Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:22

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΘΕΟΔΩΡΟ 1418. Δεν θα έπρεπε βέβαια να σου απαντήσω, όταν μου ζήτησες να ερμηνεύσω χωρίς προπαρασκευή και τεκμηρίωση το αποστολικό χωρίο, το οποίο μόλις και μετά από προπαρασκευή και εκτενή ανάπτυξη μπορεί να αποσαφηνιστεί. Επειδή όμως, υποτασσόμενος στην αγάπη, εξαναγκάστηκα να το πράξω, λέγω το εξής — δικό σου έργο θα είναι να κρίνεις αν μπορώ να συλλάβω με συντομία το δυσπρόσιτο νόημα του Αποστόλου: Αυτό που λέγει σημαίνει τούτο· κλήθηκες στην πίστη ενώ ήσουν δούλος; Μη στενοχωρείσαι ούτε να δυσανασχετείς, σαν να ζημιώνεσαι εξαιτίας αυτής της καταστάσεως. Για να καταδείξω μάλιστα ότι αυτό δεν είναι καθόλου φοβερό, σε συμβουλεύω ότι, ακόμη και αν μπορείς να γίνεις ελεύθερος, είναι προτιμότερο να παραμείνεις στη δουλεία. Διότι κατά τη λογοδοσία θα σου ζητηθεί μικρότερος απολογισμός, εφόσον δεν υπηρετείς μόνο τον ίδιο τον Χριστό, αλλά και τον κατά σάρκα κύριό σου. Πράγματι, εκείνος που κλήθηκε στην πίστη και ελευθερώθηκε από την αμαρτία, αν είναι δούλος, είναι απελεύθερος του Κυρίου· διότι ελευθερώθηκε από Αυτόν από τη δουλεία της αμαρτίας, κατόπιν υποτάχθηκε σε Αυτόν, ενώ συγχρόνως οφείλει υπηρεσία και στον κατά σάρκα κύριό του· γι’ αυτό δεν θα του ζητηθεί αυστηρή λογοδοσία.

Δεν λέει, λοιπόν, αυτό, αλλά, όπως είπα, θέλοντας να δείξει ότι δεν ωφελείται περισσότερο εκείνος που γίνεται ελεύθερος, λέει: Ακόμη και αν έχεις τη δυνατότητα να ελευθερωθείς, προτίμησε να παραμείνεις δούλος. Έπειτα προσθέτει και την αιτία: Διότι ο δούλος που κλήθηκε από τον Κύριο, είναι απελεύθερος του Κυρίου· παρομοίως και ο ελεύθερος που κλήθηκε, είναι δούλος του Χριστού. Διότι στα κατά Χριστόν, λέει, και οι δύο είναι ίσοι· διότι με τον ίδιο τρόπο και εσύ είσαι δούλος του Χριστού, με τον ίδιο τρόπο και ο αφέντης σου. Πώς λοιπόν ο δούλος είναι απελεύθερος; Επειδή σε ελευθέρωσε όχι μόνο από την αμαρτία, αλλά και από την εξωτερική δουλεία, παρόλο που παραμένεις δούλος. Διότι δεν αφήνει τον δούλο να είναι δούλος, ούτε άνθρωπος που παραμένει σε δουλεία· διότι αυτό είναι το θαυμαστό. Και πώς είναι ελεύθερος ο δούλος, ενώ παραμένει δούλος; Όταν είναι απαλλαγμένος από τα πάθη και από τα νοσήματα της ψυχής, όταν περιφρονεί τα χρήματα και την οργή και τα άλλα παρόμοια πάθη. Αγοραστήκατε με τίμημα, μη γίνεστε δούλοι ανθρώπων. Αυτός ο λόγος δεν απευθύνεται μόνο προς τους υπηρέτες, αλλά και προς τους ελεύθερους. Διότι είναι δυνατόν κάποιος που είναι δούλος να μην είναι δούλος, και κάποιος που είναι ελεύθερος να είναι δούλος. Και πώς, ενώ είναι δούλος, δεν είναι δούλος; Όταν κάνει τα πάντα για τον Θεό, όταν δεν υποκρίνεται ούτε πράττει κάτι από οφθαλμοδουλεία προς τους ανθρώπους· δηλαδή, το να υπηρετείς τους ανθρώπους ως δούλος και όμως να είσαι ελεύθερος. Ή πώς πάλι, ενώ κάποιος είναι ελεύθερος, γίνεται δούλος;

