Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 8:3

Αυτός δε, δεν γνωρίζει καν ποιος είναι, ούτε καν μέσα στους ίδιους τους επαίνους των λόγων· διότι, από την πολλή επιθυμία της ταπείνωσης, δεν αντιλαμβάνεται τη δική του αξία, αλλά λειτουργεί μεν προς τον Θεό, όπως είναι ο κανόνας για τους ιερείς, και με μια έντονη διάθεση φιλοθεΐας αφαιρεί από τον εαυτό του τη μνήμη της αξίας του, κρύβοντας κάπου στο βάθος της αγάπης του Θεού το καύχημα που προέρχεται από αυτήν, με πνεύμα ταπείνωσης, ώστε να φαίνεται πάντοτε στον εαυτό του κατά διάνοια σαν κάποιος άχρηστος δούλος, όντας αποξενωμένος από τη δική του αξία εξαιτίας της επιθυμίας της ταπείνωσης. Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε και εμείς, να αποφεύγουμε κάθε τιμή και δόξα, εξαιτίας του υπερβάλλοντος πλούτου της αγάπης του Κυρίου που μας αγάπησε με αυτόν τον τρόπο. {ΙΔ'.} Εκείνος που αγαπά τον Θεό με αίσθηση καρδιάς, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν· διότι, όσο δέχεται κανείς με την αίσθηση της ψυχής του την αγάπη του Θεού, τόσο βρίσκεται μέσα στην αγάπη του Θεού. Γι' αυτό λοιπόν, επιθυμώντας τον φωτισμό της γνώσης με κάποιον σφοδρό έρωτα, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν θα σταματήσει, μέχρις ότου τον αισθανθεί ως την ίδια την αίσθηση των οστών του, μη γνωρίζοντας πλέον τον εαυτό του, αλλά όντας ολόκληρος αλλοιωμένος από την αγάπη του Θεού. Ένας τέτοιος άνθρωπος και είναι παρών σε τούτη τη ζωή και δεν είναι παρών· διότι, ενώ κατοικεί ακόμη στο δικό του σώμα, αποδημεί μέσω της αγάπης με την ακατάπαυστη κίνηση της ψυχής του προς τον Θεό.

Επομένως, η γνώση δεν γεννά την αγάπη, αλλά απεναντίας αποσχίζει εκείνον που δεν προσέχει, καθώς τον γεμίζει με οίηση και υπερηφάνεια. Διότι η αλαζονεία έχει τη συνήθεια να διαιρεί, ενώ η αγάπη συνηθίζει και να ενώνει και να οδηγεί προς τη γνώση. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φανέρωνε λέγοντας: «Εάν, όμως, κάποιος αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωρισθεί από Αυτόν». Επομένως, δεν εμποδίζω, λέει, το να έχει κανείς τέλεια γνώση, αλλά παραγγέλλω το να την έχει κανείς μαζί με την αγάπη· διότι διαφορετικά δεν προκύπτει κανένα όφελος, παρά μόνον βλάβη.

Εάν όμως κάποιος αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν. Δεν είπε, «Τον γνώρισε», αλλά «Έχει γνωριστεί από Αυτόν». Διότι δεν Τον γνωρίσαμε εμείς, αλλά Αυτός γνώρισε εμάς. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Δεν με εκλέξατε εσείς, αλλά εγώ εξέλεξα εσάς»· και ο Παύλος αλλού: «Τότε δε θα γνωρίσω πλήρως, όπως ακριβώς και γνωρίστηκα». Παρατήρησε, λοιπόν, με πόσα επιχειρήματα ταπείνωσε το φρόνημά τους. Πρώτον, έδειξε ότι δεν είναι οι μόνοι που γνωρίζουν αυτά που ξέρουν· διότι «όλοι», λέει, «έχουμε γνώση»· έπειτα, ότι το πράγμα είναι βλαβερό, όταν στερείται την αγάπη· διότι «η γνώση», λέει, «προκαλεί οίηση»· ύστερα, ότι ακόμη και όταν συνοδεύεται από την αγάπη, δεν είναι ολοκληρωμένο ούτε τέλειο· διότι «αν κάποιος νομίζει ότι γνωρίζει κάτι, δεν έχει γνωρίσει ακόμη τίποτα», λέει, «όπως πρέπει να γνωρίζει». Επιπλέον, ότι ούτε αυτό δεν το έχουν από δική τους ικανότητα, αλλά επειδή τους το δώρισε ο Θεός· διότι δεν είπε «Γνώρισε τον Θεό», αλλά «Έχει γνωριστεί από Αυτόν»· έπειτα, ότι αυτό ακριβώς προέρχεται από την αγάπη, την οποία δεν έχουν όπως πρέπει· διότι «εάν κάποιος», λέει, «αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν».

