Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:1

Και βέβαια ο μακάριος Παύλος γράφει λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ας έχει ο καθένας τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, όχι ως προσταγή. Διότι θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως και εγώ. Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς.» Βλέπεις πώς μας υπέδειξε σαν βουνό την υπέρτατη υπεροχή της εγκράτειας, λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα»· αλλά μας επέτρεψε να καταλύσουμε στη Σηγώρ, δηλαδή στον τρόπο ζωής που υπολείπεται του τελείου, εννοώντας το να επιτρέπεται να σμίγει κανείς μόνο με τη δική του γυναίκα; Και για την πολύ αγαθή γη, ο Σωτήρας έλεγε ότι θα αποδώσει καρπούς, η μία εκατό, η άλλη εξήντα και η άλλη τριάντα. Μοίρασε επίσης και το τάλαντο, όχι με ίσο μέτρο, αλλά στον ένα πέντε, στον άλλο δύο και στον άλλο ένα· δείχνοντας μέσα από αυτά, νομίζω, την άνιση δύναμη των έξεων, και διανέμοντας στον καθένα ανάλογα με την ικανότητα και τη διάθεση που θα είχε. Διότι, όπως είπαμε προηγουμένως, «Ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς». ΠΑΛΛ. Σωστά τα λες. ΚΥΡ. Επιτρέπει, λοιπόν, ο μακάριος άγγελος να καταλύσει στη Σηγώρ. «Ιδού, λοιπόν,» λέει, «τίμησα το πρόσωπό σου και ως προς αυτόν τον λόγο, ώστε να μην καταστρέψω την πόλη για την οποία μίλησες. Σπεύσε λοιπόν να σωθείς εκεί.» Έπειτα λέει ότι, «Ο ήλιος ανέτειλε πάνω στη γη, και ο Λωτ εισήλθε στη Σηγώρ.»

