Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:10

Ερώτηση ΞΔ'. Εφόσον ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγει, «Τον συμφέρει να κρεμαστεί μύλος ονικός γύρω από τον λαιμό του και να ριφθεί στη θάλασσα, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς»· τι σημαίνει το να σκανδαλίζει κανείς; Ή πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε από αυτό, ώστε να μην έλθει επάνω μας αυτό το τόσο φοβερό κρίμα; Απόκριση. Σκανδαλίζει κανείς παρανομώντας με λόγο ή με έργο και παρακινώντας κάποιον άλλον στην παρανομία, όπως ο όφις την Εύα και η Εύα τον Αδάμ· ή εμποδίζοντας την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, όπως ο Πέτρος τον Κύριο, όταν του είπε: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· και άκουσε: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων»· ή ενισχύοντας το φρόνημα του ασθενούς σε κάτι από τα απαγορευμένα, σύμφωνα με τα γεγραμμένα από τον Απόστολο, ο οποίος λέγει: «Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλείο, δεν θα ενθαρρυνθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι ασθενής, στο να τρώγει τα ειδωλόθυτα;». Και σε αυτά προσθέτει: «Γι' αυτό, εάν ένα φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάγω κρέας ποτέ στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Προκύπτει δε το σκάνδαλο εξαιτίας πολλών αιτιών. Διότι το σκάνδαλο προέρχεται είτε από εκείνον που σκανδαλίζει, είτε το να σκανδαλιστεί κανείς συμβαίνει με υπαιτιότητα εκείνου που σκανδαλίζεται.

Το μαρτυρεί δε και ο Απόστολος, λέγοντας άλλοτε μεν: «Αλλά αυτό να κρίνετε μάλλον, το να μη βάζετε πρόσκομμα στον αδελφό ή σκάνδαλο»· άλλοτε δε, με εκτενέστερη επιχειρηματολογία, απαγορεύοντας εντονότερα την άτοπη συμπεριφορά με τα εξής λόγια: «Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε γεύμα μέσα σε ειδωλολατρικό ναό, η συνείδησή του, η οποία είναι ασθενής, δεν θα ενθαρρυνθεί στο να τρώει τα ειδωλόθυτα; Και εξαιτίας της δικής σου γνώσης θα χαθεί ο ασθενής αδελφός, για τον οποίο πέθανε ο Χριστός». Στα οποία προσθέτει: «Αμαρτάνοντας δε κατ' αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς και πληγώνοντας την ασθενή συνείδησή τους, αμαρτάνετε απέναντι στον Χριστό. Γι' αυτό, εάν το φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάω κρέας ποτέ στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Και αλλού, αφού είπε: «Ή μόνο εγώ και ο Βαρνάβας δεν έχουμε το δικαίωμα να μην εργαζόμαστε;», στη συνέχεια προσθέτει: «Αλλά δεν κάναμε χρήση αυτού του δικαιώματος, αντιθέτως τα υπομένουμε όλα, για να μην προκαλέσουμε κανένα εμπόδιο στο Ευαγγέλιο του Χριστού». Εφόσον, λοιπόν, αποδείχθηκε τόσο φοβερό το να σκανδαλίζει κανείς τον αδελφό με πράγματα για τα οποία έχει το δικαίωμα, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνους που σκανδαλίζουν κάνοντας ή λέγοντας τα απαγορευμένα;

Κεφάλ. Γ΄. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Σχετικά λοιπόν με τη βρώση των ειδωλοθύτων, γνωρίζουμε ότι κανένα είδωλο δεν έχει πραγματική υπόσταση στον κόσμο, και ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη (όπως άλλωστε υπάρχουν πολλοί θεοί και πολλοί κύριοι), για εμάς όμως υπάρχει ένας Θεός, ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα και εμείς υπάρχουμε για αυτόν· και ένας Κύριος, ο Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού. Όμως, αυτή η γνώση δεν υπάρχει σε όλους. Μερικοί, επειδή η συνείδησή τους είναι προσκολλημένη έως τώρα στο είδωλο, τρώνε το κρέας ως ειδωλόθυτο, και η συνείδησή τους, ούσα ασθενής, μολύνεται. Η τροφή, ωστόσο, δεν μας συνιστά στον Θεό. Διότι ούτε εάν φάμε πλεονεκτούμε σε κάτι, ούτε εάν δεν φάμε υστερούμε. Προσέχετε, όμως, μήπως αυτό το δικαίωμά σας γίνει πρόσκομμα στους ασθενείς στην πίστη. Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε γεύμα μέσα σε ναό ειδώλων, δεν θα ενθαρρυνθεί η συνείδησή του, ενώ είναι ασθενής, στο να τρώει τα ειδωλόθυτα; Και έτσι, εξαιτίας της δικής σου γνώσης χάνεται ο ασθενής αδελφός, για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Αμαρτάνοντας δε με αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς και πληγώνοντας την ασθενή συνείδησή τους, αμαρτάνετε απέναντι στον ίδιο τον Χριστό.

