Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:14

Παραγγέλλει λοιπόν να απομακρυνόμαστε από αυτόν, δηλαδή να τον αποχωριζόμαστε σαν να είναι μολυσματική ασθένεια. Έπειτα τι λέει; «Και όχι σύμφωνα με την παράδοση που παρέλαβαν από εμάς», φανερώνοντας μέσα από αυτήν τη φράση ότι είναι υπερήφανοι, ότι έδειξαν περιφρόνηση και ότι καταλύουν τις αποστολικές παραδόσεις. Και πάλι: «Δεν φάγαμε», λέει, «δωρεάν ψωμί από κανέναν, αλλά με κόπο και μόχθο, εργαζόμενοι νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς». Ο διδάσκαλος των εθνών, ο κήρυκας του Ευαγγελίου, αυτός που ανυψώθηκε έως τον τρίτο ουρανό, αυτός που λέει ότι ο Κύριος έχει προστάξει όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από το Ευαγγέλιο, εργαζόταν με κόπο και νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνει. Τι θα κάνουμε λοιπόν εμείς, που ραθυμούμε να εργαστούμε και επιδιώκουμε τη σωματική ανάπαυση, εμείς στους οποίους δεν ανατέθηκε ούτε το κήρυγμα του Ευαγγελίου ούτε η μέριμνα των Εκκλησιών, παρά μόνο η φροντίδα της δικής μας αποκλειστικά ψυχής; Έπειτα, δείχνοντας σαφέστερα τη βλάβη που γεννιέται από την αργία, προσθέτει: «Να μην εργάζονται τίποτα, αλλά να περιεργάζονται»· διότι από την αργία προκύπτει αταξία, και από την αταξία κάθε κακία.

Και ενώ είχε το δικαίωμα να ζει από το Ευαγγέλιο, δεν έκανε χρήση του δικαιώματος αυτού, για να μην προκαλέσει κανένα πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού. Είναι, λοιπόν, η εγκράτεια αναίρεση της αμαρτίας, αποξένωση από τα πάθη, νέκρωση του σώματος μέχρι και αυτών ακόμη των φυσικών παθημάτων και επιθυμιών, αρχή της πνευματικής ζωής, πρόξενος των αιώνιων αγαθών, η οποία αφανίζει μέσα της το κεντρί της ηδονής.

Διότι έχει προστάξει ο νομοθέτης να προσφέρονται τα δώρα από τους ανθρώπους και από τα ζώα· και πράγματι έχουν προσφερθεί σύμφωνα με το θεϊκό και ουράνιο πρόσταγμα· και προσφέρουν εκούσια τα εξαιρετικά από τα κειμήλια· και με τις φιλοτιμίες τους ξεπερνούν το όριο του νόμου οι ηγέτες των εκλεκτών. Και αφού τα έλαβαν ο Μωυσής και ο Ααρών, τα έφεραν μέσα στην αγία σκηνή, τοποθετώντας τα ως μνημόσυνο ενώπιον του Κυρίου· διότι βέβαια οι ηγέτες των λαών, και όσοι έχουν οριστεί ως άρχοντες, τιμούν τον Θεό με λαμπρά και πιο μεγαλοπρεπή αφιερώματα, προσφέροντας και αναθέτοντας στον Θεό σαν κάποιο στολίδι την πολυποικιλότητα της αρετής, και ξεπερνώντας τρόπον τινά και αυτό το ίδιο το μέτρο του νόμου, δοξάζονται πιο λαμπρά. ΠΑΛΛ. Τι ακριβώς εννοείς με αυτό; ΚΥΡ. Για όσους κηρύττουν το Ευαγγέλιο, ο Χριστός διέταξε να ζουν από το Ευαγγέλιο, πράγμα που προσπαθούσε να επιβεβαιώσει και από την εντολή του νόμου ο Παύλος, γράφοντας άλλοτε μεν ότι «όσοι τρώνε τις θυσίες είναι κοινωνοί των θυσιαστηρίων»· και άλλοτε πάλι, αποδείκνυε το θέμα εντελώς ακατηγόρητο μέσα από απαραίτητα παραδείγματα, λέγοντας: «Ποιος φυτεύει αμπέλι και δεν τρώει από τον καρπό του; Ή ποιος ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώει από το γάλα του ποιμνίου;»

