Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:12

Και πάλι ο ίδιος λέει: «Όλα τα αντέχω, όλα τα υπομένω», «για να μη δώσουμε κανένα πρόσκομμα στο ευαγγέλιο του Χριστού». Αυτά τα προτάξαμε στον λόγο μας, επειδή το ανάγνωσμα φαίνεται να έχει κάποιο βαθύτερο νόημα. Διότι λέει: «και καθώς αυτός πορευόταν, έστρωναν τα ιμάτιά τους στον δρόμο», ώστε, αφού επιβιβάσουν τον Ιησού στο πουλάρι, να αρχίσουν να πορεύονται. Αυτό μας διδάσκει το ευαγγελικό ρητό. Και πόσα πια ιμάτια δικά τους είχαν οι απόστολοι, ώστε άλλα από αυτά να τα ρίχνουν πάνω στο γαϊδούρι για να επιβιβάσουν τον Ιησού, και άλλα να τα στρώνουν στον δρόμο; Άνδρες ακτήμονες, που είχαν εγκαταλείψει τα πάντα και, μαζί με όλα τα άλλα, είχαν τηρήσει και αυτήν την εντολή, το «να μην έχουν ούτε δύο χιτώνες»; Και ποια είναι αυτή η τόση μαλθακότητα, ώστε να μη θέλουν, καθώς βαδίζει το γαϊδούρι, αυτό να πατάει στο χώμα, αλλά πάνω σε ιμάτια; Αυτά είναι χαρακτηριστικά ανθρώπων που ζουν με έκλυτο και τρυφηλό βίο. Άραγε και ο Ιησούς επιδιδόταν στην τρυφή, ώστε να μη θελήσει, καθώς επέβαινε στο γαϊδούρι, αυτό να πατάει στο χώμα; Αγαπητοί μου, το δίδαγμα αυτό δεν αφορά ανθρώπους της τρυφής. Εξάλλου, δεν έχει ιστορηθεί ποτέ κανείς να έχει κάνει κάτι τέτοιο· διότι ούτε ο Ναβουχοδονόσορ, όπως αναφέρεται στους Έλληνες, έκανε κάτι τέτοιο, ούτε αυτός που τον διαδέχθηκε, ο Βαλτάσαρ· ούτε βέβαια ο μέγας Σολομών, όταν βρισκόταν στο απόγειο της βασιλείας του. Διότι, όπως προαναφέραμε, γνώριζε «πώς να διαχειρίζεται τον πλούτο, πώς να υπομένει τη φτώχεια» και τα εξής.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΗ΄ Εάν πρέπει μέσα στην αδελφότητα να αναθέτουμε κάποια φροντίδα σε αυτόν που κάποτε αμάρτησε, έπειτα από πολλή άσκηση· και εάν πρέπει, ποια να είναι αυτή. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Ενθυμούμενοι τον Απόστολο που λέει: «Απρόσκοπτοι να γίνεστε και στους Ιουδαίους και στους Έλληνες και στην Εκκλησία του Θεού, όπως κι εγώ σε όλα προσπαθώ να είμαι αρεστός σε όλους, μη ζητώντας το δικό μου συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών, για να σωθούν», οφείλουμε να καταβάλλουμε πολλή φροντίδα, ώστε να μη προκαλέσουμε κανένα εμπόδιο στο Ευαγγέλιο του Χριστού, και για να μη γίνουμε πρόσκομμα στους ασθενείς, ούτε βεβαίως να ενθαρρύνουμε κάποιους προς την κακία. Γι' αυτό, είναι αναγκαίο και σε τέτοιου είδους περιπτώσεις να εξετάζουμε και να δοκιμάζουμε ό,τι συντελεί στην οικοδομή της πίστεως και στην προκοπή κάθε αρετής εν Χριστώ.