Κυκλοφορούσαν επίσης ανάμεσά τους πολλοί που άφηναν μακριά μαλλιά, τους οποίους και διατάζει να κουρευτούν. Υπήρχε και ένα άλλο, καθόλου μικρό, σφάλμα, το ότι έτρωγαν μόνοι τους μέσα στις εκκλησίες και δεν έδιναν μερίδιο σε όσους είχαν ανάγκη. Μετά από αυτό, διέπρατταν και άλλο σφάλμα, καθώς υπερηφανεύονταν για τα πνευματικά χαρίσματα, και εξαιτίας αυτού φθονούσαν ο ένας τον άλλον, πράγμα που επίσης διέσπαζε σε μεγάλο βαθμό την Εκκλησία. Αλλά και η διδασκαλία περί της αναστάσεως χώλαινε ανάμεσά τους· διότι μερικοί από αυτούς δεν πίστευαν ακράδαντα ότι υπάρχει ανάσταση των σωμάτων, πάσχοντας ακόμη από την ασθένεια της ελληνικής μωρίας. Διότι όλα αυτά γεννιούνταν από την ανοησία της έξωθεν φιλοσοφίας, και αυτή ήταν η μητέρα των κακών· γι' αυτό και ήταν διαιρεμένοι, έχοντας διδαχθεί ακριβώς αυτό από τους φιλοσόφους. Επειδή και εκείνοι στράφηκαν ο ένας εναντίον του άλλου, αντιτιθέμενοι πάντοτε ο καθένας στα δόγματα των άλλων, ωθούμενοι από φιλαρχία και κενοδοξία, και επιδιώκοντας να επινοήσουν κάτι ενάντια στα προηγούμενα. Και τα πάθαιναν αυτά, επειδή ανέθεταν τα ζητήματά τους στους ανθρώπινους συλλογισμούς. Του έγραψαν, λοιπόν, μέσω του Φορτουνάτου, του Στεφανά και του Αχαϊκού, μέσω των οποίων στέλνει επιστολή κι ο ίδιος. Και αυτό το δήλωσε στο τέλος της Επιστολής, βέβαια όχι για όλα τα ζητήματα, αλλά για εκείνα περί γάμου και παρθενίας· γι' αυτό και έλεγε: «Σχετικά δε με εκείνα που μου γράψατε». Ο ίδιος, ωστόσο, τους στέλνει επιστολή και για όσα του έγραψαν, αλλά και για όσα δεν του έγραψαν, έχοντας πληροφορηθεί με ακρίβεια όλα τα ελαττώματά τους.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΘ΄. Σχετικά δε με όσα μου γράψατε: είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Όμως, εξαιτίας των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Α΄. Αφού διόρθωσε τα τρία πιο σοβαρά εγκλήματα, πρώτον τον διχασμό της Εκκλησίας, δεύτερον την περίπτωση εκείνου που πόρνευσε, και τρίτον εκείνη του πλεονέκτη, χρησιμοποιεί πλέον ηπιότερο λόγο. Και ενδιάμεσα τοποθετεί την παραίνεση και τη συμβουλή περί του γάμου και της παρθενίας, αναπαύοντας τον ακροατή από τα πιο βαριά ζητήματα. Στη δεύτερη Επιστολή, όμως, κάνει το αντίθετο: αρχίζει μεν από τα ηπιότερα, καταλήγει δε στα πιο δυσάρεστα. Και εδώ, επίσης, αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί της παρθενίας, προχωρά πάλι στα πιο επικριτικά, χωρίς να τα τοποθετεί όλα διαδοχικά, αλλά ποικίλλοντας τον λόγο του και στη μία και στην άλλη περίπτωση, όπως το απαιτούσε η περίσταση και η ανάγκη των θεμάτων που εξετάζονταν. Γι' αυτό λέει: «Σχετικά δε με όσα μου γράψατε». Διότι του έγραψαν, ρωτώντας αν πρέπει να απέχουν από τις γυναίκες ή όχι. Και απαντώντας γραπτώς σε αυτά και νομοθετώντας περί του γάμου, εισάγει και τον λόγο περί της παρθενίας: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Διότι, εάν μεν αναζητάς το καλό και το εξαιρετικά ανώτερο, λέει, είναι καλύτερο να μην έχεις καμία απολύτως συνάφεια με γυναίκα. Εάν όμως αναζητάς την ασφάλεια και αυτό που βοηθά την αδυναμία σου, έλα σε κοινωνία γάμου. Επειδή όμως ήταν αναμενόμενο, αυτό που συμβαίνει και τώρα, δηλαδή ο άνδρας να επιθυμεί τη συνεύρεση, ενώ η γυναίκα πλέον όχι, ή και το αντίθετο, δες πώς πραγματεύεται το ζήτημα και για τους δύο.

