Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 7:6

Και βέβαια ο μακάριος Παύλος γράφει λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα· εξαιτίας όμως των πορνειών, ας έχει ο καθένας τη δική του γυναίκα, και η καθεμία ας έχει τον δικό της άνδρα. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, όχι ως προσταγή. Διότι θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως και εγώ. Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς.» Βλέπεις πώς μας υπέδειξε σαν βουνό την υπέρτατη υπεροχή της εγκράτειας, λέγοντας: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να μην αγγίζει γυναίκα»· αλλά μας επέτρεψε να καταλύσουμε στη Σηγώρ, δηλαδή στον τρόπο ζωής που υπολείπεται του τελείου, εννοώντας το να επιτρέπεται να σμίγει κανείς μόνο με τη δική του γυναίκα; Και για την πολύ αγαθή γη, ο Σωτήρας έλεγε ότι θα αποδώσει καρπούς, η μία εκατό, η άλλη εξήντα και η άλλη τριάντα. Μοίρασε επίσης και το τάλαντο, όχι με ίσο μέτρο, αλλά στον ένα πέντε, στον άλλο δύο και στον άλλο ένα· δείχνοντας μέσα από αυτά, νομίζω, την άνιση δύναμη των έξεων, και διανέμοντας στον καθένα ανάλογα με την ικανότητα και τη διάθεση που θα είχε. Διότι, όπως είπαμε προηγουμένως, «Ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς». ΠΑΛΛ. Σωστά τα λες. ΚΥΡ. Επιτρέπει, λοιπόν, ο μακάριος άγγελος να καταλύσει στη Σηγώρ. «Ιδού, λοιπόν,» λέει, «τίμησα το πρόσωπό σου και ως προς αυτόν τον λόγο, ώστε να μην καταστρέψω την πόλη για την οποία μίλησες. Σπεύσε λοιπόν να σωθείς εκεί.» Έπειτα λέει ότι, «Ο ήλιος ανέτειλε πάνω στη γη, και ο Λωτ εισήλθε στη Σηγώρ.»

Και πάλι: «Να είστε μαζί», λέει, «για να μην σας πειράζει ο Σατανάς εξαιτίας της ακρασίας σας.» Και πρόσθεσε σε αυτά: «Αυτό το λέω κατά παραχώρηση, όχι ως επιταγή.» Βλέπεις, λοιπόν, ότι δίνει συγκατάβαση σε όσους βρίσκονται σε γάμο; Πώς, λοιπόν, είναι αρετή αυτό που θεραπεύεται με συγκατάβαση; «Σχετικά δε με την παρθένο», λέει, «είναι πιο μακάρια εάν μείνει έτσι», δηλαδή άγαμη. Επομένως, το μέλι δεν είναι απορριπτέο, διότι ο γάμος είναι αποδεκτός. Πλην όμως, όχι ως οσμή ευωδίας, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους τρόπους της αρετής. Αλλά βέβαια και στις θυσίες ρίχνεται αλάτι, διότι νομίζω ότι πρέπει να προσφέρουμε θυσία με σοφία και φρόνηση, και να είμαστε πάρα πολύ καλά εφοδιασμένοι προς οποιοδήποτε αγαθό.

Βʹ. Έπειτα, για να μη νομίσεις ότι τους τα έλεγε αυτά νομοθετώντας, πρόσθεσε: «Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, όχι ως προσταγή». Διότι δεν προηγούνταν κάποια επιτακτική κρίση εξουσίας, αλλά η συγκατάβαση στη δική τους ακράτεια. Γι' αυτό λέει: «Εξαιτίας της ακράτειάς σας». Διότι, αν θέλεις να μάθεις τη γνώμη του Παύλου, άκουσε τι λέει: «Θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως κι εγώ, σε εγκράτεια». Έτσι και εδώ, οι απόστολοι δεν το επέτρεπαν υπερασπιζόμενοι τον νόμο, αλλά συγκαταβαίνοντας στην ιουδαϊκή αδυναμία. Διότι, αν υπερασπίζονταν τον νόμο, δεν θα κήρυτταν έτσι μεν στους Ιουδαίους, αλλιώς δε στους εθνικούς. Διότι, εάν ήταν αναγκαίο να τηρηθεί αυτό από τους απίστους, είναι ολοφάνερο ότι θα έπρεπε να τηρηθεί και από όλους τους πιστούς. Εφόσον όμως νομοθετούσαν για τους εθνικούς να μην παρενοχλούνται εξαιτίας αυτών των πραγμάτων, έδειξαν ότι και στους Ιουδαίους το επέτρεπαν από συγκατάβαση.

