Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 6:7

Κεφάλαιο Αʹ. Λουκάς: Σε εκείνον που σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα πρόσφερε και την άλλη· και από εκείνον που σου παίρνει το ιμάτιο μην εμποδίσεις να πάρει και τον χιτώνα. Σε καθέναν δε που σου ζητά να δίνεις· και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου, μην τα απαιτείς πίσω. Προς Κορινθίους Αʹ: Τολμά κάποιος, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων; Και μετά από λίγα: Ήδη, λοιπόν, αποτελεί απόλυτη ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαφορές μεταξύ σας. Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε;

Επειδή καθένας που επιδιώκει να διαφθαρεί το δίκαιο και να αδικηθεί ο πλησίον κατά την κρίση, αυτός είναι όντως αμαρτωλός, ακόμη κι αν περιβάλλεται την εμφάνιση του δικαίου. Πρόσθεσε τη λέξη «διάψαλμα», επειδή μετέτρεψε την επίπληξη σε συμβουλή. «Κρίνετε το ορφανό και τον φτωχό, δικαιώστε τον ταπεινό και τον πένητα». Δεν λέει, κρίνετε τον δίκαιο, ούτε τον προφήτη, ούτε τον ιερέα, για τους οποίους ο Θεός δίνει ρητή παραγγελία: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου, και μην κάνετε κακό στους προφήτες μου»· αλλά το ορφανό και τον φτωχό και τον ταπεινό και τον πένητα. Γιατί; Επειδή σε εκείνους ταιριάζει να υφίστανται αδικία, όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος: «Γιατί να μην αδικείστε μάλλον;». Για τούτους, όμως, δεν είναι ανεκτό να αδικηθούν, εξαιτίας της αδυναμίας που έχουν λόγω ηλικίας ή φτώχειας· γι' αυτό και ο νομοθέτης τους υπερασπίζεται πιο έντονα.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΗΡΩΝΑ Δεν θα έλεγαν τα αντίθετα, ω σοφέ, και ο Χριστός και ο Παύλος, εάν το να δέχεται κανείς χτυπήματα και να αδικείται αποτελούσε ήττα. Διότι ο μεν Δεσπότης νομοθέτησε να προσφέρεις και την άλλη σιαγόνα σε εκείνον που σε χτυπά στη δεξιά, ο δε Απόστολος προέτρεψε: Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Διότι είναι καινός αυτός ο νόμος των αγωνισμάτων, επειδή και ο τρόπος των επάθλων είναι πιο καινοφανής. Διότι δεν πρόκειται για στεφάνι από αγριελιά και σίτιση στο πρυτανείο, ούτε για χάλκινους ανδριάντες που αστράφτουν από χρυσό -αυτά είναι οικτρά και ευτελή έπαθλα- αλλά για τη βασιλεία των ουρανών και για ζωή που δεν γνωρίζει τέλος.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΠΑΥΛΟ Εάν κάποιος, όπως ακριβώς έγραψες, ερεθίζοντας την ψυχή του μέχρι παραφροσύνης από την επιθυμία των ξένων πραγμάτων και έχοντας αποφασίσει όχι μόνο να αδικεί αλλά και να φλυαρεί, είπε: «Είναι γεγραμμένο: Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;». Ας ακούσει, ωστόσο, αν βέβαια έχει αυτιά και δεν του τα έχει φράξει η φιλαργυρία, ότι, αν και αυτό γράφτηκε για εμένα, για εσένα δεν γράφτηκε να αποστερείς. Ας μην αποτελεί λοιπόν για σένα πρόφαση πλεονεξίας η αποστολική παραίνεση, και μην νομίζεις ότι, επειδή προέτρεψε εμένα να υπομένω την αποστέρηση, δόθηκε σε σένα το δικαίωμα να αδικείς. Διότι, σε εμένα μεν το να αδικούμαι φέρνει σωτηρία, σε εσένα δε το να αποστερείς φέρνει τιμωρία.

