Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:33

Ο γάμος, λοιπόν, αποτελεί ως επί το πλείστον για τους ανθρώπους την αφορμή για τις κοσμικές επιθυμίες, τις ηδονές και τις μέριμνες. Διότι δεν θα μπορούσε να βρει κανείς επιθυμία πιο σφοδρή και πιο βίαιη, εμφυτευμένη στη φύση του σώματος, από εκείνη των ανδρών για το θήλυ ή των γυναικών για το άρρεν· και πολύ εύλογα μάλιστα, εφόσον αυτή από τη φύση της έχει συσταθεί με σκοπό τη γέννηση των απογόνων. Ο οποίος γάμος, διαθέτοντας καίρια ενέργεια, ήταν επόμενο να επιφέρει και σφοδρότερη ορμή· ούτε πάλι θα μπορούσε να βρει κανείς βαρύτερες φροντίδες να παρεισφρέουν στη ζωή των ανθρώπων από εκείνες που ενσκήπτουν αθρόα εξαιτίας της συζυγίας, όπως λέει ο απόστολος Παύλος: «Ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου», όντας βεβαρημένος με φροντίδες.

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνούχισαν τον εαυτό τους για τη βασιλεία των ουρανών. Όποιος μπορεί να το χωρέσει, ας το χωρέσει. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Αʹ. Θέλω δε να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο· ενώ ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη γυναίκα και την παρθένο.

Επομένως, και η άσκηση της ευαρέστησης προς τον Θεό, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού, κατορθώνεται από εμάς με την απομάκρυνση από τις μέριμνες του κόσμου και την ολοκληρωτική απαλλαγή από τους περισπασμούς. Γι' αυτό ο Απόστολος, παρόλο που ο γάμος είναι επιτρεπτός και έχει αξιωθεί ευλογίας, αντιπαρέβαλε τις ασχολίες που προέρχονται από αυτόν προς τις μέριμνες για τον Θεό, καθώς αυτά δεν μπορούν να συμβαδίσουν μεταξύ τους, λέγοντας: «Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο· ενώ εκείνος που έχει παντρευτεί μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του». Έτσι και ο Κύριος έδινε μαρτυρία στους μαθητές για την ειλικρινή και απερίσπαστη διάθεσή τους, λέγοντας: «Εσείς δεν είστε από τον κόσμο τούτο». Και από την αντίθετη πλευρά, διαβεβαίωσε κατηγορηματικά ότι είναι αδύνατον να δεχθεί ο κόσμος την επίγνωση του Θεού, ούτε να χωρέσει το Άγιο Πνεύμα· διότι λέει: «Πάτερ δίκαιε, και ο κόσμος δεν σε γνώρισε»· και, «Το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει».

ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΓ΄. Ποιος είναι ο τρόπος της συνάντησης με τις αδελφές. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Εκείνος που απαρνήθηκε οριστικά τον γάμο, προφανώς θα έχει απαρνηθεί πολύ νωρίτερα τις μέριμνες, για τις οποίες λέει ο Απόστολος ότι μεριμνά ο έγγαμος, δηλαδή το πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και θα καθαρίσει τον εαυτό του εντελώς από κάθε μέριμνα που αποβλέπει στο να αρέσει σε γυναίκα, φοβούμενος την καταδίκη Εκείνου που είπε ότι: «Ο Θεός διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων». Ώστε δεν θα ανεχθεί να συναναστραφεί ούτε με άνδρα με σκοπό την αρέσκεια· ένεκα όμως της φροντίδας που, σύμφωνα με την εντολή του Θεού, οφείλει ο καθένας προς τον πλησίον του, θα προσέλθει σε συνάντηση μόνο όταν το απαιτεί η ανάγκη. Βεβαίως, δεν πρέπει να επιτρέπεται η συνάντηση απλώς και μόνο σε όσους το επιθυμούν, ούτε είναι κατάλληλος κάθε χρόνος και κάθε τόπος για αυτήν. Αλλά εάν πρόκειται, σύμφωνα με το πρόσταγμα του Αποστόλου, να μην γίνουμε πρόσκομμα ούτε στους Ιουδαίους ούτε στους Έλληνες ούτε στην Εκκλησία του Θεού, και να κάνουμε τα πάντα με ευσχημοσύνη και με τάξη, και τα πάντα προς οικοδομήν, είναι ανάγκη να ορίζονται με ευπρέπεια, έπειτα από επιλογή, και το πρόσωπο και ο χρόνος και η ανάγκη και ο τόπος. Μέσω όλων αυτών θα εκδιωχθεί και η παραμικρή σκιά πονηρής υποψίας, ενώ η απόδειξη της σεμνότητας και της σωφροσύνης θα φανερωθεί με κάθε τρόπο σε εκείνους που έχουν κριθεί δόκιμοι να βλέπουν ο ένας τον άλλον και να συσκέπτονται για όσα αρέσουν στον Θεό, τόσο ως προς τις σωματικές ανάγκες όσο και ως προς την επιμέλεια των ψυχών.

