Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:10

Και πάλι: «Σας λέω την αλήθεια, σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ· διότι, εάν δεν αναχωρήσω εγώ, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα». Εάν όμως πουν: «Το Πνεύμα δεν μιλάει από τον εαυτό του, αλλά θα πει όσα ακούσει»· τους απαντούμε: Ούτε ο Υιός μιλάει από τον εαυτό του. Αλλά, λέει, «ο Πατέρας που με έστειλε, Εκείνος μου είπε τι να πω και τι να μιλήσω»· διότι όλα όσα λέει το Πνεύμα και ο Υιός, είναι λόγια του Θεού. Και για τον λόγο αυτόν «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη», επειδή εκφωνήθηκε από το Πνεύμα. Και πράγματι αυτό αποδεικνύει αληθινά ότι το Πνεύμα δεν είναι κτίσμα, επειδή κάθε λογική κτίση άλλοτε μιλάει από τον εαυτό της και άλλοτε λέει τα του Θεού, όπως όταν λέει ο Παύλος: «Σχετικά με τις παρθένες δεν έχω εντολή του Κυρίου, αλλά δίνω τη γνώμη μου ως ελεημένος από τον Κύριο». Και: «Στους έγγαμους όμως παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος»· και ο προφήτης: «Ω Κύριε, όμως για τις κρίσεις σου θα διαλεχθώ μαζί σου· γιατί ευοδώνονται οι ασεβείς;»· και πάλι: «Αλίμονό μου, μητέρα μου, σαν ποιον με γέννησες;». Άλλοτε όμως λέει: «Αυτά λέει ο Κύριος». Και άλλοτε ο Μωυσής λέει: «Είμαι ισχνόφωνος και βραδύγλωσσος». Και άλλοτε ο ίδιος: «Αυτά λέει ο Κύριος: Εξαπόστειλε τον λαό μου, για να με λατρεύσει». Με το Πνεύμα όμως δεν συμβαίνει έτσι. Διότι δεν λέει άλλοτε τα δικά του και άλλοτε τα του Θεού· διότι αυτό θα ήταν γνώρισμα ενός κτίσματος. Αλλά όλα τα λόγια του Πνεύματος είναι λόγια του Θεού· παρομοίως και τα λόγια του Υιού.

Προς Κορινθίους Α΄. Στους έγγαμους όμως παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, να μη χωρίζεται η γυναίκα από τον άνδρα της· εάν όμως και χωριστεί, ας παραμείνει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του. Ότι δεν επιτρέπεται σε αυτόν που απέπεμψε τη γυναίκα του να νυμφευθεί άλλη, ούτε σε εκείνη που αποπέμφθηκε από τον άνδρα της να παντρευτεί άλλον.

Όταν, λοιπόν, διατηρούμε τα μέλη του σώματος χωρίς να έχουν τον μολυσμό της φιλοσαρκίας, τότε και ο Κύριος θα είναι στο σώμα· διότι κατοικεί στους αγίους, όντας άγιος κατά φύσιν ως Θεός. <Λέγω δε στους αγάμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς αν μείνουν όπως κι εγώ.> Οι εκ του Ισραήλ αποδεικνύονταν πολύ επιπόλαιοι και ευεπηρέαστοι προς καθετί που τους προκαλούσε ηδονή· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, δικαίως τους είχε αφαιρεθεί με νόμο το δικαίωμα να γνωμοδοτούν· διότι σ' αυτά, λέει, δεν επιτρέπεται να προστεθεί τίποτα, και από αυτά δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί τίποτα. Αντιθέτως, οι εισηγητές των ευαγγελικών θεσπισμάτων, έχοντας τον νου τους σταθερό στο αγαθό, και έχοντας τον ίδιο τον Χριστό να λαλεί μέσα τους, εύλογα πήραν το θάρρος να διατυπώνουν με πολλή εξουσία τους λόγους της διδασκαλίας τους, ακόμη και αν κάτι από τα πρακτέα δεν συμπεριλαμβανόταν στα ιερά γράμματα· τέτοιος ακριβώς όντας και ο θεσπέσιος Παύλος, λέει: Λέγω δε στους αγάμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς αν μείνουν όπως κι εγώ, και τα εξής· διότι, όπου μεν δεν έχουμε θείο νόμο, έθεσε αναγκαστικά το Λέγω· όπου όμως πρόσταζε ο Χριστός, χρησιμοποιεί το Παραγγέλλω, προσθέτοντας αμέσως το Όχι εγώ, αλλά ο Κύριος. Τι λοιπόν από τα αναγκαία έχει παραβλέψει ο Χριστός όταν νομοθετούσε; Μήπως οι μυσταγωγοί επινοούν κάτι το καλύτερο; Καίτοι, πώς δεν είναι εντελώς αμαθές και παράλογο να νομίζει κανείς ότι δεν είναι άρτια τα όσα προέρχονται από τον Χριστό; Τι λοιπόν θα πούμε;