Είδες ότι αυτός εκπληρώνει τον αποστολικό νόμο, ο οποίος λέει: «Ήδη, λοιπόν, είναι εξ ολοκλήρου ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαμάχες μεταξύ σας. Γιατί δεν ανέχεστε καλύτερα να αδικείστε; Γιατί δεν ανέχεστε καλύτερα να αποστερείστε; Αντίθετα, εσείς αδικείτε και αποστερείτε, και μάλιστα αδελφούς». Όλα αυτά τα εκπληρώνει με τα έργα του ο πατριάρχης, λέγοντας: «Ας μην υπάρχει διαμάχη ανάμεσα στους δικούς μου βοσκούς και στους δικούς σου βοσκούς, διότι εμείς είμαστε άνθρωποι αδελφοί». Τι θα μπορούσε να είναι πιο ειρηνικό από αυτήν την ψυχή; Άρα όχι μάταια ούτε χωρίς λόγο έλεγα στα προοίμια, ότι επειδή αγαπούσε την ησυχία και την απραγμοσύνη, γι' αυτό προτιμούσε την έρημο από την οικουμένη. Διότι, πρόσεξέ τον και τώρα, όταν είδε τους βοσκούς να φιλονικούν μεταξύ τους, πώς από την αρχή αμέσως προσπαθεί να καταστείλει τη φωτιά που επρόκειτο να ανάψει, και σταματά τη φιλονικία. Διότι έπρεπε αυτός, έχοντας έλθει ως δάσκαλος της φιλοσοφίας για όλους τους κατοίκους της Παλαιστίνης, να μην προσφέρει καμία αφορμή ούτε να δώσει λαβή, αλλά μέσω της επιείκειας των τρόπων του, πιο ηχηρά και από σάλπιγγα, να τους παιδαγωγήσει όλους και να τους καταστήσει μιμητές της δικής του αρετής. «Ας μην υπάρχει», λέει, «διαμάχη ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα, και ανάμεσα στους δικούς μου βοσκούς και στους δικούς σου βοσκούς, διότι εμείς είμαστε άνθρωποι αδελφοί». Είναι πολλή η επιείκεια αυτών των λόγων: «Ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα».

Αλλά αναλογίσου ότι σου αφαιρέθηκε η αφορμή των αμαρτημάτων. Θα μου πεις, όμως, ότι στερήθηκες την περιουσία σου; Αλλά απέκτησες την εύνοια του Θεού. «Και πώς την απέκτησα;» θα ρωτήσει κανείς. Είπε η Γραφή: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;»· είπε: «Σε όλα να ευχαριστείτε»· είπε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι». Αναλογίσου, λοιπόν, πόση εύνοια θα απολαύσεις, επιδεικνύοντάς τα αυτά με τα έργα σου.

Διότι, εάν αδικήσεις, αδικήθηκες· εάν αδικηθείς, τότε δεν αδικήθηκες· εάν εκδικηθείς, τότε δεν εκδικήθηκες, αλλά εκδικήθηκες τον ίδιο σου τον εαυτό. Διότι αυτός που αγαπά την αδικία, λέει, μισεί την ίδια του την ψυχή. Βλέπεις ότι δεν αδικείς, αλλά αδικήθηκες; Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;» Είδες ότι αυτό δεν είναι το να αδικείσαι; Όταν υβρίσεις, τότε υβρίστηκες.

Ή πλεονέκτης. Διότι και εναντίον αυτών στρέφεται· γι' αυτό και έλεγε: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε; Αντιθέτως, εσείς αδικείτε και αποστερείτε». Ή μέθυσος. Επειδή και αυτό το κατακρίνει παρακάτω, όπως όταν λέει: «Άλλος μεν πεινά, άλλος δε μεθά»· και: «Τα φαγητά είναι για την κοιλιά, και η κοιλιά για τα φαγητά». Ή υβριστής, ή άρπαγας.

Διπλό είναι το παράπτωμα, διότι προσφεύγει σε δικαστήριο, και μάλιστα ενώπιον απίστων. Διότι, εάν από μόνη της η πράξη του να δικάζεται κανείς με αδελφό είναι αμάρτημα, ποια συγχώρηση μπορεί να έχει το να γίνεται αυτό ενώπιον εκείνων που βρίσκονται εκτός της Εκκλησίας; Συνεπώς, αποτελεί ήδη ολοκληρωτική ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαμάχες μεταξύ σας. Είδες πού το φύλαξε αυτό, και πώς το αναίρεσε την κατάλληλη στιγμή;

Διότι δεν εξετάζω ακόμη, λέει, ποιος αδικεί ή ποιος αδικείται· προς το παρόν, από το γεγονός και μόνο ότι προσφεύγουν στα δικαστήρια, ο καθένας τους είναι εκτεθειμένος, και ως προς αυτό καθόλου δεν υπερέχει ο ένας του άλλου. Το αν, πάλι, δικάζεται δίκαια ή άδικα, αυτό αποτελεί άλλο ζήτημα. Μην λες, λοιπόν: «Ποιος αδίκησε;»· διότι από αυτό και μόνο σε κατακρίνω ήδη, από το γεγονός ότι δικάζεσαι. Αν, όμως, το να μην μπορείς να ανεχθείς εκείνον που σε αδικεί συνιστά έγκλημα, το να αδικείς εσύ ο ίδιος πόσης κατηγορίας είναι άξιο; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε; Απεναντίας, εσείς οι ίδιοι αδικείτε και αποστερείτε, και μάλιστα αδελφούς.