Διότι η αληθινή ευνουχία και η αληθινή παρθενία εν Κυρίω είναι άγια στο σώμα και στο πνεύμα, λατρεύοντας τον Κύριο απερίσπαστα και με αφοσίωση εν Πνεύματι Θεού, ευαρεστώντας τον Κύριο με τρόπο καθαρό και αμόλυντο, και μεριμνώντας πάντοτε πώς θα του είναι αρεστή.

Επομένως, για τους αρχαιοτέρους η πολυτεκνία θεωρούνταν αντικείμενο επιθυμίας και αιτία δόξας. Εμείς όμως, εν Χριστώ, μεταβαίνουμε στο ότι πρέπει μάλλον να καρποφορούμε πνευματικά· χωρίς βεβαίως να ατιμάζουμε τον γάμο, αλλά επιλέγοντας αυτό που είναι κατά πολύ ανώτερό του και στεφανώνεται με την ύψιστη επιδοκιμασία από τη θεόπνευστη Γραφή, εννοώ το να υπηρετούμε απερίσπαστα τον Θεό, και να μην μοιραζόμαστε καθόλου σε σχέση με τα πράγματα του κόσμου. «Διότι ο άγαμος», λέει ο Παύλος, «μεριμνά για τα του Κυρίου· ενώ ο νυμφευμένος μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος». Ζ. Αρκετά, λοιπόν, μιλήσαμε για αυτά. Εμπρός ας εξετάσουμε, στρέφοντας τον νου μας στα πνευματικά θεωρήματα· αναλογιζόμενοι εκείνο, και πολύ ορθά, ότι ο κόπος των αγίων αποστόλων για τα κηρύγματά τους δεν ήταν άμισθος, ούτε βέβαια ο ιδρώτας τους χωρίς ανταμοιβή. Διότι είπε ο Λάβαν προς τον Ιακώβ: «Δεν θα με υπηρετείς δωρεάν». Και οι θεσπέσιοι μαθητές θεωρούσαν ως υπόθεση λαμπρού καυχήματος το πλήθος εκείνων που πίστεψαν στις αρχές. Γι' αυτό και ο Παύλος τους προσφωνούσε: «Χαρά και στέφανός μου». Θεωρώ δε αναγκαίο να υπενθυμίσω όσα πολύ χρήσιμα παραλάβαμε στην αρχή.

Να γνωρίζεις ότι, εάν αμελήσεις τον εαυτό σου, στο τέλος θα μετανιώσεις, καθώς ο Απόστολος λέει: ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο, ενώ ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος.

Λόγος περί παρθενίας Περί παρθενίας και αγιασμού της ψυχής ο Απόστολος Παύλος, ο άριστος σύμβουλος, μας διδάσκει όλους, και θεωρεί τον βαθμό της παρθενίας ανώτερο και ψηλότερο από τον κόσμο· διότι αυτός που έχει γυναίκα, λέει ο Απόστολος, έχει αυτή τη μέριμνα, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, ενώ εκείνος που πολιτεύεται εν παρθενία, έχει πάντοτε αυτή τη μέριμνα, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Εκείνη η μέριμνα οδηγεί στην κόλαση· ενώ αυτή η μέριμνα οδηγεί στην αιώνια ζωή. Μακάριος είναι ο άνθρωπος που έχει τη μέριμνα να αρέσει στον Κύριο, και διατηρεί το δικό του σώμα καθαρό, ώστε να γίνει άγιος και άχραντος ναός του Χριστού του βασιλέως.

