Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:39

Η γυναίκα που βρίσκεται σε χηρεία και έχει την εξουσία του εαυτού της, είναι ακατηγόρητη εάν συζήσει με άνδρα, εφόσον δεν υπάρχει κανείς που να διαλύει τη συζυγία, διότι ο Απόστολος λέει: «Εάν δε πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί μόνο εν Κυρίω». Οι γάμοι που τελούνται χωρίς τη συγκατάθεση αυτών που έχουν την εξουσία, αποτελούν πορνείες.

ΑΛΛΟ. Καθορίζοντας τους νόμους σχετικά με τις γυναίκες, ο Παύλος λέει: «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί μόνο να γίνει εν Κυρίω. Είναι όμως πιο μακάρια, εάν παραμείνει έτσι, κατά τη δική μου γνώμη. Διότι νομίζω ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού.» Τι συμπεραίνουμε, λοιπόν, από αυτά; Εάν το να νομοθετεί αρμόζει μόνο στον Θεό, και ο Παύλος νομοθετεί επειδή έχει το Πνεύμα του Θεού, άρα το Πνεύμα που βρίσκεται μέσα του είναι Θεός, αυτό που τον παρακινεί να καθορίζει νόμους.

Και το μεν πρώτο είναι σαφές, ενώ ως προς το δεύτερο, γνωρίζουμε ότι ο Θεός είναι ελεήμων, εάν με όλη μας την ψυχή μετανοήσουμε για τα παραπτώματά μας. Διότι κρατά στο χέρι Του τη ζωή, τη σωτηρία και τη φιλανθρωπία. Και το τι πράττει Εκείνος είναι μόνο σε Αυτόν γνωστό, πλην του ότι δεν υπάρχει ζημία από τη μετάνοια, ούτε απορρίπτεται αυτός που μετανοεί για όλα τα σφάλματά του. Πόσο μάλλον εκείνος που έχει συνδεθεί νόμιμα με δεύτερη γυναίκα; Και η μεν πρώτη γυναίκα έχει οριστεί από τον Θεό, ενώ η δεύτερη προέρχεται από την ανθρώπινη αδυναμία, και αν ακόμη συνδεθεί με περισσότερες, η αδυναμία πάντοτε αντιμετωπίζεται με συγκατάβαση. Διότι λέγει: «Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της. Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, 〈αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω〉». Έχοντας αποφανθεί αναντίρρητα ότι μετά τον θάνατο του άνδρα υπάρχει ελευθερία από την αμαρτία, μέσω της προσθήκης υποδηλώνει * με το «εν Κυρίω»· ότι δεν καθίσταται ξένη προς τον Κύριο εκείνη που, μετά τον θάνατο του άνδρα της, συνάπτει γάμο με άλλον άνδρα, ούτε εκείνος που, μετά τον θάνατο της γυναίκας του, συνάπτει γάμο με δεύτερη γυναίκα, «αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω», όπως λέγει ο απόστολος. Και αναφέρει 〈μεν〉 «πιο μακάρια όμως είναι, εάν παραμείνει έτσι», * το δε «εν Κυρίω» σημαίνει να μην είναι σε πορνεία, ούτε σε μοιχεία, ούτε σε κλεψιγαμία, αλλά σε νομιμότητα, με παρρησία, σε σεμνό γάμο, εμμένοντας στην πίστη, στις εντολές, στις ευεργεσίες, στην ευλάβεια, στις νηστείες, στην ευταξία, στις ελεημοσύνες, στον ζήλο και στην αγαθοεργία.