Το μαρτυρεί δε και ο Απόστολος, λέγοντας άλλοτε μεν: «Αλλά αυτό να κρίνετε μάλλον, το να μη βάζετε πρόσκομμα στον αδελφό ή σκάνδαλο»· άλλοτε δε, με εκτενέστερη επιχειρηματολογία, απαγορεύοντας εντονότερα την άτοπη συμπεριφορά με τα εξής λόγια: «Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις τη γνώση, να παρακάθεσαι σε γεύμα μέσα σε ειδωλολατρικό ναό, η συνείδησή του, η οποία είναι ασθενής, δεν θα ενθαρρυνθεί στο να τρώει τα ειδωλόθυτα; Και εξαιτίας της δικής σου γνώσης θα χαθεί ο ασθενής αδελφός, για τον οποίο πέθανε ο Χριστός». Στα οποία προσθέτει: «Αμαρτάνοντας δε κατ' αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς και πληγώνοντας την ασθενή συνείδησή τους, αμαρτάνετε απέναντι στον Χριστό. Γι' αυτό, εάν το φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάω κρέας ποτέ στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Και αλλού, αφού είπε: «Ή μόνο εγώ και ο Βαρνάβας δεν έχουμε το δικαίωμα να μην εργαζόμαστε;», στη συνέχεια προσθέτει: «Αλλά δεν κάναμε χρήση αυτού του δικαιώματος, αντιθέτως τα υπομένουμε όλα, για να μην προκαλέσουμε κανένα εμπόδιο στο Ευαγγέλιο του Χριστού». Εφόσον, λοιπόν, αποδείχθηκε τόσο φοβερό το να σκανδαλίζει κανείς τον αδελφό με πράγματα για τα οποία έχει το δικαίωμα, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνους που σκανδαλίζουν κάνοντας ή λέγοντας τα απαγορευμένα;

Ερώτηση ΡΘ΄. Εάν πρέπει ο προεστώς να συνδιαλέγεται συνεχώς με την προεστώσα, και μάλιστα εάν κάποιοι από τους αδελφούς βλάπτονται εξαιτίας αυτού. Απόκριση. Εφόσον ο Απόστολος λέει: «Γιατί να κρίνεται η ελευθερία μου από άλλη συνείδηση;», είναι καλό να τον μιμηθούμε όταν λέει ότι: «Δεν κάναμε χρήση αυτής της εξουσίας, για να μην προκαλέσουμε κάποιο εμπόδιο στο Ευαγγέλιο του Χριστού». Και πρέπει, όσο είναι δυνατόν, να περιορίζουν τις συναντήσεις τους, ώστε να γίνονται σπανιότερες και να λήγουν ευκολότερα.

Και ενώ είχε το δικαίωμα να ζει από το Ευαγγέλιο, δεν έκανε χρήση του δικαιώματος αυτού, για να μην προκαλέσει κανένα πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού. Είναι, λοιπόν, η εγκράτεια αναίρεση της αμαρτίας, αποξένωση από τα πάθη, νέκρωση του σώματος μέχρι και αυτών ακόμη των φυσικών παθημάτων και επιθυμιών, αρχή της πνευματικής ζωής, πρόξενος των αιώνιων αγαθών, η οποία αφανίζει μέσα της το κεντρί της ηδονής.

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο θεσπέσιος Παύλος, αναμειγνύοντας κατά κάποιον τρόπο τα στοιχεία και των δύο προς μια αδιάσπαστη κοινωνία, λέει ότι το Ευαγγέλιο είναι άλλοτε του Θεού Πατέρα και άλλοτε του Χριστού. Θέλεις να τα αναφέρουμε αυτά αντλώντας από τα Ιερά Γράμματα προς βεβαίωση; Β. Και βέβαια. Α. Είπε λοιπόν: «Ο Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού.» Μεταφέροντας δε, τρόπον τινά, τη δόξα του Θεού στον Υιό, ο οποίος νοείται ως προερχόμενος από Αυτόν και ευρισκόμενος μέσα σε Αυτόν και μαζί με Αυτόν, είπε πάλι: «Αλλά δεν χρησιμοποιήσαμε την εξουσία αυτή, για να μην προκαλέσουμε κάποιο πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού.» Συνενώνοντας δε σε ένα τη δήλωση και των δύο ονομάτων, λόγω της ταυτότητας της ουσίας, προσθέτει: «Πιο τολμηρά δε, λέει, σας έγραψα εν μέρει, ως υπενθύμιση προς εσάς, δια της χάριτος που μου δόθηκε από τον Θεό εις το να είμαι λειτουργός του Ιησού Χριστού στα έθνη, ιερουργώντας το Ευαγγέλιο του Θεού, ώστε να γίνει η προσφορά των εθνών ευπρόσδεκτη, αγιασμένη εν Αγίω Πνεύματι.» Ένα, λοιπόν, είναι το Ευαγγέλιο του Χριστού και του Θεού, και όποιος λόγος θα ίσχυε για τον Θεό, αυτός πλέον θα έπρεπε να ισχύει και για τον Υιό. Εάν, όμως, φαινόταν ότι υπάρχει κάτι που μεσολαβεί και διαχωρίζει σε ανομοιότητα το γεννηθέν από αυτόν που το γέννησε, τότε δεν θα ίσχυε πλέον κατά τον ίδιο τρόπο ο αυτός λόγος και για τους δύο. Ή μήπως υποστηρίζεις ότι αυτό δεν είναι αληθές, Ερμεία; Β. Εγώ συμφωνώ απολύτως. Α.