Μία λοιπόν εξήγηση είναι αυτή· δεύτερη δε θα μπορούσε να είναι η εξής. Στους παλαιούς, που ακολουθούσαν έναν βίο άνετο και ελεύθερο, τίποτα δεν αποτελούσε εμπόδιο στο να προΐστανται οίκου και παιδιών παράλληλα με την ενασχόλησή τους με το θείο, αφού μπορούσαν να ζουν θεοσεβώς χωρίς περισπασμούς μαζί με τις ίδιες τους τις συζύγους, τα παιδιά και τους οίκους τους, και καθόλου να μην αποσπώνται από τα εξωτερικά πράγματα, μακριά από την προσήλωσή τους στα ανώτερα. Στην εποχή μας, όμως, είναι άπειρα τα εξωτερικά πράγματα που μας τραβούν προς τα κάτω και μας παρασύρουν σε αλλόκοτες φροντίδες, απομακρύνοντάς μας από τον ζήλο για τα αρεστά στον Θεό. Ότι ακριβώς αυτό είναι το αίτιο του περιορισμού των γάμων, το αποδεικνύει ο λόγος της ευαγγελικής διδασκαλίας, που λέει: «Αυτό, λοιπόν, σας λέω, αδελφοί, ο καιρός είναι περιορισμένος. Στο εξής, και εκείνοι που έχουν γυναίκες ας είναι σαν να μην έχουν, και εκείνοι που κλαίνε σαν να μην κλαίνε, και εκείνοι που χαίρονται σαν να μη χαίρονται, και εκείνοι που αγοράζουν σαν να μην κατέχουν, και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται η μορφή του κόσμου τούτου· θέλω δε να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο· ενώ εκείνος που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στη γυναίκα του, και είναι διχασμένος. Και η άγαμη γυναίκα και η παρθένος μεριμνά για τα του Κυρίου, για να αρέσει στον Κύριο, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· ενώ εκείνη που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον άνδρα της».

Γι' αυτόν τον λόγο, θεωρούμε ότι είναι ωφέλιμο για τους πιο αδύναμους να καταφεύγουν στην παρθενία ως σε κάποιο ασφαλές φρούριο, και να μην κατέρχονται στη συνήθη πορεία του βίου προκαλώντας εναντίον του εαυτού τους πειρασμούς και να συμπλέκονται, μέσω των παθών της σάρκας, με εκείνα που «αντιστρατεύονται στον νόμο του νου μας», και να κινδυνεύουν φροντίζοντας όχι για τα όρια της γης και την απώλεια χρημάτων ή για κάποιο άλλο από τα πράγματα που επιδιώκονται σε αυτήν τη ζωή, αλλά για την ύψιστη ελπίδα. Διότι δεν είναι δυνατόν εκείνος που έχει στρέψει τη διάνοιά του σε τούτον τον κόσμο και έχει αναλάβει τις επίγειες μέριμνες και απασχολεί τον εαυτό του με την ανθρώπινη αρέσκεια, να γίνει εκπληρωτής της μεγάλης και πρώτης εντολής του Κυρίου, η οποία λέει «να αγαπάς τον Θεό με όλη σου την καρδιά και τη δύναμη». Διότι πώς θα αγαπήσει κανείς τον Θεό με όλη του την καρδιά, όταν καταμερίζει την καρδιά του ανάμεσα στον Θεό και τον κόσμο και, κλέβοντας την αγάπη που οφείλεται αποκλειστικά σε Εκείνον, τη δαπανά στα ανθρώπινα πάθη; «Διότι ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, ενώ εκείνος που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου».