Β΄. Γι' αυτό και ο Παύλος διαρκώς επανέρχεται σε αυτό το θέμα λέγοντας: «Τότε θα γνωρίσω πλήρως, όπως ακριβώς γνωρίστηκα». Και ο ίδιος ο Χριστός επίσης: «Δεν με εκλέξατε εσείς, αλλά εγώ εξέλεξα εσάς». Και αλλού πάλι ο Παύλος: «Εάν κάποιος αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν». Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, συνεχώς και παντού ονομάζει τον εαυτό του κλητό, δεικνύοντας ότι δεν έσπευσε από μόνος του, αλλά πρώτα προσκλήθηκε.

Διότι όσοι είχαν ακόμη τον φόβο των ειδώλων, μη γνωρίζοντας να τα περιφρονούν, έτρωγαν πρόθυμα από τα ειδωλόθυτα, επειδή έβλεπαν τους πιο τέλειους στην πίστη να το πράττουν αυτό, και εξαιτίας αυτού υφίσταντο τη μεγαλύτερη βλάβη. Διότι δεν τα άγγιζαν με την ίδια γνώση που είχαν εκείνοι, αλλά τα θεωρούσαν ως θυσίες· και έτσι το πράγμα γινόταν δρόμος προς την ειδωλολατρία. Αλλά και οι ίδιοι οι δήθεν τέλειοι δεν υφίσταντο τυχαία βλάβη, μετέχοντας σε δαιμονικές τράπεζες. Εφόσον λοιπόν αυτό είναι το σφάλμα, δες πώς χειρίζεται τον λόγο ο Απόστολος: «Γνωρίζουμε ότι όλοι έχουμε γνώση». Αφήνοντας κατά μέρος τους ασθενείς, όπως κάνει πάντοτε, απευθύνεται πρώτα στους ισχυρούς. Πρώτα από όλα, λοιπόν, καταστέλλει την έπαρση αυτών ακριβώς των ανθρώπων, δηλώνοντας ότι όλοι κατέχουν τη γνώση. Διότι όσοι έχουν κάτι μεγάλο και καλό, όταν το κατέχουν μόνοι τους, κυριεύονται περισσότερο από υπερηφάνεια. Εάν όμως φανεί ότι το κατέχουν και άλλοι μαζί τους, δεν παθαίνουν πλέον το ίδιο· το καθιστά, λοιπόν, κοινό κτήμα, επειδή και εκείνοι νόμιζαν ότι αυτό ανήκε μόνο στους ίδιους. «Η γνώση προκαλεί έπαρση, ενώ η αγάπη οικοδομεί». Διότι, όταν η γνώση υπάρχει χωρίς αγάπη, εξωθεί σε αλαζονική παραφροσύνη προκαλώντας έπαρση σε εκείνον που την κατέχει, και η αλαζονεία συνηθίζει να διχάζει. Δεν απαγορεύει βέβαια το να έχει κανείς τέλεια γνώση, αλλά προστάζει να την κατέχει μαζί με αγάπη. Επειδή χωρίς αγάπη δεν υπάρχει κανένα κέρδος, αλλά μάλλον βλάβη. «Εάν κάποιος νομίζει ότι γνωρίζει κάτι, δεν έχει γνωρίσει ακόμη όπως πρέπει να γνωρίζει. Εάν όμως κάποιος αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν».