βʹ. Στις κοσμικές συγκεντρώσεις λοιπόν, ακόμη και αν ειπωθεί κάποτε κάτι καλό, ανάμεσα στα πολλά φαύλα, με δυσκολία οι πολλοί αρθρώνουν έναν υγιή λόγο. Στις θείες Γραφές, αντίθετα, συμβαίνει εντελώς το αντίθετο: κανέναν κακό λόγο δεν πρόκειται να ακούσεις ποτέ, αλλά όλοι είναι γεμάτοι από σωτηρία και πολλή φιλοσοφία. Τέτοια είναι άλλωστε και όσα αναγνώστηκαν σε εμάς σήμερα. Και ποια είναι αυτά; «Σχετικά με αυτά για τα οποία μου γράψατε», λέει, «είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμιά τον δικό της άνδρα». Ο Παύλος νομοθετεί περί των γάμων και δεν αισχύνεται, ούτε κοκκινίζει. Και πολύ εύλογα. Διότι, εάν ο Δεσπότης του τίμησε τον γάμο και δεν αισχύνθηκε, αλλά και με την παρουσία Του και με το δώρο Του στόλισε το γεγονός (διότι προσέφερε στον γάμο δώρα ανώτερα από όλα, μεταβάλλοντας τη φύση του ύδατος σε οίνο), πώς ο δούλος θα κοκκίνιζε νομοθετώντας για τον γάμο; Διότι ο γάμος δεν είναι κακό πράγμα, αλλά κακό είναι η μοιχεία, κακό η πορνεία· και ο γάμος είναι φάρμακο αναιρετικό της πορνείας. Ας μην τον ατιμάζουμε λοιπόν με διαβολικές πομπές· αλλά, ό,τι ακριβώς έκαναν εκείνοι στην Κανά της Γαλιλαίας, ας κάνουν και όσοι σήμερα λαμβάνουν συζύγους: ας έχουν τον Χριστό στο μέσον τους. Και πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό; λέει. Μέσω των ίδιων των ιερέων. Διότι, όπως λέει, «όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Είδες πόση είναι η διαφορά, και τι ζητούσαν εκείνοι στην Παλαιά, ενώ τι εκείνοι στην Καινή Διαθήκη; Και πάλι ο Χριστός λέει: «Να χαίρεστε, διότι τα ονόματά σας γράφτηκαν στους ουρανούς». Και ο Παύλος: «Ο δε Θεός είθε να σας γεμίσει με κάθε χάρη και ελπίδα διά της πίστεως, ώστε να περισσεύει σε εσάς η ελπίδα, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος». Είδες τη δύναμη της ευλογίας που χαρίζει τα ανέκφραστα αγαθά και δεν περιέχει τίποτα το γήινο; Και πάλι ο Παύλος: «Ο Θεός θα συντρίψει γρήγορα τον Σατανά κάτω από τα πόδια σας». Όμως στην Παλαιά Διαθήκη, όταν η κατάσταση των ανθρώπων ήταν πιο σαρκική, τα της ευλογίας υφαίνονταν από τα αισθητά, και η πολυτεκνία θεωρούνταν το μέγιστο αγαθό. Διότι, επειδή εξαιτίας της αμαρτίας εισήλθε ο θάνατος, ο Θεός, παρηγορώντας το ανθρώπινο γένος και δείχνοντας ότι όχι μόνο δεν θα το αφανίσει, ούτε θα το παραδώσει σε πανωλεθρία, αλλά και ότι θα γίνουν πολύ περισσότεροι από πριν, λέει: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Όταν όμως έγινε γνωστό ότι ο θάνατος είναι ένας ύπνος, εισήχθη το αγαθό της παρθενίας. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Θέλω δε όλοι οι άνθρωποι να είναι εγκρατείς, όπως κι εγώ». Και πάλι: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Και ο Χριστός: «Υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνόχισαν τον εαυτό τους για τη βασιλεία των ουρανών». Εξάλλου, και εξαρχής αυτό υπαινίχθηκε, ότι υπάρχει ανάγκη αρετής και όχι πολυτεκνίας.

Το αποδεικνύει δε και η Εκκλησία σε ολόκληρη την οικουμένη, η οποία διαφυλάττει την ισχύ του νόμου με ακρίβεια, και δεν θα τον διαφύλαττε, εάν δεν είχε πειστεί απόλυτα ότι τα λόγια αυτά αποτελούν πρόσταγμα του Χριστού. Τι λέει λοιπόν ο Παύλος, καθοδηγούμενος από τον Κύριο; «Σχετικά με όσα μου γράψατε, είναι καλό για τον άνθρωπο να μην έρχεται σε επαφή με γυναίκα». Θα μπορούσε κανείς εδώ να επαινέσει τους Κορινθίους, επειδή, μολονότι δεν είχαν δεχθεί ποτέ καμία συμβουλή περί παρθενίας από τον διδάσκαλό τους, έσπευσαν πρώτοι να τον ρωτήσουν, αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την πνευματική προκοπή που είχαν σημειώσει χάρη στη θεία χάρη. Διότι στην Παλαιά Διαθήκη ο γάμος δεν αποτελούσε ζήτημα αμφισβήτησης· αφού όχι μόνο όλοι οι υπόλοιποι, αλλά και οι Λευίτες και οι αρχιερείς, καθώς και ο ίδιος ο μέγας αρχιερέας, επιδείκνυαν μεγάλο ζήλο για τον γάμο.