Διότι δεν είπε: «Σε εκείνον που θέλει να δικαστεί μαζί σου και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του τον χιτώνα», αλλά «Μαζί με αυτόν δώσε του και το ιμάτιο». Διότι, λέει, νίκησέ τον με το να υφίστασαι το κακό, όχι με το να το προξενείς· διότι αυτή είναι η ξεκάθαρη και λαμπρή νίκη. Γι' αυτό και ο Παύλος προχωρώντας έλεγε: «Αποτελεί ήδη, λοιπόν, ολοκληρωτική ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαμάχες μεταξύ σας. Και γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;». Διότι το ότι αυτός που αδικείται νικά περισσότερο από εκείνον που δεν ανέχεται να αδικείται, αυτό θα σας το κάνω φανερό. Εκείνος που δεν ανέχεται να αδικηθεί, ακόμη κι αν σύρει τον άλλον στο δικαστήριο, ακόμη κι αν επικρατήσει, τότε ακριβώς έχει ηττηθεί· διότι έπαθε αυτό που δεν ήθελε. Τον ανάγκασε δηλαδή ο αντίδικος και να ταλαιπωρηθεί και να δικαστεί. Τι σημασία έχει, λοιπόν, που νίκησες; Και τι σημασία έχει που πήρες πίσω όλα τα χρήματα; Υπέστης στο μεταξύ αυτό που δεν ήθελες, αφού αναγκάστηκες να προσφύγεις στα δικαστήρια.

Διότι αυτά τα πάθη μάς έχουν εμφυτευθεί ένεκα κάποιας ανάγκης· αφενός η επιθυμία για την τεκνοποιία, αφετέρου η οργή για την υπεράσπιση των αδικουμένων· η επιθυμία όμως για χρήματα σε καμία απολύτως περίπτωση. Επομένως, το πάθος αυτό δεν είναι καν φυσικό. Ώστε, όταν αλωθείς από αυτό, τόσο περισσότερο θα υποστείς τα πλέον αισχρά. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος, μολονότι επιτρέπει δεύτερο γάμο, στο ζήτημα των χρημάτων απαιτεί μεγάλη αυστηρότητα, λέγοντας: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε;»

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο επιζητεί την κεφαλή, θέλοντας να στήσει ένα λαμπρό τρόπαιο της πορνείας· και την έδωσε στη μητέρα της. Δʹ. Είδες την ανταμοιβή του χορού, είδες τα λάφυρα της διαβολικής επιβουλής; Δεν εννοώ την κεφαλή του Ιωάννη, αλλά τον ίδιο τον σύνοικο. Διότι, εάν εξετάσει κανείς με ακρίβεια τα πράγματα, θα διαπιστώσει ότι το τρόπαιο στρέφεται εναντίον του βασιλιά, και αυτή που νίκησε ηττήθηκε, ενώ εκείνος που αποκεφαλίστηκε στεφανώθηκε και ανακηρύχθηκε νικητής, συγκλονίζοντας μετά την τελευτή του ακόμη πιο σφοδρά τη διάνοια εκείνων που αμάρτησαν. Και για να κατανοήσεις ότι τα λεγόμενα δεν αποτελούν υπερβολή, ρώτησε τον ίδιο τον Ηρώδη· ο οποίος, όταν άκουσε για τα θαύματα του Χριστού, έλεγε: «Αυτός είναι ο Ιωάννης· αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς, και γι' αυτό ενεργούν μέσα του οι θαυματουργικές δυνάμεις». Τόσο ακμαίο διατηρούσε τον φόβο και τόσο συνεχή την αγωνία· και κανείς δεν μπόρεσε να του αποβάλει τον τρόμο της συνείδησης, αλλά παρέμενε εκείνος ο αδέκαστος δικαστής να τον πνίγει, και να απαιτεί καθημερινά δικαίωση για τη σφαγή. Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτά, ας μη φοβόμαστε το να υφιστάμεθα το κακό, αλλά το να πράττουμε το κακό· διότι το πρώτο αποτελεί νίκη, ενώ το δεύτερο ήττα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;»

