Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:11

Προς Κορινθίους Α΄. Στους έγγαμους όμως παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, να μη χωρίζεται η γυναίκα από τον άνδρα της· εάν όμως και χωριστεί, ας παραμείνει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του. Ότι δεν επιτρέπεται σε αυτόν που απέπεμψε τη γυναίκα του να νυμφευθεί άλλη, ούτε σε εκείνη που αποπέμφθηκε από τον άνδρα της να παντρευτεί άλλον.

Και τι με αυτό; λέει. Διότι, εφόσον αυτό μας απαλλάσσει από την τιμωρία, εύκολα θα υπομείνουμε κάθε κατάκριση και κάθε όνειδος· αρκεί μόνο να μας επιτρέπεται να απολαμβάνουμε τις ηδονές και συνεχώς να ικανοποιούμε τις επιθυμίες μας. Τι γίνεται λοιπόν, άριστε μου, αν δεν επιτρέπεται ούτε η απόλαυση των ηδονών, και το μόνο που θα αποκομίσουμε είναι ο ονειδισμός; Και πώς, λέει, δεν επιτρέπεται η απόλαυση, εφόσον ο Παύλος λέει: «Εάν όμως δεν μπορούν να εγκρατευθούν, ας νυμφευθούν»; Αλλά άκουσε και όσα προστίθενται σε αυτό. Έμαθες ότι είναι προτιμότερο να νυμφευθεί κάποιος παρά να φλέγεται από το πάθος· αποδέχθηκες το ευχάριστο, επαίνεσες την παραχώρηση, θαύμασες τον απόστολο για τη συγκατάβασή του· αλλά μην σταματήσεις μέχρις εδώ, δέξου και όσα ακολουθούν· διότι και τα δύο παραγγέλματα προέρχονται από τον ίδιο. Τι λέει, λοιπόν, μετά από αυτά; «Στους δε νυμφευμένους παραγγέλλω, όχι εγώ αλλά ο Κύριος, να μην χωρίζεται η γυναίκα από τον άνδρα της· εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του.»

Και πιο πάνω βέβαια έλεγε: «Να μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, εκτός εάν αυτό γίνει με κοινή συμφωνία.» Εδώ όμως, εφόσον έχει χωριστεί, την προστάζει πλέον να εγκρατεύεται ακόμη και χωρίς να το θέλει· διότι λέει: «Ας παραμείνει άγαμη ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της.» Βλέπεις ότι έχει εγκλωβιστεί ανάμεσα σε δύο πολέμους; Διότι είτε πρέπει να υπομείνει τη βία της επιθυμίας, είτε, εάν δεν το θέλει αυτό, να κολακεύει τον υβριστή και να παραδίδει τον εαυτό της σε εκείνον για ό,τι κι αν εκείνος βούλεται, είτε της καταφέρει χτυπήματα, είτε την περιλούσει με λοιδορίες, είτε την παραδώσει στην περιφρόνηση των υπηρετών, είτε οτιδήποτε άλλο παρόμοιο. Διότι πολλοί τρόποι έχουν επινοηθεί από τους άνδρες, όταν θέλουν να τιμωρήσουν τις γυναίκες τους. Εάν πάλι δεν μπορεί να τα υπομείνει αυτά, πρέπει να ασκεί την άκαρπη εγκράτεια· την ονομάζω δε άκαρπη, επειδή δεν έχει το πρέπον γι' αυτήν κίνητρο. Διότι δεν γίνεται από επιθυμία για αγιοσύνη, αλλά εξαιτίας της οργής προς τον άνδρα. «Ας παραμείνει», λέει, «άγαμη ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της.» Τι γίνεται λοιπόν, λέει, εάν δεν θελήσει ποτέ να συμφιλιωθεί; Έχεις δεύτερη λύση και απαλλαγή. Ποια είναι αυτή;

