Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:18

«Αν άλλοι μετέχουν στο δικαίωμα αυτό επάνω σας, δεν το έχουμε πολύ περισσότερο εμείς; Αλλά δεν κάναμε χρήση αυτού του δικαιώματος, παρά τα υπομένουμε όλα, για να μην προκαλέσουμε κανένα πρόσκομμα στο Ευαγγέλιο του Χριστού.» Έπειτα πάλι προσθέτει: «Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να προσφέρω, κηρύττοντας, το Ευαγγέλιο δωρεάν.» Βλέπεις πώς, πέρα από αυτό που φαινόταν σωστό στον Χριστό και στον παλαιό νόμο, ενώ είχε το δικαίωμα να ζει από το Ευαγγέλιο, προσέφερε το Ευαγγέλιο δωρεάν, αφιερώνοντας το έργο σε Αυτόν σαν ένα εκούσιο δώρο; Όσον αφορά δε το ότι δεν πρέπει να παντρεύεται κανείς, ούτε ο παλαιός νόμος ούτε το νέο κήρυγμα το έχει θεσπίσει για εμάς. Γι' αυτό άλλωστε και ο Παύλος λέει: «Σχετικά με τους παρθένους δεν έχω εντολή Κυρίου.» Όμως εκείνοι που είναι σφόδρα γενναίοι στην ευσέβεια, νεκρώνοντας τη σάρκα, προσφέρουν ως λαμπρό αφιέρωμα στον Θεό την υπεράνω του νόμου εγκράτεια, και, σαν ένα περίτεχνα φιλοτεχνημένο κόσμημα, την άριστη ζωή που συγκροτείται από έργα και λόγια. Εισέφεραν δε ο Μωυσής και ο Ααρών στην αγία σκηνή τα όσα είχαν προσφερθεί· διότι είναι ευπρόσδεκτα στον Χριστό, και αποτελούν πλούτο και λαμπρό καύχημα τα ανδραγαθήματα των αγίων, μέσω των οποίων κερδίζουν μακρά, ή μάλλον ατελεύτητη μνήμη, και αποδεικνύουν τους εαυτούς τους άξιους της θείας επισκέψεως· διότι το να λέγεται ότι τα αφιερώματα τίθενται ενώπιον του Κυρίου, κάτι τέτοιο υποδηλώνει. Είναι δε μέγα και εξαίρετο το να βρίσκονται ενώπιον των οφθαλμών του Θεού· διότι τιμά υπερφυώς εκείνους που καταξιώνει να επιβλέπει. ΠΑΛΛ.

Ο λόγος παραγγέλλει να είναι αυτός ο χιτώνας κοσυμβωτός. Κόσυμβοι δε πάνω σε αυτόν είναι τα σφαιροειδή εξαρτήματα που κρέμονται χάριν στολισμού, πέρα από την πρακτική ανάγκη. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε ότι η αρετή δεν πρέπει να μετριέται μόνο με βάση την εντολή, αλλά πρέπει να επινοείται και κάτι από εμάς μέσω όσων επιπλέον σκεφτόμαστε, ώστε να προστεθεί κάποιος στολισμός στο ένδυμα· όπως ακριβώς ήταν ο Παύλος, ο οποίος συνέπλεκε στις εντολές τους ωραίους κόσυμβους από τον δικό του εαυτό. Διότι, ενώ ο νόμος παραγγέλλει όσοι υπηρετούν στο θυσιαστήριο να παίρνουν μερίδιο από το θυσιαστήριο, και όσοι κηρύττουν το Ευαγγέλιο να ζουν από αυτό, εκείνος καθιστά το Ευαγγέλιο αδάπανο (χωρίς οικονομική επιβάρυνση), πεινώντας, διψώντας και στερούμενος ενδυμάτων. Αυτοί είναι οι ωραίοι κόσυμβοι, οι οποίοι καταστολίζουν τον χιτώνα των εντολών με τη δική τους προσθήκη.

Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου, λέει; Το να προσφέρω, κηρύττοντας, το Ευαγγέλιο δωρεάν. Και όταν προτάσσει τον εαυτό του έναντι των αποστόλων, δεν λέει: «Έκανα περισσότερα θαύματα από αυτούς», αλλά: «Κοπίασα περισσότερο από αυτούς». Και από πείνα μάλιστα προτιμούσε να πεθάνει γι' αυτόν τον λόγο, για τη σωτηρία των μαθητών του· διότι «είναι προτιμότερο για μένα», λέει, «να πεθάνω, παρά να μου ακυρώσει κάποιος το καύχημά μου»· όχι επειδή ο ίδιος καυχιόταν, αλλά για να μη φανεί ότι τους ονειδίζει. Διότι πουθενά δεν συνηθίζει να καυχάται για τα δικά του κατορθώματα, εάν δεν το απαιτεί η περίσταση, αλλά ακόμη και αν αναγκαστεί, αποκαλεί τον εαυτό του άφρονα.

Μην νομίσετε ότι το είπα αυτό για να λάβω, για να σας προσελκύσω περισσότερο. Διότι υπάρχει, λέει, η αλήθεια μέσα μου, ότι αυτή η καύχησή μου δεν θα εμποδιστεί στις περιοχές της Αχαΐας. Προκειμένου, δηλαδή, να μην νομίσει κανείς πάλι ότι θλίβεται για αυτό ή ότι τα λέει αυτά οργισμένος, ονομάζει το πράγμα καύχηση. Αλλά και στην προηγούμενη επιστολή με τον ίδιο τρόπο το παρουσίαζε. Διότι, για να μην τους πλήξει ούτε εκεί, λέει: Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να προσφέρω το Ευαγγέλιο του Χριστού, ενώ κηρύττω, χωρίς δαπάνη. Και όπως εκεί το ονομάζει μισθό, έτσι εδώ το αποκαλεί καύχημα, για να μην ντρέπονται υπερβολικά με τα λεγόμενα, επειδή τάχα δεν παρείχαν σε κάποιον που τους ζητούσε.

Και παρατήρησε τη σύνεσή του· διότι, επειδή η συνεχής επανάληψη αυτού του ζητήματος τους προκαλούσε όνειδος, συνεχώς τους παρηγορεί γι' αυτό. Διότι πιο πάνω, λέγοντας ότι «Υπάρχει μέσα μου η αλήθεια του Χριστού, ότι αυτή η καύχησή μου δεν θα εμποδιστεί», είπε πάλι ότι «Μήπως δεν σας αγαπώ; Ο Θεός το γνωρίζει· αλλά το κάνω για να αποκόψω την αφορμή από εκείνους που ζητούν αφορμή, ώστε σε εκείνο για το οποίο καυχώνται, να βρεθούν ακριβώς όπως κι εμείς». Και στην προηγούμενη επιστολή: «Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να κηρύττω το Ευαγγέλιο παρέχοντάς το δωρεάν». Και εδώ: «Συγχωρήστε μου αυτή την αδικία».

Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να προσφέρω δωρεάν το Ευαγγέλιο του Χριστού, καθώς το κηρύττω. Εάν εξάλλου η τέχνη αποτελούσε όνειδος, δεν θα διέταζε να μην τρώνε καν όσοι δεν εργάζονται. Διότι μόνο η αμαρτία αποτελεί όνειδος· και αυτήν συνηθίζει να τη γεννά η αργία, και όχι μόνο μία και δύο και τρεις, αλλά ολόκληρη μαζί την πονηρία.