ΟΜΙΛΙΑ ΙΣΤ΄. Διότι αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν σε αυτόν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες για να τον ρωτήσουν: «Εσύ ποιος είσαι;» α΄. Φοβερό πράγμα είναι ο φθόνος, αγαπητέ μου, φοβερό και ολέθριο για εκείνους που φθονούν, όχι για εκείνους που φθονούνται. Διότι πρώτα από όλους καταστρέφει και διαφθείρει τους ίδιους, σαν κάποιο θανατηφόρο δηλητήριο που έχει εγκατασταθεί στις ψυχές τους. Αν όμως κάπου βλάψει και τους φθονούμενους, η βλάβη είναι μικρή και ανάξια λόγου, και φέρει κέρδος μεγαλύτερο από τη ζημιά. Και αυτό δεν ισχύει μόνο για τον φθόνο, αλλά και για όλα τα άλλα, δηλαδή ότι όχι αυτός που υπέστη το κακό, αλλά αυτός που έπραξε το κακό, αυτός είναι που έχει δεχθεί τη βλάβη. Διότι, αν δεν ήταν έτσι, δεν θα πρόσταζε ο Παύλος τους μαθητές να προτιμούν να αδικούνται μάλλον παρά να αδικούν, λέγοντας: «Γιατί δεν ανέχεστε καλύτερα να αδικείστε; Γιατί δεν ανέχεστε καλύτερα να αποστερείστε;» Επειδή γνωρίζει με ακρίβεια ότι ο όλεθρος ακολουθεί παντού όχι εκείνον που υφίσταται το κακό, αλλά εκείνον που διαπράττει το κακό. Όλα αυτά λοιπόν τα ανέφερα εξαιτίας του φθόνου των Ιουδαίων. Διότι αυτοί που ξεχύθηκαν από τις πόλεις προς τον Ιωάννη, και καταδίκασαν τα δικά τους αμαρτήματα, και βαπτίστηκαν, αυτοί οι ίδιοι μετά το βάπτισμα, σαν να κυριεύθηκαν από κάποια μεταμέλεια, στέλνουν ανθρώπους να τον ρωτήσουν: «Εσύ ποιος είσαι;»

Διότι, πράγματι, πηγή και ρίζα της φρονήσεως είναι η αρετή, όπως ακριβώς και κάθε πονηρία έχει την αρχή της στην ανοησία. Επειδή και ο αλαζόνας και ο οργίλος, εξαιτίας της ελλείψεως φρονήσεως κυριεύονται από τα πάθη. Γι' αυτό και ο προφήτης έλεγε: «Δεν υπάρχει ίαση στη σάρκα μου. Βρώμισαν και σάπισαν οι πληγές μου εξαιτίας της αφροσύνης μου»· δείχνοντας ότι κάθε αμαρτία έχει την αρχή της στην αφροσύνη· ενώ ο ενάρετος και αυτός που έχει τον φόβο του Θεού είναι από όλους ο πιο συνετός. Γι' αυτό και κάποιος σοφός λέει: «Αρχή σοφίας, φόβος Κυρίου». Εάν, λοιπόν, το να φοβάται κανείς τον Θεό σημαίνει το να έχει σοφία, και ο πονηρός δεν το διαθέτει αυτό, τότε στερείται της πραγματικής σοφίας· και έχοντας στερηθεί την πραγματική σοφία, είναι ο πιο ανόητος από όλους. Αν και πολλοί θαυμάζουν τους πονηρούς, θεωρώντας τους ικανούς να αδικούν και να βλάπτουν, μη γνωρίζοντας ότι περισσότερο από όλους αυτούς πρέπει να τους θεωρούμε άθλιους, διότι, νομίζοντας ότι βλάπτουν άλλους, καρφώνουν το ξίφος εναντίον του ίδιου τους του εαυτού· το οποίο αποτελεί έσχατη ανοησία, το να χτυπά δηλαδή κανείς τον εαυτό του, και να μην γνωρίζει ούτε καν αυτό το ίδιο, αλλά να νομίζει ότι αδικεί άλλον, ενώ στην πραγματικότητα κατασφάζει τον εαυτό του. Γι' αυτό και ο Παύλος, γνωρίζοντας ότι χτυπώντας τους άλλους καταστρέφουμε τον ίδιο μας τον εαυτό, έλεγε: «Γιατί δεν προτιμάτε καλύτερα να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε καλύτερα να αποστερείστε;» Διότι το να μην αδικείται κανείς έγκειται στο να μην αδικεί· όπως ακριβώς και το να μην παθαίνει κακό έγκειται στο να μην κάνει κακό· έστω και αν τα λεγόμενα φαίνονται σαν αίνιγμα στους πολλούς και σε εκείνους που δεν επιθυμούν να φιλοσοφούν.