«Αλλ' αν μπορείς και ελεύθερος να γίνεις, μάλλον κάνε χρήση της». Δηλαδή, μάλλον να παραμείνεις δούλος. Και για ποιον λόγο άραγε προστάζει εκείνον που μπορεί να ελευθερωθεί, να παραμείνει δούλος; Επειδή θέλει να δείξει ότι η δουλεία δεν βλάπτει σε τίποτα, αλλά αντίθετα ωφελεί. «Διότι ο δούλος που κλήθηκε από τον Κύριο, είναι απελεύθερος του Κυρίου. Ομοίως και ο ελεύθερος που κλήθηκε, είναι δούλος του Χριστού». Δες πώς προσέφερε παρηγοριά για την κατάσταση της δουλείας: λέγοντας αφενός ότι αυτός που καλείται ως δούλος, είναι απελεύθερος του Χριστού, και αφετέρου ότι αυτός που καλείται ως ελεύθερος, είναι δούλος του Χριστού.

Ας μην είναι κανείς κεφαλή, ενώ μετά βίας τυγχάνει να είναι χέρι, ή πόδι, ή κάτι άλλο από τα πιο ευτελή μέλη του σώματος. Ο καθένας στην τάξη στην οποία κλήθηκε, αδελφοί, σε αυτήν ας παραμένει. Σε εσάς ομιλώ προπάντων, σε όσους ανήκετε στο ιερό βήμα, να είστε οφθαλμός που δεν είναι γεμάτος σκοτάδι, και να μην εμφανιζόμαστε ως πρωτοστάτες του κακού.

«Η περιτομή δεν είναι τίποτα.» Ούτε η περιτομή, λέει, μπορεί από μόνη της να ωφελήσει κάποιον, ούτε η ακροβυστία. Η ωφέλεια όμως προέρχεται από την τήρηση της εντολής, ομοίως και για την περιτομή και για την ακροβυστία. Διότι από τις ανθρώπινες πράξεις, άλλες είναι από μόνες τους χρήσιμες, ακόμη κι αν δεν συνδέονται με θεία εντολή, όπως η δικαιοσύνη και τα παρόμοια, και άλλες μόνο εξαιτίας της εντολής, όπως τα περισσότερα από τα παραγγέλματα του νόμου. 1 Κορ. 7,21-22 Για να μη θεωρηθεί από τους δούλους ότι η δουλεία αποτελεί εμπόδιο για την ευσέβεια, λέει ρητώς ότι αυτό απέχει τόσο πολύ από το να είναι εμπόδιο, ώστε δεν χρειάζεται καν να ανησυχούν γι' αυτό. «Να μη σε απασχολεί», λέει. «Αλλά και αν μπορείς» με κάποια σπουδή και επιμέλεια να γίνεις ελεύθερος, άφησέ το και «προτίμησε μάλλον να κάνεις χρήση» της δουλείας. Ούτε και έτσι υστερείς σε τίποτα από τον αφέντη σου. Διότι είσαι «απελεύθερος» του κοινού Κυρίου όπως ακριβώς κι εκείνος· δηλαδή, είσαι δούλος του κοινού Κυρίου, όπως κι εκείνος, και πάλι απελεύθερος, όπως κι εκείνος. Τι σε νοιάζει, λοιπόν, για τη σωματική δουλεία, η οποία ούτε σε μειώνει, ούτε προσθέτει κάτι περισσότερο σε εκείνον που υπηρετείται, και δεν βλάπτει κανέναν από τους δύο ως προς το να επιτύχουν τα ίδια πνευματικά αγαθά; 1 Κορ. 7,25-28 «Ως ελεημένος από τον Κύριο» ώστε να είμαι αξιόπιστος στο να σας νουθετώ και να σας διδάσκω τα ωφέλιμα.