Και αλλού πάλι ο ίδιος λέει: «Στις ανάγκες μου και σε όσους ήταν μαζί μου υπηρέτησαν αυτά τα χέρια». Και γράφοντας στους Κορινθίους έλεγε: «Ποιος λοιπόν είναι ο μισθός μου; Το να καταστήσω το Ευαγγέλιο αδάπανο, όταν ευαγγελίζομαι». Και όταν βρέθηκε σε εκείνη την πόλη, έμεινε κοντά στον Ακύλα και την Πρίσκιλλα, και εργαζόταν. Διότι ήταν σκηνοποιοί στην τέχνη.

Αλλά μήπως εκείνος επέδειξε πολλή παρρησία απέναντι στον Ηρώδη; Όμως τούτος αποστόμωσε όχι έναν και δύο και τρεις, αλλά μυρίους σαν εκείνον, ή μάλλον και πολύ χειρότερους από εκείνον τον τύραννο. Απομένει λοιπόν να τον εξετάσουμε συγκρίνοντάς τον με τους αγγέλους. Γι' αυτό, αφήνοντας τη γη, ας ανεβούμε στις αψίδες των ουρανών· αλλά ας μην κατακρίνει κανείς την τόλμη του λόγου. Διότι, εάν η Γραφή ονόμασε άγγελο και τον Ιωάννη και τους ιερείς, τι το θαυμαστό υπάρχει εάν παραβάλλουμε αυτόν που είναι ανώτερος από όλους με εκείνες τις ουράνιες δυνάμεις; Ποιο είναι λοιπόν το μεγαλείο εκείνων; Το ότι υπακούουν στον Θεό με κάθε ακρίβεια· πράγμα το οποίο και ο Δαβίδ έλεγε γεμάτος έκπληξη και θαυμασμό: «Δυνατοί στην ισχύ, που εκτελούν τον λόγο του». Διότι τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτό, έστω κι αν είναι άπειρες φορές ασώματοι· επειδή αυτό που κυρίως τους καθιστά μακάριους είναι το γεγονός ότι υπακούουν στα προστάγματα, ότι δεν παρακούουν σε τίποτα. Αυτό, λοιπόν, μπορεί κανείς να δει να τηρείται με ακρίβεια και από τον Παύλο· διότι όχι μόνο έκανε πράξη τον λόγο Του, αλλά και τα προστάγματά Του, και μάλιστα ξεπερνώντας τα προστάγματα, και δηλώνοντας αυτό ακριβώς, έλεγε: «Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Ώστε, όταν κηρύττω, να προσφέρω χωρίς δαπάνη το Ευαγγέλιο του Χριστού;». Τι άλλο έλεγε ο προφήτης γεμάτος θαυμασμό γι' αυτούς; «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα», λέει, «και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός».

Αν και βέβαια ο νόμος το παρείχε αυτό, προστάζοντας «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» και την εκκοπή «οδόντος αντί οδόντος»· και το να γίνεται αυτό δεν αποτελούσε παράβαση του νόμου· εντούτοις, τόσο φιλόσοφος ήταν αυτός, ώστε όχι μόνο δεν παρέβαινε τον νόμο, αλλά και εκ περισσού τον ξεπερνούσε, πηδώντας πάνω από τα εσκαμμένα. Διότι δεν θεωρούσε ότι τούτο αρκούσε για την αρετή, εάν δεν υπερηκόντιζε τα προστάγματα. Όπως ακριβώς έπραττε και ο Παύλος, ο οποίος, ενώ είχε λάβει την εντολή να ζει από το Ευαγγέλιο, δεν ζούσε από αυτό, αλλά προσέφερε το Ευαγγέλιο αδάπανα. Έτσι, λοιπόν, και ο μακάριος Δαβίδ, αν και ο νόμος του έδινε το δικαίωμα να αμυνθεί απέναντι σε εκείνον που τον αδικούσε, δεν παρέμεινε σε αυτό το μέτρο, αλλά το υπερηκόντισε. Από εμάς, όμως, δεν απαιτείται μόνο τούτο, το να μην ανταποδίδουμε δηλαδή το κακό, αλλά και το να ευεργετούμε.