ε'. Αυτά τα λέμε όχι θεσπίζοντας ως κανόνα την αποστροφή του δεύτερου γάμου, αλλά προτρέποντας και συμβουλεύοντας να αρκείται κανείς με σωφροσύνη στον πρώτο. Άλλο πράγμα είναι το να προτρέπεις και να συμβουλεύεις, και άλλο το να νομοθετείς. Διότι εκείνος μεν που προτρέπει και συμβουλεύει, αφήνει τον ακροατή κύριο της επιλογής επί των όσων τον συμβουλεύει· ενώ εκείνος που νομοθετεί, του αφαιρεί αυτή την εξουσία. Όμως η Εκκλησία δεν νομοθετεί αυτά, αλλά μόνο προτρέπει· διότι και ο Παύλος επέτρεψε τον δεύτερο γάμο, λέγοντας τα εξής: «Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως ο άνδρας της κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω· πιο μακάρια όμως είναι, εάν παραμείνει έτσι». Όπως, λοιπόν, ο γάμος είναι καλός, αλλά η παρθενία είναι ανώτερη, έτσι καλός είναι και ο δεύτερος γάμος, αλλά ανώτερός του είναι ο πρώτος και μοναδικός. Επομένως, ούτε απορρίπτουμε τον δεύτερο γάμο, ούτε τα νομοθετούμε αυτά, αλλά προτρέπουμε, εάν κάποιος μπορεί να επιδείξει σωφροσύνη, να παραμείνει στον πρώτο. Προτρέπουμε δε και συμβουλεύουμε ακόμη και για την ίδια την ασφάλεια της οικογένειας· διότι πολλές φορές ο δεύτερος γάμος έχει γίνει αρχή και αφορμή για διαμάχες και καθημερινούς πολέμους.

Όταν δε ένας άνδρας θελήσει να αποπέμψει τη γυναίκα του, ή η γυναίκα να εγκαταλείψει τον άνδρα της, ας ανακαλεί στη μνήμη του αυτή τη ρήση, και ας φαντάζεται ότι είναι παρών ο Παύλος και την καταδιώκει φωνάζοντας και λέγοντας: Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της.

Και για την παρθένο, λοιπόν, εφόσον προηγουμένως συλλογίζεται εάν πρέπει να παντρευτεί ή να μην παντρευτεί, ο γάμος είναι ακίνδυνος. Όταν όμως πάρει την απόφαση και εγγραφεί στην τάξη των παρθένων, έχει εισαγάγει η ίδια τον εαυτό της στο στάδιο του αγώνα. Ποιος, λοιπόν, θα τολμήσει, ενώ έχει συγκροτηθεί το θέατρο και οι άγγελοι παρακολουθούν από ψηλά, ενώ αγωνοθέτης είναι ο Χριστός και ο διάβολος μαίνεται και τρίζει τα δόντια του και συμπλέκεται στην πάλη κατέχοντας το μέσον, να προσέλθει στη μέση και να πει: «Απόφυγε τον εχθρό, υποχώρησε στους κόπους, εγκατέλειψε τη λαβή, μην καταβάλεις ούτε να βάλεις τρικλοποδιά στον αντίπαλο, αλλά παραχώρησέ του τη νίκη»; Και τι τα λέω αυτά για τις παρθένους; Ούτε για τις χήρες δεν θα τολμούσε κανείς να ξεστομίσει τέτοια λόγια, αλλά αντί για αυτά, θα ανέφερε εκείνη τη φοβερή φράση: «Εάν κυριευθούν από σαρκικές ορμές ενάντια στον Χριστό και θελήσουν να παντρευτούν, θα καταδικαστούν, διότι αθέτησαν την πρώτη τους πίστη». Και μάλιστα ο ίδιος ο απόστολος λέει: «Λέω στους αγάμους και στις χήρες ότι είναι καλό για αυτούς εάν παραμείνουν όπως κι εγώ· εάν όμως δεν μπορούν να εγκρατευθούν, ας παντρευτούν». Και πάλι: «Εάν κοιμηθεί ο σύζυγός της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω».

ΣΤΟ: Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως εκείνος κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω. Πιο μακάρια όμως είναι, εάν παραμείνει έτσι. α΄. Για τον γάμο νομοθετούσε προηγουμένως σε εμάς ο μακάριος Παύλος, καθώς και για τα δικαιώματα του γάμου, γράφοντας και λέγοντας τα εξής στους Κορινθίους: «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα». Γι' αυτόν τον λόγο και εμείς αφιερώσαμε ολόκληρη την ομιλία μας σε αυτά τα λόγια.