Επομένως, όπως ακριβώς όταν τίθεται ζήτημα επιλογής μεταξύ δύο κυρίων, επειδή δεν είναι δυνατόν να γίνει κάποιος ταυτόχρονα υπήκοος και των δύο —«διότι κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους»—, ο συνετός άνθρωπος θα επιλέξει τον πιο ωφέλιμο· έτσι και για εμάς, εφόσον προτείνονται δύο γάμοι, επειδή δεν είναι δυνατόν να βρισκόμαστε και στους δύο —«διότι ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, ενώ ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου»—, ίδιον των συνετών θα ήταν ούτε να αστοχήσουν στην επιλογή του συμφέροντος, ούτε να αγνοήσουν την οδό που οδηγεί σε αυτό, την οποία δεν είναι δυνατόν να γνωρίσει κανείς διαφορετικά, παρά μόνο μέσω μιας τέτοιου είδους αναλογίας.

Αλλά, αν το μπορείς, άσκησε και την παρθενία, για να μπορέσεις να γίνεις εξ ολοκλήρου του Θεού και να προσκολληθείς σε Αυτόν μέσω τέλειας αγάπης, παραμένοντας αφοσιωμένος σε Αυτόν σε όλη σου τη ζωή, μεριμνώντας διαρκώς και απερίσπαστα για τα του Κυρίου, προγευόμενος τη μέλλουσα ζωή και ζώντας ως άγγελος του Θεού πάνω στη γη. Διότι σε αυτούς ανήκει η παρθενία και με αυτούς εξομοιώνεται έχοντας σώμα, κατά το δυνατόν, όποιος προσκολλάται στην παρθενία· ή μάλλον, πριν από αυτούς, εξομοιώνεται με τον Πατέρα που γέννησε εν παρθενία πριν από όλους τους αιώνες, και με τον παρθένο Υιό που προήλθε εν αρχή γεννητώς από παρθένο Πατέρα και γεννήθηκε σαρκικά από παρθένο μητέρα κατά τους έσχατους χρόνους, και με το Πνεύμα, το οποίο προέρχεται αρρήτως εκ μόνου του Πατρός, όχι γεννητώς αλλά εκπορευτώς. Με αυτόν τον Θεό εξομοιώνεται και συνάπτεται σε άφθαρτο γάμο εκείνος που έχει αναλάβει την αληθινή παρθενία και διατηρεί παρθένα και την ψυχή και το σώμα, στολίζοντας κάθε αίσθηση, λόγο και διάνοια με τα κάλλη της παρθενίας.

Γι' αυτό, όταν αρχίζουμε να μιλούμε, ο λαός αντιφωνεί: «Τω Πνεύματί σου», δείχνοντας ότι παλαιότερα έτσι μιλούσαν, όχι από δική τους σοφία, αλλά κινούμενοι από το Πνεύμα. Αλλά όχι τώρα· προς το παρόν μιλώ για τον εαυτό μου. Όμως, η Εκκλησία σήμερα μοιάζει με γυναίκα που έχει ξεπέσει από την παλαιά της ευημερία, η οποία διατηρεί σε πολλά σημεία μόνο τα σύμβολα εκείνης της αρχαίας ευπραγίας, και επιδεικνύει μεν τις θήκες των χρυσών κοσμημάτων και τα κιβώτια, αλλά έχει στερηθεί τον πλούτο της· με μια τέτοια γυναίκα μοιάζει σήμερα η Εκκλησία. Και δεν το λέω αυτό αναφερόμενος στην έλλειψη των πνευματικών χαρισμάτων· διότι δεν θα ήταν φοβερό, αν η έλλειψη αφορούσε μόνο αυτό· αλλά το λέω αναφερόμενος στον βίο και στην αρετή. Διότι ο αριθμός των χηρών και ο χορός των παρθένων αποτελούσαν τότε μεγάλο στολίδι για τις Εκκλησίες· σήμερα όμως αυτά έχουν ερημωθεί και αδειάσει, και παραμένουν μόνο τα σύμβολα. Διότι υπάρχουν βέβαια χήρες και σήμερα, υπάρχουν και παρθένες, αλλά αυτές δεν διαθέτουν εκείνο το πνευματικό κόσμημα, το οποίο πρέπει να έχουν όσες έχουν αποδυθεί σε τέτοιους πνευματικούς αγώνες. Διότι το κατεξοχήν γνώρισμα της παρθένου είναι το να μεριμνά μόνο για τα του Θεού και η απερίσπαστη προσήλωση σε Αυτόν· και για τη χήρα, απόδειξη της αξίας της δεν θα αποτελούσε τόσο η αποφυγή ενός δεύτερου γάμου, όσο τα υπόλοιπα: τα έργα της φιλοξενίας, της φιλοπτωχίας, της καρτερίας στις προσευχές, και όλα τα άλλα, τα οποία με πολλή ακρίβεια και αυστηρότητα απαιτεί ο Παύλος γράφοντας στον Τιμόθεο.

