Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:14

Ερώτηση 115. Πού πηγαίνουν τα πιστά νήπια που πεθαίνουν; Στην κόλαση ή στη βασιλεία; Και πού πηγαίνουν τα νήπια των απίστων; Και πού κατατάσσονται τα νήπια των πιστών που πεθαίνουν αβάπτιστα, μαζί με τους πιστούς ή με τους απίστους; Απόκριση. Εφόσον ο Κύριος λέγει: «Αφήστε τα παιδιά να έλθουν προς εμένα· διότι σε αυτούς ανήκει η βασιλεία των ουρανών»· και πάλι ο Απόστολος αναφέρει: «Τώρα δε τα τέκνα σας είναι άγια»· είναι προφανές ότι τα βαπτισμένα νήπια των πιστών εισέρχονται στη βασιλεία ως άσπιλα και πιστά. Αντιθέτως, τα αβάπτιστα και τα νήπια των εθνικών ούτε στη βασιλεία εισέρχονται, αλλά ούτε πάλι στην κόλαση· διότι δεν διέπραξαν αμαρτία.

Αυτά έλεγε εκείνος, κυριευμένος από έπαρση για την παρούσα κατάσταση και καυχώμενος ότι είχε ρίξει σε δεσμά τον πατριάρχη. Εκείνος όμως ούτε και έτσι τον αποστράφηκε, αλλά, αφού ευλόγησε τη σύζυγό του και έσπειρε άφθονα τα σπέρματα της ευσέβειας σε εκείνα τα καλοπροαίρετα και πειθήνια αυτιά, σαν σε κάποιο βαθύχωμο και εύφορο αγρό, αναχώρησε, δίνοντάς της την εντολή να μην σταματήσει να προσεύχεται, μέχρι να οδηγήσει και τον άνδρα της στην επίγνωση της αλήθειας. Καθώς λοιπόν η Θεοδώρα επιδιδόταν πιο θερμά στην προσευχή, της εμφανίστηκε προς το βράδυ κάποιος σεβάσμιος άνδρας με λευκά μαλλιά. Φαινόταν μάλιστα να είναι ο πρώτος από τους μαθητές, ο Πέτρος, ο θερμός εραστής του Διδασκάλου, και της λέει: «Εξαιτίας σου, γυναίκα, ο Σισίννιος θα γίνει καλά, ώστε και ο άνδρας, σύμφωνα με τον αδελφό μου Παύλο, να αγιαστεί μέσω της γυναίκας». Εκείνος λοιπόν, αφού είπε αυτά, αναχώρησε.

Εκείνος δε, καυχώμενος επειδή τάχα είχε δέσει τον άγιο, έλεγε: Εγώ θα σε θανατώσω προς παραδειγματισμό όλων των μάγων. Τότε, λοιπόν, ο άγιος Κλήμης, αφού προσευχήθηκε και ευλόγησε τη σύζυγό του, αναχώρησε δίνοντάς της την εντολή να μην σταματήσει καθόλου την προσευχή, μέχρις ότου ο Κύριος καταξιώσει να φανερώσει την επίσκεψή Του στον άνδρα της. Ενώ, λοιπόν, η Θεοδώρα έκλαιγε και προσευχόταν, προς το βράδυ της εμφανίστηκε κάποιος άνδρας σεβάσμιος λόγω των λευκών μαλλιών του και είπε: Εξαιτίας σου θα γίνει καλά ο Σισίννιος, ώστε να εκπληρωθεί αυτό που είπε ο αδελφός μου ο απόστολος Παύλος: θα αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της πιστής γυναίκας. Και αφού είπε αυτά, απομακρύνθηκε από μπροστά της. Επομένως, είναι αναμφίβολο και ολοφάνερο ότι εκείνος που εμφανίστηκε εκεί ήταν ο μακάριος απόστολος Πέτρος.