Διότι, όταν κάποιος δει εσένα που έχεις τη γνώση να παρακάθεσαι σε ναό ειδώλων, δεν θα οικοδομηθεί η συνείδησή του, επειδή είναι ασθενής, στο να τρώει τα ειδωλόθυτα; Αφού είπε, «Προσέχετε μήπως αυτή η ελευθερία σας γίνει πρόσκομμα», εξηγεί πώς και με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό. Και παντού προβάλλει την ασθένεια, για να μη φανεί ότι η βλάβη προέρχεται από τη φύση του πράγματος, και θεωρηθούν φοβεροί οι δαίμονες. Διότι τώρα μεν βρίσκεται κοντά στο να απομακρυνθεί τελείως από τα είδωλα, λέγει· βλέποντας όμως εσένα να συχνάζεις σε αυτά, εκλαμβάνει την πράξη ως προτροπή, και παραμένει και ο ίδιος εκεί.

«Εάν κάποιος δει εσένα», λέει, «που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλολατρικό ναό, δεν θα οικοδομηθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι αδύναμος, ώστε να τρώει τα ειδωλόθυτα;». Και εγώ λέω: Εάν κάποιος δει εσένα που έχεις τη γνώση να πηγαίνεις στη συναγωγή και να παρακολουθείς τις σάλπιγγες, δεν θα οικοδομηθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι αδύναμος, ώστε να θαυμάζει τα ιουδαϊκά έθιμα; Εκείνος που πέφτει δεν τιμωρείται μόνο για τη δική του πτώση, αλλά κολάζεται διότι σκανδαλίζει και άλλους· όπως ακριβώς και εκείνος που παραμένει όρθιος δεν στεφανώνεται μόνο για τη δική του αρετή, αλλά θαυμάζεται διότι παρακινεί και άλλους στον ίδιο ζήλο. Να αποφεύγετε, λοιπόν, και τις συγκεντρώσεις και τους τόπους τους, και κανείς ας μην τρέφει σεβασμό για τη συναγωγή εξαιτίας των βιβλίων, αλλά ακριβώς εξαιτίας αυτών ας την αποστρέφεται και ας τη μισεί, διότι κατέχουν τα βιβλία των αγίων προς ύβριν τους, επειδή απιστούν στα λόγια τους, και διότι έτσι καταμαρτυρούν την έσχατη ασέβειά τους.

Πώς λοιπόν δεν θα ταίριαζε και σε εμάς να πούμε προς τέτοιου είδους ανθρώπους ό,τι ακριβώς έλεγε ο μακάριος Παύλος προς τους Κορινθίους, οι οποίοι εισέρχονταν στους ειδωλολατρικούς ναούς μετά την αποδοχή του λόγου της ευσέβειας; «Εάν κάποιος», λέει, «δει εσένα που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλολατρικό ναό.» Εμείς, ωστόσο, παραλλάσσοντάς το ελαφρώς, θα πούμε: «Εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις τη γνώση της ευσέβειας, να περνάς ολόκληρη την ημέρα σε εκείνες τις ανώφελες και επιβλαβείς συναναστροφές, δεν θα οικοδομηθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι ασθενής, στο να επιδιώκει με μεγαλύτερο ζήλο τέτοιου είδους πράγματα;» Διότι αυτό που έλεγε εκείνος ο μακάριος, αποτρέποντας όσους απερίσκεπτα, μετά τη γνώση της ευσέβειας, σύχναζαν στους ειδωλολατρικούς ναούς και γίνονταν αιτία σκανδαλισμού για τους υπολοίπους, αυτό θα πούμε και εμείς τώρα επίκαιρα προς όσους τρέχουν σε εκείνες τις παράνομες συγκεντρώσεις και προτιμούν τις έξω ενασχολήσεις από την εδώ σύναξη.

Γι' αυτό λέει: Η τροφή δεν θα μας παραστήσει στον Θεό. «Διότι ούτε εάν φάμε υστερούμε». Δηλαδή, δεν έχουμε κάτι λιγότερο. «Ούτε εάν δεν φάμε περισσεύουμε». Δηλαδή, δεν αποκτούμε εύνοια ενώπιον του Θεού, ωσάν να πράξαμε κάτι αγαθό και μεγάλο. «Προσέχετε όμως μήπως αυτή η εξουσία σας γίνει πρόσκομμα στους αδυνάτους». Δεν είπε, η γνώση σας, ούτε, η τελειότητά σας, αλλά, η εξουσία, πράγμα το οποίο φαίνεται να αποτελεί μάλλον προπέτεια και αυθάδεια. Και δεν είπε, στους αδελφούς, αλλά στους αδυνάτους, αυξάνοντας την κατηγορία εναντίον των αδελφών: διότι δεν σπλαχνίζονται ούτε τους ασθενούντες, και μάλιστα ενώ είναι αδελφοί. «Διότι εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλολατρικό ναό, δεν θα οικοδομηθεί η συνείδησή του, επειδή είναι αδύνατος, ώστε να τρώει τα ειδωλόθυτα;» Δηλαδή εσένα τον τέλειο. «Και έτσι θα χαθεί εξαιτίας της δικής σου γνώσης ο αδύνατος αδελφός, για τον οποίο πέθανε ο Χριστός». Θέτει τέσσερα εγκλήματα και μάλιστα πάρα πολύ μεγάλα: ότι είναι αδύνατος, ότι είναι αδελφός, ότι ο Χριστός νοιάστηκε τόσο πολύ γι' αυτόν ώστε να πεθάνει για χάρη του, και ότι μετά από όλα αυτά χάνεται εξαιτίας της τροφής. «Αμαρτάνοντας δε κατ' αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς, και πλήττοντας την αδύνατη συνείδησή τους, αμαρτάνετε απέναντι στον Χριστό». Δες πώς, λίγο-λίγο, ανέβασε το αμάρτημα στην ίδια την κορυφή της παρανομίας.