Επομένως, είναι αναγκαίο και σήμερα να σας ομιλήσω πάλι για το ίδιο θέμα, επειδή και σήμερα για τα ίδια θέματα ομιλεί ο ίδιος ο Παύλος. Διότι τον ακούσατε να διακηρύσσει και να λέγει: «Η γυναίκα είναι δεμένη με τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως κοιμηθεί ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω. Θα είναι όμως μακαριότερη, εάν παραμείνει έτσι, κατά τη δική μου γνώμη· και νομίζω ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Ας τον ακολουθήσουμε, λοιπόν, και σήμερα, και ας ομιλήσουμε για αυτό το θέμα· διότι, ακολουθώντας τον Παύλο, μέσω αυτού θα ακολουθήσουμε οπωσδήποτε τον Χριστό, επειδή και αυτός, ακολουθώντας όχι τον εαυτό του αλλά Εκείνον, έγραφε τα πάντα.

Διότι δεν είναι ασήμαντο πράγμα ένας καλώς θεμελιωμένος γάμος, όπως ακριβώς γίνεται και αιτία αμέτρητων συμφορών για εκείνους που δεν τον διαχειρίζονται όπως πρέπει. Διότι, όπως η γυναίκα είναι βοηθός, έτσι πολλές φορές γίνεται και επίβουλος. Όπως λοιπόν ο γάμος είναι λιμάνι, έτσι είναι και ναυάγιο, όχι εξαιτίας της δικής του φύσης, αλλά εξαιτίας της προαίρεσης εκείνων που τον χρησιμοποιούν κακώς. Διότι εκείνος που τον συνάπτει σύμφωνα με τους πρέποντες νόμους, βρίσκει το σπίτι και τη γυναίκα του ως μια παρηγοριά και απαλλαγή από τα δεινά της αγοράς και από όλα τα πανταχόθεν κακά. Ενώ εκείνος που διαχειρίζεται το ζήτημα πρόχειρα και στην τύχη, έστω κι αν απολαμβάνει πολλή γαλήνη στην αγορά, μόλις εισέλθει στο σπίτι του θα αντικρίσει σκοπέλους και υφάλους. Επειδή λοιπόν ο κίνδυνος για εμάς δεν αφορά τυχαία ζητήματα, είναι αναγκαίο να προσέχουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα, και αυτός που πρόκειται να νυμφευθεί, να το πράττει ακολουθώντας τους νόμους του Παύλου, ή μάλλον τους νόμους του Χριστού. Γνωρίζω βέβαια ότι σε πολλούς φαίνεται καινοφανές και παράδοξο αυτό που λέγεται· ωστόσο δεν θα σιωπήσω εξαιτίας αυτού, αλλά αφού πρώτα σας αναγνώσω τον νόμο, έπειτα θα προσπαθήσω να λύσω τη φαινομενική αντινομία. Ποιος είναι λοιπόν ο νόμος που μας έθεσε ο Παύλος; «Η γυναίκα», λέει, «δεσμεύεται από τον νόμο».

Επομένως, δεν πρέπει να χωρίζεται όσο ζει ο άνδρας της, ούτε να φέρνει στη ζωή της άλλον νυμφίο, ούτε να συνάπτει δεύτερο γάμο. Και πρόσεξε με πόση ακρίβεια χρησιμοποιεί την ίδια τη φύση των λέξεων. Διότι δεν είπε: «Ας συζεί με τον άνδρα για όσο χρόνο εκείνος ζει»· αλλά τι είπε; «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της»· ώστε, ακόμη και αν δώσει έγγραφο διαζυγίου και εγκαταλείψει την οικία, ακόμη και αν πάει σε άλλον, εξακολουθεί να δεσμεύεται από τον νόμο, και η γυναίκα αυτή είναι μοιχαλίδα.

Εάν, λοιπόν, ο άνδρας επιθυμεί να εκδιώξει τη γυναίκα του, ή η γυναίκα να εγκαταλείψει τον άνδρα της, ας φέρνει στη μνήμη της αυτή τη ρήση, και ας αναλογίζεται πως παρίσταται ο Παύλος και την καταδιώκει φωνάζοντας και λέγοντας: «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο». Διότι, όπως ακριβώς οι δούλοι που δραπετεύουν, ακόμη και αν εγκαταλείψουν την οικία του κυρίου τους, σέρνουν πίσω τους την αλυσίδα· έτσι και οι γυναίκες, ακόμη και αν εγκαταλείψουν τους άνδρες τους, αντί για αλυσίδα έχουν τον νόμο που τις καταδικάζει, που τις κατηγορεί για μοιχεία, που κατηγορεί εκείνους που τις λαμβάνουν ως συζύγους, και ο οποίος λέει: Ο άνδρας βρίσκεται ακόμη εν ζωή, και αυτό που γίνεται είναι μοιχεία· διότι η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο για όσο χρονικό διάστημα ζει ο άνδρας της. Και καθένας που νυμφεύεται διαζευγμένη γυναίκα, διαπράττει μοιχεία. Και πότε, λέγει, θα της επιτρέπεται να συνάψει δεύτερο γάμο; Πότε;

