Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:2

Και βέβαια ο μακάριος Παύλος γράφει λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ας έχει ο καθένας τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, όχι ως προσταγή. Διότι θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως και εγώ. Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς.» Βλέπεις πώς μας υπέδειξε σαν βουνό την υπέρτατη υπεροχή της εγκράτειας, λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα»· αλλά μας επέτρεψε να καταλύσουμε στη Σηγώρ, δηλαδή στον τρόπο ζωής που υπολείπεται του τελείου, εννοώντας το να επιτρέπεται να σμίγει κανείς μόνο με τη δική του γυναίκα; Και για την πολύ αγαθή γη, ο Σωτήρας έλεγε ότι θα αποδώσει καρπούς, η μία εκατό, η άλλη εξήντα και η άλλη τριάντα. Μοίρασε επίσης και το τάλαντο, όχι με ίσο μέτρο, αλλά στον ένα πέντε, στον άλλο δύο και στον άλλο ένα· δείχνοντας μέσα από αυτά, νομίζω, την άνιση δύναμη των έξεων, και διανέμοντας στον καθένα ανάλογα με την ικανότητα και τη διάθεση που θα είχε. Διότι, όπως είπαμε προηγουμένως, «Ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς». ΠΑΛΛ. Σωστά τα λες. ΚΥΡ. Επιτρέπει, λοιπόν, ο μακάριος άγγελος να καταλύσει στη Σηγώρ. «Ιδού, λοιπόν,» λέει, «τίμησα το πρόσωπό σου και ως προς αυτόν τον λόγο, ώστε να μην καταστρέψω την πόλη για την οποία μίλησες. Σπεύσε λοιπόν να σωθείς εκεί.» Έπειτα λέει ότι, «Ο ήλιος ανέτειλε πάνω στη γη, και ο Λωτ εισήλθε στη Σηγώρ.»

Και ούτε τους κοσμικούς εμπόδισε να παντρεύονται νόμιμα, ούτε τους αποτακτικούς απέτρεψε από την εγκράτεια, λέγοντας: ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς. Διότι στους κοσμικούς το επιτρέπει, λέγοντας: εξαιτίας των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα. Και πάλι: τίμιος είναι ο γάμος σε όλα, ενώ τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός. Στους αποτακτικούς, όμως, συνέστησε την εγκράτεια, λέγοντας: καθένας που αγωνίζεται, εγκρατεύεται στα πάντα.

Ένα μόνο ήρθε να κατορθώσει, να κηρύξει την εγκράτεια στον κόσμο και να συγκεντρώσει για τον εαυτό του αγνεία και εγκράτεια· και ότι χωρίς αυτό δεν μπορεί κανείς να ζήσει. 2. Τα δε επιχειρήματα για αυτά τα αντλεί από παντού, όπως όταν λέει «επιζητείτε τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Θεό». Εάν δε του πουν: πώς ο απόστολος είπε «τίμιος ο γάμος και η κοίτη αμίαντη, ενώ τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός», *και αμέσως προσθέτει πάλι λέγοντας*, και προχωρώντας λίγο πιο κάτω λέει ότι «η άγαμη, όπως και η παρθένος, μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο· ενώ η παντρεμένη μεριμνά πώς να αρέσει στον άνδρα της, και είναι διχασμένη». Εάν λοιπόν υπάρχει μερισμός, πώς είναι δυνατόν, εκεί όπου υπάρχει μερισμός, να υπάρξει κοινωνία για το ίδιο πράγμα; Και αν δεν είναι αρεστή στον Θεό, αλλά στον άνδρα, πώς μπορεί να αποκτήσει την κληρονομιά κοντά στον Θεό; «Διότι εξαιτίας των πορνειών ο καθένας ας έχει την δική του γυναίκα», λέει ο απόστολος, όχι επειδή επαινεί, ισχυρίζεται, τον γάμο μετά την Έλευση [του Χριστού], αλλά συγκαταβαίνοντας, ώστε να μην πέσουν σε περιττό όλεθρο. «Διότι υπάρχουν ευνούχοι οι οποίοι ευνόχισαν τον εαυτό τους για τη βασιλεία των ουρανών», και «θέλω, λέει, όλοι να είναι όπως ο εαυτός μου», και «παρομοιάστηκε η βασιλεία των ουρανών με δέκα παρθένους, πέντε μωρές και πέντε φρόνιμες»· φρόνιμες παρθένοι, μωρές παρθένοι, αλλά πάντως παρθένοι, παρομοιάζονται με τη βασιλεία των ουρανών, και δεν είπε έγγαμες.