Το ότι οι εν Χριστώ είναι πιο ασφαλείς και πιο ισχυροί από τους αρχαιότερους, μπορούν εύκολα να το διαπιστώσουν από το εξής όσοι το επιθυμούν: διότι ο μεν νόμος απαγόρευσε στους Ισραηλίτες να συναναστρέφονται και να συνδέονται με γάμο με τους αλλόφυλους· σε εμάς όμως ο Παύλος (λέει): «Αν κάποιος αδελφός έχει άπιστη γυναίκα», και τα εξής. Επειδή εκείνων μεν ο νους ήταν σαθρός και κλονισμένος, εμείς όμως δεν είμαστε έτσι· διότι έχουμε χρισθεί με το Άγιο Πνεύμα για υιοθεσία και ο Χριστός έχει κατοικήσει μέσα μας. Στερεωμένοι λοιπόν με αυτόν τον τρόπο απέναντι σε κάθε αγαθό, δεν φοβόμαστε πλέον καθόλου να συμβιώνουμε με κάποιον από τους απίστους· αλλά μάλλον έχουμε το θάρρος ότι θα τους ελκύσουμε στην ευσέβεια, και ότι δεν θα γίνουμε εμείς θήραμα της άγνοιας που υπάρχει σε αυτούς· και μάλλον ευλογούμε αυτούς που δεν έχουν ακόμη πιστέψει παρά μολυνόμαστε από αυτούς· «διότι έχει αγιασθεί», λέει, «ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας· έτσι είναι άγια και τα τέκνα σας», αφού ο αγιασμός σε αυτούς που πιστεύουν νικά οπωσδήποτε τον ρύπο εκείνων που δεν έχουν ακόμη πιστέψει. «Αν όμως ο άπιστος χωρίζεται», λέει, «ας χωριστεί· δεν έχει υποδουλωθεί ο αδελφός ή η αδελφή σε τέτοιες περιπτώσεις»· ας φύγει λοιπόν μακριά από εκείνον που τον αγιάζει, αν έτσι νομίζει, ο μολυσμένος, λαμβάνοντας ως ανταμοιβή της δικής του απόφασης τη ζημία σε αυτό το ζήτημα· και είναι εντελώς αναίτιος αυτός που ακολουθεί τις θείες εντολές· διότι θα ευλογηθεί ως υπάκουος από τον Σωτήρα όλων μας Χριστό. «Κλήθηκε κάποιος στην πίστη όντας περιτμημένος; Ας μην το αποκρύπτει. Κλήθηκε κάποιος όντας σε ακροβυστία;»

Διότι, αφού πρώτα όρισε πολύ καλά ότι δεν πρέπει οι πατέρες να επιτρέπουν στις κόρες τους να πράττουν έργα αισχρότητας και ασέλγειας, λέει στη συνέχεια ότι πρέπει ακόμη και μετά από αυτό να διατηρούν ακλόνητα τα όσα αφορούν τη θεογνωσία, και να μην επιτρέπουν να αιχμαλωτίζονται από βέβηλες ειδωλολατρίες, ακόμη κι αν τους προσφερόταν μεγάλη περιουσία χρημάτων. Διότι, εάν συζευχθεί με άνδρα αλλογενή, έστω και πλούσιο, σύμφωνα με τον νόμο του γάμου, δεν εφαρμόζεται εδώ το εξής: «Τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει τον κόσμο όλο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του;» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ορθά μίλησες. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Θα μπορούσε κανείς να δει, και μάλιστα πολύ εύκολα, ότι δεν είναι μικρή η διαφορά που μεσολαβεί μεταξύ εκείνων που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ και εκείνων που παιδαγωγούνται μέσω του νόμου. Διότι το να συνδέονται με ξένους και να συμπορεύονται με τους αλλογενείς δεν ήταν χωρίς συνέπειες για τους παλαιότερους. Σε εμάς όμως ο Παύλος συμβουλεύει να πολιτευόμαστε καλύτερα και πιο θαρραλέα, λέγοντας: «Αν κάποιος άνδρας έχει άπιστη γυναίκα, και αυτή συγκατατίθεται να κατοικεί μαζί του, να μην την εγκαταλείπει· και η γυναίκα, η οποία έχει άπιστο άνδρα, και αυτός συγκατατίθεται να κατοικεί μαζί της, να μην εγκαταλείπει τον άνδρα της. Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας, και έχει αγιαστεί η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα». Ποιος είναι λοιπόν ο τρόπος της οικονομίας σε αυτά; Και για ποιον λόγο παλιά μεν ο νόμος φοβόταν τη συναναστροφή με τους ετερόφρονες, ενώ τώρα πια όχι;