Πρόσεξε με πόσα επιχειρήματα ταπείνωσε την έπαρσή τους. Διότι, πρώτα απ' όλα, έδειξε ότι δεν είναι οι μόνοι που γνωρίζουν αυτά που ξέρουν. «Διότι όλοι», λέει, «έχουμε γνώση». Έπειτα, ότι αυτό το πράγμα είναι βλαβερό χωρίς την αγάπη. Διότι «η γνώση», λέει, «προκαλεί έπαρση»· ότι ακόμη και με την αγάπη δεν είναι ολοκληρωμένη, ούτε τέλεια. «Διότι, εάν κάποιος νομίζει ότι γνωρίζει κάτι», λέει, «δεν το έχει γνωρίσει ακόμη όπως πρέπει να το γνωρίσει». Επιπλέον, ότι ούτε αυτό το έχουν από τον εαυτό τους, αλλά τους το έχει δωρίσει ο Θεός. Διότι δεν είπε «γνώρισε τον Θεό», αλλά «έγινε γνωστός από Αυτόν». Έπειτα, ότι αυτό ακριβώς προέρχεται από την αγάπη, την οποία όμως δεν έχουν όπως πρέπει. «Διότι, εάν κάποιος», λέει, «αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γίνει γνωστός από Αυτόν». «Όσον αφορά, λοιπόν, τη βρώση των ειδωλοθύτων, γνωρίζουμε ότι κανένα είδωλο δεν έχει πραγματική υπόσταση στον κόσμο, και ότι δεν υπάρχει κανένας άλλος Θεός, παρά μόνο ένας». Και τα δύο θέλει να αποδείξει: και ότι πρέπει να αποστρέφονται ένα τέτοιο τραπέζι, και ότι αυτό δεν έχει τη δύναμη να βλάψει εκείνους που συμμετέχουν σε αυτό, τα οποία φαίνονται αντίθετα μεταξύ τους. Διότι, εάν μάθαιναν ότι δεν προκαλεί βλάβη, θα έτρεχαν σε αυτό χωρίς ενδοιασμούς· εάν, πάλι, εμποδίζονταν από το να τα αγγίζουν, θα υποπτεύονταν ότι εμποδίζονταν επειδή δήθεν αυτά έχουν τη δύναμη να βλάπτουν. Γι' αυτό, λοιπόν, καταρρίπτει πρώτα την ιδέα που είχαν για τα είδωλα. Διότι η λέξη «υπάρχει» έχει τεθεί με την έννοια του ότι δεν έχουν καμία απολύτως δύναμη. «Διότι και αν ακόμη υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί». Επειδή είπε: «δεν υπάρχει κανένα είδωλο, και κανένας Θεός, παρά μόνο ένας»· υπήρχαν όμως και είδωλα, υπήρχαν και λεγόμενοι θεοί.

«Μακάρια είναι η ψυχή εκείνου που φοβάται τον Κύριο.» «Αυτός που φοβάται τον Κύριο θα δεχθεί διαπαιδαγώγηση.» «Εκείνοι που φοβούνται τον Κύριο θα βρουν κρίση και δικαιώματα, και θα λάμψουν σαν φως.» «Δεν υπάρχει καμία έλλειψη στον φόβο του Κυρίου· ο φόβος του Κυρίου είναι σαν παράδεισος ευλογίας.» «Μην φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή· να φοβάστε μάλλον εκείνον που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα.» «Καθώς με αγάπησε ο Πατέρας, κι εγώ αγάπησα εσάς. Μείνετε στην αγάπη μου. Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του.» «Ανοίγοντας ο Πέτρος το στόμα του είπε: Στα αλήθεια κατανοώ ότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης, αλλά σε κάθε έθνος όποιος τον φοβάται και πράττει τη δικαιοσύνη είναι δεκτός από αυτόν.» «Γνωρίζουμε ότι σε εκείνους που αγαπούν τον Θεό, τα πάντα συνεργούν προς το αγαθό.» «Εάν κάποιος αγαπά τον Θεό, αυτός έχει γνωριστεί από Αυτόν.» Ο φόβος του Κυρίου είναι μέσο κάθαρσης της ψυχής, σύμφωνα με την προσευχή του Προφήτη που λέει: «Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου»· διότι όπου κατοικεί ο φόβος, κάθε πονηρή και ανόσια πράξη απομακρύνεται, αφού τα μέλη του σώματος δεν μπορούν να κινηθούν προς άτοπες ενέργειες, επειδή είναι καθηλωμένα από τον φόβο.