Εάν λοιπόν ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου, ενώ ο επίσκοπος δεν πρέπει να μεριμνά για τα του κόσμου, πώς λέει: «άνδρας μίας γυναίκας»; Μερικοί λοιπόν υποστηρίζουν ότι υπονόησε εκείνον που παραμένει ελεύθερος από γυναίκα· εάν όμως δεν συμβαίνει αυτό, είναι δυνατόν κάποιος που έχει γυναίκα, να είναι σαν να μην έχει. Διότι τότε βεβαίως το παραχώρησε αυτό ορθά, σύμφωνα με τη φύση των συνθηκών που επικρατούσαν τότε. Είναι όμως δυνατόν να το διαχειριστεί κανείς καλώς, εάν το επιθυμεί. Διότι, όπως ακριβώς ο πλούτος με δυσκολία εισάγει στη βασιλεία των ουρανών, κι όμως σε πολλές περιπτώσεις εισήλθαν πλούσιοι, έτσι συμβαίνει και με τον γάμο.

Ώστε και στη φυλακή να εισέρχεται, και τους φυλακισμένους να επισκέπτεται, και τους ασθενείς να φροντίζει, και τους θλιβομένους να παρηγορεί, και όσους υποφέρουν να ενθαρρύνει, και με κάθε τρόπο να προσφέρει τα πάντα σύμφωνα με τις δυνάμεις της, και να μην αποφεύγει απολύτως τίποτα από όσα συντελούν στη σωτηρία και την ανάπαυση των αδελφών μας. Εάν, λοιπόν, από μια χήρα γυναίκα απαιτεί τέτοια κατορθώματα, ποια δικαιολογία θα άξιζε σε εμάς τους άνδρες όταν δεν πράττουμε αυτά που ο Παύλος όρισε να πράττουν οι χήρες γυναίκες; Αλλά ίσως πει κάποιος: Και πώς από τη χήρα γυναίκα απαιτεί τέτοια αυστηρότητα, ενώ, όταν έγραφε για την παρθενία, δεν ανέφερε τίποτα τέτοιο; Από εκείνες απαίτησε ανώτερη φιλοσοφία σε σχέση με αυτά. Διότι, όταν λέει: «Υπάρχει διαφορά μεταξύ της γυναίκας και της παρθένου», και: «Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο», και πάλι: «Αυτό το λέω για το ευπρεπές και την απερίσπαστη αφοσίωση στον Κύριο», δεν υπονοεί τίποτε άλλο με αυτά τα λόγια, παρά ότι η παρθένος, αφού αποκόψει τον εαυτό της μια για πάντα από όλες τις βιωτικές μέριμνες, πρέπει να αφιερώσει ολόκληρη την ψυχή της στον Θεό και να μην έχει τίποτα κοινό με τα γήινα, ούτε να διαθέτει τον χρόνο της πότε σε αυτά και πότε σε εκείνα, αλλά, έχοντας αποταχθεί απολύτως αυτά, να αναλώνει όλο της τον χρόνο στα πνευματικά πράγματα. Και η παραβολή των δέκα παρθένων αυτό ακριβώς μας φανέρωσε.