«Αν άλλοι μετέχουν στο δικαίωμα αυτό επάνω σας, δεν το έχουμε πολύ περισσότερο εμείς; Αλλά δεν κάναμε χρήση αυτού του δικαιώματος, παρά τα υπομένουμε όλα, για να μην προκαλέσουμε κανένα πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού.» Έπειτα πάλι προσθέτει: «Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να προσφέρω, κηρύττοντας, το Ευαγγέλιο δωρεάν.» Βλέπεις πώς, πέρα από αυτό που φαινόταν σωστό στον Χριστό και στον παλαιό νόμο, ενώ είχε το δικαίωμα να ζει από το Ευαγγέλιο, προσέφερε το Ευαγγέλιο δωρεάν, αφιερώνοντας το έργο σε Αυτόν σαν ένα εκούσιο δώρο; Όσον αφορά δε το ότι δεν πρέπει να παντρεύεται κανείς, ούτε ο παλαιός νόμος ούτε το νέο κήρυγμα το έχει θεσπίσει για εμάς. Γι' αυτό άλλωστε και ο Παύλος λέει: «Σχετικά με τους παρθένους δεν έχω εντολή Κυρίου.» Όμως εκείνοι που είναι σφόδρα γενναίοι στην ευσέβεια, νεκρώνοντας τη σάρκα, προσφέρουν ως λαμπρό αφιέρωμα στον Θεό την υπεράνω του νόμου εγκράτεια, και, σαν ένα περίτεχνα φιλοτεχνημένο κόσμημα, την άριστη ζωή που συγκροτείται από έργα και λόγια. Εισέφεραν δε ο Μωυσής και ο Ααρών στην αγία σκηνή τα όσα είχαν προσφερθεί· διότι είναι ευπρόσδεκτα στον Χριστό, και αποτελούν πλούτο και λαμπρό καύχημα τα ανδραγαθήματα των αγίων, μέσω των οποίων κερδίζουν μακρά, ή μάλλον ατελεύτητη μνήμη, και αποδεικνύουν τους εαυτούς τους άξιους της θείας επισκέψεως· διότι το να λέγεται ότι τα αφιερώματα τίθενται ενώπιον του Κυρίου, κάτι τέτοιο υποδηλώνει. Είναι δε μέγα και εξαίρετο το να βρίσκονται ενώπιον των οφθαλμών του Θεού· διότι τιμά υπερφυώς εκείνους που καταξιώνει να επιβλέπει. ΠΑΛΛ.