Γι' αυτό λοιπόν, λέγοντας την αλήθεια για τον εαυτό τους, πολύ σωστά λένε: «Ευλογημένοι είστε εσείς από τον Κύριο που έκανε τον ουρανό και τη γη». Τύπος, λοιπόν, της ιεροσύνης του Χριστού θα μπορούσε να είναι ο Μελχισεδέκ, και δεν θα χρειαστούν πολλά λόγια προς απόδειξη αυτού, νομίζω, αφού αρκεί για τον σκοπό αυτό η Αγία Γραφή. Όταν, μάλιστα, ο βασιλιάς των Σοδόμων είπε προς τον θεσπέσιο Αβραάμ, επειδή είχε νικήσει: «Δώσε μου τους άνδρες, και πάρε τα άλογα για τον εαυτό σου», εκείνος ορκίστηκε αμέσως ότι δεν θα πάρει απολύτως τίποτα, εκτός βέβαια από τις τροφές όσων είχαν κοπιάσει μαζί του, και το μερίδιο των συμμάχων του, του Εσχώλ, του Αυνάν και του Μαμβρή. Διότι οι άγιοι, πολεμώντας και αγωνιζόμενοι γενναία υπέρ της ελευθερίας των απολωλότων, και υπομένοντας κάθε κόπο, δεν λαμβάνουν τίποτα από τον κόσμο, ούτε βέβαια συγκεντρώνουν επίγειο πλούτο, αποφεύγοντας με κάθε τρόπο τον σχετικό ονειδισμό· «Για να μην πεις», λέει, «ότι εγώ πλούτισα τον Αβραάμ»· παρά δέχονται μόνο τις τροφές από εκείνους που ωφελούνται. «Διότι άξιος είναι ο εργάτης του μισθού του»· και ο Χριστός έδωσε εντολή σε εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο.

Διότι πάρα πολλοί είναι οι τρόποι της αρετής. Έχουμε λοιπόν δικαιωθεί εν Χριστώ, ο οποίος υπέμεινε για εμάς τον θάνατο και προσέφερε τον εαυτό του ως οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα. Το ότι δε δεν θα υπηρετήσουμε τον Θεό χωρίς αμοιβή, το αποσαφηνίζει, λέγοντας αμέσως παρακάτω: «Και ο ιερέας που προσφέρει ολοκαυτώματα κάποιου ανθρώπου, το δέρμα του ολοκαυτώματος που ο ίδιος προσφέρει θα ανήκει σε αυτόν, όπως και κάθε θυσία που θα ετοιμαστεί στον φούρνο. Και κάθε θυσία που θα ετοιμαστεί στη σχάρα ή στο τηγάνι θα ανήκει στον ιερέα που την προσφέρει. Και κάθε θυσία ζυμωμένη με λάδι, ή μη ζυμωμένη, θα ανήκει σε όλους τους υιούς του Ααρών, ίσο μερίδιο στον καθένα.» Αυτός ο νόμος διασώζεται και στις εκκλησίες, και καθιερώνει την ισότητα για τους ιερουργούς, διανέμοντας στον καθένα ισότιμα τα δώρα της αναίμακτης θυσίας. Γνωρίζοντας δε αυτό ο Παύλος γράφει: «Έτσι και ο Κύριος πρόσταξε, εκείνοι που υπηρετούν στο θυσιαστήριο, να ζουν από το θυσιαστήριο.» Και εκείνοι που προσφέρουν τις θυσίες, γίνονται κοινωνοί του θυσιαστηρίου, όπως πάλι κάπου αναφέρει ο ίδιος. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Έτσι είναι. ΚΥΡΙΛΛΟΣ:

