο ταπεινός, όταν το απαιτούσε η περίσταση, παρατήρησε πόσο εξύψωσε το φρόνημα των μαθητών, όχι διδάσκοντας την αλαζονεία, αλλά εμπνέοντας ένα υγιές φρόνημα. Διότι, απευθυνόμενος σε αυτούς τους ίδιους, έλεγε: «Και αν από εσάς κρίνεται ο κόσμος, είστε ανάξιοι να δικάσετε τις πιο μικρές υποθέσεις;»

Έπειτα, επειδή το να δικάζονται από τους εσωτερικούς αδελφούς φαινόταν αξιοκαταφρόνητο, και μάλιστα εκείνη την εποχή (διότι ίσως δεν ήταν ικανοί να κατανοήσουν πλήρως μια υπόθεση, ούτε ήταν όπως οι εξωτερικοί δικαστές, έμπειροι στους νόμους και στη ρητορική, αφού οι περισσότεροι ήταν απλοί άνθρωποι), δες πώς τους καθιστά αξιόπιστους, αποκαλώντας τους καταρχάς αγίους. Επειδή, όμως, αυτό μαρτυρούσε μεν για αυτούς καθαρότητα βίου, όχι όμως και την ικανότητα για ακριβή διερεύνηση κατά την εκδίκαση των υποθέσεων, δες πώς διευθετεί και αυτό το ζήτημα, λέγοντας τα εξής: «Ή δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;»

Γ΄. Εσύ, λοιπόν, που πρόκειται να κρίνεις εκείνους τότε, πώς ανέχεσαι να κρίνεσαι από εκείνους τώρα; Και θα κρίνουν, όχι βέβαια με το να κάθονται στην έδρα και να απαιτούν εξηγήσεις, αλλά θα κατακρίνουν. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας έλεγε: «Και εάν από εσάς κρίνεται ο κόσμος, είστε ανάξιοι για τα πιο ασήμαντα δικαστήρια;»

Και πολλά τέτοια δικαστήρια θα βρει κανείς εκεί. Έπειτα, για να μη νομίσει κανείς ότι μιλάει για άλλους, πρόσεξε πώς καθιστά τον λόγο γενικό: «Και αν από εσάς κρίνεται ο κόσμος, είστε ανάξιοι για τα πιο ασήμαντα δικαστήρια;». Αυτό σας προκαλεί ντροπή, λέγει, και ανείπωτο όνειδος. Επειδή, δηλαδή, ήταν φυσικό να ντρέπονται όταν δικάζονται από τους εσωτερικούς, τουναντίον, λέγει, αποτελεί ντροπή όταν δικάζεστε από τους εξωτερικούς· διότι εκείνα είναι τα ασήμαντα δικαστήρια, όχι αυτά. «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους, πόσο μάλλον βιοτικά ζητήματα;». Κάποιοι ισχυρίζονται εδώ ότι υπονοεί τους ιερείς· αλλά άπαγε! Διότι ο λόγος του αναφέρεται στους δαίμονες.

Αποδεικνύει ότι η πράξη αυτή συνιστά θράσος και παρανομία. «Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;» Διότι, επειδή φαινόταν αξιοκαταφρόνητο το να δικάζεται κανείς από αυτούς που βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία, ανθρώπους απλούς και άπειρους σε πολλά ζητήματα, δες πώς διευθετεί και αυτό το θέμα.

Τρίτον: εάν οι άγιοι πρόκειται να ελέγξουν τον κόσμο και να καταστήσουν την καταδίκη του αναπόφευκτη, επειδή, αν και ήταν της ίδιας φύσης με αυτούς και έπρατταν τις αρετές, εκείνοι που ελέγχονται δεν τους μιμήθηκαν, πόσο μάλλον είναι ικανότεροι να δικάζουν και να διακρίνουν μεταξύ δύο προσώπων. Τέταρτον: εάν είμαστε ικανοί να ελέγχουμε αγγέλους, δηλαδή τους ασώματους δαίμονες, πόσο μάλλον όσους έχουν την ίδια φύση και συμβιώνουν μαζί μας; Πέμπτον: ακόμη και αν οι πιστοί δεν ήταν ικανοί να δικάζουν, θα ήταν και πάλι προτιμότερο να κρίνονται ενώπιόν τους παρά ενώπιον των απίστων. Και πριν από αυτά, λέει, εάν εμείς κρίνουμε τον κόσμο, πώς δεν είναι ανάξιο να κρίνεστε εσείς από τους απίστους; Διότι αυτό ακριβώς φανερώνει λέγοντας: «και αν από εσάς κρίνεται ο κόσμος, είστε ανάξιοι να δικάζετε τα ελάχιστα;» Αφού δε παρέθεσε τόσες πολλές αποδείξεις ότι δεν πρέπει να κρίνονται ενώπιον απίστων, ανυψώνει τον λόγο στο τελειότερο και λέει: Τι λέω ότι δεν πρέπει να κρίνεστε ενώπιον απίστων; Προτιμότερο θα ήταν ούτε καν ενώπιον πιστών, αλλά πολύ προτιμότερο θα ήταν να μην έχετε καθόλου δικαστικές διαμάχες μεταξύ σας. Διότι το να αλληλοκατηγορείστε αποτελεί εξ ολοκλήρου «ήττημα» για εσάς. Το άριστο, λοιπόν, είναι κανείς ούτε να αδικεί ούτε να αδικείται —διότι έτσι θα ήταν κοινή σε όλους η αρετή και η σωτηρία—, εάν όμως καθίσταται αναγκαίο ένα από τα δύο, το να αδικείται κανείς είναι προτιμότερο από το να αδικεί. Διότι το πρώτο στερεί τη «Βασιλεία», ενώ το δεύτερο την εξασφαλίζει.