Δεν υπήρχαν τότε πόλεις ούτε τέχνες ούτε κατοικίες· διότι, αν και το ενδιαφέρον σας γι' αυτά δεν είναι τυχαίο, τότε δεν υπήρχαν, και όμως εκείνη τη μακάρια ζωή, που ήταν κατά πολύ ανώτερη από τη σημερινή, τίποτα ούτε την εμπόδιζε ούτε τη διέκοπτε. Επειδή όμως παράκουσαν τον Θεό και έγιναν χώμα και στάχτη, έχασαν μαζί με εκείνη τη μακάρια διαβίωση και το κάλλος της παρθενίας, και μαζί με τον Θεό τους εγκατέλειψε και απομακρύνθηκε και αυτή. Διότι, όσο διάστημα παρέμεναν αλώβητοι από τον διάβολο και σέβονταν τον Δεσπότη τους, παρέμενε και η παρθενία, η οποία τους στόλιζε περισσότερο από όσο το διάδημα και τα χρυσά ενδύματα τους βασιλείς. Όταν όμως έγιναν αιχμάλωτοι και απεκδύθηκαν αυτή τη βασιλική στολή και απέβαλαν τον ουράνιο στολισμό, και δέχθηκαν τη φθορά του θανάτου και την κατάρα και την οδύνη και τον γεμάτο κόπους βίο, τότε εισέρχεται μαζί με αυτά και ο γάμος, το θνητό τούτο και δουλικό ένδυμα. «Διότι εκείνος που παντρεύτηκε», λέει, «μεριμνά για τα του κόσμου». Βλέπεις από πού έλαβε την αρχή του ο γάμος; Από πού φάνηκε να είναι αναγκαίος; Από την παρακοή, από την κατάρα, από τον θάνατο. Διότι όπου υπάρχει θάνατος, εκεί υπάρχει και γάμος· εάν όμως δεν υπάρχει αυτός, δεν επακολουθεί ούτε εκείνος. Αλλά η παρθενία δεν έχει τέτοια εξάρτηση, παρά είναι πάντοτε χρήσιμη, πάντοτε καλή και μακάρια, και πριν από τον θάνατο και μετά τον θάνατο, και πριν από τον γάμο και μετά τον γάμο. Διότι ποιος γάμος, πες μου, γέννησε τον Αδάμ;

Πώς, ενώ θέλει να είμαστε αμέριμνοι, μας προστάζει να μεριμνούμε. Πώς λοιπόν θέλει να είμαστε αμέριμνοι, εμπλέκοντάς μας πάλι σε άλλη φροντίδα; Διότι ούτε αυτό συνιστά φροντίδα, όπως ακριβώς δεν είναι θλίψη το να θλίβεται κανείς για τον Χριστό, όχι επειδή μεταβάλλεται η φύση των πραγμάτων, αλλά επειδή η προαίρεση εκείνων που τα υπομένουν αυτά με ευχαρίστηση υπερισχύει ακόμη και της φύσης των πραγμάτων. Διότι εκείνος που φροντίζει για όσα δεν θα απολαύσει για μακρύ χρόνο, και πολλές φορές ούτε καν για βραχύ, δικαιολογημένα θα μπορούσε να λεχθεί ότι μεριμνά. Εκείνος όμως που πρόκειται να λάβει καρπούς μεγαλύτερους από τις φροντίδες, με κάθε λογική θα κατατασσόταν δικαίως στους αμέριμνους. Αλλά και εκτός αυτών, είναι τόσο μεγάλη η διαφορά μεταξύ των δύο αυτών μεριμνών, ώστε τούτη εδώ, αν συγκριθεί με εκείνην, ούτε καν μέριμνα δεν νομίζεται ότι είναι· τόσο ελαφρύτερη είναι από εκείνην και πάρα πολύ ευκολότερη. Και όλα αυτά τα αποδείξαμε με τους προηγούμενους λόγους μας: «Ο άγαμος μεριμνά τα του Κυρίου, ενώ ο έγγαμος μεριμνά τα του κόσμου», αλλά ο μεν παρέρχεται, ενώ ο δε παραμένει.