Έτσι ακριβώς, η εβραϊκή λέξη χωρίς τα άρθρα αποδίδει το «εμπόριο» και το «μίσθωμα», και όχι, όπως στους Εβδομήκοντα, «η εμπορία» και «ο μισθός», μέσω των οποίων δίνεται η εντύπωση ότι υποδηλώνεται «όλη η εμπορία» και «όλος ο μισθός», αλλά, σύμφωνα με τον Ακύλα, «εμπόριο αυτής και μίσθωμα αγιασμένο στον Κύριο»· διότι δεν αναφέρεται σε «όλο το εμπόριό της» ούτε σε «όλο το μίσθωμά της», αλλά στο ότι κάποιο μέρος του «εμπορίου» και κάποιο μέρος του «μισθού θα είναι αγιασμένο στον Κύριο». Αυτό ακριβώς εκπληρώνεται και στην εποχή μας· διότι, εφόσον η Εκκλησία του Θεού έχει ιδρυθεί στην πόλη των Τυρίων, όπως βεβαίως και στα υπόλοιπα έθνη, πολλά από τα μισθώματα σε αυτήν, καθώς και από τα έσοδα που αποκτώνται από τις εμπορικές συναλλαγές, αγιάζονται στον Κύριο, καθώς προσφέρονται στην Εκκλησία Του. Και αυτοί που τα κομίζουν, τα προσφέρουν με ευλάβεια, όχι για τους ίδιους ούτε για να κάνουν οι ίδιοι χρήση των δώρων που προσφέρονται στον Θεό, «αλλά για εκείνους που κατοικούν ενώπιον του Κυρίου», δηλαδή για αυτούς που διακονούν στο θυσιαστήριο· «Διότι έτσι διέταξε ο Κύριος, όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο, από το Ευαγγέλιο να ζουν», και: «όσοι διακονούν στο θυσιαστήριο, λαμβάνουν μερίδιο από το θυσιαστήριο». Σε αυτούς, λοιπόν, ως ιερείς του Θεού «που κατοικούν ενώπιον του Κυρίου», προσφέροντας τις απαρχές, τα προαναφερθέντα πρόσωπα εκπληρώνουν έμπρακτα την προφητεία που λέει: «και θα είναι το εμπόριό της και το μίσθωμά της αγιασμένο στον Κύριο και δεν θα συγκεντρωθεί για τους ίδιους, αλλά για εκείνους που κατοικούν ενώπιον του Κυρίου».

Ο λόγος παραγγέλλει να είναι αυτός ο χιτώνας κοσυμβωτός. Κόσυμβοι δε πάνω σε αυτόν είναι τα σφαιροειδή εξαρτήματα που κρέμονται χάριν στολισμού, πέρα από την πρακτική ανάγκη. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε ότι η αρετή δεν πρέπει να μετριέται μόνο με βάση την εντολή, αλλά πρέπει να επινοείται και κάτι από εμάς μέσω όσων επιπλέον σκεφτόμαστε, ώστε να προστεθεί κάποιος στολισμός στο ένδυμα· όπως ακριβώς ήταν ο Παύλος, ο οποίος συνέπλεκε στις εντολές τους ωραίους κόσυμβους από τον δικό του εαυτό. Διότι, ενώ ο νόμος παραγγέλλει όσοι υπηρετούν στο θυσιαστήριο να παίρνουν μερίδιο από το θυσιαστήριο, και όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από αυτό, εκείνος καθιστά το Ευαγγέλιο αδάπανο (χωρίς οικονομική επιβάρυνση), πεινώντας, διψώντας και στερούμενος ενδυμάτων. Αυτοί είναι οι ωραίοι κόσυμβοι, οι οποίοι καταστολίζουν τον χιτώνα των εντολών με τη δική τους προσθήκη.

βʹ. Εδώ λοιπόν ο λόγος του αναφέρεται στους διδασκάλους, ώστε αυτοί να απολαμβάνουν μεγάλη φροντίδα από τους μαθητευομένους. Και για ποιον λόγο ο Χριστός νομοθέτησε κατ' αυτόν τον τρόπο; Διότι και στην Καινή Διαθήκη έχει τεθεί αυτός ο νόμος, ώστε εκείνοι που κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από το Ευαγγέλιο· αλλά και στην Παλαιά Διαθήκη ομοίως, ήταν πολλές οι πρόσοδοι για τους Λευίτες από τους καθοδηγουμένους. Για ποιον λόγο, λοιπόν, τα διέταξε αυτά; Για να θέσει εκ των προτέρων το θεμέλιο της ταπεινοφροσύνης και της αγάπης.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΒ΄. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνοι που εκτελούν τα ιερά έργα τρέφονται από το ιερό, και εκείνοι που υπηρετούν στο θυσιαστήριο παίρνουν μερίδιο από το θυσιαστήριο; Έτσι και ο Κύριος διέταξε σε εκείνους που κηρύττουν το ευαγγέλιο, να ζουν από το ευαγγέλιο.

Όλα δε τα πράττω για το Ευαγγέλιο, ώστε να γίνω συγκοινωνός του, δηλαδή, για να φανεί ότι έχω συνεισφέρει και εγώ ο ίδιος κάτι δικό μου, και να γίνω κοινωνός των στεφάνων που επιφυλάσσονται για τους πιστούς. Διότι, όπως ακριβώς έλεγε το «Να ζει από το Ευαγγέλιο», δηλαδή από τους πιστούς, έτσι λέει και εδώ: «Να γίνω συγκοινωνός του Ευαγγελίου», ώστε να μπορέσω να γίνω κοινωνός με εκείνους που έχουν πιστέψει στο Ευαγγέλιο. Είδες ταπεινοφροσύνη; Πώς στην ανταπόδοση των μισθών τοποθετεί τον εαυτό του ως έναν από τους πολλούς, ενώ ξεπέρασε όλους στους κόπους;