Και κάτι τέτοιο ισχύει γενικά και στη σκιά του νόμου. Διότι από τη μια πρόσταξε να τελούνται τα είδη των θυσιών προς δόξαν Θεού, άλλοτε για αμαρτίες και αγνοήματα, και άλλοτε για καθαρισμό και αποβολή της ακαθαρσίας, καθώς επίσης και εκείνες του Σαββάτου, της νουμηνίας και των εορτών. Επιπλέον όμως επέτρεπε σε κάποιους να προσφέρουν και εκούσια, δηλαδή να προσφέρουν στον Θεό προαιρετικά. Και οι εκούσιες θυσίες ήταν αυτές που ξεπερνούσαν τον νόμο, ως καρποί αγαθής και φιλόθεης προθυμίας. Και ενώ δεν επιτρεπόταν να αμελήσει κανείς τις θυσίες που είχε διατάξει ο νόμος, ωστόσο ο Θεός θεωρούσε άξιους επαίνου εκείνους που πρόσθεταν σε αυτές και θυσίες από τα δικά τους μέσα και από δική τους βούληση. Αυτό ακριβώς λέμε ότι έχει οικονομηθεί και τώρα. Διότι ο Χριστός δεν απαγόρευσε, εάν κάποιος το επιλέξει, να συνάψει και τη νόμιμη συζυγική κοινωνία. Αλλά τίποτα δεν θα μας εμποδίσει να κατορθώσουμε το ανώτερο, εάν φροντίζουμε να επιδιώκουμε την τέλεια δόξα. Πολύ ορθά λοιπόν ο Παύλος λέει στους αγάμους και στις χήρες, ότι είναι καλό για αυτούς εάν μείνουν όπως και εγώ. Στους νυμφευμένους όμως παραγγέλλει, όχι εγώ αλλά ο Κύριος, και τα εξής. Και προβάλλει ως πρότυπο της εκλεκτής και απερίσπαστης ζωής το δικό του παράδειγμα, προκρίνοντας οπωσδήποτε την αγαμία έναντι της άλλης οδού. Επομένως, εάν κάποιος απέβαλε τον ζυγό του νόμου, ας παραμείνει, λέει, στην εγκράτεια. Διότι έτσι θα κληρονομήσει τη βασιλεία των ουρανών.

Έτσι λένε οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», όμοιο με το να λέει «θα εξαποστείλεις τον Λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν», λέει, «στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου, λοιπόν, τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», όμοιο με το να λέει «ο δε Κύριος είπε: είσελθε στην πόλη και εκεί θα σου ειπωθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί, λοιπόν, αφού στάλθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «λέω δε όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μην χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία· και όταν έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Πορευθείτε και βαπτίστε όλα τα έθνη» 〈ή〉 «μη βαστάζετε σακίδιο ούτε ραβδί ούτε υποδήματα». «Οι οποίοι, λέει, έλεγαν στον Παύλο μέσω του Πνεύματος να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα» ή ο Άγαβος: «αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα: τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη», όμοιο με αυτό που είπε ο Παύλος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη του Χριστού που λαλεί μέσα μου;».