Όταν δεν υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας, αλλά ανεχόμαστε τους άλλους που παρεκτρέπονται, και επαναφέρουμε αυτούς που ραθυμούν. Ποιος είναι όμως ο μη πρέπων; Όταν το κάνουμε αυτό εκδικούμενοι για τον εαυτό μας. Αυτό ακριβώς αποτρέποντας και ο Παύλος έλεγε: «Μην εκδικείστε για τον εαυτό σας, αγαπητοί, αλλά δώστε τόπο στην οργή». Όταν φιλονικούμε για χρήματα. Διότι και αυτό το κατήργησε λέγοντας: «Γιατί δεν ανέχεστε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν ανέχεστε μάλλον να αποστερείστε;»

Και γιατί εκπλήσσεσαι για αυτά; Διότι το ίδιο θα διαπιστώσεις ότι ισχύει και σε όλα τα άλλα. Εάν αδικήσεις, έχεις αδικηθεί ο ίδιος· εάν αδικηθείς, τότε δεν αδικήθηκες. Εάν εκδικηθείς, τότε δεν εκδικήθηκες τον άλλον, αλλά εκδικήθηκες τον ίδιο σου τον εαυτό. Διότι «εκείνος που αγαπά την αδικία», λέει η Γραφή, «μισεί τη δική του ψυχή». Βλέπεις ότι τελικά δεν αδικήθηκες εσύ, αλλά ότι εσύ αδικείς; Για τον λόγο αυτόν και ο Παύλος λέει: «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείσθε;». Είδες ότι αυτό δεν σημαίνει ότι αδικείσαι; Όταν υβρίσεις, τότε εσύ υβρίσθηκες· και αυτό το γνωρίζουν εν μέρει οι πολλοί, όπως όταν λένε μεταξύ τους: «ας φύγουμε από εδώ, για να μην υβρίσεις τον εαυτό σου». Γιατί; Διότι είναι μεγάλη η απόσταση ανάμεσα σε εσένα και σε εκείνον. Διότι όσες ύβρεις και αν του πεις, εκείνος τις θεωρεί δόξα. Αυτό ας το έχουμε κατά νου σε κάθε περίπτωση, και ας γίνουμε ανώτεροι από τις ύβρεις. Το πώς, θα σας το πω εγώ. Αν έχουμε κάποια διαμάχη ακόμη και με αυτόν που φοράει την πορφύρα του άρχοντα, με το να τον υβρίζουμε, θεωρούμε ότι υβρίζουμε τους ίδιους μας τους εαυτούς· διότι έτσι θεωρούμε ότι είμαστε άξιοι να ξεπέσουμε σε τέτοιου είδους αντιδικία. Τι λες, πες μου; Όντας πολίτης των ουρανών, και κατέχοντας την άνω φιλοσοφία, μπαίνεις στη διαδικασία να ανταλλάσσεις ύβρεις με εκείνον που έχει γήινα φρονήματα; Διότι, ακόμη και αν κατέχει αμέτρητα πλούτη, ακόμη και αν κατέχει μεγάλη εξουσία, δεν γνωρίζει ακόμη το δικό σου αγαθό. Μην υβρίζεις τον εαυτό σου, υβρίζοντας εκείνον· λυπήσου τον εαυτό σου, όχι εκείνον· τίμησε τον εαυτό σου, όχι εκείνον. Δεν υπάρχει άραγε μια τέτοια παροιμία που λέει: «αυτός που τιμά, τον εαυτό του τιμά»; Και πολύ σωστά· διότι δεν τιμά εκείνον, αλλά τον εαυτό του. Άκουσε τι λέει κάποιος σοφός: «Τίμησε την ψυχή σου σύμφωνα με την αξία της». Τι σημαίνει, όμως, «σύμφωνα με την αξία της»;

