Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:27

Ότι δε οι περισσότεροι από εμάς τον χειροτονήσαμε μπροστά στα μάτια και τις επευφημίες όλων, μάρτυρες είμαστε πάλι εμείς που τον χειροτονήσαμε, πιο αξιόπιστοι από εκείνους που απουσίαζαν και ψεύδονται, αλλά παρόλα αυτά ο Ευσέβιος κατακρίνει την εγκατάσταση του Αθανασίου, ένας άνθρωπος που ίσως δεν έχει λάβει ποτέ καμία απολύτως κανονική θέση, και αν τυχόν την έλαβε, ο ίδιος την ακύρωσε. Στη Βηρυτό μεν βρισκόταν εξ αρχής, αλλά εγκαταλείποντας τη Βηρυτό ήλθε στη Νικομήδεια, την πρώτη μεν εγκαταλείποντας παράνομα, στη δεύτερη δε εισερχόμενος παράνομα, και τη δική του εκκλησία εγκαταλείποντας άστοργα, την ξένη δε κατέχοντας παράλογα, και παραβλέποντας τη στοργή της πρώτης εξαιτίας της επιθυμίας του για την ξένη, ενώ ούτε στη δεύτερη δεν διατήρησε τη στοργή που απέκτησε από την επιθυμία του γι' αυτήν. Ιδού γαρ, αφού αποχώρησε και από εκεί, πάλι κατέχει άλλη ξένη εκκλησία, εποφθαλμιώντας παντού τις ξένες πόλεις και νομίζοντας ότι η ευσέβεια βρίσκεται στον πλούτο και στο μέγεθος των πόλεων, και θεωρώντας ως μηδέν τον κλήρο του Θεού, στον οποίο έχει ταχθεί ο καθένας, αγνοώντας ότι «όπου δύο ή τρεις είναι συνηγμένοι στο όνομα του Κυρίου, εκεί είναι ανάμεσά τους ο Κύριος», μην ενθυμούμενος τον λόγο του αποστόλου ότι «δεν θα καυχηθώ για ξένους κόπους», και μην αναλογιζόμενος το δικό του παράγγελμα: «είσαι δεμένος με γυναίκα; μην αναζητάς λύση».

Άλλος φιλόχριστος ρώτησε τον μέγα Γέροντα εάν τον συμφέρει να εγκαταλείψει τη σύζυγό του με σκοπό να μονάσει. Απόκριση Βαρσανουφίου: Τέκνο, ας μην υπάρξει αποχωρισμός της από εσένα, διότι αθετείς την εντολή του Αποστόλου που λέει: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς λύση», επειδή εάν εκείνη αμαρτήσει και καταλήξει άσχημα, η αμαρτία βαραίνει εσένα, εκτός εάν αυτό γίνει με κοινή συμφωνία για λόγους νουθεσίας. Αλλά άφησε το ζήτημα στον Θεό, και η φιλανθρωπία Του θα ενεργήσει όπως θέλει.

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Πες μου, είναι αμαρτία το να παραβεί κανείς την εντολή του Αποστόλου ή όχι; Είναι ολοφάνερο πάντως ότι είναι αμαρτία. Εάν λοιπόν είναι αμαρτία, ο Απόστολος λέει: «Έχεις δεθεί με γυναίκα; Μη ζητάς να λύσεις τον δεσμό». Και εσύ λοιπόν πήρες για γυναίκα την εκκλησία, μη ζητήσεις να απομακρυνθείς από αυτήν, επειδή πρόκειται να πειραστείς πάρα πολύ και να μετανιώσεις γι' αυτήν την πράξη.

Θεωρώ, λοιπόν, ότι αυτό είναι καλό λόγω της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό για τον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς λύση. Είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μη ζητάς γυναίκα, και τα εξής. Ότι δεν επιτρέπεται να επιβάλλει κανείς στους άλλους ως ανάγκη εκείνα τα οποία ο ίδιος δεν κατόρθωσε.

