Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:5

Έχει δε και δικαστές η Εκκλησία, οι οποίοι μπορούν να συμβιβάσουν αδελφό με αδελφό, από τους οποίους κρίνεται και ο κόσμος, και οι οποίοι θα κρίνουν ακόμη και Αγγέλους. Εάν, λοιπόν, κάποτε πληθύνουν οι ματαιολόγοι και οι φρεναπάτες, που διδάσκουν όσα δεν πρέπει και ανατρέπουν ολόκληρους οίκους για χάρη αισχρού κέρδους, και δεν υπάρχει στην Εκκλησία εκείνος που θα τους αποστομώσει, ούτε αυτός που θα καθαιρέσει τα υψώματα που εγείρονται κατά της γνώσεως του Θεού, πρέπει να γνωρίζουμε ότι, εξαιτίας του πολλαπλασιασμού της παρακοής της, έχει εγκαταλειφθεί. Και εάν δεν υπάρχει κανένας σοφός, ικανός να κρίνει μεταξύ των αδελφών, αλλά προσφεύγουν στους απίστους για να κριθούν λόγω ελλείψεως Αγίων, είναι και αυτό σημείο εγκαταλείψεως· διότι ο Κύριος αφαίρεσε και τον δικαστή.

Εκείνους, βεβαίως, που έζησαν κοσμική ζωή. Πώς λοιπόν λέει: «αγγέλους θα κρίνουμε, πόσο μάλλον τα βιωτικά», θέτοντας τους αγγέλους σε αντιδιαστολή με τα βιωτικά; Εύλογα, καθόσον οι άγγελοι βρέθηκαν εκτός των αναγκών αυτών εξαιτίας της υπεροχής της φύσεώς τους. «Εάν, λοιπόν, έχετε να δικάσετε βιωτικές υποθέσεις, αυτούς που θεωρούνται ασήμαντοι μέσα στην Εκκλησία, αυτούς να ορίζετε δικαστές». Επιθυμώντας να μας διδάξει με υπερβολή ότι, οτιδήποτε και αν συμβαίνει, δεν πρέπει να παραδίδουμε τους εαυτούς μας στους έξω, αφού έθιξε αυτό που φαινόταν ως αντίρρηση, προηγουμένως το έλυσε. Διότι αυτό που λέει είναι το εξής: Ίσως πει κάποιος ότι κανείς ανάμεσά σας δεν είναι σοφός ούτε ικανός να διακρίνει το δίκαιο, αλλά όλοι είναι ευκαταφρόνητοι. Και τι μ' αυτό; Διότι, και αν ακόμη κανείς δεν είναι σοφός, λέει, να τα αναθέτετε στους πιο ασήμαντους. «Αυτό όμως το λέω για να σας ντροπιάσω». Ο λόγος αυτός ανήκει σε εκείνον που ελέγχει τη δική τους αντίρρηση, θεωρώντας την ως περιττή πρόφαση· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Τόσο πολύ δεν υπάρχει ούτε ένας σοφός ανάμεσά σας;» Τόση μεγάλη έλλειψη, λέει; Τόσο μεγάλη σπάνις συνετών ανδρών μεταξύ σας; Και η συνέχεια του λόγου καταφέρει μεγαλύτερο πλήγμα· διότι αφού είπε: «Τόσο πολύ δεν υπάρχει ούτε ένας σοφός ανάμεσά σας;», πρόσθεσε: «Ο οποίος να μπορεί να κρίνει μεταξύ του αδελφού του;» Διότι όταν ένας αδελφός δικάζεται με τον αδελφό του, δεν χρειάζεται πολλή σύνεση και δεινότητα από εκείνον που μεσιτεύει στη δίκη, εφόσον η αγαθή διάθεση και η συγγένεια συμβάλλουν τα μέγιστα στην επίλυση μιας τέτοιας φιλονικίας.