Διότι αυτά που επινοήθηκαν προς βλάβη δεν μας ωφελούν· εμείς πρέπει να σκεπτόμαστε πιο σεμνά, για να μην αποκτήσουμε υπεροψία, διχόνοια ή φλυαρία. Διότι για κάθε αργό λόγο θα δώσουμε λόγο, σύμφωνα με τα γεγραμμένα· γι' αυτό ας μεριμνήσουμε για τους εαυτούς μας, ας εξετάσουμε τα δικά μας, ας μην επιρρίπτουμε τα δικά μας στους αγίους και ας μην κρίνουμε τα των αγίων με βάση τον εαυτό μας. 22. Διότι οπωσδήποτε, μερικοί που παρασύρονται και ρέπουν προς το λαγνότερο, έχοντας μέσα τους φθοροποιές υποψίες, επιθυμούν να μολύνουν ακόμη και τους αγίους, ως εύλογη δικαιολογία της δικής τους κακής και ασθενούς νοοτροπίας· προς αυτούς λέγει ο Απόστολος: «Θα ήθελα όλοι να είναι όπως και εγώ». Αλλά το «όπως εγώ» πώς άραγε το λέγει, παρά ως προς την αγνεία; «Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Παραλείφθηκε όμως η αντωνυμία. Διότι μίλησε ελεγκτικά και με σκοπό τη διόρθωση. Επειδή θα μπορούσε να πει: εξαιτίας των πορνειών σας. Αφαίρεσε λοιπόν το «σας», για να μη φανεί ότι το είπε αυτό προς προσβολή ορισμένων. Λέχθηκε δε για την κατάκριση κάποιων που δεν ήθελαν να αφοσιωθούν στον Θεό, αφού ζήσουν σύμφωνα με τον νόμο και γνωρίσουν εύλογα το σκεύος τους προς τεκνοποιία, όπως ακριβώς και οι παλαιοί πατέρες μας μεταχειρίστηκαν αυτόν τον τρόπο· όπως και κάπου βρήκαμε να λέει η Γραφή: «Και η Ρεβέκκα, έχοντας κοίτη από έναν».

ΟΜΙΛΙΑ ΙΘ΄. Σχετικά δε με όσα μου γράψατε: είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Όμως, εξαιτίας των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Α΄. Αφού διόρθωσε τα τρία πιο σοβαρά εγκλήματα, πρώτον τον διχασμό της Εκκλησίας, δεύτερον την περίπτωση εκείνου που πόρνευσε, και τρίτον εκείνη του πλεονέκτη, χρησιμοποιεί πλέον ηπιότερο λόγο. Και ενδιάμεσα τοποθετεί την παραίνεση και τη συμβουλή περί του γάμου και της παρθενίας, αναπαύοντας τον ακροατή από τα πιο βαριά ζητήματα. Στη δεύτερη Επιστολή, όμως, κάνει το αντίθετο: αρχίζει μεν από τα ηπιότερα, καταλήγει δε στα πιο δυσάρεστα. Και εδώ, επίσης, αφού ολοκλήρωσε τον λόγο περί της παρθενίας, προχωρά πάλι στα πιο επικριτικά, χωρίς να τα τοποθετεί όλα διαδοχικά, αλλά ποικίλλοντας τον λόγο του και στη μία και στην άλλη περίπτωση, όπως το απαιτούσε η περίσταση και η ανάγκη των θεμάτων που εξετάζονταν. Γι' αυτό λέει: «Σχετικά δε με όσα μου γράψατε». Διότι του έγραψαν, ρωτώντας αν πρέπει να απέχουν από τις γυναίκες ή όχι. Και απαντώντας γραπτώς σε αυτά και νομοθετώντας περί του γάμου, εισάγει και τον λόγο περί της παρθενίας: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Διότι, εάν μεν αναζητάς το καλό και το εξαιρετικά ανώτερο, λέει, είναι καλύτερο να μην έχεις καμία απολύτως συνάφεια με γυναίκα. Εάν όμως αναζητάς την ασφάλεια και αυτό που βοηθά την αδυναμία σου, έλα σε κοινωνία γάμου. Επειδή όμως ήταν αναμενόμενο, αυτό που συμβαίνει και τώρα, δηλαδή ο άνδρας να επιθυμεί τη συνεύρεση, ενώ η γυναίκα πλέον όχι, ή και το αντίθετο, δες πώς πραγματεύεται το ζήτημα και για τους δύο.