Διότι δεν τους ενέβαλε την επιθυμία της παρθενίας μέσα από λόγια περί παρθενίας, αλλά συζητώντας μόνο για τον γάμο και δείχνοντας το βάρος του πράγματος και σταματώντας τον λόγο μέχρι εκεί, ενήργησε με τόση σοφία, ώστε εκείνοι που δεν είχαν ακούσει τίποτα για την αποφυγή του γάμου, να πουν από μόνοι τους ότι: «Συμφέρει να μη νυμφεύεται κανείς». Για τον λόγο αυτόν άλλωστε ο Παύλος, ο μιμητής του Χριστού, έλεγε: «Σχετικά με όσα μου γράψατε», σχεδόν σαν να απολογούνταν σε αυτούς μέσω αυτών των λόγων και να τους έλεγε ότι: εγώ βέβαια δεν τολμούσα να σας οδηγήσω σε αυτήν την υψηλή κορυφή, επειδή το πράγμα είναι δύσκολο να κατορθωθεί· επειδή όμως εσείς οι ίδιοι προλάβατε και μου γράψατε, με θάρρος δίνω τη συμβουλή ότι είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Διότι, ενώ εκείνοι είχαν γράψει για πολλά, για ποιον λόγο δεν το προσέθεσε αυτό πουθενά αλλού; Για κανέναν άλλον λόγο παρά γι' αυτό ακριβώς που είπα μόλις τώρα· δηλαδή, για να μη δυσανασχετήσει κανείς με την προτροπή, τους υπενθυμίζει τα γράμματα που του έστειλαν. Και ούτε ακόμη και τότε διατυπώνει την προτροπή με σφοδρότητα, παρόλο που έλαβε τόσο μεγάλη αφορμή, αλλά με πολλή συγκατάβαση, μιμούμενος και σε αυτό τον Χριστό. Διότι και ο Σωτήρας, αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί παρθενίας, προσέθεσε: «Εκείνος που μπορεί να το χωρέσει, ας το χωρέσει». Τι λέει, λοιπόν; «Σχετικά με όσα μου γράψατε, είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα».

Αντίρρηση όσων απορρίπτουν την παρθενία και η αναίρεσή της. Αλλά ίσως πει κάποιος: κι αν είναι καλό το να μην αγγίζει κανείς γυναίκα, για ποιο λόγο εισήλθε ο γάμος στη ζωή; Πού λοιπόν θα μας χρειαστεί η γυναίκα, αφού δεν μας χρησιμεύει ούτε στον γάμο ούτε στην τεκνοποιία; Και τι θα εμποδίσει να αφανιστεί ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, αφού ο μεν θάνατος καθημερινά το αποδεκατίζει και το θερίζει, αυτή δε η διδασκαλία δεν επιτρέπει να αναδεικνύονται άλλοι στη θέση αυτών που πεθαίνουν; Διότι, εάν όλοι μας ζηλώσουμε αυτό το καλό και δεν αγγίξουμε γυναίκα, τα πάντα θα χαθούν, και οι πόλεις και τα σπίτια και οι αγροί και οι τέχνες και τα ζώα και τα φυτά. Επειδή, ακριβώς όπως με την πτώση του στρατηγού διαλύεται αναπόφευκτα η ευταξία του στρατεύματος, έτσι και με τον αφανισμό του ανθρώπου, που είναι ο κυρίαρχος όλων όσων βρίσκονται πάνω στη γη, εξαιτίας της αποχής από τον γάμο, κανένα από τα υπόλοιπα δεν θα παραμείνει στην ίδια ασφάλεια και ευταξία, και αυτό το καλό παράγγελμα θα γεμίσει την οικουμένη με μύρια κακά.