Έτσι αναφέρουν οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Θα εξαποστείλεις τον λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί (λέγει) λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Ο δε Κύριος είπε, είσελθε στην πόλη, και εκεί θα σου λαληθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί λοιπόν, αφού απεστάλησαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω ως πρόβατα εν μέσω λύκων»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος, εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «Λέγω δε, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη χώρα της Γαλατίας, εμποδισθέντες από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία.

Όσον αφορά, όμως, τους απίστους, ο ίδιος δεν μας είπε τίποτα απευθείας, αλλά, παρακινώντας την ψυχή του Παύλου προς τούτο, νομοθετούσε λέγοντας: «Εάν κάποιος έχει άπιστη γυναίκα και αυτή συναινεί να συζεί μαζί του, ας μην την αφήνει, και η γυναίκα που έχει άπιστο άνδρα και αυτός συναινεί να συζεί μαζί της, ας μην τον αφήνει». Γι' αυτό, λοιπόν, έλεγε: «Όχι ο Κύριος, αλλά εγώ», όχι επειδή ήθελε να δείξει ότι αυτό που ελέγετο ήταν ανθρώπινο —πώς θα μπορούσε άλλωστε;— αλλά ότι αυτήν την εντολή δεν την έδωσε ο Κύριος όταν βρισκόταν μαζί με τους μαθητές, αλλά τώρα μέσω αυτού. Όπως ακριβώς, λοιπόν, η φράση «Ο Κύριος, όχι εγώ» δεν αποτελεί λόγο κάποιου που εναντιώνεται στην προσταγή του Χριστού, έτσι και η φράση «Εγώ, όχι ο Κύριος» δεν αποτελεί λόγο κάποιου που διατυπώνει δικές του απόψεις αντίθετες προς το θέλημα του Θεού, αλλά υποδηλώνει απλώς τούτο: ότι η εντολή δίνεται τώρα μέσω αυτού.

Και τι με αυτό; λέει. Διότι, εφόσον αυτό μας απαλλάσσει από την τιμωρία, εύκολα θα υπομείνουμε κάθε κατάκριση και κάθε όνειδος· αρκεί μόνο να μας επιτρέπεται να απολαμβάνουμε τις ηδονές και συνεχώς να ικανοποιούμε τις επιθυμίες μας. Τι γίνεται λοιπόν, άριστε μου, αν δεν επιτρέπεται ούτε η απόλαυση των ηδονών, και το μόνο που θα αποκομίσουμε είναι ο ονειδισμός; Και πώς, λέει, δεν επιτρέπεται η απόλαυση, εφόσον ο Παύλος λέει: «Εάν όμως δεν μπορούν να εγκρατευθούν, ας νυμφευθούν»; Αλλά άκουσε και όσα προστίθενται σε αυτό. Έμαθες ότι είναι προτιμότερο να νυμφευθεί κάποιος παρά να φλέγεται από το πάθος· αποδέχθηκες το ευχάριστο, επαίνεσες την παραχώρηση, θαύμασες τον απόστολο για τη συγκατάβασή του· αλλά μην σταματήσεις μέχρις εδώ, δέξου και όσα ακολουθούν· διότι και τα δύο παραγγέλματα προέρχονται από τον ίδιο. Τι λέει, λοιπόν, μετά από αυτά; «Στους δε νυμφευμένους παραγγέλλω, όχι εγώ αλλά ο Κύριος, να μην χωρίζεται η γυναίκα από τον άνδρα της· εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του.»