Και κάποιοι μεν ισχυρίζονται ότι αυτός ο λόγος του έχει απευθυνθεί προς τους ιερείς· εγώ όμως, κρίνοντας από τα όσα ακολουθούν, δεν θα έλεγα ότι συμβαίνει αυτό· διότι διαφορετικά δεν θα διατύπωνε την προτροπή με καθολικό τρόπο. Εάν δε έγραφε αυτά μόνο για τους ιερείς, θα έλεγε: «Είναι καλό για τον διδάσκαλο να μην αγγίζει γυναίκα»· τώρα όμως το έχει θέσει καθολικά, λέγοντας, «Είναι καλό για τον άνθρωπο», και όχι μόνο για τον ιερέα· και πάλι: «Έχεις λυθεί από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα». Δεν είπε, «Εσύ ο ιερέας και ο διδάσκαλος», αλλά χωρίς να θέτει περιορισμούς· και ολόκληρος ο λόγος προχωρά κατ' αυτόν τον τρόπο. Λέγοντας δε, «Εξαιτίας των πορνειών ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα», με την ίδια την αιτία της παραχώρησης οδήγησε στην εγκράτεια. «Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη τιμή· ομοίως και η γυναίκα στον άνδρα». Και ποια είναι η οφειλόμενη τιμή; Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά είναι συγχρόνως δούλη και δέσποινα του άνδρα της. Και εάν απομακρυνθείς από την πρέπουσα υποταγή, προσκρούεις στον Θεό· εάν όμως θέλεις να απέχεις, αυτό ας γίνεται όταν το επιτρέπει ο άνδρας, έστω κι αν αυτό συμβαίνει για μικρό χρονικό διάστημα.

ΣΤΟ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΡΗΤΟ: Εξαιτίας όμως των πορνειών ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα. Α΄. Προς τις πηγές του μέλιτος επιθυμώ και σήμερα να σας οδηγήσω, ενός μέλιτος που ποτέ δεν προκαλεί κορεσμό. Διότι τέτοια είναι η φύση των λόγων του Παύλου, και όλοι όσοι γεμίζουν τις καρδιές τους από αυτές τις πηγές, ομιλούν διά του Αγίου Πνεύματος· μάλλον δε, η τέρψη των θείων λογίων επισκιάζει κάθε ιδιότητα του μέλιτος. Και δηλώνοντας αυτό ο Προφήτης έλεγε: «Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγιά σου, περισσότερο από το μέλι στο στόμα μου».

βʹ. Στις κοσμικές συγκεντρώσεις λοιπόν, ακόμη και αν ειπωθεί κάποτε κάτι καλό, ανάμεσα στα πολλά φαύλα, με δυσκολία οι πολλοί αρθρώνουν έναν υγιή λόγο. Στις θείες Γραφές, αντίθετα, συμβαίνει εντελώς το αντίθετο: κανέναν κακό λόγο δεν πρόκειται να ακούσεις ποτέ, αλλά όλοι είναι γεμάτοι από σωτηρία και πολλή φιλοσοφία. Τέτοια είναι άλλωστε και όσα αναγνώστηκαν σε εμάς σήμερα. Και ποια είναι αυτά; «Σχετικά με αυτά για τα οποία μου γράψατε», λέει, «είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα. Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμιά τον δικό της άνδρα». Ο Παύλος νομοθετεί περί των γάμων και δεν αισχύνεται, ούτε κοκκινίζει. Και πολύ εύλογα. Διότι, εάν ο Δεσπότης του τίμησε τον γάμο και δεν αισχύνθηκε, αλλά και με την παρουσία Του και με το δώρο Του στόλισε το γεγονός (διότι προσέφερε στον γάμο δώρα ανώτερα από όλα, μεταβάλλοντας τη φύση του ύδατος σε οίνο), πώς ο δούλος θα κοκκίνιζε νομοθετώντας για τον γάμο; Διότι ο γάμος δεν είναι κακό πράγμα, αλλά κακό είναι η μοιχεία, κακό η πορνεία· και ο γάμος είναι φάρμακο αναιρετικό της πορνείας. Ας μην τον ατιμάζουμε λοιπόν με διαβολικές πομπές· αλλά, ό,τι ακριβώς έκαναν εκείνοι στην Κανά της Γαλιλαίας, ας κάνουν και όσοι σήμερα λαμβάνουν συζύγους: ας έχουν τον Χριστό στο μέσον τους. Και πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό; λέει. Μέσω των ίδιων των ιερέων. Διότι, όπως λέει, «όποιος δέχεται εσάς, δέχεται εμένα».