Αυτό σημαίνει να έχει κανείς γυναίκα και να μην έχει, αυτό σημαίνει να χρησιμοποιεί τον κόσμο και να μην τον καταχράται. «Εκείνος δε που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου.» Όταν λοιπόν και εδώ και εκεί υπάρχει μέριμνα, αλλά εδώ μεν είναι άσκοπη και μάταιη, ή μάλλον φέρνει και λύπη —«διότι οι τέτοιοι», λέει, «θα έχουν θλίψη στη σάρκα»—, ενώ εκεί αποβλέπει στα άρρητα αγαθά, γιατί να μην επιλέξουμε μάλλον αυτήν τη φροντίδα, όχι μόνο επειδή έχει τέτοιες και τόσες ανταποδόσεις, αλλά και επειδή από τη φύση της είναι ελαφρότερη από την άλλη; Διότι για ποιο πράγμα μεριμνά η ανύπαντρη γυναίκα; Μήπως για χρήματα, για υπηρέτες, για οικονόμους, για χωράφια και για τα υπόλοιπα; Μήπως επιβλέπει μάγειρες και υφαντές και το υπόλοιπο υπηρετικό προσωπικό; Κάθε άλλο. Τίποτε από αυτά δεν βάζει στο μυαλό της, αλλά ένα πράγμα μόνο φροντίζει: πώς να οικοδομεί την ψυχή της, πώς να στολίζει εκείνον τον άγιο ναό όχι με περίτεχνες κομμώσεις ή με χρυσό ή με μαργαριτάρια, όχι με ψιμύθια και καλλυντικά, ούτε με τις άλλες δυσκολίες και ταλαιπωρίες, αλλά με την αγιότητα κατά το σώμα και κατά το πνεύμα. «Η δε παντρεμένη», λέει, «μεριμνά πώς θα αρέσει στον άνδρα της.» Πολύ συνετά δεν προχώρησε στην εξέταση των ίδιων των πραγμάτων, ούτε ανέφερε όσα υποφέρουν οι γυναίκες προκειμένου να αρέσουν στους άνδρες τους και στο σώμα και στην ψυχή, το μεν σώμα βασανίζοντας, ασπρίζοντας με πούδρες και ταλαιπωρώντας το με άλλες τιμωρίες, τη δε ψυχή γεμίζοντας με ανελευθερία, κολακεία, υποκρισία, μικροψυχία, και με περιττές και ανώφελες φροντίδες.

Όπως ακριβώς, λοιπόν, ο Θεός έδωσε το Σάββατο στους Ιουδαίους όχι απλώς για να μην εργάζονται, αλλά για να απέχουν από τις πονηρές πράξεις· έτσι και η χήρα και η παρθένος επιλέγουν αυτόν τον βίο, όχι απλώς για να μην έρχονται σε σχέση με άνδρα, αλλά για να μεριμνούν για τα του Κυρίου, προκειμένου να αφοσιωθούν εξ ολοκλήρου στη λατρεία του Θεού.

Εάν όμως παντρευτείς, δεν αμάρτησες· και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Θλίψη όμως στη σάρκα θα έχουν όσοι πράξουν έτσι. Εγώ όμως θέλω να σας προφυλάξω. Και σας λέω τούτο, αδελφοί, ότι ο καιρός είναι πλέον περιορισμένος· ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες, να είναι σαν να μην έχουν· και εκείνοι που κλαίνε, σαν να μην κλαίνε· και εκείνοι που χαίρονται, σαν να μη χαίρονται· και εκείνοι που αγοράζουν, σαν να μην τα κατέχουν· και εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο, σαν να μην τον καταχρώνται· διότι παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου. Θέλω δε να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο. Εκείνος όμως που παντρεύτηκε, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον κόσμο· είναι μοιρασμένος. Και η γυναίκα η παρθένος, η άγαμη, μεριμνά για τα του Κυρίου, για να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα. Εκείνη όμως που παντρεύτηκε, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον άνδρα της. Και αυτό το λέω για το δικό σας συμφέρον· όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά για να σας οδηγήσω στο πρέπον και στην απερίσπαστη αφοσίωση στον Κύριο. Εάν όμως κάποιος νομίζει ότι συμπεριφέρεται απρεπώς απέναντι στην παρθένο του, εφόσον αυτή έχει περάσει την ακμή της ηλικίας της, και έτσι πρέπει να γίνει, ας κάνει αυτό που θέλει. Δεν αμαρτάνει· ας παντρευτούν.