Δʹ. Ακούγοντας αυτά, σας παρακαλώ, ας διακονούμε τους αγίους. Διότι κάθε πιστός είναι άγιος, εφόσον είναι πιστός· ακόμη και αν κάποιος είναι κοσμικός, είναι άγιος. Διότι, λέγει, έχει αγιασθεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας του, και η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα της. Πρόσεξε πώς η πίστη επιτελεί τον αγιασμό. Εάν, λοιπόν, δούμε κάποιον κοσμικό σε δύσκολη περίσταση, ας του απλώσουμε το χέρι· ας μην δείχνουμε προθυμία μόνο προς εκείνους που εγκαταβιώνουν στα όρη· διότι εκείνοι μεν είναι άγιοι και κατά τον βίο και κατά την πίστη, αλλά άγιοι είναι και αυτοί κατά την πίστη, και πολλοί μάλιστα και κατά τον βίο. Ας μην συμβαίνει να εισερχόμαστε στη φυλακή μόνον εάν δούμε μοναχό, ενώ εάν δούμε κοσμικό, να μην εισερχόμαστε· άγιος είναι και αυτός, και αδελφός. Τι γίνεται, λοιπόν, θα πει κάποιος, εάν είναι ακάθαρτος και μιαρός; Άκουσε τον Χριστό που λέγει: «Μην κρίνετε, ίνα μη κριθήτε».

Έπειτα, για να μη φοβάται η γυναίκα ότι καθίσταται ακάθαρτη εξαιτίας της ενώσεως, λέει: «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας, και έχει αγιαστεί η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα». Και μολονότι, εφόσον εκείνος που ενώνεται με την πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της, είναι ολοφάνερο ότι και εκείνη που ενώνεται με τον ειδωλολάτρη είναι ένα σώμα μαζί του· είναι μεν ένα σώμα, αλλά δεν καθίσταται ακάθαρτη, αλλά η καθαρότητα της γυναίκας νικά την ακαθαρσία του άνδρα, και η καθαρότητα του πιστού άνδρα πάλι νικά την ακαθαρσία της άπιστης γυναίκας.

Πάλι, στη μεν πρώτη περίπτωση, μετά την πορνεία ο άνδρας δεν είναι πλέον σύζυγος· εδώ όμως, ακόμη κι αν η γυναίκα είναι ειδωλολάτρισσα, το συζυγικό δικαίωμα του άνδρα δεν χάνεται. Και δεν επιτρέπει απλώς τη συνοίκηση με τον άπιστο, αλλά με εκείνον που το επιθυμεί· γι' αυτό και είπε: «Και αυτός συγκατατίθεται να συζεί μαζί της». Διότι ποια είναι, πες μου, η βλάβη, όταν τα της ευσέβειας παραμένουν ακέραια και υπάρχουν χρηστές ελπίδες για τον άπιστο, να παραμένουν ενωμένοι αυτοί που έχουν ήδη συζευχθεί, και να μην εισάγονται αφορμές για περιττές συγκρούσεις; Επειδή τώρα δεν κάνει λόγο για εκείνους που δεν έχουν ακόμη έλθει σε γάμου κοινωνία, αλλά για εκείνους που έχουν ήδη έλθει. Διότι δεν είπε: «Εάν κάποιος θέλει να λάβει άπιστη», αλλά: «Εάν κάποιος έχει άπιστη γυναίκα»· δηλαδή, εάν κάποιος μετά το να νυμφευθεί ή να υπανδρευθεί δέχθηκε το κήρυγμα της ευσέβειας, και έπειτα το έτερο μέρος παρέμεινε στην απιστία, συγκατατίθεται όμως να συζούν, ας μη διαλύεται ο δεσμός· «διότι έχει αγιασθεί», λέει, «ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας».

Τόσο μεγάλη είναι η περίσσεια της δικής σου καθαρότητας. Τι λοιπόν; Είναι άγιος ο ειδωλολάτρης; Σε καμία περίπτωση· διότι δεν είπε: «Είναι άγιος», αλλά: «Έχει αγιαστεί μέσω της γυναίκας». Και το είπε αυτό, όχι για να δείξει ότι εκείνος είναι άγιος, αλλά για να αποβάλει εντελώς τον φόβο της γυναίκας, και να οδηγήσει εκείνον στην επιθυμία της αλήθειας. Διότι η ακαθαρσία δεν αφορά τα σώματα, μεταξύ των οποίων υπάρχει η συζυγική κοινωνία, αλλά την προαίρεση και τους λογισμούς. Έπειτα παραθέτει και την απόδειξη· διότι εάν, παραμένοντας ακάθαρτη, γεννάς, και εφόσον το παιδί δεν προέρχεται μόνο από εσένα, τότε το παιδί θα ήταν ακάθαρτο ή κατά το ήμισυ καθαρό· τώρα όμως δεν είναι ακάθαρτο.

Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Επειδή τα τέκνα σας είναι ακάθαρτα· τώρα όμως είναι άγια»· δηλαδή, δεν είναι ακάθαρτα. Αυτός δε τα ονόμασε άγια, αποβάλλοντας πάλι με την υπερβολή της λέξεως τον φόβο μιας τέτοιας υποψίας. «Εάν δε ο άπιστος χωρίζεται, ας χωρισθεί». Διότι εδώ η πράξη δεν αποτελεί πλέον πορνεία. Τι σημαίνει όμως, «Εάν δε ο άπιστος χωρίζεται»; Για παράδειγμα, εάν σε προστάζει να θυσιάσεις και να συμμετάσχεις μαζί του στην ασέβεια χάριν του γάμου, ειδάλλως να αποχωρήσεις, είναι προτιμότερο να διαλυθεί ο γάμος, παρά η ευσέβεια. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Δεν έχει υποδουλωθεί ο αδελφός ή η αδελφή σε τέτοιες περιπτώσεις». Εάν καθημερινά διαπληκτίζεται και προκαλεί πολέμους για τον λόγο αυτόν, λέγει, είναι καλύτερο να απαλλαγείς. Διότι αυτό υπονοεί, λέγοντας: «Ο Θεός όμως μας έχει καλέσει εν ειρήνη».

Σχετικά όμως με την πόρνη δεν ισχύει το ίδιο· αλλά τι; «Εάν κάποιος αποπέμψει τη γυναίκα του εκτός λόγου πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί». Διότι, εάν η σαρκική συνεύρεση δημιουργεί ένα σώμα, είναι ανάγκη αυτός που συνευρίσκεται με πόρνη να γίνεται ένα σώμα μαζί της. Πώς, λοιπόν, θα τον δεχθεί η σεμνή σύζυγος, εφόσον η ίδια είναι μέλος του Χριστού; Ή πώς θα ενώσει με τον εαυτό της το μέλος της πόρνης; Και πρόσεξε τη μεγάλη διαφορά: Εκείνη που συζεί με άπιστο, δεν είναι ακάθαρτη («Διότι έχει αγιασθεί», λέει, «ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας του»)· στην περίπτωση όμως της πόρνης δεν ισχύει το ίδιο· αλλά τι λέει; «Να πάρω, λοιπόν, τα μέλη του Χριστού και να τα κάνω μέλη πόρνης;» Διότι στην πρώτη περίπτωση ο αγιασμός παραμένει, έστω και αν ο άπιστος συζεί μαζί της, και δεν απομακρύνεται· εδώ όμως αναχωρεί. Διότι είναι φοβερό πράγμα η πορνεία, φοβερό, και προξενεί αιώνια κόλαση. Αλλά και εδώ, στον παρόντα βίο, επισύρει αμέτρητα κακά.

«Και αν κάποια γυναίκα έχει άνδρα άπιστο, και αυτός συγκατατίθεται να συζεί μαζί της, ας μην τον εγκαταλείπει.» Αυτόν που πριν από τη χάρη έχει άπιστη γυναίκα, δεν τον προστάζει να την εγκαταλείψει μετά τη χάρη· αυτόν όμως που έχει ήδη δεχθεί τη χάρη, τον εμποδίζει να λάβει άπιστη γυναίκα. «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας, και έχει αγιαστεί η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα».

«Διότι ειδάλλως τα τέκνα σας θα ήσαν ακάθαρτα, ενώ τώρα είναι άγια.» Για να μη φοβάται η γυναίκα ότι καθίσταται ακάθαρτη εξαιτίας της συζυγικής ενώσεως, λέγει το εξής: διότι αποτελούν μεν ένα σώμα, αλλά δεν καθίσταται ακάθαρτο. Επειδή η καθαρότητα της γυναίκας νικά την ακαθαρσία του άνδρα, και η καθαρότητα του άνδρα νικά την ακαθαρσία της άπιστης γυναίκας. «Εάν όμως ο άπιστος χωρίζεται, ας χωριστεί. Ο αδελφός ή η αδελφή δεν έχουν υποδουλωθεί σε τέτοιες περιπτώσεις.» Δηλαδή, εάν σε προστάζει να θυσιάσεις στα είδωλα και να γίνεις συμμέτοχος στην ασέβειά του χάριν του γάμου ή αλλιώς να φύγεις, είναι προτιμότερο να διαλυθεί ο γάμος παρά η ευσέβεια. «Ο Θεός όμως σας έχει καλέσει εν ειρήνη.»