Και γιατί άραγε; Επειδή από αυτήν την εγκράτεια γεννιούνται μεγάλα κακά, και πορνείες, και μοιχείες, και συχνά έχουν προκληθεί από αυτό καταστροφές οικογενειών. «...και στην προσευχή· και πάλι να επανέρχεστε στη συζυγική σχέση, για να μην επιχειρεί ο Σατανάς να σας βάλει σε πειρασμό εξαιτίας της ακρασίας σας. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση». Εδώ εννοεί την προσευχή που γίνεται με μεγαλύτερη ζέση. «Όχι ως επιταγή· θέλω δε να είναι όλοι οι άνθρωποι όπως ακριβώς και εγώ». Στην εγκράτεια, δηλαδή. Και αυτό το κάνει σε πολλά σημεία, όταν δίνει συμβουλές για δύσκολα ζητήματα. «Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό· άλλος έτσι και άλλος αλλιώς. Λέω δε στους αγάμους και στις χήρες: είναι καλό γι' αυτούς να παραμείνουν όπως και εγώ». Επειδή τους κατηγόρησε αυστηρά, λέγοντας «εξαιτίας της ακρασίας σας», πάλι τους παρηγόρησε, λέγοντας ότι έχουν χάρισμα από τον Θεό. «Αν όμως δεν εγκρατεύονται, ας έλθουν σε γάμο». Δεν εξαναγκάζει εκείνον που δεν μπορεί να φτάσει στην εγκράτεια, επειδή φοβάται μήπως υποπέσει σε παράπτωμα. «Διότι είναι προτιμότερο να παντρεύεται κανείς παρά να φλέγεται. Στους νυμφευμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος: η γυναίκα να μην χωρίζεται από τον άνδρα της. Αν όμως χωριστεί, ας παραμείνει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του. Στους δε υπολοίπους λέω εγώ, όχι ο Χριστός». Φανέρωσε πόσο μεγάλη είναι η τυραννία της επιθυμίας. Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Αν υφίστασαι μεγάλη βία και πύρωση, απαλλάξου από τους πόνους και τους ιδρώτες, μήπως τυχόν και παρεκτραπείς. «

Διότι είναι προτιμότερο να έρχονται σε γάμο, παρά να φλέγονται από τα πάθη. Στους παντρεμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα της. Εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Όσον αφορά δε τους παρθένους δεν έχω προσταγή του Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό στον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο· είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα. Εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες, και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Οι άνθρωποι αυτοί όμως θα έχουν θλίψη στη σάρκα». Και πάλι: «Θέλω να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ο παντρεμένος, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος. Η γυναίκα η άγαμη και η παντρεμένη. Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η παντρεμένη, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στον άνδρα της. Αυτό το λέγω για το δικό σας συμφέρον, όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά αποσκοπώντας στην ευσχημοσύνη και στην αναπόσπαστη προσήλωση στον Κύριο.» «Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπά.»

Ερμηνεία. Ο παρών κανόνας προστάζει να μη λύνονται οι γάμοι χωρίς λόγο πορνείας. Εάν όμως αφήσει είτε ο άνδρας τη γυναίκα είτε η γυναίκα τον άνδρα, να μην μπορούν να συνάψουν δεύτερο γάμο, αλλά είτε να συμφιλιωθούν πάλι και να ενωθούν, είτε, αν δεν ενωθούν, να παραμείνουν και οι δύο άγαμοι, όπως ακριβώς διδάσκει και ο Κύριος στα Ευαγγέλια, λέγοντας: «Αυτούς που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος να μην τους χωρίζει· και όποιος απολύει τη γυναίκα του, εκτός από λόγο πορνείας, την κάνει να διαπράττει μοιχεία». Και ο Απόστολος, έχοντας διδαχθεί από τον Κύριο, λέγει προς τους εγγάμους: «Παραγγέλλω όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα, και εάν χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιώνεται με τον άνδρα της. Και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Εάν όμως, αφού χωριστούν, έλθουν σε δεύτερο γάμο, να αναγκαστούν σε μετάνοια, δηλαδή να εξαναγκάζονται και οι δύο να μετανοήσουν, επειδή διέπραξαν μοιχεία». Περί αυτού δε του ζητήματος λέγει η Σύνοδος ότι πρέπει να ζητήσουν από τον Βασιλέα να θεσπίσει και σχετικό πολιτικό νόμο. Βλέπε και τον μη' Αποστολικό Κανόνα.