Θα ήταν δυνατόν, λοιπόν, να λεχθούν και περισσότερα, για να αποδειχθεί πόσο πυρ επισωρεύουν στον εαυτό τους εκείνοι που εξευτελίζουν το αγαθό της παρθενίας. Όμως, για όσους σωφρονούν αρκούν και αυτά, ενώ όσους παραμένουν αδιόρθωτοι και μαίνονται, ούτε τα πολύ περισσότερα από αυτά δεν θα μπορέσουν να τους απομακρύνουν από τη μανία τους. Γι' αυτό, αφήνοντας κατά μέρος αυτό το τμήμα του λόγου, ας τον στρέψουμε εξ ολοκλήρου προς όσους σωφρονούν, επανερχόμενοι και πάλι στον μακάριο Παύλο. «Σχετικά με όσα μου γράψατε», λέγει, «είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Ας καταισχυνθούν τώρα και οι δύο: και εκείνοι που κατακρίνουν τον γάμο και εκείνοι που τον εξυψώνουν πάνω από την αξία του.

Ότι αδικεί τα μέγιστα τον εαυτό του εκείνος που μπορεί να ζήσει εν παρθενία και παντρεύεται. Διότι εκείνον που μπορεί να πολεμά γυμνός και να νικά, αυτός που τον περιφράσσει με όπλα όχι μόνο δεν τον ωφέλησε, αλλά τον αδίκησε με τη μεγαλύτερη αδικία, στερώντας τον από τον θαυμασμό και από τα λαμπρά στεφάνια. Διότι δεν άφησε να φανεί όλη η δύναμή του, ούτε να γίνει απολύτως περιβόητο το τρόπαιό του. Στην περίπτωση όμως του γάμου, η ζημία είναι ακόμη μεγαλύτερη· διότι δεν τον στερεί μόνο από τη δόξα των πολλών ανθρώπων, αλλά και από τις ανταμοιβές που επιφυλάσσονται για τον παρθένο. Γι' αυτόν τον λόγο: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Γιατί λοιπόν επιτρέπεις να αγγίζει; «Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Φοβάμαι, λέγει, να σε ανεβάσω στο ύψος της παρθενίας, μήπως και καταπέσεις στο βάραθρο της πορνείας. Δεν έχουν γίνει ακόμη ελαφριά τα φτερά σου, ώστε να σε υψώσω προς εκείνη την κορυφή.

Διότι, αφού είπε: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα», μεταπήδησε αμέσως στον γάμο, λέγοντας: «Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Και το πρώτο, αφού απλώς το μακάρισε, το άφησε· διότι λέει: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Για τον γάμο, όμως, και συμβουλεύει και παραγγέλλει και προσθέτει την αιτία: «Εξαιτίας των πορνειών», λέει. Και φαίνεται μεν να αιτιολογεί την παραχώρηση του γάμου. Η αλήθεια όμως είναι ότι, με συγκεκαλυμμένο τρόπο μέσα από τις αιτιολογίες περί του γάμου, εξυψώνει το εγκώμιο της εγκράτειας, χωρίς να το αποκαλύπτει φανερά με τα λόγια, αλλά αφήνοντάς το στη συνείδηση των ακροατών. Διότι, εκείνος που μαθαίνει ότι προτρέπεται να παντρευτεί, όχι επειδή ο γάμος αποτελεί την ύψιστη αρετή, αλλά επειδή ο Παύλος του καταλόγισε τόση λαγνεία ώστε να μην μπορεί να απέχει από αυτήν χωρίς τον γάμο, θα ερυθριάσει και θα ντραπεί, και θα σπεύσει γρήγορα να ασπαστεί την παρθενία και να αποκρούσει μια τέτοια εντύπωση για το πρόσωπό του.