«Και πάλι να συνέρχεστε, για να μη σας πειράζει ο Σατανάς». Διότι, για να μη φανεί ότι το ζήτημα αποτελεί επιβολή νόμου, προσθέτει και την αιτία. Ποια είναι δε αυτή; «Για να μη σας πειράζει ο Σατανάς». Και για να μάθεις ότι δεν είναι μόνο ο διάβολος που απεργάζεται το αμάρτημα της μοιχείας, πρόσθεσε: «Εξαιτίας της ακράτειάς σας». «Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, όχι ως προσταγή. Διότι θέλω όλοι οι άνθρωποι να είναι, όπως κι εγώ, εγκρατείς». Αυτό το κάνει σε πολλά σημεία, όταν συμβουλεύει για πράγματα δύσκολα: προβάλλει τον εαυτό του και λέει: «Να γίνεστε μιμητές μου». «Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό, άλλος έτσι, και άλλος αλλιώς». Επειδή δηλαδή τους κατηγόρησε αυστηρά λέγοντας «εξαιτίας της ακράτειάς σας», τους παρηγόρησε πάλι προσθέτοντας: «Ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό»· χωρίς να δηλώνει με αυτό ότι το κατόρθωμα δεν έχει ανάγκη από τη δική μας προσπάθεια, αλλά, όπως ήδη προείπα, για να τους παρηγορήσει. Διότι, εάν πρόκειται απλώς για χάρισμα, και ο άνθρωπος δεν συνεισφέρει τίποτα σε αυτό, πώς προσθέτεις: «Λέω δε στους άγαμους και στις χήρες· καλό είναι για αυτούς εάν μείνουν όπως κι εγώ. Εάν όμως δεν μπορούν να εγκρατευτούν, ας παντρευτούν»;

Επομένως, σε αυτές απευθύνεται ο λόγος του. Το ίδιο πράττει και ως προς τη συνουσία εντός του γάμου. Διότι, αφού είπε: «Μην αποστερείτε ο ένας τον άλλον, παρά μόνο με κοινή συμφωνία για κάποιο χρονικό διάστημα, ώστε να αφοσιωθείτε στη νηστεία και την προσευχή, και πάλι να συνέρχεσθε»· για να μη νομίσεις ότι το πράγμα αυτό αποτελεί νόμο, προσθέτει στη συνέχεια την αιτία, λέγοντας: «Για να μη σας βάζει σε πειρασμό ο Σατανάς». «Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση, και όχι ως επιταγή, εξαιτίας της ακράτειάς σας».

Διότι, εάν δεν ήθελε να ελέγξει σφοδρά την ψυχή των φιληδόνων, δεν θα χρησιμοποιούσε τη λέξη «ακρασία», η οποία είναι πιο εμφατική και εμπεριέχει μεγάλο ψόγο. Γιατί άραγε δεν είπε «εξαιτίας της αδυναμίας σας»; Διότι εκείνο ταίριαζε μάλλον σε κάποιον που συγκαταβαίνει, ενώ το να κάνει λόγο για ακράτεια καταδεικνύει την υπερβολή της ραθυμίας. Επομένως, αποτελεί δείγμα ακράτειας το να μην μπορεί κάποιος να απέχει από την πορνεία, εάν δεν κατέχει διαρκώς τη γυναίκα του και δεν απολαμβάνει τη σαρκική συνάφεια. Τι θα μπορούσαν, λοιπόν, να πουν στο σημείο αυτό όσοι θεωρούν ότι η παρθενία είναι κάτι το περιττό; Διότι αυτή, όσο περισσότερο εντείνεται, τόσο μεγαλύτερο εγκώμιο λαμβάνει. Ο γάμος, αντίθετα, όταν κάποιος κάνει υπερβολική χρήση του, τότε ακριβώς στερείται κάθε επαίνου. Διότι λέει: «Αυτό το λέω κατά παραχώρηση και όχι ως επιταγή». Και όπου υπάρχει παραχώρηση, δεν μπορεί να έχει θέση ο έπαινος. Αλλά και όταν μιλάει για τους παρθένους, λέει: «Επιταγή του Κυρίου δεν έχω, δίνω όμως τη γνώμη μου». Μήπως, άραγε, υποτίμησε έτσι το ζήτημα; Μη γένοιτο. Διότι για μεν την παρθενία δίνει γνώμη, ενώ εδώ κάνει παραχώρηση.