Διότι πολλές φορές, από την ίδια κιόλας ημέρα, η πόρνη παίρνοντας αιχμάλωτο τον νυμφίο από τους φίλους έφυγε, και έσβησε τον έρωτα προς τη νύφη, και υπέσκαψε την εύνοια, και κατέστρεψε την αγάπη πριν καν αυτή ανάψει, και έσπειρε τα σπέρματα της μοιχείας. Αυτά θα έπρεπε να φοβούνται οι πατέρες, αν μη τι άλλο, και να απαγορεύουν την παρουσία των μίμων και των χορευτών στους γάμους. Διότι ο γάμος δεν έχει θεσπιστεί για να ασελγούμε, ούτε για να πορνεύουμε, αλλά για να σωφρονούμε. Άκουσε λοιπόν τον Παύλο που λέει: «Εξαιτίας όμως των πορνειών ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα». Διότι αυτοί είναι οι δύο λόγοι για τους οποίους έχει θεσπιστεί ο γάμος: για να σωφρονούμε και για να τεκνοποιούμε ως πατέρες· μεταξύ αυτών των δύο όμως, πρωταρχική αιτία είναι η σωφροσύνη.

Διότι, αφού είπε, «Και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα», πρόσθεσε: «Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια». Τι άραγε θέλοντας να δηλώσει το είπε αυτό; Μήπως για να της εξασφαλίζει τις χρηματικές προσόδους; Για να διατηρεί ακέραιη την προίκα; Για να παρέχει πολυτελή ενδύματα; Για να προσφέρει πλουσιότερο τραπέζι, για να εξασφαλίζει λαμπρές εμφανίσεις; Για να προσφέρει μεγάλη περιποίηση από υπηρέτες; Τι λες; Ποιο είδος εύνοιας ζητάς; Διότι βεβαίως και όλα αυτά αποτελούν δείγματα εύνοιας. Δεν λέω τίποτε τέτοιο, λέει, αλλά εννοώ τη σωφροσύνη και τη σεμνότητα. Το σώμα του άνδρα δεν ανήκει πλέον στον άνδρα, αλλά στη γυναίκα.

Γι' αυτό ακριβώς τα έλεγε όλα αυτά ο Παύλος: Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα· ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια, και ομοίως η γυναίκα στον άνδρα. Μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προς στιγμήν λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από τη χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι. Δηλητήριο έχει το φιλί της πόρνης, δηλητήριο λανθάνον και εγκεκρυμμένο.

Αυτά, λοιπόν, ας επαναλαμβάνουμε διαρκώς σαν επωδό και στους εαυτούς μας και στις γυναίκες μας, και έτσι ας πορευόμαστε. Γι' αυτόν τον λόγο και εγώ θα κατακλείσω τον λόγο μου με αυτά ακριβώς τα λόγια: Για να αποφεύγονται οι πορνείες, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη στοργή, ομοίως και η γυναίκα στον άνδρα. Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας· ομοίως και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το δικό του σώμα, αλλά η γυναίκα.

Να απολαμβάνεις τη γυναίκα σου. Να απολαύσω τη γυναίκα μου; Βεβαίως. Αναλογίσου τι λέγει ο μακάριος Παύλος: Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία τον δικό της άνδρα. Η γυναίκα δεν έχει εξουσία στο δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας· ομοίως δε και ο άνδρας δεν έχει εξουσία στο δικό του σώμα, αλλά η γυναίκα.

Γι' αυτό δεν ντρέπεται να λέει: «Τίμιος είναι ο γάμος για όλους, και η κλίνη αμίαντη». Διότι και ο Δεσπότης του παρευρέθηκε σε γάμο, τιμώντας τον γάμο με την παρουσία του, και πρόσφερε δώρα. Διότι μετέβαλε το νερό σε οίνο. Τρέξε, λοιπόν, όσο θέλεις· όταν όμως ατονήσεις, λάβε ως φάρμακο τη συνουσία, για να μη σας πειράξει ο Σατανάς. Ο καθένας, λοιπόν, ας έχει τη δική του γυναίκα. Διότι τρία είναι αυτά: η παρθενία, ο γάμος, η πορνεία.