Αλλά αδελφός δικάζεται με αδελφό, και μάλιστα ενώπιον απίστων. Είδες πώς στην αρχή βέβαια με ωφέλιμο τρόπο κατέκρινε αυτούς που δικάζουν, αποκαλώντας τους αδίκους, ενώ εδώ, για να τους προκαλέσει ντροπή, τους ονομάζει απίστους; Διότι είναι εξαιρετικά αισχρό, εάν δεν είναι δυνατόν ο ιερέας να γίνει πρόξενος συμφιλίωσης ούτε καν μεταξύ αδελφών, αλλά να υπάρχει ανάγκη να καταφεύγουν στους έξω. Ώστε, λέγοντας «τους εξουθενωμένους», δεν το είπε πρωτίστως για να υποδείξει ότι πρέπει να ορίζουν ως δικαστές τους περιφρονημένους, αλλά για να τους επιπλήξει. Διότι, το ότι πρέπει να αναθέτουν την κρίση σε όσους έχουν την ικανότητα να διακρίνουν, το ξεκαθάρισε λέγοντας: «Τόσο πολύ δεν υπάρχει ανάμεσά σας ούτε ένας σοφός;»· και εκ του περισσού τους αποστομώνει λέγοντας ότι, ακόμη και αν δεν υπήρχε κανένας σοφός ανάμεσά σας, θα έπρεπε να αναθέτετε την εκδίκαση μάλλον στους ασύνετους, παρά να δικάζουν οι εξωτερικοί. Διότι πώς να μην είναι άτοπο, όταν γίνεται φιλονικία μέσα στο σπίτι, να μην καλούν κανέναν από τους εξωτερικούς, αλλά να ντρέπονται μήπως διαδοθούν στους έξω τα όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό· ενώ στην περίπτωση της Εκκλησίας, η οποία είναι ο θησαυρός των απόρρητων μυστηρίων, να βγαίνουν τα πάντα έξω; Αλλά αδελφός δικάζεται με αδελφό, και μάλιστα ενώπιον απίστων.

Αλλά ο πολύς άργυρος που φαίνεται παντού, προσφέρει μεγάλη τέρψη στα μάτια. Όμως, πόσο καλύτερο είναι να ατενίζει κανείς τον ουρανό και να αποκομίζει από εκεί πολύ μεγαλύτερη απόλαυση. Διότι, όσο ο χρυσός είναι πιο λαμπρός από τον κασσίτερο και τον μόλυβδο, τόσο ο ουρανός είναι λαμπρότερος και φωτεινότερος από τον χρυσό, τον άργυρο και από κάθε ύλη. Και αυτή μεν η θέαση είναι απαλλαγμένη από φροντίδες, ενώ εκείνη συνοδεύεται από πολλή μέριμνα, πράγμα που κατεξοχήν βλάπτει παντού τις επιθυμίες. Αλλά δεν θέλεις να δεις τον ουρανό; Μπορείς να δεις τον άργυρο που βρίσκεται εκτεθειμένος στην αγορά. «Προς εντροπήν σας το λέγω», σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο, επειδή τόσο πολύ έχετε κυριευθεί από τον έρωτα των χρημάτων. Αλλά δεν έχω τι να πω. Διότι με έχει καταλάβει μεγάλη απορία στο σημείο αυτό, και δεν μπορώ να κατανοήσω πώς σχεδόν ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, όταν του είναι δυνατόν να τέρπεται με ευκολία και άνεση, δεν θεωρεί την κατάσταση αυτή ως ευχαρίστηση, ενώ αντίθετα χαίρεται περισσότερο από όλα με το να έχει φροντίδες, περισπασμούς και μέριμνες.

«Αν, λοιπόν, έχετε βιοτικές διαφορές, αυτούς που θεωρούνται ασήμαντοι στην Εκκλησία, αυτούς καθίζετε να σας κρίνουν; Προς ντροπή σας το λέω». Με υπερβολή θέλει να διδάξει ότι οτιδήποτε και αν συμβαίνει, δεν πρέπει να αναθέτουν την εκδίκαση στους εκτός Εκκλησίας· αναιρεί δε τη φαινομενική αντίρρηση, σαν να λέει: Τι θα πείτε; Ότι κανείς ανάμεσά σας δεν είναι σοφός, ούτε ικανός να κρίνει; Και τι μ' αυτό; Διότι, ακόμη και αν δεν υπάρχει κανείς σοφός, ανάθεσέ το στους ελάχιστους. Η δε φράση «προς ντροπή σας το λέω», προέρχεται από κάποιον που ελέγχει την αντίρρησή τους, ως ψευδή και περιττή. «Τόσο πολύ δεν υπάρχει ανάμεσά σας ούτε ένας σοφός, ο οποίος θα μπορέσει να κρίνει ανάμεσα στον αδελφό του; Αλλά αδελφός δικάζεται με αδελφό; Και αυτά μάλιστα μπροστά σε απίστους;» «Ήδη, λοιπόν, αποτελεί απόλυτη ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαφορές μεταξύ σας. Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;»