Γιατί ο Θεός επέτρεψε στους Ιουδαίους να δίνουν αποστάσιο. Πώς, λοιπόν, το επέτρεψε αυτό στους Ιουδαίους; Προφανώς εξαιτίας της σκληροκαρδίας τους, για να μη γεμίσουν τα σπίτια τους με συγγενικά αίματα. Διότι, πες μου, τι ήταν προτιμότερο, η γυναίκα που μισήθηκε να εκδιωχθεί έξω ή να σφαγιαστεί μέσα στο σπίτι; Επειδή αυτό ακριβώς θα έκαναν, εάν δεν τους επιτρεπόταν να τις διώχνουν. Γι' αυτό λέγει: «Εάν τη μισείς, απόλυσέ την». Όταν όμως απευθύνεται στους επιεικείς και σε αυτούς στους οποίους δεν επιτρέπει ούτε καν να οργίζονται, τι λέγει; «Εάν όμως χωρισθεί, ας μείνει άγαμη». Βλέπεις την αναγκαιότητα και την αναπόφευκτη δουλεία, τον δεσμό που περιβάλλει και τους δύο; Διότι ο γάμος είναι όντως δεσμός, όχι μόνο εξαιτίας του πλήθους των φροντίδων, ούτε εξαιτίας των καθημερινών θλίψεων, αλλά επειδή εξαναγκάζει τους νυμφευμένους να υποτάσσονται ο ένας στον άλλον πιο σκληρά από κάθε δούλο. «Ας εξουσιάζει», λέγει, «ο άνδρας τη γυναίκα». Και ποιο είναι το κέρδος αυτής της δεσποτείας; Διότι και πάλι τον καθιστά δούλο αυτής που εξουσιάζεται, έχοντας επινοήσει μια καινοφανή και παράδοξη αμοιβαία δουλεία· και όπως ακριβώς οι δραπέτες δούλοι που δένονται από τους κυρίους τους, δεμένοι ο καθένας χωριστά και συγχρόνως συνδεδεμένοι μεταξύ τους, προσηλωμένοι στα δεσμά τους με μια μικρή αλυσίδα και από τις δύο άκρες, δεν θα μπορούσαν να βαδίσουν με ελευθερία, επειδή ο καθένας εξαναγκάζεται να ακολουθεί τον άλλον.

Και γιατί άραγε; Επειδή από αυτήν την εγκράτεια γεννιούνται μεγάλα κακά, και πορνείες, και μοιχείες, και συχνά έχουν προκληθεί από αυτό καταστροφές οικογενειών. «...και στην προσευχή· και πάλι να επανέρχεστε στη συζυγική σχέση, για να μην επιχειρεί ο Σατανάς να σας βάλει σε πειρασμό εξαιτίας της ακρασίας σας. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση». Εδώ εννοεί την προσευχή που γίνεται με μεγαλύτερη ζέση. «Όχι ως επιταγή· θέλω δε να είναι όλοι οι άνθρωποι όπως ακριβώς και εγώ». Στην εγκράτεια, δηλαδή. Και αυτό το κάνει σε πολλά σημεία, όταν δίνει συμβουλές για δύσκολα ζητήματα. «Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό· άλλος έτσι και άλλος αλλιώς. Λέω δε στους αγάμους και στις χήρες: είναι καλό γι' αυτούς να παραμείνουν όπως και εγώ». Επειδή τους κατηγόρησε αυστηρά, λέγοντας «εξαιτίας της ακρασίας σας», πάλι τους παρηγόρησε, λέγοντας ότι έχουν χάρισμα από τον Θεό. «Αν όμως δεν εγκρατεύονται, ας έλθουν σε γάμο». Δεν εξαναγκάζει εκείνον που δεν μπορεί να φτάσει στην εγκράτεια, επειδή φοβάται μήπως υποπέσει σε παράπτωμα. «Διότι είναι προτιμότερο να παντρεύεται κανείς παρά να φλέγεται. Στους νυμφευμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος: η γυναίκα να μην χωρίζεται από τον άνδρα της. Αν όμως χωριστεί, ας παραμείνει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του. Στους δε υπολοίπους λέω εγώ, όχι ο Χριστός». Φανέρωσε πόσο μεγάλη είναι η τυραννία της επιθυμίας. Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Αν υφίστασαι μεγάλη βία και πύρωση, απαλλάξου από τους πόνους και τους ιδρώτες, μήπως τυχόν και παρεκτραπείς. «

Διότι είναι προτιμότερο να έρχονται σε γάμο, παρά να φλέγονται από τα πάθη. Στους παντρεμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα της. Εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Όσον αφορά δε τους παρθένους δεν έχω προσταγή του Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό στον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο· είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα. Εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες, και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Οι άνθρωποι αυτοί όμως θα έχουν θλίψη στη σάρκα». Και πάλι: «Θέλω να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ο παντρεμένος, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος. Η γυναίκα η άγαμη και η παντρεμένη. Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η παντρεμένη, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στον άνδρα της. Αυτό το λέγω για το δικό σας συμφέρον, όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά αποσκοπώντας στην ευσχημοσύνη και στην αναπόσπαστη προσήλωση στον Κύριο.» «Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπά.»