Όταν απαλλαγεί από την αλυσίδα, όταν δηλαδή πεθάνει ο άνδρας. Καταδεικνύοντας λοιπόν αυτό, δεν πρόσθεσε: «Εάν πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει», αλλά: «Εάν κοιμηθεί», σχεδόν παρηγορώντας τη χήρα, και πείθοντάς την να παραμείνει αφοσιωμένη στον πρώτο, και να μη δεχθεί δεύτερο νυμφίο. Δεν πέθανε ο άνδρας σου, αλλά κοιμάται. Ποιος δεν περιμένει αυτόν που κοιμάται; Γι' αυτό λέει: «Εάν όμως κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει»· δεν είπε: «Ας παντρευτεί», για να μη φανεί ότι την πιέζει και την εξαναγκάζει. Ούτε εμπόδισε εκείνην που επιθυμεί να έλθει σε δεύτερο γάμο, ούτε προέτρεψε αυτήν που δεν το θέλει, αλλά υπενθύμισε τον νόμο λέγοντας: «Είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει».

Γι' αυτό παρακαλώ, ικετεύω και εκλιπαρώ, ούτε οι άνδρες να αποπέμπουν τις γυναίκες, ούτε οι γυναίκες να εγκαταλείπουν τους άνδρες, αλλά να ακούν τον Παύλο που λέει: Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως κοιμηθεί ο άνδρας, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, μόνο εν Κυρίω.

Και γιατί να μιλώ για όσους έχουν συζύγους; Αναλογίσου, σε παρακαλώ, εκείνους που ζουν διαπαντός εν παρθενία και δεν έχουν έλθει καθόλου σε κοινωνία γάμου, έχοντας επιδείξει μεγάλη σωφροσύνη. Όταν, λοιπόν, άλλοι σωφρονούν χωρίς να έχουν συνάψει γάμο, ποιας συγγνώμης θα τύχεις εσύ που πορνεύεις έπειτα από τον γάμο; Αυτά ας τα ακούσουν και οι άνδρες και οι γυναίκες, και οι χήρες και οι έγγαμες· διότι σε όλους απευθύνεται ο Παύλος, καθώς και ο νόμος αυτός που λέει: «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως αυτός κοιμηθεί, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω». Και για όσες έχουν άνδρα, και για όσες δεν έχουν, και για όσες χηρεύουν, και για όσες δέχονται δεύτερο νυμφίο, και γενικά για όλες αυτός ο λόγος είναι χρήσιμος. Διότι εκείνη που έχει άνδρα δεν θα επιλέξει, όσο εκείνος ζει, να γίνει γυναίκα άλλου, έχοντας ακούσει ότι όσο αυτός ζει παραμένει δεσμευμένη μαζί του· και εκείνη πάλι που τον έχασε, εάν θελήσει να έλθει σε δεύτερο γάμο, δεν το πράττει αυτό επιπόλαια ούτε όπως τύχει, αλλά σύμφωνα με τους κανόνες που έχουν τεθεί από τον Παύλο, ο οποίος είπε: «Είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω», δηλαδή, με σωφροσύνη και με σεμνότητα.