Έτσι και ο Χριστός διέταξε αυτοί που κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από το Ευαγγέλιο. «Αλλά εγώ», λέει, «δεν το θέλησα, αλλά κοπίαζα». Και δεν εργαζόταν απλώς, αλλά με πολύ ζήλο. Και πρόσεξε τι λέει: «Διότι θυμάστε»· δεν είπε, τις ευεργεσίες που προήλθαν από εμένα, αλλά, «Τον κόπο μας και τον μόχθο. Εργαζόμενοι νύχτα και μέρα για να μην επιβαρύνουμε κανέναν από εσάς, έτσι σας κηρύξαμε το Ευαγγέλιο του Θεού». Στους Κορινθίους όμως λέει κάτι άλλο: «Άλλες Εκκλησίες σύλησα, λαμβάνοντας αμοιβή για τη δική σας διακονία». Αν και εργαζόταν και εκεί· αλλά δεν τους το υπενθύμισε αυτό, παρά παρέθεσε κάτι άλλο, πιο αιχμηρό· σαν να έλεγε, ότι: «Τράφηκα από άλλους, ενώ υπηρετούσα εσάς». Εδώ όμως δεν λέει έτσι, αλλά τι; «Εργαζόμενοι νύχτα και μέρα».

Το ίδιο πράττει και ο Παύλος. Αφού πρώτα θεμελίωσε τον λόγο του με συνηθισμένα παραδείγματα και είπε: «Ποιος ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώει από το γάλα του;», τότε επικαλέστηκε και τις Γραφές λέγοντας: «Διότι στον νόμο του Μωυσή είναι γραμμένο: Δεν θα φιμώσεις το βόδι που αλωνίζει»· και πάλι: «Έτσι διέταξε ο Κύριος σε όσους κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο». Προς τους μαθητές, όμως, δεν απευθύνεται έτσι, αλλά τους υπενθυμίζει τα θαύματα λέγοντας τα εξής: «Ακόμη δεν θυμάστε τους πέντε άρτους των πεντακισχιλίων, και πόσα κοφίνια πήρατε;»

Αν και βέβαια δεν είναι το ίδιο, ούτε καν παραπλήσιο, το να στερηθεί κανείς τον έπαινο με το να περιπέσει σε κατηγορία. Διότι εκείνος, ακόμη και αν συνέβαινε αυτό, δεν θα προσέκρουε στον Θεό· διότι ο Ίδιος του πρόσταξε να ζει από το Ευαγγέλιο· παρ' όλα αυτά όμως, προτιμούσε μάλλον να πεθάνει παρά να προδώσει το κατόρθωμα.

Αφού απέδειξε από τον νόμο το δικαίωμα που έχει να λαμβάνει, μεταφέρει τον λόγο και στο Ευαγγέλιο, ισχυροποιώντας τον και μέσα από αυτό. Και πολύ ορθά δεν είπε ότι λαμβάνουν από εκείνους που προσφέρουν, αλλά ότι τρώνε από το ιερό, ώστε ούτε εκείνοι που λαμβάνουν να ντροπιάζονται, ούτε εκείνοι που προσφέρουν να υπερηφανεύονται. «Όσοι υπηρετούν στο θυσιαστήριο, μοιράζονται τα του θυσιαστηρίου. Έτσι και ο Κύριος διέταξε για εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο». Διότι όσα προσφέρθηκαν δεν ανήκαν πλέον σε εκείνους που τα πρόσφεραν, αλλά στο ιερό και στο θυσιαστήριο.

«Και αυτό το κάνω για το Ευαγγέλιο, για να γίνω συγκοινωνός του.» Δηλαδή, για να φανεί ότι συνεισέφερα και εγώ κάτι από μέρους μου, και να συμμετάσχω στους στεφάνους που φυλάσσονται για τους πιστούς. Διότι, όπως ακριβώς έλεγε το να ζει κανείς από το Ευαγγέλιο, δηλαδή από τους πιστούς, έτσι και εδώ εννοεί: να γίνω συγκοινωνός του Ευαγγελίου, ώστε να μπορέσω να γίνω μέτοχος μαζί με όσους έχουν πιστέψει στο Ευαγγέλιο.