«Μη μεριμνάτε για τίποτα· αλλά σε κάθε περίπτωση, με την προσευχή και τη δέηση, μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται τα αιτήματά σας προς τον Θεό.» Επομένως, ας μην αμελούμε, αλλά ας είμαστε δυνατοί και ας αγωνιζόμαστε με ανδρεία στο έργο στο οποίο μας έχει καλέσει ο Θεός. Διότι Αυτός είναι που μας κάλεσε από τον κοινωνικό βίο στο μοναχικό σχήμα· Αυτός είναι που μας έντυσε με «ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης»· Αυτός «μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα.» «Στην ελευθερία, λοιπόν, με την οποία μας ελευθέρωσε ο Χριστός, ας στεκόμαστε σταθεροί, και ας μην υποταχθούμε πάλι σε ζυγό δουλείας», ας μην γίνουμε πάλι υποτελείς στα πάθη. Ένας αργυρώνητος δούλος, αφού ελευθερωθεί, ποτέ δεν θα επέλεγε να υποδουλωθεί ξανά, αλλά απομακρυνόμενος μακριά από τη δουλεία χαίρεται, επειδή αξιώθηκε να λυτρωθεί από τη δουλική τυραννία. Αν και η δουλεία δεν είναι εντελώς κακό πράγμα· διότι λέει ο Απόστολος: «Κλήθηκες ενώ ήσουν δούλος; Ας μη σε νοιάζει. Αλλά, αν μπορείς να γίνεις και ελεύθερος, προτίμησέ το καλύτερα. Διότι εκείνος που κλήθηκε εν Κυρίω ενώ ήταν δούλος, είναι απελεύθερος του Κυρίου.»

Ομοίως, και αυτός που κλήθηκε ως ελεύθερος, είναι δούλος του Χριστού.» Και όμως, αφού ελευθερώθηκε, δεν ανέχεται να βρίσκεται κάτω από τον ζυγό της δουλείας. Πολύ περισσότερο λοιπόν εμείς οφείλουμε, αφού ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία, να απέχουμε πάρα πολύ μακριά από αυτήν. Ή μήπως αγνοούμε τι μας έχει κάνει; Δεν μας εξόρισε αυτή από τον παράδεισο; Δεν μας έκανε θνητούς αντί για αθανάτους; Δεν μας εισήγαγε σε αυτόν τον γεμάτο στεναγμούς βίο; Δεν έγινε και δεν γίνεται κάθε κακό εξαιτίας της; Ας την αποφύγουμε λοιπόν ως χείριστη· ας τη μισήσουμε ως άξια μίσους. Ας αγαπήσουμε μάλλον την αρετή, καθώς μεταβάλλει τους ανθρώπους σε αγγέλους, ή μάλλον σε θεούς, σύμφωνα με το: «Εγώ είπα, είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου.» Ποια είναι δε η δύναμη της αρετής; Η αποστροφή προς τον κόσμο και η σχέση με τον Θεό· διότι, όπως λέει, «κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους· δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον Μαμμωνά»· δεν μπορείτε να είστε προσκολλημένοι και στην αρετή και στην κακία. Διότι δεν υπάρχει καμία «κοινωνία του φωτός με το σκότος.» Και οι εντολές του Κυρίου είναι ελαφρές· είναι όμως βαρύ, ή μάλλον ανέφικτο, το να επιδιώκουμε φορτικά να κατέχουμε τα αντίθετα, και να νομίζουμε ότι είμαστε προσκολλημένοι και στην αρετή και στην κακία, δηλαδή και στις σαρκικές επιθυμίες και στα πνευματικά κατορθώματα.