Διότι με μία και μόνο απλή λέξη άφησε στη συνείδηση των ακροατών να αναλογιστούν τα πάντα, τις ωδίνες του τοκετού, την ανατροφή των παιδιών, τις φροντίδες, τις αρρώστιες, τους πρόωρους θανάτους, τις έχθρες, τις φιλονικίες, το να υποδουλώνεται κανείς σε χιλιάδες γνώμες, το να είναι υπεύθυνος για ξένα κακά, το να υφίσταται χιλιάδες λύπες έχοντας μόνο μία ψυχή. Από όλα αυτά τα δεινά απαλλάσσεται η γυναίκα που επέλεξε την εγκράτεια, και μαζί με την απαλλαγή από τις στενοχώριες, την περιμένει μεγάλος μισθός στη μέλλουσα ζωή. Γνωρίζοντας, λοιπόν, όλα αυτά, ας φροντίζουμε να αρκούμαστε στον πρώτο γάμο. Εάν, όμως, ετοιμαζόμαστε να προχωρήσουμε και σε δεύτερο, ας το πράξουμε με τον αρμόζοντα τρόπο και συμπεριφορά, σύμφωνα με τους νόμους του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε είπε: «Είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει»· και πρόσθεσε: «Μόνο εν Κυρίω», δίνοντας έτσι ταυτόχρονα την άδεια, αλλά και περιφρουρώντας την άδεια, και παρέχοντας το δικαίωμα, αλλά και θέτοντας πάλι σε αυτό το δικαίωμα όρια και νόμους από παντού· για παράδειγμα, ώστε να μην εισαγάγει η γυναίκα στο σπίτι της άνδρες μιαρούς και διεφθαρμένους, ή ανθρώπους του θεάτρου, ή όσους είναι δοσμένοι στην πορνεία· αλλά με σεμνότητα, με σωφροσύνη, με ευλάβεια, ώστε να γίνονται όλα προς δόξαν Θεού.

Διότι, επειδή πολλές φορές πολλές γυναίκες, μετά τον θάνατο των πρώτων τους συζύγων, αφού προηγουμένως είχαν μοιχεύσει, με αυτόν τον τρόπο έβαλαν στη ζωή τους τούς δεύτερους, και επινόησαν άλλους μιαρούς τρόπους συμπεριφοράς, για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε: «Μόνο εν Κυρίω»· ώστε ο δεύτερος γάμος να μην περιέχει τίποτε από αυτά. Διότι έτσι θα μπορέσει να απαλλαγεί από κατηγορίες. Το καλύτερο βέβαια από όλα είναι να περιμένει τον θανόντα, να διατηρεί τις υποσχέσεις της προς εκείνον, να επιλέγει την εγκράτεια, να παραμένει αφοσιωμένη στα παιδιά που έμειναν πίσω, και να ελκύσει έτσι περισσότερη την εύνοια του Θεού.

Το να τις κατηγορήσω, λοιπόν, και να τις καταδικάσω για αυτόν τον γάμο, ούτε ο ίδιος το τολμώ ούτε σε άλλον το συνιστώ, επειδή ούτε ο μακάριος Παύλος έχει αυτήν τη γνώμη, ή μάλλον ούτε το Άγιο Πνεύμα. Διότι, αφού είπε: «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο άνδρας της· εάν όμως κοιμηθεί ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί μόνο αυτό να γίνει εν Κυρίω», και αφού επέτρεψε στη χήρα να παντρευτεί πάλι εάν το επιθυμεί, και αφού είπε: «Είναι όμως πιο μακάρια, εάν παραμείνει έτσι», για να μην νομίσει κανείς ότι η εντολή αυτή είναι ανθρώπινη, πρόσθεσε: «Νομίζω δε ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού», δηλώνοντας ότι τα έγραψε αυτά διά του Πνεύματος.