Διότι είναι προτιμότερο να έρχονται σε γάμο, παρά να φλέγονται από τα πάθη. Στους παντρεμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωρίζεται από τον άνδρα της. Εάν όμως και χωριστεί, ας παραμένει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην αφήνει τη γυναίκα του. Όσον αφορά δε τους παρθένους δεν έχω προσταγή του Κυρίου, αλλά καταθέτω τη γνώμη μου, ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός. Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης, ότι δηλαδή είναι καλό στον άνθρωπο να παραμένει ως έχει. Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μην αναζητάς διαζύγιο· είσαι ελεύθερος από γυναίκα; Μην αναζητάς γυναίκα. Εάν όμως και παντρευτείς, δεν αμάρτησες, και εάν παντρευτεί η παρθένος, δεν αμάρτησε. Οι άνθρωποι αυτοί όμως θα έχουν θλίψη στη σάρκα». Και πάλι: «Θέλω να είστε αμέριμνοι. Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς θα αρέσει στον Κύριο. Ο παντρεμένος, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στη γυναίκα του, και είναι μοιρασμένος. Η γυναίκα η άγαμη και η παντρεμένη. Η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, ώστε να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η παντρεμένη, όμως, μεριμνά για τα του κόσμου, πώς θα αρέσει στον άνδρα της. Αυτό το λέγω για το δικό σας συμφέρον, όχι για να σας βάλω θηλιά, αλλά αποσκοπώντας στην ευσχημοσύνη και στην αναπόσπαστη προσήλωση στον Κύριο.» «Εκείνος που αγαπά τη γυναίκα του, τον εαυτό του αγαπά.»

Αλλά βέβαια, για εκείνους που διάγουν τη ζωή τους μέσα στον κόσμο και βρίσκονται υπό τον ζυγό του βίου, δεν θα κάνουμε κανέναν λόγο, εφόσον ρητά διακηρύσσει ο άγιος Παύλος: «Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο, ενώ εκείνος που παντρεύτηκε μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στη γυναίκα του» και στον κόσμο. Αντιθέτως, για εκείνους που απαρνήθηκαν τον κόσμο και όσα υπάρχουν στον κόσμο θα είναι όλος ο λόγος μας.

Κατήχηση 65η. Κατήχηση 65η Περί Παρθενίας. Αδελφοί και πατέρες, επειδή η εορτή του Ευαγγελισμού είναι παρούσα, με αφορμή τον Ευαγγελισμό θα προσπαθήσω να σας μιλήσω εν συντομία, δείχνοντας από αυτό πόσο μέγιστο είναι το επάγγελμα της παρθενίας, το οποίο αξιωθήκαμε να ασπαστούμε. Διότι σε ποιαν είπε ο άγγελος Γαβριήλ: «Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου;» Όχι στην αγία Παρθένο Μαρία; Και από ποιαν σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος ο ίδιος ο Θεός και Λόγος; Όχι από την ίδια τη μακαρία Παρθένο; Η παρθενία, λοιπόν, είναι αυτή που βλάστησε τη ζωή των πάντων· η παρθενία είναι η βασίλισσα των αρετών· η παρθενία είναι η νύμφη και αυτή που μεριμνά για τον Χριστό. Και αν θέλετε, ας ακούσουμε τον μακάριο Παύλο που λέει: «Ο άγαμος μεριμνά για τα του Κυρίου, πώς να αρέσει στον Κύριο· ενώ ο έγγαμος μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στη γυναίκα του. Υπάρχει διαφορά μεταξύ της έγγαμης γυναίκας και της παρθένου· η άγαμη μεριμνά για τα του Κυρίου, για να είναι άγια και στο σώμα και στο πνεύμα· η έγγαμη όμως μεριμνά για τα του κόσμου, πώς να αρέσει στον άνδρα της.» Βλέπετε τη δύναμη του λόγου, πώς ο γάμος δεν αφήνει ελεύθερο χρόνο για να μεριμνά κανείς για τα του Κυρίου, αλλά για τα του κόσμου; Στην παρθενία, επομένως, έχει κληρωθεί η αγαθή μερίδα.