Νομίζω δε ότι, σύμφωνα με τη φράση «υπόλειμμα του πνεύματός του», σχεδόν έχει αναμειχθεί κατά κάποιον τρόπο ο άνδρας σαρκικά και ψυχικά με εκείνη που του έχει αρμοστεί σύμφωνα με τον νόμο· και όπως έχουν γίνει ένα σώμα, έτσι κατά κάποιο τρόπο έγιναν και μία ψυχή, αφού τους συνδέει η αγάπη και τους συγκεντρώνει σε ομοψυχία ο θείος νόμος. Αποκαλεί λοιπόν τη γυναίκα «υπόλειμμα του πνεύματος» του άνδρα, και σαν μέρος της δικής του ψυχής, εξαιτίας της ενώσεως, εννοώ δηλαδή στην κατά την αγάπη ομοψυχία. Μην προχωράτε λοιπόν πέρα από το πρέπον και κατηγορείτε τον Θεό, ότι δήθεν άδικα επιπλήττει αυτούς που αποδιώχνουν από την εστία τους τη γυναίκα της νεότητάς τους, η οποία είναι κοινωνός της διαθήκης και του πνεύματος και έχει ενωθεί σαρκικά μαζί τους. Νομίζω δε εγώ ότι ο σοφότατος Παύλος, κινούμενος από αυτό, έγραψε σε όσους πίστεψαν στον Χριστό: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς διαζύγιο». Είπε δε κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Όποιος απολύσει τη γυναίκα του χωρίς να υπάρχει λόγος πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί· και όποιος παντρευτεί απολυμένη, μοιχεύει». Όταν δε οι Σαδδουκαίοι και οι φιλύποπτοι ερευνητές ρωτούσαν: «Γιατί ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσουμε διαζύγιο» και να απαλλαγούμε από τη γυναίκα; Είπε πάλι: «Επειδή ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας το πρόσταξε αυτό· από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι· διότι αυτός που τους έπλασε, τους εποίησε άρρεν και θήλυ».

Επομένως, όσον αφορά τον λόγο που έχουμε, θα βρούμε τέσσερις διαφορές, μέσω των οποίων ολόκληρη η γη θα κατορθώσει τον άριστο και αληθινά ευδόκιμο βίο. Η πρώτη, λοιπόν, είναι αυτή με την οποία συνηθίζουμε να καλούμε σε επίγνωση της αλήθειας και σε αποδοχή του θείου φωτός εκείνους που λάτρευσαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, και οι οποίοι λένε από αμάθεια στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο πατέρας μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Σε αυτούς, όμως, που έχουν ήδη πιστέψει, εύλογα θα ταίριαζαν τα άλλα τρία είδη του λόγου, επειδή ακριβώς και ο Σωτήρας δίδαξε ότι υπάρχουν τρεις διαφορές βίου και τρόπου ζωής. Διότι είπε ότι τα σπέρματα που έπεσαν στην καλή γη έκαναν καρπό, το ένα εκατό, το άλλο εξήντα και το άλλο τριάντα. Επομένως, υπάρχει για καθέναν από αυτούς ο λόγος που του ταιριάζει περισσότερο. Διότι δεν θα πράτταμε σωστά εάν εκείνους που είναι μοιρασμένοι ανάμεσα στον Θεό και τον κόσμο, επειδή έχουν ενωθεί σύμφωνα με τον νόμο σε γάμο, και εκείνους που έχουν αναλάβει τον εντελώς άριστο και ασκητικό βίο, δηλαδή αυτόν που ταιριάζει στην ιεροσύνη, προσπαθούσαμε να τους ωφελήσουμε με τους ίδιους χωρίς διάκριση λόγους, αλλά στους πρώτους θα πούμε: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς λύση. Είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα» και όσα αρμόζει στους παντρεμένους να φρονούν και να πράττουν. Στους ασκητικούς όμως και σε όσους έχουν αποφασίσει να δείξουν καρτερία θα πούμε: «Νεκρώστε τα μέλη σας τα επί της γης, την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία.»

Διότι σε όσους μεν έχουν επιλέξει τον έγγαμο βίο θα πεις: «Έχεις δεθεί με γυναίκα, μην αναζητάς λύση». Σε όσους δε ακολουθούν την παρθενία: «Είσαι ελεύθερος από γυναίκα, μην αναζητάς γυναίκα». Και σε όσους ζουν στην άσκηση: «Νεκρώστε τα μέλη σας τα επί της γης». Και σε κάθε τρόπο ζωής θα προσαρμόσεις το κατάλληλο είδος προτροπής και διδασκαλίας.