Γιατί λοιπόν επεκτείνεται διεξοδικότερα σε αυτό το θέμα; Δεν ήταν άραγε αρκετό, έχοντας ήδη υποδείξει το ζήτημα με πιο σεμνό τρόπο προηγουμένως, να σταματήσει την προτροπή του μέχρι εκείνο το σημείο; Διότι τι περισσότερο προσθέτει το «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, παρά μόνο ύστερα από κοινή συμφωνία για κάποιο χρονικό διάστημα» σε σχέση με το «Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια» και το «Ο άνδρας δεν εξουσιάζει το δικό του σώμα»; Τίποτα περισσότερο. Απλώς, αυτό που ειπώθηκε εκεί με συντομία και αμυδρά, εδώ το ανέπτυξε σαφέστερα και πιο διεξοδικά. Και το πράττει αυτό μιμούμενος τον άγιο του Θεού, Σαμουήλ. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος εξηγούσε με κάθε ακρίβεια τους νόμους της βασιλείας στον απλό λαό, όχι για να τους αποδεχθούν αλλά για να μην τους αποδεχθούν, και το γεγονός φαινόταν μεν ως διδασκαλία, αλλά στην πραγματικότητα αποτελούσε μια προσπάθεια αποτροπής από την άκαιρη επιθυμία τους, έτσι και ο Παύλος αναλύει συνεχώς και πιο καθαρά τον τυραννικό χαρακτήρα του γάμου, θέλοντας με αυτά τα ίδια τα λόγια να τους αποτραβήξει από αυτόν. Αφού δηλαδή είπε: «Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα», προσθέτει: «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον παρά μόνο ύστερα από κοινή συμφωνία, για να αφοσιωθείτε στη νηστεία και την προσευχή». Βλέπεις πώς, ανύποπτα και χωρίς να γίνεται φορτικός, οδήγησε αυτούς που βρίσκονται στον γάμο στην άσκηση της εγκράτειας; Διότι στην αρχή επαίνεσε το πράγμα απλώς, λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα».

Δεν είναι αυτός καιρός για περιπτύξεις ούτε για ηδονές, αλλά για δάκρυα και πικρούς στεναγμούς, για γονυκλισίες, για ακριβή εξομολόγηση, για εκτενή δέηση και πολλή ικεσία. Διότι είναι ευκταίο, ακόμη και αν προσέλθει κανείς με τόσο μεγάλο ζήλο, να μπορέσει να καταπραΰνει εκείνη την οργή, όχι επειδή ο Δεσπότης μας είναι σκληρός ή άσπλαχνος —καθώς μάλιστα είναι εξαιρετικά πράος και φιλάνθρωπος— αλλά επειδή το πλήθος και η βαρύτητα των δικών μας αμαρτημάτων δεν επιτρέπει ούτε στον αγαθό, τον επιεική και τον πολυέλεο Κύριο να μας συγχωρήσει γρήγορα. Γι' αυτό λέει: «Για να αφιερώνεστε στη νηστεία και την προσευχή». Τι θα μπορούσε λοιπόν να είναι πιο πικρό από αυτή τη δουλεία; Θέλεις, λέει, να επιδοθείς στην αρετή, να πετάξεις προς τον ουρανό, και παραμένοντας συνεχώς αφοσιωμένος σε νηστείες και προσευχές να αποκαθάρεις τον ρύπο της ψυχής; Έπειτα, αν εκείνη δεν θέλει να συναινέσει σε αυτήν την απόφαση, είναι ανάγκη να υποδουλωθείς στη δική της λαγνεία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ξεκινώντας τον λόγο του έλεγε: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Γι' αυτό και οι μαθητές είπαν στον Κύριο: «Αν έτσι έχει η υπόθεση του ανθρώπου με τη γυναίκα, δεν συμφέρει να παντρευτεί». Διότι, αναλογιζόμενοι ότι είναι απολύτως αναπόφευκτο το ένα από τα δύο μέρη να υποστεί βλάβη, και πιεζόμενοι από αυτούς τους λογισμούς, εξέφεραν αυτά τα λόγια.