Ότι παλαιότερα μεν ο γάμος είχε δύο σκοπούς, τώρα όμως έχει μόνον έναν. Δόθηκε λοιπόν ο γάμος και για την τεκνοποιία· πολύ περισσότερο όμως για να σβήσει την πύρωση της φύσεως. Και μάρτυρας είναι ο Παύλος που λέει: «Εξαιτίας όμως των πορνειών ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα», όχι εξαιτίας της τεκνοποιίας. Και πάλι παραγγέλλει να συνέρχονται, όχι για να γίνουν πατέρες πολλών παιδιών, αλλά τι; «Για να μη σας πειράζει ο σατανάς», λέει. Και προχωρώντας δεν είπε: «Εάν επιθυμούν παιδιά», αλλά τι; «Εάν δεν εγκρατεύονται, ας νυμφευθούν». Διότι στην αρχή βέβαια, όπως είπα, είχε αυτές τις δύο αιτίες· αργότερα όμως, όταν γέμισε και η γη και η θάλασσα και ολόκληρη η οικουμένη, απομένει ένας μόνο λόγος για αυτόν, η εξάλειψη της ακολασίας και της ασέλγειας.

Ότι αδικεί τα μέγιστα τον εαυτό του εκείνος που μπορεί να ζήσει εν παρθενία και παντρεύεται. Διότι εκείνον που μπορεί να πολεμά γυμνός και να νικά, αυτός που τον περιφράσσει με όπλα όχι μόνο δεν τον ωφέλησε, αλλά τον αδίκησε με τη μεγαλύτερη αδικία, στερώντας τον από τον θαυμασμό και από τα λαμπρά στεφάνια. Διότι δεν άφησε να φανεί όλη η δύναμή του, ούτε να γίνει απολύτως περιβόητο το τρόπαιό του. Στην περίπτωση όμως του γάμου, η ζημία είναι ακόμη μεγαλύτερη· διότι δεν τον στερεί μόνο από τη δόξα των πολλών ανθρώπων, αλλά και από τις ανταμοιβές που επιφυλάσσονται για τον παρθένο. Γι' αυτόν τον λόγο: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Γιατί λοιπόν επιτρέπεις να αγγίζει; «Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Φοβάμαι, λέγει, να σε ανεβάσω στο ύψος της παρθενίας, μήπως και καταπέσεις στο βάραθρο της πορνείας. Δεν έχουν γίνει ακόμη ελαφριά τα φτερά σου, ώστε να σε υψώσω προς εκείνη την κορυφή.

Θα τολμήσει, λοιπόν, ακόμη κάποιος, πες μου, να συγκρίνει τον γάμο και την ηδονή με ένα τόσο σπουδαίο πράγμα; Και πώς δεν είναι αυτό πάρα πολύ ανόητο; Έχοντας πλήρη επίγνωση όλων αυτών, ο Παύλος έλεγε: «Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Γι' αυτόν τον λόγο δίσταζε, γι' αυτό δεν τολμούσε να τους μιλήσει από την αρχή περί παρθενίας, αλλά ενδιατρίβει στα λόγια περί του γάμου, θέλοντας σιγά-σιγά να τους απομακρύνει από τον γάμο, και διατυπώνοντας με συντομία τους λόγους περί εγκράτειας, τους ανέμειξε μέσα στους πολλούς [λόγους περί γάμου], μην αφήνοντας την ακοή να πληγεί από την αυστηρότητα της προτροπής. Διότι εκείνος που συνθέτει τον λόγο του εξ ολοκλήρου με βαρύτερα νοήματα είναι φορτικός στον ακροατή και πολλές φορές αναγκάζει την ψυχή να αποσκιρτήσει, μη μπορώντας να αντέξει το βάρος των λεγομένων. Αντίθετα, εκείνος που ποικίλλει τον λόγο του και κάνει την ανάμειξη με περισσότερα από τα ευκολότερα παρά από τα δύσκολα, αφαιρεί ανεπαίσθητα τη βαρύτητα του θέματος και, αναπαύοντας τον ακροατή, έτσι τον πείθει και τον προσελκύει περισσότερο· αυτό ακριβώς, λοιπόν, έπραξε και ο μακάριος Παύλος.