Ο απόστολος, λοιπόν, βλέποντας τη ζημία που προκαλείται από την υπερβολική αυστηρότητα, έδωσε την άδεια λέγοντας «εάν κάποιος θέλει να δώσει σε γάμο την παρθένο κόρη του», και δεν είπε «τη δική του παρθενία», διότι δεν μιλούσε για το δικό του σώμα, αλλά για τον πατέρα που προστατεύει την παρθένο. Εάν βέβαια με τη φράση «τη δική του παρθένο» εννοεί το ίδιο του το σώμα, τίποτα δεν τον εμποδίζει. Λέει, λοιπόν: «Εκείνος που παραμένει σταθερός στην απόφασή του και οφείλει να το πράξει, ας παντρευτεί, δεν αμαρτάνει. Ας παντρευτεί, με όποιον μπορεί, δεν αμαρτάνει». Και για αυτό τον λόγο λέει: «Έχεις συνδεθεί με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο. Έχεις χωρίσει από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα». Εκείνος που λέει «θέλω όλοι να είναι όπως εγώ» έλεγε επίσης «εάν δεν μπορούν να εγκρατευτούν, ας παντρευτούν». 6. Πάλι, προτρέποντας τους άγαμους έλεγε: «Λέω δε στους άγαμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς εάν μείνουν όπως κι εγώ». Πώς, λοιπόν, πάλι έλεγε «έχεις συνδεθεί με γυναίκα, μην αναζητάς διαζύγιο»; Ή πώς δεν θα βρεθεί να νομοθετεί αντίθετα προς τον ίδιο τον Κύριό του, ο οποίος λέει «όποιος δεν εγκαταλείψει πατέρα και μητέρα και αδελφούς και γυναίκα και τέκνα και θυγατέρες, δεν είναι μαθητής μου»; Και πώς εκείνος που λέει ότι πρέπει να εγκαταλείψει κανείς μία σεμνή γυναίκα και τον πατέρα, ο ίδιος πάλι λέει «τίμα τον πατέρα και τη μητέρα· διότι αυτή είναι η πρώτη εντολή που συνοδεύεται από υπόσχεση» και «εκείνο που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει»;

ΣΙΓ΄. Προς τον Σώσανδρο. Είχες βέβαια ως δεσμό τη συζυγική συνάφεια. Την έλυσε όμως ο Κύριος με τρόπο συμφέροντα και ψυχωφελή, διότι κανένα από τα έργα Του δεν στερείται οφέλους. Επειδή λοιπόν η συμβίωση συνεπάγεται κοσμική μέριμνα, και όχι θεϊκή, λύθηκες από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα, μήπως τυχόν σε δηλητηριάσει το δηλητήριο της γυναίκας, παρασύροντάς σε με γοητεία σε άλλη ηδυπαθή συνεύρεση, και διδάσκοντάς σου σαρκικές κολακείες, καθώς και ανώφελες φροντίδες και υποψίες.

Και κάποιοι μεν ισχυρίζονται ότι αυτός ο λόγος του έχει απευθυνθεί προς τους ιερείς· εγώ όμως, κρίνοντας από τα όσα ακολουθούν, δεν θα έλεγα ότι συμβαίνει αυτό· διότι διαφορετικά δεν θα διατύπωνε την προτροπή με καθολικό τρόπο. Εάν δε έγραφε αυτά μόνο για τους ιερείς, θα έλεγε: «Είναι καλό για τον διδάσκαλο να μην αγγίζει γυναίκα»· τώρα όμως το έχει θέσει καθολικά, λέγοντας, «Είναι καλό για τον άνθρωπο», και όχι μόνο για τον ιερέα· και πάλι: «Έχεις λυθεί από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα». Δεν είπε, «Εσύ ο ιερέας και ο διδάσκαλος», αλλά χωρίς να θέτει περιορισμούς· και ολόκληρος ο λόγος προχωρά κατ' αυτόν τον τρόπο. Λέγοντας δε, «Εξαιτίας των πορνειών ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα», με την ίδια την αιτία της παραχώρησης οδήγησε στην εγκράτεια. «Ο άνδρας ας αποδίδει στη γυναίκα την οφειλόμενη τιμή· ομοίως και η γυναίκα στον άνδρα». Και ποια είναι η οφειλόμενη τιμή; Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το δικό της σώμα, αλλά είναι συγχρόνως δούλη και δέσποινα του άνδρα της. Και εάν απομακρυνθείς από την πρέπουσα υποταγή, προσκρούεις στον Θεό· εάν όμως θέλεις να απέχεις, αυτό ας γίνεται όταν το επιτρέπει ο άνδρας, έστω κι αν αυτό συμβαίνει για μικρό χρονικό διάστημα.