Γι' αυτό ούτε είπε: «Αν άλλοι λαμβάνουν από εσάς», αλλά, θέλοντας να δείξει την αυθάδειά τους, την τυραννική τους συμπεριφορά και την εκμετάλλευση, λέει: «Αν άλλοι μετέχουν στην εξουσία επάνω σας»· δηλαδή, σας κυβερνούν, σας εξουσιάζουν, σας μεταχειρίζονται σαν δούλους, όχι μόνο λαμβάνοντας, αλλά και με πολλή επιμονή και αυταρχικότητα. Γι' αυτό πρόσθεσε: «Δεν έχουμε το δικαίωμα πολύ περισσότερο εμείς;»· πράγμα που δεν θα το έλεγε, αν ο λόγος γινόταν για τους αποστόλους. Αλλά είναι ολοφάνερο ότι υπονοεί κάποιους λυμεώνες που τους εξαπατούν. Ώστε, μαζί με τον νόμο του Μωυσή, και εσείς οι ίδιοι έχετε θεσπίσει νόμο ότι οφείλετε να τους παρέχετε τα αναγκαία. Και λέγοντας το «Δεν έχουμε το δικαίωμα πολύ περισσότερο εμείς;», δεν αναπτύσσει επιχειρήματα για το γιατί «πολύ περισσότερο», αλλά αφήνει τον έλεγχο στη συνείδησή τους, θέλοντας ταυτόχρονα και να τους φοβίσει και να τους κάνει να ντραπούν περισσότερο. «Αλλά δεν κάναμε χρήση αυτής της εξουσίας». Δηλαδή, δεν λάβαμε. Βλέπεις με πόσα επιχειρήματα τεκμηρίωσε πρωτύτερα ότι δεν είναι παράνομο το να λαμβάνει, και τότε μόνο είπε ότι «δεν λαμβάνουμε», για να μη δώσει την εντύπωση ότι απέχει από κάτι που είναι απαγορευμένο;

Διότι δεν λέει: «Δεν λαμβάνω επειδή δεν επιτρέπεται». Διότι επιτρέπεται, και αυτό το αποδείξαμε με πολλά επιχειρήματα: από τους αποστόλους, από τα παραδείγματα του καθημερινού βίου, του στρατιώτη, του γεωργού και του ποιμένα, από τον νόμο του Μωυσή, από την ίδια τη φύση του πράγματος, από το ότι σπείραμε σε εσάς τα πνευματικά, και από όσα εσείς πράξατε προς τους άλλους. Αλλά, όπως ακριβώς διατύπωσε αυτά τα επιχειρήματα για να μη φανεί ότι ντροπιάζει τους αποστόλους που λαμβάνουν, συνετίζοντάς τους και δείχνοντας ότι δεν απέχει από κάτι το οποίο είναι απαγορευμένο, έτσι πάλι — για να μη φανεί, εξαιτίας της εκτενούς επιχειρηματολογίας και των πολλών παραδειγμάτων με τα οποία απέδειξε ότι έχει το δικαίωμα να λαμβάνει, πως επιδιώκει ο ίδιος να λαμβάνει και γι' αυτό τον λόγο τα λέει όλα αυτά — σπεύδει αμέσως να το διορθώσει. Και αργότερα το διατύπωσε σαφέστερα, όταν λέει: «Δεν τα έγραψα όμως αυτά για να εφαρμοστούν έτσι σε μένα»· εδώ, αντιθέτως, λέει ότι: «Δεν κάναμε χρήση αυτής της εξουσίας». Και το σημαντικότερο είναι ότι κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ούτε τούτο: «Δεν τη χρησιμοποιήσαμε επειδή βρισκόμασταν σε άνεση», αλλά, παρότι η ανάγκη μας πίεζε κατεπειγόντως, δεν υποκύψαμε στην ανάγκη. Αυτό αναφέρει και στη δεύτερη επιστολή: «Άλλες Εκκλησίες σύλησα, λαμβάνοντας εφόδια για τη δική σας διακονία· και όταν βρισκόμουν κοντά σας και στερήθηκα, δεν επιβάρυνα κανέναν»· και σε τούτη εδώ την επιστολή πάλι λέει: «Και πεινάμε και διψάμε και γυμνητεύουμε και ραπιζόμαστε». Και εδώ πάλι το ίδιο υπονοεί λέγοντας: «Αλλά τα πάντα τα υπομένουμε».

Διότι λέγοντας ότι «τα πάντα υπομένουμε», υπονοεί και την πείνα και τη μεγάλη θλίψη και όλα τα υπόλοιπα. Αλλά ούτε και έτσι αναγκαστήκαμε, λέει, να καταλύσουμε τον νόμο που θέσαμε στους εαυτούς μας. Για ποιο λόγο; Για να μην προκαλέσουμε κάποιο πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού.