Διότι, αφού είπε: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα», μεταπήδησε αμέσως στον γάμο, λέγοντας: «Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα». Και το πρώτο, αφού απλώς το μακάρισε, το άφησε· διότι λέει: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα». Για τον γάμο, όμως, και συμβουλεύει και παραγγέλλει και προσθέτει την αιτία: «Εξαιτίας των πορνειών», λέει. Και φαίνεται μεν να αιτιολογεί την παραχώρηση του γάμου. Η αλήθεια όμως είναι ότι, με συγκεκαλυμμένο τρόπο μέσα από τις αιτιολογίες περί του γάμου, εξυψώνει το εγκώμιο της εγκράτειας, χωρίς να το αποκαλύπτει φανερά με τα λόγια, αλλά αφήνοντάς το στη συνείδηση των ακροατών. Διότι, εκείνος που μαθαίνει ότι προτρέπεται να παντρευτεί, όχι επειδή ο γάμος αποτελεί την ύψιστη αρετή, αλλά επειδή ο Παύλος του καταλόγισε τόση λαγνεία ώστε να μην μπορεί να απέχει από αυτήν χωρίς τον γάμο, θα ερυθριάσει και θα ντραπεί, και θα σπεύσει γρήγορα να ασπαστεί την παρθενία και να αποκρούσει μια τέτοια εντύπωση για το πρόσωπό του.

Το να λέει κανείς για δεύτερη φορά τα ίδια πράγματα είναι χαρακτηριστικό εκείνων που μιμούνται τον Χριστό. Γι' αυτό και ο Παύλος συνεχώς επαναφέρει το ίδιο θέμα, για να οδηγήσει τους Κορινθίους σε αυτήν τη σκέψη: «Ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη στοργή, η γυναίκα δεν έχει την εξουσία του δικού της σώματος, μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, να συνέρχεστε πάλι μαζί». Διότι ούτε εκείνοι οι μακάριοι μαθητές ένιωσαν τότε αμέσως από την πρώτη κουβέντα αυτή την επίδραση, αλλά όταν τα άκουσαν αυτά για δεύτερη φορά, τότε κατανόησαν την αναγκαιότητα της εντολής. Επειδή και όταν ο Χριστός καθόταν στο όρος, μίλησε για αυτό το ζήτημα και έπειτα πάλι ύστερα από πολλά άλλα· έτσι τους εισήγαγε στον έρωτα της εγκράτειας. Με αυτόν τον τρόπο, όταν τα ίδια πράγματα λέγονται συνεχώς, έχουν μεγαλύτερη δραστικότητα.

Και εδώ, λοιπόν, ο μαθητής, μιμούμενος τον δάσκαλο, πραγματεύεται συνεχώς τα ίδια ζητήματα· και πουθενά δεν διατυπώνει την παραχώρηση απλώς, αλλά με αιτιολογία, λέγοντας «εξαιτίας των πορνειών και των σατανικών πειρασμών και της ακρασίας», και με τρόπο ανύποπτο πλέκει το εγκώμιο της παρθενίας μέσα στους λόγους του περί του γάμου.

ΣΤΟ: Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως εκείνος κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω. Πιο μακάρια όμως είναι, εάν παραμείνει έτσι. α΄. Για τον γάμο νομοθετούσε προηγουμένως σε εμάς ο μακάριος Παύλος, καθώς και για τα δικαιώματα του γάμου, γράφοντας και λέγοντας τα εξής στους Κορινθίους: «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα». Γι' αυτόν τον λόγο και εμείς αφιερώσαμε ολόκληρη την ομιλία μας σε αυτά τα λόγια.

Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Εξαιτίας όμως των πορνειών ας έχει ο καθένας τη δική του γυναίκα». Δεν είπε: «για την απαλλαγή από τη φτώχεια», ούτε «για την απόκτηση ευπορίας», αλλά τι; Για να αποφύγουμε την πορνεία, για να καταστείλουμε την επιθυμία, για να συμβιώσουμε με σωφροσύνη, για να ευαρεστήσουμε τον Θεό, αρκούμενοι στη δική μας σύζυγο. Αυτό είναι το δώρο του γάμου, αυτός ο καρπός, αυτό το κέρδος. Μην εγκαταλείπεις, λοιπόν, τα ανώτερα αγαθά για να αναζητάς τα κατώτερα· διότι ο πλούτος είναι πολύ κατώτερος της σωφροσύνης. Γι' αυτόν και μόνο τον λόγο πρέπει κανείς να λαμβάνει γυναίκα, για να αποφύγουμε την αμαρτία, για να απαλλαγούμε από κάθε είδους πορνεία. Προς αυτόν τον σκοπό πρέπει να κατευθύνεται εξολοκλήρου ο γάμος, ώστε να συμπράττει μαζί μας στην απόκτηση της σωφροσύνης. Και αυτό θα επιτευχθεί, εάν νυμφευόμαστε τέτοιες συζύγους, οι οποίες μπορούν να εισαγάγουν στη ζωή μας πολλή ευλάβεια, πολλή σωφροσύνη και πολλή επιείκεια.