Τι λέγει λοιπόν μετά από αυτά; «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς λύση του δεσμού. Είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μη ζητάς γυναίκα». Βλέπεις πώς κάνει συνεχώς τις μεταβάσεις και πώς, μέσα σε λίγο χώρο, αναμειγνύει σε μεγάλο βαθμό καθεμία από τις δύο προτροπές; Διότι, όπως ακριβώς στους λόγους περί του γάμου παρενέβαλε ενδιάμεσα και τους λόγους περί εγκράτειας για να παρακινήσει τον ακροατή, έτσι και εδώ παρεμβάλλει πάλι τους λόγους περί του γάμου για να τον αναπαύσει. Άρχισε από την παρθενία και, προτού πει κάτι για αυτήν, αμέσως κατέφυγε στον λόγο υπέρ του γάμου. Διότι το «Δεν έχω επιταγή» είναι έκφραση κάποιου που επιτρέπει και εισάγει τον γάμο.

Έπειτα, αφού προχώρησε στο θέμα της παρθενίας και είπε ότι «Νομίζω πως αυτό είναι καλό», επειδή είδε ότι η συνεχής επανάληψη του ονόματός της προκαλεί μεγάλη τραχύτητα στην απαλότητα της ακοής, δεν την αναφέρει συχνά. Αλλά, μολονότι ανέφερε την παρούσα ανάγκη ως ικανή αιτία για να παρηγορήσει τους κόπους που συνεπάγεται, ούτε και τότε βρήκε το θάρρος να πει πάλι τη λέξη «παρθενία», αλλά τι λέει; «Είναι καλό για τον άνθρωπο να παραμένει έτσι». Και ούτε αναλύει περαιτέρω το θέμα, αλλά έκοψε και διέκοψε τον λόγο του πριν φανεί σκληρός, και παρενέβαλε πάλι τα λόγια περί του γάμου, λέγοντας: «Έχεις δεθεί με γυναίκα; Μην επιζητείς τη λύση του δεσμού». Διότι, εάν δεν συνέβαινε αυτό και δεν ήθελε να προσφέρει εδώ αυτήν την παραμυθία, θα ήταν περιττό, ενώ συμβουλεύει υπέρ της παρθενίας, να φιλοσοφεί περί του γάμου. Έπειτα πάλι μεταβαίνει στην παρθενία, και ούτε τώρα την αποκαλεί με την κύρια ονομασία της, αλλά τι λέει; «Έχεις λυθεί από γυναίκα; Μην αναζητείς γυναίκα». Αλλά μη φοβηθείς. Δεν αποφάνθηκε οριστικά ούτε νομοθέτησε.

Αξίζει λοιπόν να εξετάσουμε και τα ίδια τα λόγια. «Έχεις δεθεί», λέει, «με γυναίκα; Μη ζητάς τη λύση του δεσμού». Αυτό δεν είναι τόσο λόγος κάποιου που συμβουλεύει, όσο κάποιου που καταδεικνύει το άπορο και αδιέξοδο του δεσμού. Για ποιον λόγο όμως δεν είπε: «Έχεις γυναίκα; Μην την εγκαταλείπεις· να συζείς μαζί της, μη χωρίσεις», αλλά ονόμασε τη συζυγία δεσμό; Διότι επισημαίνει εδώ το φορτικό του πράγματος. Επειδή, δηλαδή, όλοι τρέχουν προς τον γάμο σαν σε κάτι το ποθητό, αποδεικνύει ότι οι παντρεμένοι δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους δεμένους. Διότι και εδώ, όπου τραβήξει ο ένας, είναι ανάγκη να ακολουθήσει και ο άλλος, ή, εάν έρθει σε ρήξη, να καταστραφεί και αυτός μαζί με εκείνον. «Τι γίνεται λοιπόν», λέει, «εάν ο άνδρας ρέπει προς τις σαρκικές επιθυμίες, ενώ εγώ θέλω να εγκρατεύομαι;» Είναι ανάγκη να ακολουθείς εκείνον. Διότι, ακόμη και αν δεν θέλεις να το πράξεις αυτό, η αλυσίδα που σου περιβλήθηκε εξαιτίας του γάμου σε καθέλκει και σε παρασύρει προς εκείνον που συνδέθηκε μαζί σου εξαρχής· και εάν προβάλεις αντίσταση και την αποκόψεις, όχι μόνο δεν απάλλαξες τον εαυτό σου από τα δεσμά, αλλά και τον ενέβαλες στην έσχατη τιμωρία.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, υποβάλλεις τον εαυτό σου σε τόσο μεγάλη ανάγκη; Διότι αυτόν τον λογισμό δεν έπρεπε να τον κάνεις μετά τον γάμο, αλλά πριν από τον γάμο. Γι' αυτό και ο Παύλος, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα την ανάγκη που προκύπτει από τον δεσμό, κατόπιν ομιλεί περί της λύσεως. Διότι, αφού είπε: «Είσαι συνδεδεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς λύση», αμέσως μετά πρόσθεσε: «Έχεις λυθεί από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα». Το κάνει δε αυτό, ώστε εσύ, αφού πρώτα εξετάσεις με ακρίβεια και κατανοήσεις τον καταναγκασμό της συζυγίας, να αποδεχθείς ευκολότερα τον λόγο περί της αγαμίας. «Εάν όμως και νυμφευθείς», λέγει, «δεν αμάρτησες· και εάν νυμφευθεί η παρθένος, δεν αμάρτησε». Ιδού πού καταλήγει το μέγα κατόρθωμα του γάμου: στο να μην κατηγορηθεί κανείς, και όχι στο να θαυμαστεί· διότι αυτό ανήκει στην παρθενία, ενώ ο νυμφευμένος αρκείται να ακούει ότι δεν αμάρτησε.

Απονέμοντας κάτι περισσότερο στον δούλο στον λόγο του, έστω και αν δεν είναι και οι δύο ίσοι ως προς τον λόγο της κλήσεως. «Αγοραστήκατε με τίμημα· μη γίνεστε δούλοι ανθρώπων. Αδελφοί, ο καθένας στην κατάσταση στην οποία κλήθηκε, σε αυτήν ας παραμένει ενώπιον του Θεού. Όσον αφορά δε τις παρθένους, δεν έχω εντολή Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο για να είναι πιστός. Νομίζω, λοιπόν, ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό για τον άνθρωπο να παραμένει όπως είναι. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς λύση. Έχεις λυθεί από γυναίκα; Μη ζητάς γυναίκα.»

Διότι είναι προτιμότερο να έρχονται σε γάμο, παρά να φλέγονται από τα πάθη. Στους παντρεμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα της. Εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Όσον αφορά δε τους παρθένους δεν έχω προσταγή του Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό στον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο· είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα. Εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες, και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Οι άνθρωποι αυτοί όμως θα έχουν θλίψη στη σάρκα». Και πάλι: «Θέλω να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ο παντρεμένος, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος. Η γυναίκα η άγαμη και η παντρεμένη. Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η παντρεμένη, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στον άνδρα της. Αυτό το λέγω για το δικό σας συμφέρον, όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά αποσκοπώντας στην ευσχημοσύνη και στην αναπόσπαστη προσήλωση στον Κύριο.» «Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπά.»

Παραλείπω να αναφέρω ότι και σε αυτόν τον χωρισμό μεσολαβεί μοιχεία, όπως είπε ο Κύριος. «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα του, εκτός από την περίπτωση της πορνείας, την κάνει να διαπράξει μοιχεία». Είπε δε και ο Απόστολος, «Έχεις δεθεί με γυναίκα; Μη ζητάς διαζύγιο. Και μη στερείτε ο ένας τον άλλον, παρά μόνο ύστερα από κοινή συμφωνία, για να αφοσιωθείτε στη νηστεία και στην προσευχή.»}``` Wait, that has markdown formatting (```json) which is against the prompt

Και αν είσαι συνδεδεμένος με γυναίκα, μην αναζητάς τη λύση του δεσμού. Γνωρίζουμε δε, όπως ακριβώς και οι πατέρες που συνήλθαν στην Καρθαγένη μεριμνώντας για τη σεμνότητα του βίου των λειτουργών είπαν, ότι οι υποδιάκονοι που αγγίζουν τα ιερά μυστήρια, καθώς και οι διάκονοι και οι πρεσβύτεροι σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες, πρέπει να απέχουν και από τις συζύγους τους, ώστε και εμείς ομοίως να τηρήσουμε εκείνο που παραδόθηκε από τους Αποστόλους και διατηρήθηκε από την ίδια την αρχαιότητα, γνωρίζοντας ότι υπάρχει κατάλληλος καιρός για κάθε πράγμα, και προπάντων για νηστεία και προσευχή. Διότι πρέπει εκείνοι που υπηρετούν στο θυσιαστήριο, κατά τον καιρό της τέλεσης των Αγίων Μυστηρίων, να είναι εγκρατείς σε όλα, ώστε να μπορέσουν να επιτύχουν αυτό που ζητούν με απλότητα από τον Θεό. Εάν λοιπόν κάποιος τολμήσει, ενεργώντας αντίθετα προς τους Αποστολικούς Κανόνες, να στερήσει κάποιους από τους ιερωμένους, δηλαδή πρεσβυτέρους, ή διακόνους, ή υποδιακόνους, από τη συζυγική συνάφεια και κοινωνία με τη νόμιμη γυναίκα τους, ας καθαιρείται. Ομοίως, εάν κάποιος πρεσβύτερος ή διάκονος διώξει τη γυναίκα του με την πρόφαση της ευλάβειας, ας αφορίζεται, και εάν επιμένει, ας καθαιρείται.

Ερμηνεία. Αυτό ορίζει ο παρών Κανόνας, επειδή πληροφορηθήκαμε ότι στη Ρώμη τηρείται ως απαράβατος Κανόνας το να ομολογούν κατά τον χρόνο της χειροτονίας όσοι πρόκειται να γίνουν Διάκονοι και Πρεσβύτεροι, ότι μετά τη χειροτονία δεν θα συνευρίσκονται πλέον με τις συζύγους τους: εμείς, ακολουθώντας τον παλαιό Κανόνα των αγίων Αποστόλων, δηλαδή τον 5ο, θέλουμε και ορίζουμε να παραμένουν σταθερές και αδιάσπαστες οι συζυγίες των ιερωμένων, χωρίς να τους χωρίζουμε μετά τη χειροτονία από τη συνεύρεση με τις δικές τους συζύγους, η οποία γίνεται στον κατάλληλο χρόνο, δηλαδή όταν δεν υπάρχει νηστεία και όταν δεν ιερουργούν τα θεία μυστήρια, ώστε όποιος είναι έγγαμος με νόμιμη σύζυγο και είναι άξιος να γίνει Υποδιάκονος, Διάκονος και Πρεσβύτερος, ας γίνεται, και ας μην υποχρεούται αναγκαστικά να ομολογήσει ότι θα χωριστεί από τη σύζυγό του, για να μην εξαναγκαζόμαστε εξαιτίας αυτού να ατιμάζουμε τον γάμο, ο οποίος έχει νομοθετηθεί από τον Θεό και έχει ευλογηθεί με την παρουσία Του, δηλαδή κατά τον γάμο στην Κανά. Διότι και η φωνή του Κυρίου στο Ευαγγέλιο βοά: Εκείνους που ο Θεός ένωσε μέσω του νόμιμου γάμου, ας μην τους χωρίζει άνθρωπος, και ο Απόστολος διδάσκει: Ο γάμος είναι τίμιος και η κοίτη αμίαντη. Και πάλι: Συνδέθηκες με γυναίκα, μη ζητάς να χωριστείς από αυτήν.

«Η περιτομή δεν είναι τίποτα.» Ούτε η περιτομή, λέει, μπορεί από μόνη της να ωφελήσει κάποιον, ούτε η ακροβυστία. Η ωφέλεια όμως προέρχεται από την τήρηση της εντολής, ομοίως και για την περιτομή και για την ακροβυστία. Διότι από τις ανθρώπινες πράξεις, άλλες είναι από μόνες τους χρήσιμες, ακόμη κι αν δεν συνδέονται με θεία εντολή, όπως η δικαιοσύνη και τα παρόμοια, και άλλες μόνο εξαιτίας της εντολής, όπως τα περισσότερα από τα παραγγέλματα του νόμου. 1 Κορ. 7,21-22 Για να μη θεωρηθεί από τους δούλους ότι η δουλεία αποτελεί εμπόδιο για την ευσέβεια, λέει ρητώς ότι αυτό απέχει τόσο πολύ από το να είναι εμπόδιο, ώστε δεν χρειάζεται καν να ανησυχούν γι' αυτό. «Να μη σε απασχολεί», λέει. «Αλλά και αν μπορείς» με κάποια σπουδή και επιμέλεια να γίνεις ελεύθερος, άφησέ το και «προτίμησε μάλλον να κάνεις χρήση» της δουλείας. Ούτε και έτσι υστερείς σε τίποτα από τον αφέντη σου. Διότι είσαι «απελεύθερος» του κοινού Κυρίου όπως ακριβώς κι εκείνος· δηλαδή, είσαι δούλος του κοινού Κυρίου, όπως κι εκείνος, και πάλι απελεύθερος, όπως κι εκείνος. Τι σε νοιάζει, λοιπόν, για τη σωματική δουλεία, η οποία ούτε σε μειώνει, ούτε προσθέτει κάτι περισσότερο σε εκείνον που υπηρετείται, και δεν βλάπτει κανέναν από τους δύο ως προς το να επιτύχουν τα ίδια πνευματικά αγαθά; 1 Κορ. 7,25-28 «Ως ελεημένος από τον Κύριο» ώστε να είμαι αξιόπιστος στο να σας νουθετώ και να σας διδάσκω τα ωφέλιμα.

Και αυτή τη συμβουλή και γνώμη σας εκφράζω. «Λόγω της παρούσας ανάγκης». Νομίζω ότι εδώ εννοεί τον διωγμό, αυτόν που επαπειλούνταν από τους απίστους εναντίον των πιστών, καθώς και τις άλλες προσβολές και κακουχίες που υπέμεναν· διότι είναι λογικό να το ονομάζει αυτό «παρούσα ανάγκη». Επειδή δηλαδή θέλησε να κάνει μια υψηλή και μεγάλη προτροπή, έκρινε σκόπιμο να την εισαγάγει αναφερόμενος στις περιστάσεις. Καλό είναι, λέει, η παρθενία και εξαιτίας της παρούσας ορμής των πειρασμών· διότι πιο εύκολα και με λιγότερο κόπο θα υπομείνουμε αυτές τις καταστάσεις, παρά εάν συμπαρασύρουμε γυναίκες και παιδιά σε διωγμούς και μύριες ταλαιπωρίες. Διότι, όταν η ψυχή κατακερματίζεται από πολλά πάθη εν μέσω αφόρητου κακού, είναι αναπόφευκτο να καταποντιστεί ο άνθρωπος· όταν όμως είναι μόνος του και δεν καταπονείται από τα πάθη των άλλων, είναι εύκολο να αντέξει την τρικυμία των δεινών. Έπειτα, για να μην πει κανείς: «Επομένως και αυτός που έχει ήδη συνάψει γάμο θα κάνει καλύτερα αν διαλύσει τον γάμο του», πρόσθεσε (μη γένοιτο, διότι αυτό δηλώνει λέγοντας: «Έχεις δεθεί με γυναίκα; Μην αναζητάς λύση»), αλλά όπως, λέει, ο δεδεμένος δεν οφείλει να ζητά λύση, έτσι και ο ελεύθερος από δεσμούς δεν οφείλει να επινοεί δεσμό για τον εαυτό του.