Ας μην νομίσει, λοιπόν, κανείς ότι λέγω αυτά που πρόκειται να πω τώρα για να κατηγορήσω ή να μεμφθώ τις γυναίκες που παντρεύονται. Διότι θα αποτελούσε δείγμα της έσχατης παράνοιας και μανίας να καταδικάζουμε εμείς ανελέητα, κάνοντας το αντίθετο, εκείνες τις οποίες δεν τιμώρησε ο μακάριος εκείνος, αλλά τις σπλαχνίστηκε, και μάλιστα ενώ οι ίδιοι είμαστε γεμάτοι από μύρια κακά. Διότι, αν λαμβάνουμε την εντολή να μην κρίνουμε καν, για να μην κριθούμε με το ίδιο μέτρο, ούτε να γινόμαστε αυστηροί δικαστές των αμαρτημάτων των άλλων, αλλά συγκαταβατικοί και ήπιοι, όταν εσύ βρίσκεις τον χρόνο και κατακρίνεις τους άλλους, στερείς τον εαυτό σου από κάθε συγγνώμη, επειδή μέσα από τη σκληρή συμπεριφορά σου προς τον πλησίον προετοιμάζεις τον Κριτή να γίνει πιο αυστηρός απέναντί σου. Επομένως, δεν έφθασα τώρα σε αυτό το θέμα για να κατηγορήσω ούτε για να επικρίνω· διότι ό,τι μπορεί να γίνει εν Κυρίω είναι απαλλαγμένο από κάθε κατηγορία. «Αρκεί μόνο», λέγει, «να γίνεται εν Κυρίω». Αλλά, όπως ακριβώς όταν μιλούμε υπέρ της παρθενίας δεν την εξυψώνουμε ατιμάζοντας τον γάμο, έτσι και όταν συζητούμε για τη χηρεία, δεν προτρέπουμε να αρκούνται στον πρώτο γάμο κατατάσσοντας τον δεύτερο γάμο στα απαγορευμένα πράγματα, αλλά ομολογούμε ότι και αυτός ο δεύτερος είναι νόμιμος, όμως ο ένας είναι πολύ καλύτερος από τον δεύτερο. Ας μη θεωρήσει, λοιπόν, κανείς ότι η υπεροχή, που προκύπτει από τη σύγκριση, σημαίνει πως το πράγμα που υστερεί συγκριτικά είναι κάτι το κακό.

«Εκείνος όμως που στέκεται σταθερός στην καρδιά του, μη έχοντας ανάγκη, και έχει εξουσία στο δικό του θέλημα, και έχει κρίνει τούτο στην καρδιά του, το να διατηρήσει την παρθένο του, πράττει καλά. Ώστε και εκείνος που τη δίνει σε γάμο πράττει καλά, ενώ εκείνος που δεν τη δίνει σε γάμο πράττει καλύτερα. Η γυναίκα δεσμεύεται από τον νόμο για όσο χρόνο ζει ο σύζυγός της. Αν όμως κοιμηθεί ο σύζυγός της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί τούτο να γίνει εν Κυρίω. Αλλά είναι μακαριότερη αν παραμείνει έτσι, κατά τη δική μου γνώμη· και νομίζω ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Ο λόγος αυτός δεν έχει ειπωθεί μόνο για τους δούλους, αλλά και για τους ελεύθερους. Διότι είναι δυνατόν κάποιος που είναι δούλος να μην είναι δούλος, και κάποιος που είναι ελεύθερος να είναι δούλος.

Του λέγουν οι μαθητές του: «Εάν έτσι είναι η κατάσταση του άνδρα με τη γυναίκα, δεν συμφέρει να παντρευτεί κανείς». Εκείνος δε τους είπε: «Δεν μπορούν όλοι να αποδεχθούν αυτόν τον λόγο, παρά μόνο εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί. Διότι υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι γεννήθηκαν έτσι από την κοιλιά της μητέρας τους· και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους· και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνουχίσαν τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών. Εκείνος που μπορεί να το αποδεχθεί, ας το αποδεχθεί.» «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο, για όσο καιρό ζει ο άνδρας της.

Εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί αυτό να γίνει εν Κυρίω.» «Σχετικά με όσα μου γράψατε, καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· για την αποφυγή όμως της πορνείας, ο καθένας ας έχει τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα.

Κανόνας ΜΑ' «Η γυναίκα που βρίσκεται σε χηρεία και έχει την εξουσία του εαυτού της να προχωρήσει σε συμβίωση, είναι ακατηγόρητη (εφόσον δεν υπάρχει κανείς που να διαλύει το συνοικέσιο), καθώς ο Απόστολος λέει: "εάν όμως πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί όποιον θέλει, αρκεί μόνο αυτό να γίνει εν Κυρίω"».

Ερμηνεία. Εάν κάποια χήρα, ούσα αυτεξούσια, έρθει σε δεύτερο γάμο, είναι ακατηγόρητη, καθώς λέει ο Παύλος για αυτήν, ότι εάν πεθάνει ο άνδρας της, είναι ελεύθερη να παντρευτεί σε δεύτερο γάμο όποιον θέλει, αρκεί να είναι «εν Κυρίω», δηλαδή όχι με άπιστο και αιρετικό ή και συγγενή, που εμποδίζεται από τον νόμο, αλλά με πιστό και ορθόδοξο, ο οποίος δεν εμποδίζεται από τον νόμο.