Αλλά εμείς όχι μόνο δεν φιλοτιμούμαστε ούτε υπερβαίνουμε τις εντολές, αλλά και υπολειπόμαστε πάρα πολύ από το μέτρο αυτών που έχουν διαταχθεί. Και ο μεν Παύλος πεινούσε, για να μην προκαλέσει κανένα πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο· εμείς δε ούτε τα αποταμιευμένα αγαθά μας δεν τολμούμε να αγγίξουμε, ενώ βλέπουμε αμέτρητες ψυχές να καταστρέφονται. Διότι, λέει, ας τα τρώει ο σκόρος, και ας μην τρώει ο φτωχός· ας τα καταβροχθίζει το σκουλήκι, και ας μην ντύνεται ο γυμνός· ας φθείρονται όλα από τον χρόνο, και ας μην τρέφεται ο Χριστός, και μάλιστα ενώ πεινά.

Διότι, όπως ακριβώς, λέει, υπερέβην τα προστάγματα, και μάλιστα ενώ το πράγμα δεν ήταν καθόλου ελαφρύ για εμένα· διότι, λέει, «όλα τα υπομένουμε»· έτσι και εδώ υπομένω πολύ κόπο, ώστε να ζω με σωφροσύνη. Διότι, αν και είναι ανυποχώρητη η επιθυμία και η τυραννία της γαστέρας, εντούτοις την χαλιναγωγώ και δεν παραδίδω τον εαυτό μου στο πάθος, αλλά υπομένω κάθε κόπο, ώστε να μην παρασυρθώ.

Διότι αυτό είναι σπουδαιότερο από το να λαμβάνουν, το να είναι δηλαδή κύριοι όχι μόνο των χρημάτων, αλλά και εσάς των ίδιων. Πράγμα που και προηγουμένως το φανερώνει λέγοντας: «Εάν άλλοι μετέχουν στην εξουσία επάνω σας, δεν πρέπει πολύ περισσότερο εμείς;». Έπειτα προσθέτει το χειρότερο λέγοντας: «Εάν κάποιος επαίρεται».

Κατευνάζοντας δε με τη μετριοπάθεια τις σωματικές ηδονές και αμβλύνοντας το κεντρί της φιλοσαρκίας, έχουμε συνηθίσει να τρεφόμαστε με λίγα και θεωρούμε ότι η τρυφή δεν ταιριάζει στους άριστους. «Ποιος στρατεύεται ποτέ με δικά του έξοδα; Ποιος φυτεύει αμπελώνα και δεν τρώει από τους καρπούς του; Ή ποιος ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώει από το γάλα του ποιμνίου;» Επειδή αυτό που ήταν το πιο ισχυρό επιχείρημα το απέδειξε από τους αποστόλους, ότι δηλαδή επιτρέπεται να το κάνει αυτό, έρχεται λοιπόν στη συνέχεια σε παραδείγματα, ισχυροποιώντας και πάλι τον λόγο του μέσα από την κοινή συνήθεια. «Μήπως τα λέω αυτά ως άνθρωπος; Ή μήπως δεν τα λέει αυτά και ο νόμος; Διότι στον νόμο του Μωυσή είναι γραμμένο: Δεν θα φιμώσεις το βόδι που αλωνίζει. Μήπως για τα βόδια ενδιαφέρεται ο Θεός; Ή μήπως τα λέει οπωσδήποτε για εμάς; Διότι για εμάς γράφτηκε». Μήπως επιχειρηματολογώ μόνο από ανθρώπινα παραδείγματα; «Διότι αυτός που οργώνει, οφείλει να οργώνει με ελπίδα, και αυτός που αλωνίζει, να αλωνίζει με την ελπίδα να συμμετάσχει στους καρπούς. Εάν εμείς σπείραμε σε εσάς τα πνευματικά, είναι σπουδαίο αν εμείς θερίσουμε τα δικά σας σαρκικά; Εάν άλλοι μετέχουν σε αυτή την εξουσία επάνω σας, δεν πρέπει πολύ περισσότερο εμείς;» Εννοεί τη μέλλουσα ελπίδα. «Αλλά δεν χρησιμοποιήσαμε αυτή την εξουσία, αλλά τα υπομένουμε όλα, για να μην προκαλέσουμε κάποιο πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού». Δηλαδή, δεν λάβαμε. «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι εργάζονται τα ιερά, τρέφονται από το ιερό;»