Δεν διατάζω να συνέρχεται κανείς συνεχώς με τη γυναίκα του· διότι δεν θέλω να γίνω νομοθέτης της ακράτειας. Είπα «να συνέρχεστε», εμποδίζοντας την πτώση προς τα κάτω, και όχι εμποδίζοντας την προθυμία για τα ανώτερα. Επομένως, το πρωταρχικό του θέλημα δεν είναι το να συνευρίσκεται κανείς διαρκώς με τη γυναίκα του, αλλά η ακράτεια των πιο ράθυμων νομοθέτησε κάτι τέτοιο. Διότι, εάν θέλεις να μάθεις ποιο είναι το θέλημα του Παύλου, άκουσε ποιο είναι: «Θέλω», λέει, «όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως κι εγώ», σε κατάσταση εγκράτειας. Λοιπόν, εάν θέλεις όλοι να βρίσκονται σε εγκράτεια, δεν θέλεις κανείς να βρίσκεται σε γάμο. Διότι βεβαίως, δεν εμποδίζω γι' αυτόν τον λόγο εκείνους που το επιθυμούν ούτε τους κατακρίνω, αλλά εύχομαι και ποθώ να είναι όλοι όπως ακριβώς κι εγώ, επιτρέπω όμως και το άλλο εξαιτίας των πορνειών. Γι' αυτόν τον λόγο και όταν ξεκινούσα είπα: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα».

ΣΤΟ: Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως εκείνος κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω. Πιο μακάρια όμως είναι, εάν παραμείνει έτσι. α΄. Για τον γάμο νομοθετούσε προηγουμένως σε εμάς ο μακάριος Παύλος, καθώς και για τα δικαιώματα του γάμου, γράφοντας και λέγοντας τα εξής στους Κορινθίους: «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα». Γι' αυτόν τον λόγο και εμείς αφιερώσαμε ολόκληρη την ομιλία μας σε αυτά τα λόγια.

Αυτό δε δεν αποτελεί μόνο εντροπή, αλλά και καταναγκασμό προς την αρετή· διότι, γιατί αποποιείσαι όσα θέλεις, λέγει; Δεν είσαι κύριος του εαυτού σου; Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αγοραστήκατε με τίμημα». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Σχετικά δε με εκείνα για τα οποία μου γράψατε». Αφού διόρθωσε τα βαρύτερα εγκλήματα, πρώτον τον διχασμό της Εκκλησίας, δεύτερον εκείνο του πόρνου, και τρίτον εκείνο του πλεονέκτη, χρησιμοποιεί πλέον ηπιότερο λόγο, και παραθέτει ενδιάμεσα προτροπή και συμβουλή σχετικά με τον γάμο και την παρθενία. «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια· παρομοίως δε και η γυναίκα στον άνδρα. Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας· παρομοίως δε και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το δικό του σώμα, αλλά η γυναίκα». Εάν μεν ζητάς το καλό, λέγει, και το εξαιρετικά ανώτερο, είναι προτιμότερο να μην έχεις καθόλου σχέση με γυναίκα. Εάν όμως ζητάς το ασφαλές και εκείνο που βοηθά την ασθένειά σου, σύναψε γάμο. «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, εκτός ίσως από κοινής συμφωνίας για ένα διάστημα, ώστε να αφοσιωθείτε στη νηστεία». Ας μην εγκρατεύεται η γυναίκα, λέγει, παρά τη θέληση του άνδρα, ούτε ο άνδρας, χωρίς να το θέλει η γυναίκα.

Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω.» «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· για την αποφυγή όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα.