Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:31

Εάν όμως δυσφορείς, και επιθυμείς περισσότερα, και δεν αντέχεις ακόμη να απορρίψεις όλα τα περιττά, λέγει και σε αυτόν που ασθενεί κατ' αυτόν τον τρόπο, πώς πρέπει να τα χρησιμοποιεί. Ώστε εκείνοι που χαίρονται για τα αποκτήματά τους, να είναι σαν να μην χαίρονται· και εκείνοι που έχουν, σαν να μην κατέχουν· και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, σαν να μην τον καταχρώνται. Είδες τι προστάζει;

Διότι δεν θα υπάρχει πλέον θάνατος, ούτε ασθένεια, ούτε γηρατειά, ούτε πλέον φτώχεια, ούτε επήρειες, ούτε επιβουλές, ούτε πλέον οικήματα, και πόλεις, και τέχνες, και ναυτιλίες, ούτε πλέον ενδύματα, και φαγητά, και ποτά, και στέγες, και κλίνες, και τράπεζες, και λυχνίες, ούτε πλέον επιβουλές, και μάχες, και δικαστήρια, ούτε πλέον γάμοι, και ωδίνες, και τοκετοί· αλλά όλα αυτά καταλύονται σαν σκόνη που παρασύρεται μακριά, και δίδεται κάποια άλλη, καλύτερη κατάσταση ζωής, καθώς χαρίζεται στο σώμα αφθαρσία, αθανασία και πολλή δύναμη. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας και ο Παύλος, έλεγε: «Διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου». Εάν όμως δυσπιστείς σε όσα έχουν λεχθεί, επειδή δεν τα βλέπεις τώρα μπροστά σου, πάρε την απόδειξη για τα μελλοντικά από τα παρόντα. Περιηγήσου νοερά σε ολόκληρη την οικουμένη, στη γη, στη θάλασσα, στην Ελλάδα, στη χώρα των βαρβάρων, στην κατοικημένη και στην ακατοίκητη γη, στις πόλεις της ξηράς, στα νησιά της θάλασσας, στα βουνά και στις κοιλάδες, και, βλέποντας παντού τη δύναμη του Χριστού να διαλάμπει, και όλους να διακηρύσσουν το τίμιο όνομά Του, αναλογίσου μέσα σου ότι Εκείνος που κατόρθωσε τόσα πολλά, Αυτός είναι που υποσχέθηκε και τα μελλοντικά.

Ο πατήρ Ισαάκ έπαιζε με τη γυναίκα του· αλλά για σένα έχουν διαταχθεί πιο σεμνά πράγματα ακόμη και στη σχέση με τη γυναίκα σου, διότι «ο καιρός είναι συνεσταλμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που χαίρονται σαν να μη χαίρονται, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται· διότι το σχήμα τούτου του κόσμου παρέρχεται». Εσύ όμως δεν θέλεις να ζεις με συστολή, παρόλο που όλα τα πράγματα συστέλλονται, αλλά και μπροστά σε γυναίκες χύνεις δάκρυα αδιακρίτως, και πληθαίνεις τα παιχνίδια, και προβάλλεις γελοιότητες, και συμπεριφέρεσαι με χαύνωση ξεστομίζοντας αισχρολογίες· διότι, μη μπορώντας να υποφέρεις την πύρωση στο ακόλαστο σώμα σου, βγάζεις πλέον τον βούρκο προς τα έξω και φανερώνεις τον εαυτό σου. Τέτοιος που φαίνεσαι μέσα από τα λόγια σου, τέτοιος οπωσδήποτε θα είσαι, και πολύ χειρότερος, στον εσωτερικό σου άνθρωπο. Γιατί συναναστρέφεσαι άφοβα με γυναίκες; Γιατί τρέχεις από μόνος σου στην παγίδα; Γιατί ρίχνεις τον εαυτό σου στον κίνδυνο; Γιατί χαριεντίζεσαι με τις γυναίκες και τολμάς να συνδιατρίβεις μαζί τους; Γι' αυτό υπάρχουν οι νηστείες, γι' αυτό οι προσευχές, γι' αυτό η ξηροφαγία, γι' αυτό οι άνθρωποι επινοούν πολυποίκιλες ασκήσεις, γι' αυτό καταφεύγουν στις ερήμους· μερικοί μάλιστα δεν χορταίνουν ούτε ψωμί ούτε νερό, για κανέναν άλλο λόγο παρά για να αποφύγουν εκείνα τα σκάνδαλα, ώστε να μην περιπέσουν στις γυναίκες και υποστούν αισχρή πτώση.

Ετοίμασε λογικό ναό· στόλισέ τον με αρετές· σε αυτό συμβάλλει ο παρών καιρός. Περί αυτού λέγει ο Παύλος: «Ιδού, ο καιρός είναι συνεσταλμένος· ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν τον κόσμο τούτο σαν να μην τον καταχρώνται· διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου». Δεν έχει ανάγκη από χρυσό ούτε από άργυρο, δεν έχει ανάγκη από πολύτιμους λίθους ούτε από μεγάλα οικοδομήματα, αλλά έχει ανάγκη από λαμπρή ψυχή, από ανόθευτη μετάνοια. Οι πρόδρομοι του επίγειου βασιλιά, αυτοί που αναγγέλλουν την παρουσία του, δεν βαστούν τίποτα το ουράνιο, αλλά τα πάντα επίγεια: άλλος μεν ασπίδα, άλλος θώρακα, άλλος χρυσούς δράκοντες, άλλος ολόχρυσα ενδύματα· ενώ ο ίδιος ο βασιλιάς φέρει την εξουσία των πάντων επάνω του, την πορφύρα και το διάδημα. Οι πρόδρομοι όμως του επουράνιου βασιλιά δεν φέρουν τίποτα το γήινο, αλλά τα πάντα είναι άξια του βασιλιά: ο Μωυσής εξαγγέλλοντας τον βασιλικό νόμο, ο Ησαΐας τη νηστεία, ο Ιερεμίας την προσευχή, ο Ιωάννης το βάπτισμα της μετανοίας· ενώ ο ίδιος ο βασιλιάς φέρει την πορφύρα και το διάδημα, μέσω των οποίων ελευθερώνει τους πάντες. Διότι δική του είναι η πορφύρα: πορφύρα είναι το σώμα, και διάδημα ο Λόγος. Βλέποντάς τον αυτόν, ο Ιωάννης βοά και λέγει: Εμείς όλοι είμαστε εκ μέρους. Ο Μωυσής νομοθετεί για τον Ισραήλ, ο Ησαΐας προφητεύει για τον Ισραήλ, ο Ιερεμίας ομοίως, εγώ δε προσφέρω βάπτισμα μετανοίας στον κόσμο· αλλά κανείς δεν ελευθερώνει.

Διότι, εάν εκείνοι που πρόκειται να παρουσιαστούν σε κάποιο δικό μας ανθρώπινο δικαστήριο για να λογοδοτήσουν για τα παραπτώματά τους, όταν πλησιάζει η ορισμένη ημέρα, απομακρύνουν τον εαυτό τους όχι μόνο από τις γυναίκες τους, αλλά και από τα φαγητά και τα ποτά και από κάθε άλλη μέριμνα, και αφοσιώνονται αποκλειστικά στην απολογία τους — πολύ περισσότερο εμείς, που δεν πρόκειται να παρασταθούμε σε κάποιο επίγειο δικαστήριο, αλλά στο ουράνιο βήμα, για να δώσουμε λόγο για τα λόγια, τις πράξεις και τις σκέψεις μας, οφείλουμε να απομακρυνθούμε από όλα, και από τη χαρά και από τη λύπη για τα παρόντα πράγματα, και να μεριμνούμε μόνο για εκείνη τη φοβερή ημέρα. Διότι, λέει: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του και τη μητέρα του, τη γυναίκα και τα παιδιά του, τους αδελφούς και τις αδελφές του, ακόμη δε και την ίδια του τη ζωή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου. Και όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Εσύ όμως κάθεσαι άπραγος, ασχολούμενος με επιθυμίες για γυναίκες, με γέλια, με διασκεδάσεις και με τρυφηλότητα; «Ο Κύριος είναι εγγύς». Εσύ όμως φροντίζεις και μεριμνάς για χρήματα; «Η βασιλεία των ουρανών έχει φθάσει». Εσύ όμως φροντίζεις για σπίτια, για πολυτέλειες και για άλλες ηδονές; «Το σχήμα τούτου του κόσμου παρέρχεται». Γιατί, λοιπόν, καταπονείς τον εαυτό σου με τα πράγματα του κόσμου, τα οποία δεν παραμένουν αλλά φθείρονται, ενώ παραμελείς τα μόνιμα και σταθερά;

Διότι αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί: «Παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου». Γιατί λοιπόν, σαν να πρόκειται να παραμείνουμε εδώ για όλους τους αιώνες, επιδεικνύουμε τέτοια σπουδή, μεριμνώντας για πράγματα από τα οποία πολλές φορές θα αποχωριστούμε πριν καν έρθει το βράδυ; Γιατί επιλέγουμε τον γεμάτο μόχθο βίο, ενώ ο Χριστός μας καλεί στον αμέριμνο; «Διότι θέλω», λέει, «να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου».

Αυτό σημαίνει να έχει κανείς γυναίκα και να μην έχει, αυτό σημαίνει να χρησιμοποιεί τον κόσμο και να μην τον καταχράται. «Εκείνος δε που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου.» Όταν λοιπόν και εδώ και εκεί υπάρχει μέριμνα, αλλά εδώ μεν είναι άσκοπη και μάταιη, ή μάλλον φέρνει και λύπη —«διότι οι τέτοιοι», λέει, «θα έχουν θλίψη στη σάρκα»—, ενώ εκεί αποβλέπει στα άρρητα αγαθά, γιατί να μην επιλέξουμε μάλλον αυτήν τη φροντίδα, όχι μόνο επειδή έχει τέτοιες και τόσες ανταποδόσεις, αλλά και επειδή από τη φύση της είναι ελαφρότερη από την άλλη; Διότι για ποιο πράγμα μεριμνά η ανύπαντρη γυναίκα; Μήπως για χρήματα, για υπηρέτες, για οικονόμους, για χωράφια και για τα υπόλοιπα; Μήπως επιβλέπει μάγειρες και υφαντές και το υπόλοιπο υπηρετικό προσωπικό; Κάθε άλλο. Τίποτε από αυτά δεν βάζει στο μυαλό της, αλλά ένα πράγμα μόνο φροντίζει: πώς να οικοδομεί την ψυχή της, πώς να στολίζει εκείνον τον άγιο ναό όχι με περίτεχνες κομμώσεις ή με χρυσό ή με μαργαριτάρια, όχι με ψιμύθια και καλλυντικά, ούτε με τις άλλες δυσκολίες και ταλαιπωρίες, αλλά με την αγιότητα κατά το σώμα και κατά το πνεύμα. «Η δε παντρεμένη», λέει, «μεριμνά πώς θα αρέσει στον άνδρα της.» Πολύ συνετά δεν προχώρησε στην εξέταση των ίδιων των πραγμάτων, ούτε ανέφερε όσα υποφέρουν οι γυναίκες προκειμένου να αρέσουν στους άνδρες τους και στο σώμα και στην ψυχή, το μεν σώμα βασανίζοντας, ασπρίζοντας με πούδρες και ταλαιπωρώντας το με άλλες τιμωρίες, τη δε ψυχή γεμίζοντας με ανελευθερία, κολακεία, υποκρισία, μικροψυχία, και με περιττές και ανώφελες φροντίδες.

Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο, αν μεν οδηγούσες τον υιό σου στα ανάκτορα, να κάνεις και να υπομένεις τα πάντα, πείθοντας και εκείνον να πράττει παρομοίως, ώστε να τον φέρεις κοντά στον βασιλιά, και να μην υπολογίζεις απολύτως τίποτα, ούτε δαπάνες, ούτε κίνδυνο, ούτε τον ίδιο τον θάνατο· ενώ τώρα που η σκέψη μας αφορά τη στρατεία στους ουρανούς, να μην πονάς, αν αυτός λάβει την τελευταία θέση και γίνει ο έσχατος όλων; Πλην όμως, εάν νομίζεις, ας εξετάσουμε και αυτό ακριβώς: αν δηλαδή είναι δυνατόν εκείνος που αναστρέφεται μέσα στον κόσμο να λάβει έστω και αυτόν τον κλήρο. Διότι ο μακάριος Παύλος αποφάνθηκε εν συντομία περί αυτού και είπε ότι όσοι έχουν γυναίκες δεν μπορούν να σωθούν με άλλον τρόπο, παρά μόνο εάν τις έχουν σαν να μην τις έχουν, και εάν δεν κάνουν κατάχρηση του κόσμου. Εμείς όμως, αν θέλεις, ας προσεγγίσουμε αυτό το ζήτημα και με τον λόγο. Μπορείς λοιπόν να ισχυριστείς ότι ο υιός σου, είτε ακούγοντας τις δικές σου συμβουλές είτε αντιλαμβανόμενος από μόνος του κάποτε, κατανόησε ότι εκείνος που ορκίζεται, έστω και αν τηρεί τον όρκο του, προσβάλλει τον Θεό; Και τι να πεις για το ότι αυτός που μνησικακεί δεν είναι δυνατόν να σωθεί; Διότι, λέγει, οι οδοί των μνησίκακων οδηγούν στον θάνατο. Ή ότι τον κακολόγο τόσο πολύ τον ατίμασε ο Θεός, ώστε να τον αποκλείσει ακόμη και από την ανάγνωση των θείων λόγων; Και τι για το ότι τον αλαζόνα και τον υβριστή τον απέβαλε από τους ουρανούς και τον παρέδωσε στο πυρ της γεέννης; Και τι για το ότι εκείνον που κοιτάζει με ακόλαστα μάτια, τον τιμώρησε ως ολοκληρωμένο μοιχό;

Εάν όμως παντρευτείς, δεν αμάρτησες· και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Θλίψη όμως στη σάρκα θα έχουν όσοι πράξουν έτσι. Εγώ όμως θέλω να σας προφυλάξω. Και σας λέω τούτο, αδελφοί, ότι ο καιρός είναι πλέον περιορισμένος· ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες, να είναι σαν να μην έχουν· και εκείνοι που κλαίνε, σαν να μην κλαίνε· και εκείνοι που χαίρονται, σαν να μη χαίρονται· και εκείνοι που αγοράζουν, σαν να μην τα κατέχουν· και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, σαν να μην τον καταχρώνται· διότι παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου. Θέλω δε να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο. Εκείνος όμως που παντρεύτηκε, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον κόσμο· είναι μοιρασμένος. Και η γυναίκα η παρθένος, η άγαμη, μεριμνά για τα του Κυρίου, για να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα. Εκείνη όμως που παντρεύτηκε, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον άνδρα της. Και αυτό το λέω για το δικό σας συμφέρον· όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά για να σας οδηγήσω στο πρέπον και στην απερίσπαστη αφοσίωση στον Κύριο. Εάν όμως κάποιος νομίζει ότι συμπεριφέρεται απρεπώς απέναντι στην παρθένο του, εφόσον αυτή έχει περάσει την ακμή της ηλικίας της, και έτσι πρέπει να γίνει, ας κάνει αυτό που θέλει. Δεν αμαρτάνει· ας παντρευτούν.

Διότι ιδού, ο Νυμφίος ανασταίνεται· ιδού, ο Βασιλεύς των βασιλευόντων εξέρχεται από τον τάφο. Ας ετοιμαστούμε, για να μη στερηθούμε τη χαρά. Ας γίνουμε δόκιμοι τραπεζίτες, διακρίνοντας το ανώτερο από το κατώτερο, και το μεν ας το κατακάψουμε με το πυρ του θείου ζήλου και έρωτα, το δε ας το εναποθέσουμε στα δικά μας ταμεία. Ας καταστείλουμε τον θυμό και την επιθυμία· ας μαράνουμε την όρεξη της γαστέρας· ας περιζωστούμε τη σωφροσύνη μέσω της εγκράτειας και της ταπεινής καρδιάς· ας καταβάλουμε την αλαζονεία με τη λιτότητα και τη μνήμη του θανάτου· ας γίνουμε τα πάντα στους πάντες· ας υπομείνουμε γενναία τις λοιδορίες· και όταν αδικούμαστε, ας χαιρόμαστε χάρη στην ελπίδα. Διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου, και παρέρχεται καθετί που τώρα βλέπουμε.

Να μη ζυγίζεις την αρετή με μικρά σταθμά. Εκείνος που φροντίζει καλά τον εαυτό του, φροντίζεται από τον Θεό. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των πρόσκαιρων και των αιώνιων· και ότι σφάλλουν τα μέγιστα όσοι προτιμούν τα παρόντα έναντι των μελλόντων. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.» «Στο κεφάλι τους θα υπάρχει άνεση, αγαλλίαση και ευφροσύνη. Έφυγε πλέον η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» «Εισέλθετε από τη στενή πύλη, διότι πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που εισέρχονται από αυτήν· διότι στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν.» «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, αδελφοί, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται σαν να μη χαίρονται· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου.» «Διότι η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς, από υπερβολή σε υπερβολή, ένα αιώνιο βάρος δόξας· εφόσον εμείς δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα. Διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια.» «Εάν μόνο σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.» «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική.» «Καινούργιους ουρανούς, και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις του προσδοκούμε, όπου κατοικεί η δικαιοσύνη.»

«Δεν είναι η ψυχή ανώτερη από την τροφή; Και το σώμα από το ένδυμα; Κοιτάξτε τα πετεινά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε μαζεύουν σε αποθήκες, και ο Πατέρας σας ο ουράνιος τα τρέφει», και τα λοιπά. «Ο καιρός είναι περιορισμένος. Στο εξής, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται, σαν να μην χαίρονται· και όσοι κλαίνε, σαν να μην κλαίνε· και όσοι αγοράζουν, σαν να μην κατέχουν· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, σαν να μην τον χρησιμοποιούν. Διότι παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου». Γνώρισμα της τέλειας ψυχής είναι το να είναι αμέριμνη, ενώ του ασεβούς το να φθείρεται από τις μέριμνες. Διότι για μεν την τέλεια ψυχή έχει ειπωθεί ότι είναι κρίνο ανάμεσα στα αγκάθια. Αυτό δε υποδηλώνει την αμεριμνησία. Ενώ για όσους έχουν πολλή μέριμνα για τα βιοτικά λέγει: Όλος ο βίος του ασεβούς βρίσκεται μέσα στη μέριμνα.

Αυτοί εκπλήρωσαν εμπράκτως το αποστολικό θέσπισμα, ότι «ο καιρός πλέον είναι περιορισμένος», λέει, «αδελφοί, ώστε και αυτοί που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν και αυτοί που κλαίνε σαν να μην κλαίνε και αυτοί που χαίρονται σαν να μην χαίρονται και αυτοί που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα του» «σε πάρα πολύ λίγο» και ιδού παύει να υπάρχει.

Αν πάλι πολλοί από τους ιερούς Αποστόλους ήταν συζευγμένοι με γυναίκα, τι το παράδοξο υπάρχει σε αυτό; Ομοίως, πολλοί από αυτούς ήταν άγαμοι και παρθένοι: ο αγαπημένος Ιωάννης, ο οποίος κατ' εξοχήν ονομάζεται και παρθένος, ο πρωτόκλητος Ανδρέας, ο αδελφόθεος Ιάκωβος, και ο ίδιος ο έξαρχος των αποστόλων Παύλος, ο οποίος μάλιστα, υπερεπαινώντας την παρθενία, επιθυμεί να γίνουν όλοι μιμητές του, λέγοντας: «Λέγω δε στους άγαμους και στις χήρες, καλό είναι γι' αυτούς εάν μείνουν όπως κι εγώ»· και αλλού προστάζει ότι και αυτοί που θα φθάσουν να συνδεθούν με γυναίκα, πρέπει να ζουν με τόση σωφροσύνη και καθαρότητα, σαν να μην είχαν γυναίκα καθόλου: «Ο καιρός είναι συνεσταλμένος, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν τον κόσμο τούτο σαν να μην τον καταχρώνται· διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου».

Διότι, τι θα μπορούσε να γίνει πιο οικείο σε έναν άνδρα από την ίδια του τη γυναίκα, ή μάλλον από την ίδια του τη σάρκα; Επειδή δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα, ώστε μέσω της γυναίκας η αδελφή της μεταβαίνει στην οικειότητα του άνδρα. Όπως δηλαδή δεν θα πάρει για σύζυγο τη μητέρα της γυναίκας του, ούτε την κόρη της, διότι δεν μπορεί να πάρει τη δική του μητέρα, ούτε τη δική του κόρη· έτσι δεν θα πάρει ούτε την αδελφή της γυναίκας του, διότι δεν μπορεί να πάρει ούτε τη δική του αδελφή. Και αντίστροφα, ούτε στη γυναίκα θα επιτρέπεται να συνοικήσει με τους συγγενείς του άνδρα της· διότι τα δικαιώματα της συγγένειας είναι κοινά και για τους δύο. Εγώ, εξάλλου, διαβεβαιώνω τον καθέναν που σκέφτεται περί γάμου, ότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου και ο καιρός είναι λιγοστός, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν. Εάν δε μου προβάλει το χωρίο «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», περιγελώ αυτόν που δεν διακρίνει τους καιρούς των νομοθεσιών. Ο δεύτερος γάμος είναι θεραπεία της πορνείας, όχι εφόδιο για ασέλγεια. Αν δεν μπορούν να εγκρατευτούν, ας παντρευτούν, λέει, όχι όμως και παντρευόμενοι να παρανομούν. Αυτοί, όμως, που έχουν τυφλωμένη την ψυχή από το πάθος της ατιμίας, ούτε στη φύση αποβλέπουν, η οποία από παλιά έχει διακρίνει τις ονομασίες της συγγένειας. Με ποια συγγένεια θα ονομάσουν αυτούς που θα γεννηθούν; Θα τους αποκαλέσουν αδέλφια μεταξύ τους ή ξαδέλφια; Διότι και τα δύο θα τους ταιριάζουν εξαιτίας της σύγχυσης.

Τα σχετικά με τη ζωοποιό νέκρωση του Ιησού και Θεού και τη θαυμαστή ενέργειά της, η οποία συντελείται πάντοτε σε όσους είναι τέλειοι στην αρετή και τη γνώση, δεν θα τα κατανοήσει ο καθένας που τα ακούει, ακόμη κι αν το νομίζει, παρά μόνο εκείνοι που έχουν γνωρίσει και έχουν καταλάβει ξεκάθαρα το ιερότατο λόγιο του Αποστόλου που λέει τα εξής: «Διότι παρέρχεται η μορφή του κόσμου τούτου, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που κλαίνε σαν να μην κλαίνε, και εκείνοι που χαίρονται σαν να μην χαίρονται, και εκείνοι που χρησιμοποιούν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται», έτσι και εκείνοι που μεριμνούν σαν να μην μεριμνούν, και εκείνοι που εργάζονται σαν να μην εργάζονται. Και πάλι: «Σαν νεκροί, και ιδού ζούμε, σαν να μην έχουμε τίποτα και τα πάντα κατέχουμε.» Μην τα προσπεράσεις λοιπόν αυτά απλώς και νομίζεις έτσι πως κατανοείς την κρυμμένη μέσα τους δύναμη, αλλά κατανόησε με ακρίβεια, αγαπητέ, την εσωτερική διάθεση της ψυχής σου, και από τα ορατά πράγματα θα σου παρουσιάσουμε τη θεωρία όσων ειπώθηκαν· πρόσεχε λοιπόν τα λεγόμενα με ακρίβεια.

Ποιος δε θα μπορούσε να αριθμήσει τους άλλους, που ξεπερνούν τις σταγόνες της βροχής και τα άστρα του ουρανού, βασιλείς, άρχοντες και ισχυρούς —για να μην αναφέρω τους φτωχούς και όσους έζησαν με αυτάρκεια—, των οποίων οι πόλεις, οι οικίες και οι ιεροί ναοί, που εκείνοι με γενναιοδωρία ανήγειραν, καθώς και τα γηροκομεία και οι ξενώνες τους, σώζονται και υπάρχουν μέχρι σήμερα; Αυτά, όσο βρίσκονταν στη ζωή, τα κατείχαν και τα χρησιμοποιούσαν με ευσέβεια, όχι ως δικά τους, αλλά ως δούλοι του Κυρίου, διαχειριζόμενοι όσα τους δόθηκαν από τον Κύριο με τον τρόπο που ήταν αρεστός σε Αυτόν, χρησιμοποιώντας τον κόσμο, σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου Παύλου, χωρίς όμως να τον καταχρώνται. Γι' αυτόν τον λόγο και στην παρούσα ζωή υπήρξαν ένδοξοι και λαμπροί, και τώρα, αλλά και στους ατελεύτητους αιώνες, θα καταστούν ενδοξότεροι και λαμπρότεροι στη βασιλεία του Θεού.

Αυτό ακριβώς πολλοί από τους παλαιούς και τους σύγχρονους αγίους, το γνωρίζω καλά, το φύλαξαν και το φυλάττουν, ζώντας μέσα στα πράγματα, τις φροντίδες και τις μέριμνες του βίου και διανύοντας τη ζωή τους με τέλεια αγιότητα, καθώς ο Παύλος μαρτυρεί γι' αυτούς και για τους παρόμοιους λέγοντας: «Διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου, ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται.» Είναι δυνατόν, λοιπόν, και τα υπόλοιπα να τα κατανοήσει κανείς από αυτά: για παράδειγμα, αυτός που θυμώνει να μην οργίζεται, αυτός που δικαιολογείται να μην προσκολλάται καθόλου με την καρδιά του στα όσα λέγονται, αυτός που υπερασπίζεται τον εαυτό του να είναι σαν νεκρός για τον κόσμο ως προς τη διάθεση της ψυχής του, και αυτός που έγινε μια φορά τέτοιος, να επιδιώκει και να έχει την προθυμία να μην λυπάται ούτε το ίδιο του το σώμα. Διότι τέτοιοι υπήρξαν και γίνονται σε κάθε γενεά όσοι αγωνίζονται.

Γι' αυτό πώς είναι δυνατόν να μη φοβάμαι; Πώς να μην είμαι πρόθυμος, όχι μόνο αυτά τα σύντομα λόγια να πω, αλλά και αυτήν την ίδια την ταπεινή μου ψυχή να προσφέρω για τον καθένα από όλους εσάς; Επομένως, αδελφοί, ας ακούσουμε τον Απόστολο που λέει: «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που κλαίνε σαν να μην κλαίνε, και εκείνοι που χαίρονται σαν να μη χαίρονται, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται· διότι παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου.» Τι σημαίνει «Παρέρχεται το σχήμα του κόσμου τούτου;»; Δηλαδή· περνάει, φεύγει γρήγορα, χωρίς να παραμένει στάσιμο ούτε για μία ημέρα.

Όσον αφορά όμως τη σωτηρία της ψυχής, κάθε καιρός είναι κατάλληλος και κάθε ημέρα ευνοϊκή, αρκεί βέβαια να το θέλουμε. Επομένως, ας είμαστε αεικίνητοι προς τα καλά, ευκίνητοι, ανανεωμένοι, κάνοντας πράξη τα λεγόμενα. Διότι «δεν είναι δίκαιοι ενώπιον του Θεού», λέει, «οι ακροατές του νόμου, αλλά οι τηρητές του νόμου θα δικαιωθούν.» Είτε λοιπόν υπάρχει αόρατος πόλεμος, πρέπει να πολεμούμε με γενναιότητα και να διώχνουμε, με τη βοήθεια του Θεού, τους δαιμονικούς λογισμούς που επαναστατούν εναντίον μας, ώστε να μην χρονίσουν μέσα μας και μας προξενήσουν τον θάνατο· είτε πρόκειται για πνευματικό θερισμό, πρέπει να θερίζουμε πρόθυμα και να συγκεντρώνουμε στις πνευματικές αποθήκες τα εφόδια της αιώνιας ζωής, ώστε να μην πεθάνουμε αιώνια από την πείνα. Πάντοτε είναι καιρός για προσευχές, καιρός για δάκρυα, καιρός για συγχώρεση σφαλμάτων, καιρός για την αρπαγή της βασιλείας των ουρανών. Γιατί λοιπόν καθυστερούμε; γιατί αναβάλλουμε; γιατί μεταθέτουμε από μέρα σε μέρα τη διόρθωσή μας; «Δεν παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου;» Δεν είναι αναρίθμητοι αυτοί που αναχωρούν καθημερινά; Δεν φανερώνουν περίτρανα οι τάφοι που ανοίγονται την ελεεινή μας φύση; Δεν υποδέχεται η γη τα συγγενικά της σώματα; Μήπως εμείς θα παραμείνουμε μέχρι το τέλος; Δεν κατανοούμε πόσο μεγάλο πλήθος από τη δική μας αδελφότητα, για να αναφέρω μόνο αυτό, έχει αναχωρήσει; Πού βρίσκονται άραγε οι μακάριοι πατέρες μας; πού οι αδελφοί, τόσο οι πνευματικοί όσο και οι σαρκικοί; πού είναι οι συγχωριανοί; οι σύντροφοι; οι συμψάλτες;