Ερμηνεία. Ο παρών κανόνας προστάζει να μη λύνονται οι γάμοι χωρίς λόγο πορνείας. Εάν όμως αφήσει είτε ο άνδρας τη γυναίκα είτε η γυναίκα τον άνδρα, να μην μπορούν να συνάψουν δεύτερο γάμο, αλλά είτε να συμφιλιωθούν πάλι και να ενωθούν, είτε, αν δεν ενωθούν, να παραμείνουν και οι δύο άγαμοι, όπως ακριβώς διδάσκει και ο Κύριος στα Ευαγγέλια, λέγοντας: «Αυτούς που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος να μην τους χωρίζει· και όποιος απολύει τη γυναίκα του, εκτός από λόγο πορνείας, την κάνει να διαπράττει μοιχεία». Και ο Απόστολος, έχοντας διδαχθεί από τον Κύριο, λέγει προς τους εγγάμους: «Παραγγέλλω όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα, και εάν χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιώνεται με τον άνδρα της. Και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Εάν όμως, αφού χωριστούν, έλθουν σε δεύτερο γάμο, να αναγκαστούν σε μετάνοια, δηλαδή να εξαναγκάζονται και οι δύο να μετανοήσουν, επειδή διέπραξαν μοιχεία». Περί αυτού δε του ζητήματος λέγει η Σύνοδος ότι πρέπει να ζητήσουν από τον Βασιλέα να θεσπίσει και σχετικό πολιτικό νόμο. Βλέπε και τον μη' Αποστολικό Κανόνα.

Το «έχεις λυθεί» μπορεί να εκληφθεί με δύο τρόπους: είτε ότι δεν δέθηκες ακόμη καθόλου, είτε ότι, αφού λύθηκες από τον δεσμό με τον οποίο είχες δεθεί, δεν οφείλεις να συνδεθείς και πάλι με άλλον δεσμό γυναίκας. Το «εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες» και τα εξής, πρέπει να συνταχθεί με τα προηγούμενα καθ' υπερβατόν, δηλαδή: καλό είναι για τον άνθρωπο να παραμένει έτσι, «εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες» και τα εξής. Διότι δεν πρέπει να το συνάψουμε με το «έχεις λυθεί από γυναίκα; μην αναζητάς γυναίκα. εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες». Πρώτον, διότι εάν το νόημα ληφθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στερείται ακολουθίας· διότι για ποιον λόγο αρμόζει να λέγεται σε κάποιον που έχει ήδη παντρευτεί και διαζευχθεί το «εάν όμως και παντρευτείς»; Αυτό ταιριάζει σε εκείνους που δεν έχουν παντρευτεί ακόμη. Έπειτα είναι και μεγάλο αμάρτημα, αφού χωρίσει κάποιος από τη γυναίκα του, να παντρευτεί άλλη· ώστε δεν επιτρέπεται να συνάψουμε το χωρίο με αυτόν τον τρόπο, αλλά όπως ελέχθη προηγουμένως. Διότι και λίγο πριν αναφέρει: «εάν όμως και χωριστεί, ας μείνει άγαμη». Επομένως, τόσο εξαιτίας των προαναφερθέντων όσο και αυτού που ειπώθηκε τώρα, προκειμένου να μη φανεί ότι αντιφάσκει προς τον εαυτό του, πρέπει να γίνει η σύνταξη καθ' υπερβατόν. Εάν όμως το «έχεις λυθεί» το εκλάβεις όχι για εκείνους που συνδέθηκαν και έπειτα χώρισαν, αλλά απλώς για εκείνους που δεν ήλθαν καθόλου σε κοινωνία γάμου, αλλά είναι ελεύθεροι από τέτοιου είδους δεσμό, τότε επιτρέπεται και η άμεση σύνταξη. «Έχει μερισθεί και η γυναίκα και η παρθένος», δηλαδή είναι μεγάλη η μεταξύ τους παραλλαγή και διαφορά.