«Αν, λοιπόν, έχετε βιοτικές διαφορές, αυτούς που θεωρούνται ασήμαντοι στην Εκκλησία, αυτούς καθίζετε να σας κρίνουν; Προς ντροπή σας το λέω». Με υπερβολή θέλει να διδάξει ότι οτιδήποτε και αν συμβαίνει, δεν πρέπει να αναθέτουν την εκδίκαση στους εκτός Εκκλησίας· αναιρεί δε τη φαινομενική αντίρρηση, σαν να λέει: Τι θα πείτε; Ότι κανείς ανάμεσά σας δεν είναι σοφός, ούτε ικανός να κρίνει; Και τι μ' αυτό; Διότι, ακόμη και αν δεν υπάρχει κανείς σοφός, ανάθεσέ το στους ελάχιστους. Η δε φράση «προς ντροπή σας το λέω», προέρχεται από κάποιον που ελέγχει την αντίρρησή τους, ως ψευδή και περιττή. «Τόσο πολύ δεν υπάρχει ανάμεσά σας ούτε ένας σοφός, ο οποίος θα μπορέσει να κρίνει ανάμεσα στον αδελφό του; Αλλά αδελφός δικάζεται με αδελφό; Και αυτά μάλιστα μπροστά σε απίστους;» «Ήδη, λοιπόν, αποτελεί απόλυτη ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαφορές μεταξύ σας. Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε;»

Γιατί δεν προτιμάτε καλύτερα να αποστερείστε; Αλλά εσείς αδικείτε και αποστερείτε, και μάλιστα αδελφούς. Ή δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;» Διπλό είναι το έγκλημα, διότι και δικάζονται, και μάλιστα ενώπιον απίστων. «Μην πλανάσθε· ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε θηλυπρεπείς, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε κλέφτες». Εδώ υπονοεί κάποιους που έλεγαν αυτά που και τώρα λένε οι πολλοί, ότι, επειδή ο Θεός είναι φιλάνθρωπος και αγαθός, δεν τιμωρεί τα παραπτώματα. Γι' αυτό λέει: Μην πλανάσθε. Διότι είναι έσχατη πλάνη και απάτη το να ελπίζει κανείς σε καλά πράγματα και να του συμβαίνουν τα αντίθετα. «Ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί από εσάς, αλλά καθαριστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού και με το Πνεύμα του Θεού μας». Και αυτά συγκαταλέγονται στα έσχατα αμαρτήματα, δηλαδή αυτό της μέθης και αυτό της λοιδορίας. Διότι και ο Χριστός παρέδωσε στη γέεννα εκείνον που αποκάλεσε τον αδελφό του μωρό· και ο λαός των Ιουδαίων, αφού μέθυσε, παρεκτράπηκε στην ειδωλολατρία.

Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε. «Απομακρυνθείτε από εμένα, όλοι οι εργάτες της αδικίας. Εκεί θα είναι το κλάμα και το τρίξιμο των δοντιών.» «Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε; Αντίθετα, εσείς αδικείτε και αποστερείτε, και μάλιστα αδελφούς. Ή μήπως δεν γνωρίζετε ότι οι άδικοι δεν πρόκειται να κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού;» «Εκείνος που αδικεί θα λάβει ως ανταπόδοση την αδικία που έπραξε. Και δεν υπάρχει προσωποληψία εκ μέρους του Θεού.» «Κανείς να μην υπερβαίνει τα όρια και να μην εκμεταλλεύεται τον αδελφό του σε καμία υπόθεση· διότι ο Θεός είναι εκδικητής για όλα αυτά.» «Ας απομακρυνθεί από την αδικία καθένας που επικαλείται το όνομα του Θεού.» «Όσοι επιθυμούν να πλουτούν, πέφτουν σε πειρασμό, σε παγίδα και σε πολλές ανόητες και βλαβερές επιθυμίες, οι οποίες βυθίζουν τους ανθρώπους στον όλεθρο και στην απώλεια. Διότι ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία, την οποία μερικοί, επειδή την επιθύμησαν, αποπλανήθηκαν από την πίστη και διαπέρασαν τον εαυτό τους με πολλές οδύνες.» «Εσείς οι πλούσιοι, κλάψτε με ολολυγμούς για τις ταλαιπωρίες σας που επίκεινται. Ο πλούτος σας έχει σαπίσει και τα ενδύματά σας έγιναν σκωρόβρωτα.»