ΚΑΝΟΝΑΣ ΟΒ'. Δεν επιτρέπεται σε ορθόδοξο άνδρα να συνάπτει γάμο με αιρετική γυναίκα, ούτε βέβαια ορθόδοξη γυναίκα να συζεύγνυται με αιρετικό άνδρα, αλλά αν τυχόν διαπιστωθεί ότι γίνεται κάτι τέτοιο από οποιονδήποτε, ο γάμος να θεωρείται άκυρος και η άθεσμη συμβίωση να διαλύεται. Διότι δεν πρέπει να αναμειγνύονται τα ασυμβίβαστα, ούτε να συμπλέκεται ο λύκος με το πρόβατο, και η μερίδα του Χριστού με τον κλήρο των αμαρτωλών. Εάν κάποιος παραβεί αυτά που ορίσαμε, να αφορίζεται. Εάν όμως κάποιοι, ενώ βρίσκονταν ακόμη στην απιστία και δεν είχαν ακόμη συγκαταλεχθεί στο ποίμνιο των ορθοδόξων, ενώθηκαν μεταξύ τους με νόμιμο γάμο, και έπειτα ο ένας, επιλέγοντας το καλό, προσέδραμε στο φως της αλήθειας, ενώ ο άλλος συγκρατούμενος από τον δεσμό της πλάνης δεν επέλεξε να ατενίσει τις θείες ακτίνες (συμφωνεί όμως η άπιστη να συζεί με τον πιστό, ή το αντίστροφο ο άπιστος με την πιστή), να μην χωρίζονται, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο: «διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας μέσω της γυναίκας, και έχει αγιαστεί η άπιστη γυναίκα μέσω του άνδρα».

Η επαγωγή δείχνει ότι η έννοια του ρητού που προηγείται αυτής είναι η εξής: «αμαρτάνει στο ίδιο του το σώμα», δηλαδή: στο ίδιο το σώμα του Δεσπότη, λέει, διότι και προσθέτει: «ή δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος;» και πάλι: «και δεν ανήκετε στον εαυτό σας», και λίγο νωρίτερα: «δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι μέλη του Χριστού;» και πάλι: «παίρνοντας λοιπόν τα μέλη του Χριστού». Ώστε αυτός που πορνεύει αμαρτάνει στα ίδια τα μέλη του Χριστού και στο σώμα Του. Τι λοιπόν, λέει, όσοι διαπράττουν άλλες αμαρτίες, σύμφωνα με αυτήν τη λογική, δεν αμαρτάνουν και αυτοί εναντίον του σώματος του Χριστού; Και απαντάμε ότι δεν συμβαίνει έτσι. Διότι, αν και ο κλέφτης ή ο φονιάς διαπράττει την αμαρτία μέσω κάποιου μέλους, δεν διαπράττει όμως την αμαρτία εις βάρος του δικού του μέλους, αλλά εκτός αυτού και κακουργεί εναντίον κάποιου άλλου. Ενώ εκείνος που πορνεύει, διαπράττει το κακό και μέσω των μελών του όπως εκείνοι, αλλά προκαλεί τη βλάβη και την αδικία στα ίδια του τα μέλη και σε ολόκληρο το σώμα του. 1 Κορ. 7,12—14 «Αν κάποιος έχει γυναίκα άπιστη». Για να μη διαλυθούν οι γάμοι και τελικά θεωρηθεί από τους πολλούς ότι η ευσέβεια είναι αιτία σύγχυσης, ταραχής και ανατροπής των οικογενειών, για τον λόγο αυτόν εμποδίζει να χωρίζουν εκείνοι που ήδη βρέθηκαν να συζούν με άπιστους. «Διότι έχει αγιαστεί ο άπιστος άνδρας». Και μόνο αυτό το γεγονός, ότι ο άπιστος ανέχεται και δεν απομακρύνεται από τη συγκατοίκηση με τον πιστό, βρίσκεται κοντά στο να στραφεί προς την ευσέβεια.