Αλλά και σε εμάς μεν εξαλείφεται ταχύτερα, ενώ σε εκείνους, αφού άπαξ ενσταλαχθεί, παραμένει ανεξίτηλο. Και σε εμάς μεν η σύνδεση με το σώμα παρέχει αιτία για συγγνώμη, ενώ σε εκείνους, όσο ανώτεροι φαίνονται από το σώμα, τόσο πιο αδυσώπητη καθίσταται η τιμωρία. Γι' αυτό και το σκεύος της εκλογής έλεγε «αγγέλους θα κρίνουμε, πόσο μάλλον τα βιοτικά» και «οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο», διότι εμείς, που είμαστε συνδεδεμένοι με την παχύτητα της σαρκός και κατορθώνουμε τα ανώτερα, κατακρίνουμε και αποστομώνουμε εκείνους που είναι μεν ελεύθεροι από τη σωματική πέδη, αλλά δεν πράττουν τα ίδια ή πράττουν και τα χειρότερα, έχοντας κατορθώσει εμείς το καλύτερο με μικρότερη δύναμη από εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη.

«Σφαιρωτήρ», λέει, είναι το κοινώς λεγόμενο λουρί. Λέγεται δε «σφαιρωτήρας», επειδή πολλές φορές ο τεχνίτης κατεργάζεται το δέρμα σε κυκλικό σχήμα και έτσι το κόβει. Μερικοί πάλι υποστηρίζουν ότι έλαβε αυτή την ονομασία από το ότι προστατεύει τους αστραγάλους (σφυρά τηρεῖν). «Θα κρίνουν οι δώδεκα τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Θα κρίνει και ο Παύλος την οικουμένη, ο κήρυκας της οικουμένης. Και όχι μόνο ο Παύλος, αλλά και όσοι έχουν το δικό του φρόνημα. Διότι άκουσέ τον που λέει ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο· και αν από εσάς κρίνεται ο κόσμος, είστε άραγε ανάξιοι να κρίνετε τα πιο ασήμαντα πράγματα;

Λένε ότι άλλοι μεν μακαρίζουν εκείνους των οποίων οι αμαρτίες αφέθηκαν μέσω του βαπτίσματος, ενώ σε άλλους η άφεση εξασφαλίζεται και μέσω της εξομολογήσεως και της μετανοίας. Υπάρχουν όμως και άλλοι από τους Πατέρες οι οποίοι αναπτύσσουν διαφορετικά την ερμηνεία του ρητού. Διότι, λέει, μου φαίνεται πως με ακρίβεια λέω ότι ο απόστολος υποδεικνύει τρία τάγματα ανθρώπων: το ένα είναι αυτό των μαρτύρων και των δικαίων, για τους οποίους αποφαίνεται ότι δεν έχουν ανάγκη να κριθούν, αλλά ότι θα είναι οι ίδιοι κριτές, σύμφωνα με το ρητό που λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι οι άγιοι θα κρίνουν τον κόσμο;». Το δεύτερο τάγμα είναι εκείνο των ασεβών που δεν θα κριθούν, δηλαδή εκείνων που δεν λάτρευσαν τον Θεό. Διότι και αυτοί μεν θα αναστηθούν, αλλά δεν θα οδηγηθούν σε κρίση, παρά σε κατάκριση. Γι' αυτό άλλωστε λέει και ο Δαβίδ: «Διά τούτο δεν θα αναστηθούν οι ασεβείς στην κρίση μαζί με τους κρινομένους». Και το τρίτο τάγμα είναι εκείνο που επέλεξε μεν τη θεοσέβεια, αλλά βαρύνεται με πολλά και διάφορα πταίσματα, για τα οποία θα υπάρξει κρίση που θα τους καλεί σε απολογία για όσα ...σαμε.

Έτσι λοιπόν αναφέρει ο Ευλόγιος. Όμως ο ακριβής λόγος δεν επιτρέπει ούτε το να συγκαθίσουν κάποιοι ως κριτές μαζί με τον Χριστό, ούτε το να μην παραστούν όλοι στο βήμα· διότι πάντοτε και οι ασεβείς είναι αυτοκατάκριτοι. Αλλά πάντως, εφόσον τους ζητείται να δώσουν λόγο, υφίστανται την κρίση. Και το αποστολικό ρητό δεν βάζει τους αγίους να συγκαθίσουν με τον Χριστό, αλλά τους παρουσιάζει να γίνονται κριτές που θα αποτελούν έλεγχο του κόσμου και κατάκριση εκείνων που δεν έζησαν σύμφωνα με το δικό τους παράδειγμα, όπως ακριβώς λέγεται και στα ευαγγέλια ότι οι Νινευίτες και η βασίλισσα του Νότου θα κατακρίνουν τη γενεά εκείνης της εποχής που δεν πίστεψε στον Χριστό.