Εάν όμως δεν πείθεστε ακόμη από όσα ειπώθηκαν, αλλά εξακολουθείτε να νομίζετε ότι το δικαστήριο των πιστών είναι ασθενές και ανίκανο να επιλύσει τις δίκες και τις φιλονικίες σας, ωστόσο, ακόμη κι αν οι πιστοί είναι, κατά τη γνώμη σας, ασθενείς, περιφρονημένοι και ανίκανοι να διακρίνουν τη δίκαιη κρίση, είναι προτιμότερο να ορίζετε αυτούς ως δικαστές, όταν έχετε ανάγκη από κοσμικά δικαστήρια, παρά να παραδίδετε τους εαυτούς σας για να κριθείτε από τους απίστους. Χρησιμοποίησα δε τη λέξη «περιφρονημένους», λέγει, για να σας ντροπιάσω και να σας φέρω σε αμηχανία, επειδή υπάρχουν πολλοί ανάμεσά σας που έχουν την ικανότητα να επιλύουν δίκες και φιλονικίες. Διότι πόσης ντροπής και καταδίκης δεν είναι άξιο αυτό, εάν «δεν υπάρχει κανείς σοφός ανάμεσά σας», λέγει, «ούτε ένας που θα μπορέσει να δικάσει μεταξύ αδελφών» που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη; Παραθέτει δε διάφορες αποδείξεις για το ότι δεν πρέπει να εγκαταλείπουν τους πιστούς και να καταφεύγουν στο δικαστήριο των απίστων: πρώτον μεν, διότι εάν εμείς τώρα δεν κρίνουμε εκείνους, δηλαδή οι πιστοί τους απίστους («διότι τι δουλειά έχω εγώ», λέγει, «να κρίνω και αυτούς που βρίσκονται έξω;»), πώς δεν αποτελεί μεγάλο όνειδος να κρίνονται οι πιστοί από τους απίστους; δεύτερον, εάν οι μεν είναι άδικοι και οι δε άγιοι, πώς δεν είναι ανόητο να εγκαταλείπει κανείς τους αγίους και να προστρέχει στους αδίκους, και μάλιστα ελπίζοντας να βρει το δίκαιό του;

Αυτά εν περιλήψει σχετικά με τα κατεπείγοντα. Ως προς τα άλλα, γιατί μας ζητήθηκε καν να απαντήσουμε, αφού εσείς οι θεοδίδακτοι έχετε το θεοχάρακτο βιβλίο του Μεγάλου Βασιλείου, το οποίο διδάσκει τα σωτήρια και ωφέλιμα του μοναχικού ή κοινοβιακού βίου, χωρίς το οποίο δεν είναι δυνατόν ούτε να καθοδηγήσει κανείς θεοπρεπώς, ούτε να καθοδηγηθεί επωφελώς και ο άρχων και ο αρχόμενος; Εκείνος, όταν ερωτάτο για κάθε ζήτημα και αφορμή της ιεράς ζωής στο κοινόβιο, απαντούσε δια του Αγίου Πνεύματος, και αυτός που ακολουθεί εκείνον ακολουθεί το Άγιο Πνεύμα, ενώ αυτός που απειθεί σε αυτόν απειθεί στον Χριστό που μίλησε μέσω αυτού. Επομένως, τα σφάλματα που συμβαίνουν από απροσεξία στους αδελφούς δεν επιτρέπεται να κρίνονται ενώπιον λαϊκών προσώπων, και ο ίδιος ο ιερός Απόστολος βροντοφωνάζει: τολμά κάποιος από εσάς, όταν έχει κάποια διαφορά, να κρίνεται ενώπιον των αδίκων και όχι ενώπιον των αγίων; Και λίγο παρακάτω: Έτσι λοιπόν, δεν υπάρχει ανάμεσά σας ούτε ένας σοφός, ο οποίος θα μπορέσει να διακρίνει το δίκαιο ανάμεσα στον αδελφό του, αλλά αδελφός κρίνεται με αδελφό, και αυτό ενώπιον απίστων; Αλλά είναι ισοδύναμο με τους απίστους το να εξετάζονται τα ζητήματα των μοναχών ενώπιον των λαϊκών και να ανοίγεται η πόρτα σε αυτούς για τους οποίους δεν είναι θεμιτό να παρεμβαίνουν στα δικά μας ζητήματα· και αυτό είναι εντελώς αταίριαστο και ασύμφορο για την Εκκλησία του Θεού.