Το «έχεις λυθεί» μπορεί να εκληφθεί με δύο τρόπους: είτε ότι δεν δέθηκες ακόμη καθόλου, είτε ότι, αφού λύθηκες από τον δεσμό με τον οποίο είχες δεθεί, δεν οφείλεις να συνδεθείς και πάλι με άλλον δεσμό γυναίκας. Το «εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες» και τα εξής, πρέπει να συνταχθεί με τα προηγούμενα καθ' υπερβατόν, δηλαδή: καλό είναι για τον άνθρωπο να παραμένει έτσι, «εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες» και τα εξής. Διότι δεν πρέπει να το συνάψουμε με το «έχεις λυθεί από γυναίκα; μην αναζητάς γυναίκα. εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες». Πρώτον, διότι εάν το νόημα ληφθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, στερείται ακολουθίας· διότι για ποιον λόγο αρμόζει να λέγεται σε κάποιον που έχει ήδη παντρευτεί και διαζευχθεί το «εάν όμως και παντρευτείς»; Αυτό ταιριάζει σε εκείνους που δεν έχουν παντρευτεί ακόμη. Έπειτα είναι και μεγάλο αμάρτημα, αφού χωρίσει κάποιος από τη γυναίκα του, να παντρευτεί άλλη· ώστε δεν επιτρέπεται να συνάψουμε το χωρίο με αυτόν τον τρόπο, αλλά όπως ελέχθη προηγουμένως. Διότι και λίγο πριν αναφέρει: «εάν όμως και χωριστεί, ας μείνει άγαμη». Επομένως, τόσο εξαιτίας των προαναφερθέντων όσο και αυτού που ειπώθηκε τώρα, προκειμένου να μη φανεί ότι αντιφάσκει προς τον εαυτό του, πρέπει να γίνει η σύνταξη καθ' υπερβατόν. Εάν όμως το «έχεις λυθεί» το εκλάβεις όχι για εκείνους που συνδέθηκαν και έπειτα χώρισαν, αλλά απλώς για εκείνους που δεν ήλθαν καθόλου σε κοινωνία γάμου, αλλά είναι ελεύθεροι από τέτοιου είδους δεσμό, τότε επιτρέπεται και η άμεση σύνταξη. «Έχει μερισθεί και η γυναίκα και η παρθένος», δηλαδή είναι μεγάλη η μεταξύ τους παραλλαγή και διαφορά.

Ομοίως δε, ομόφωνη απόφαση φέρει εναντίον τους και η Έκτη Σύνοδος, η οποία αναγράφει τα εξής: «Επειδή γνωρίσαμε ότι στην Εκκλησία των Ρωμαίων έχει παραδοθεί ως κανόνας, εκείνοι που πρόκειται να αξιωθούν τη χειροτονία διακόνου ή πρεσβυτέρου να δίνουν υπόσχεση ότι δεν θα συνέρχονται πλέον με τις συζύγους τους, εμείς, ακολουθώντας τον αρχαίο κανόνα της αποστολικής ακρίβειας και τάξης, θέλουμε οι νόμιμες συζυγίες των ιερών ανδρών να ισχύουν και από εδώ και στο εξής, μη διαλύοντας καθόλου την ένωσή τους με τις συζύγους τους ούτε αποστερώντας τους από την κατάλληλη εν καιρώ μεταξύ τους συνεύρεση. Ώστε, αν κάποιος βρεθεί άξιος για χειροτονία διακόνου ή υποδιακόνου, αυτός με κανέναν τρόπο να μην εμποδίζεται να προαχθεί σε αυτόν τον βαθμό επειδή συζεί με νόμιμη σύζυγο· ούτε βέβαια κατά τον χρόνο της χειροτονίας να απαιτείται από αυτόν να υποσχεθεί ότι θα απέχει από τη νόμιμη συνεύρεση με τη δική του σύζυγο, για να μην αναγκαστούμε εξαιτίας αυτού να προσβάλουμε τον γάμο που νομοθετήθηκε από τον Θεό και ευλογήθηκε με την παρουσία Του, καθώς η φωνή του Ευαγγελίου βοά: "εκείνους που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος να μην τους χωρίζει", και ο Απόστολος διδάσκει ότι ο γάμος είναι τίμιος σε όλα και η κλίνη αμίαντη, καθώς και: "Έχεις δεθεί με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο"».