Και αν ο ίδιος, αν και κηρύττει το Ευαγγέλιο, εργάζεται, πόσο μάλλον πρέπει να εργάζονται οι άλλοι; «Όχι επειδή δεν έχουμε το δικαίωμα, αλλά για να δώσουμε τους εαυτούς μας ως υπόδειγμα σε εσάς, ώστε να μας μιμείστε. Διότι, όταν ήμασταν κοντά σας, αυτό σας παραγγέλλαμε: ότι αν κάποιος δεν θέλει να εργάζεται, τότε ούτε να τρώει. Διότι ακούμε ότι κάποιοι ζουν ανάμεσά σας με τρόπο άτακτο, χωρίς να εργάζονται καθόλου, αλλά είναι αργόσχολοι και ασχολούνται με περιττά πράγματα. Σε αυτούς, λοιπόν, παραγγέλλουμε και τους παρακαλούμε στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εργάζονται με ησυχία και να τρώνε το δικό τους ψωμί.» «Διότι ο Κύριος διέταξε σε εκείνους που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, να ζουν από το Ευαγγέλιο.» «Εσείς όμως, αδελφοί, μην αποκάμετε να κάνετε το καλό.» Είτε τους μιλάει εμμέσως περί ελεημοσύνης, είτε εννοεί το εξής: Μην αποκάμνετε να νουθετείτε εκείνους που δεν θέλουν να εργάζονται. Διότι αυτό σημαίνει να κάνει κανείς το καλό: όταν εξαλείφει μια κακή συνήθεια μέσω των προτροπών. «Εάν δε κάποιος δεν υπακούει στα λόγια της επιστολής μας, αυτόν να τον επισημαίνετε και να μη συναναστρέφεστε μαζί του, για να ντραπεί· και να μην τον θεωρείτε εχθρό, αλλά να τον νουθετείτε ως αδελφό. Και ο ίδιος ο Κύριος της ειρήνης.» Φαίνεται πως η τιμωρία για όσους δεν υπακούουν είναι ελαφριά· συγκαταλέγεται, όμως, στις πολύ βαριές. Διότι, από το να ζει κανείς στην απομόνωση, έστω και αν βρίσκεται στο μέσο της πόλης, τι πιο βαρύ υπάρχει;

Εσύ όμως, όταν δικάζεις άλλους, αναγνωρίζεις το δίκαιο, και ούτε στον φτωχό δίνεις ευνοϊκότερη απόφαση εξαιτίας της φτώχειας του, ούτε στους πλουσίους γίνεσαι χειρότερος εξαιτίας του πλούτου τους, αλλά ομοίως τιμωρείς και εκείνους εάν τους συλλάβεις να αδικούν, ούτε επιτρέπεις στους άπορους να αρπάζουν οτιδήποτε από τους εύπορους, αλλά, προτρέποντάς τους να κάνουν το καλό, αν δεν δώσουν με τη θέλησή τους, δεν επιβάλλεις τίποτα περισσότερο· όταν όμως πρόκειται να ωφελήσεις τον εαυτό σου, δεν ντρέπεσαι να εκδίδεις την αντίθετη απόφαση; —Αλλά μας οφείλεται, λέει, εξαιτίας του Ευαγγελίου· διότι ο Κύριος πρόσταξε εκείνοι που εργάζονται για το Ευαγγέλιο να ζουν από το Ευαγγέλιο. —Λοιπόν, σε αυτό μιμείσαι εκείνους τους άστεγους, τους σχεδόν γυμνούς, τους ανυπόδητους; Εκείνοι έπαιρναν από ανθρώπους που έδιναν και το ήθελαν πολύ, και αυτό έθεσαν ως κανόνα, να μη γίνεται από λύπη ή από ανάγκη, και ενώ οι ίδιοι δεν είχαν τίποτα δικό τους και από όσα είχε ανάγκη το σώμα—διότι αυτό θα σήμαινε το «να ζουν»—και ο καθένας έπαιρνε από εκείνους στους οποίους ήταν αγγελιαφόρος της σωτηρίας. Εσύ, αντίθετα, αρπάζεις και ληστεύεις αυτούς που φωνάζουν και οδύρονται, ενώ έχεις σπίτι και άλογο και υπηρέτη και παράσιτο, νομίζω, και χρήματα και κιβώτιο· γι' αυτό, ό,τι τυχαίνει να λαμβάνεις δεν αποτελεί συμπλήρωση κάποιας ανάγκης, αλλά αποτελεί προσθήκη στα περιττά, και μάλιστα δεν τα λαμβάνεις από εκείνους των οποίων είσαι ποιμένας, αλλά ληστεύεις ξένες πόλεις· έτσι, ακολουθείς την ακριβώς αντίθετη πορεία από εκείνους σε όλα.