Αυτό δε δεν αποτελεί μόνο εντροπή, αλλά και καταναγκασμό προς την αρετή· διότι, γιατί αποποιείσαι όσα θέλεις, λέγει; Δεν είσαι κύριος του εαυτού σου; Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Αγοραστήκατε με τίμημα». ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζʹ. «Σχετικά δε με εκείνα για τα οποία μου γράψατε». Αφού διόρθωσε τα βαρύτερα εγκλήματα, πρώτον τον διχασμό της Εκκλησίας, δεύτερον εκείνο του πόρνου, και τρίτον εκείνο του πλεονέκτη, χρησιμοποιεί πλέον ηπιότερο λόγο, και παραθέτει ενδιάμεσα προτροπή και συμβουλή σχετικά με τον γάμο και την παρθενία. «Είναι καλό για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη εύνοια· παρομοίως δε και η γυναίκα στον άνδρα. Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά ο άνδρας· παρομοίως δε και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το δικό του σώμα, αλλά η γυναίκα». Εάν μεν ζητάς το καλό, λέγει, και το εξαιρετικά ανώτερο, είναι προτιμότερο να μην έχεις καθόλου σχέση με γυναίκα. Εάν όμως ζητάς το ασφαλές και εκείνο που βοηθά την ασθένειά σου, σύναψε γάμο. «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, εκτός ίσως από κοινής συμφωνίας για ένα διάστημα, ώστε να αφοσιωθείτε στη νηστεία». Ας μην εγκρατεύεται η γυναίκα, λέγει, παρά τη θέληση του άνδρα, ούτε ο άνδρας, χωρίς να το θέλει η γυναίκα.

Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω.» «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· για την αποφυγή όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα.

Σκέψου τι λέει ο μακάριος Παύλος: Εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Η γυναίκα δεν έχει την εξουσία του δικού της σώματος, αλλά ούτε και ο άνδρας. Εάν λοιπόν σε προσκαλέσει πόρνη, αναλογίσου αυτόν τον λόγο μέσα σου και πες, ότι ο άνδρας δεν έχει την εξουσία του δικού του σώματος, αλλά η γυναίκα. Και γράψε τον λόγο αυτόν στο πρόσωπό σου και πες στην πόρνη: Γιατί με καλείς; Το σώμα δεν είναι δικό μου, αλλά της γυναίκας μου. Δεν τολμώ να προδώσω κάτι που ανήκει σε άλλην. Την προίκα της δεν τολμάς να τη μειώσεις, ούτε τα υπάρχοντά της τολμάς να τα κατασπαταλήσεις, και το σώμα της τολμάς να το μολύνεις;

Όπου όμως υπάρχει πόλεμος, εκεί και η σωφροσύνη αποκόπτεται. Ο Παύλος, ο νυμφαγωγός της οικουμένης, δεν ντρέπεται να λέει: Τίμιος είναι ο γάμος και η κοίτη αμίαντη. Διότι και ο ίδιος ο Δεσπότης του παρευρέθηκε σε γάμο, τιμώντας τον γάμο με την παρουσία Του, και προσέφερε δώρα· διότι μετέτρεψε το νερό σε οίνο. Τρέξε όσο δύνασαι· όταν όμως ατονήσεις, λάβε ως φάρμακο τη συνουσία, για να μη σας πειράξει ο Σατανάς. Ο καθένας, λοιπόν, ας έχει τη δική του γυναίκα. Διότι τρία είναι αυτά: η παρθενία, ο γάμος, η πορνεία. Η παρθενία βρίσκεται ψηλά, ο γάμος στη μέση, η πορνεία κάτω· η παρθενία έχει στέφανο, ο γάμος σύμμετρο έπαινο, η πορνεία κόλαση και τιμωρία.