Πώς λοιπόν ο Παύλος εμπόδισε, λέει κάποιος, τις νέες να παραμένουν χήρες, ακόμη και όταν το ήθελαν, γράφοντας τα εξής: «Τις νεότερες όμως χήρες να τις αποκλείεις»; Δεν εμπόδισε ο Παύλος όσες ήθελαν να παραμένουν χήρες, αλλά εκείνες ανάγκασαν τον Παύλο, χωρίς να το θέλει, να θεσπίσει αυτόν τον κανόνα για αυτές. Διότι, εάν θέλεις να μάθεις το θέλημα του Παύλου, άκουσε τι λέει: «Θέλω δε όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως ακριβώς εγώ», δηλαδή σε κατάσταση εγκράτειας. Επομένως, δεν θα ερχόταν σε σύγκρουση με τον εαυτό του, ούτε θα υπέπιπτε σε τόση αντίφαση εκείνος ο μακάριος, ούτε αυτός που επιθυμούσε όλοι οι άνθρωποι να ζουν με εγκράτεια θα εμπόδιζε όσες ήθελαν να παραμένουν χήρες. Πώς λοιπόν λέει: «Τις νεότερες όμως χήρες να τις αποκλείεις»; Αλλά πες μου, για ποιον λόγο και γιατί; Διότι δεν το είπε αυτό έτσι απλά, αλλά πρόσθεσε και την αιτία λέγοντας: «Επειδή, όταν κυριευθούν από σαρκικές επιθυμίες αποστατώντας από τον Χριστό, θέλουν να παντρεύονται». Βλέπεις ότι δεν εμποδίζει εκείνες που θέλουν να παραμένουν χήρες, αλλά εκείνες που προτιμούν να παντρευτούν αφού χηρέψουν, αποτρέποντάς τες από το να καταταγούν σε εκείνον τον άγιο χορό; Και αυτό το πράττει με μεγάλη σύνεση. Διότι, αν πρόκειται, λέει, να προχωρήσεις σε δεύτερο γάμο, μην υπόσχεσαι καν χηρεία· διότι το να αθετήσεις την υπόσχεσή σου, αφού πρώτα την έδωσες, είναι πολύ χειρότερο από το να μην υποσχεθείς απολύτως τίποτα. Όπως ακριβώς, λοιπόν, επέτρεψε τις συνεχείς συζυγικές σχέσεις, όχι θεσπίζοντας νόμο, αλλά δείχνοντας συγκατάβαση προς αυτούς: «Αυτό το λέω», αναφέρει, «κατά συγκατάβαση και όχι ως επιταγή, εξαιτίας της ακράτειάς σας».

Και γιατί άραγε; Επειδή από αυτήν την εγκράτεια γεννιούνται μεγάλα κακά, και πορνείες, και μοιχείες, και συχνά έχουν προκληθεί από αυτό καταστροφές οικογενειών. «...και στην προσευχή· και πάλι να επανέρχεστε στη συζυγική σχέση, για να μην επιχειρεί ο Σατανάς να σας βάλει σε πειρασμό εξαιτίας της ακρασίας σας. Αυτό όμως το λέω κατά συγκατάβαση». Εδώ εννοεί την προσευχή που γίνεται με μεγαλύτερη ζέση. «Όχι ως επιταγή· θέλω δε να είναι όλοι οι άνθρωποι όπως ακριβώς και εγώ». Στην εγκράτεια, δηλαδή. Και αυτό το κάνει σε πολλά σημεία, όταν δίνει συμβουλές για δύσκολα ζητήματα. «Αλλά ο καθένας έχει το δικό του χάρισμα από τον Θεό· άλλος έτσι και άλλος αλλιώς. Λέω δε στους αγάμους και στις χήρες: είναι καλό γι' αυτούς να παραμείνουν όπως και εγώ». Επειδή τους κατηγόρησε αυστηρά, λέγοντας «εξαιτίας της ακρασίας σας», πάλι τους παρηγόρησε, λέγοντας ότι έχουν χάρισμα από τον Θεό. «Αν όμως δεν εγκρατεύονται, ας έλθουν σε γάμο». Δεν εξαναγκάζει εκείνον που δεν μπορεί να φτάσει στην εγκράτεια, επειδή φοβάται μήπως υποπέσει σε παράπτωμα. «Διότι είναι προτιμότερο να παντρεύεται κανείς παρά να φλέγεται. Στους νυμφευμένους παραγγέλλω, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος: η γυναίκα να μην χωρίζεται από τον άνδρα της. Αν όμως χωριστεί, ας παραμείνει άγαμη, ή ας συμφιλιωθεί με τον άνδρα της· και ο άνδρας να μην εγκαταλείπει τη γυναίκα του. Στους δε υπολοίπους λέω εγώ, όχι ο Χριστός». Φανέρωσε πόσο μεγάλη είναι η τυραννία της επιθυμίας. Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Αν υφίστασαι μεγάλη βία και πύρωση, απαλλάξου από τους πόνους και τους ιδρώτες, μήπως τυχόν και παρεκτραπείς. «