Διότι όσα γίνονται πέρα από την εντολή, έχουν μεγάλο μισθό· όσα όμως ανήκουν στην τάξη της εντολής, δεν έχουν τόσο μεγάλο. Επομένως, ως προς αυτό λέει ότι το να μη λαμβάνει κανείς αμοιβή είναι ανώτερο από το να κηρύττει το Ευαγγέλιο, όχι ως προς την ίδια τη φύση του πράγματος· διότι τι είναι ίσο με το κήρυγμα, το οποίο μας κάνει να συναγωνιζόμαστε και τους ίδιους τους αγγέλους; Αλλά όμως, επειδή το ένα είναι προσταγή και χρέος, ενώ το άλλο είναι φιλότιμη προσφορά της ελεύθερης προαίρεσης, ως προς αυτό το να μη λαμβάνει έχει κάτι παραπάνω από το να κηρύττει. «Διότι, εάν το πράττω αυτό με τη θέλησή μου, έχω μισθό. Εάν όμως χωρίς τη θέλησή μου, μου έχει εμπιστευθεί μία οικονομία. Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μου; Το να προσφέρω, κηρύττοντας, το Ευαγγέλιο του Χριστού αδάπανα, ώστε να μην κάνω κατάχρηση της εξουσίας μου στο Ευαγγέλιο». Το «με τη θέλησή μου» και «χωρίς τη θέλησή μου» το λαμβάνει με την έννοια του να του ανατίθεται κάτι ή να μην του ανατίθεται. Έτσι πρέπει να νοηθεί και το «μού επιβάλλεται ανάγκη»· όχι με την έννοια ότι κάνει κάτι παρά τη θέλησή του, αλλά ότι είναι υπόλογος για όσα του έχουν προσταχθεί· γι' αυτό δεν είπε, «αν όμως το κάνω χωρίς τη θέλησή μου δεν έχω μισθό», αλλά «μου έχει εμπιστευθεί μία οικονομία», δείχνοντας ότι και αυτός έχει μισθό, τέτοιον όμως που αρμόζει σε εκείνον που εκπλήρωσε την προσταγή, και όχι σαν τον μισθό εκείνου που προσέφερε φιλότιμα από τα δικά του και ξεπέρασε την προσταγή. «Διότι, ενώ ήμουν ελεύθερος από όλους, υποδούλωσα τον εαυτό μου σε όλους, για να κερδίσω τους περισσότερους». Πάλι παραθέτει μία άλλη υπερβολή. Διότι είναι μεν σπουδαίο και το να μη λαμβάνει αμοιβή, αυτό όμως είναι πολύ μεγαλύτερο από εκείνο. Και τι είναι αυτό που λέει;

Το ότι δε όλα όσα είπαμε παραπάνω είναι βέβαια και αληθή και υπεράνω κάθε αμφιβολίας, το μαρτυρεί και ο μέγας Χρυσόστομος, λέγοντας: «Ας μην ντρεπόμαστε για τις τέχνες, ούτε να νομίζουμε ότι είναι ντροπή η εργασία, αλλά η αργία και το να μην έχει κανείς τι να κάνει· διότι, εάν η εργασία ήταν ντροπή, δεν θα την ασκούσε ο Παύλος· δεν θα καυχιόταν μάλιστα για αυτήν, λέγοντας τα εξής: "διότι εάν κηρύττω το Ευαγγέλιο, δεν είναι για μένα καύχημα. Ποιος λοιπόν είναι ο μισθός μου; Το να καταστήσω δωρεάν το Ευαγγέλιο του Χριστού καθώς το κηρύττω"».

Με περισσότερα επιχειρήματα αποδεικνύει ότι αυτό είναι ανεμπόδιστο, τόσο για τον λόγο που προαναφέρθηκε, όσο και για να μη φανεί ότι, επειδή ο ίδιος απέχει, εκθέτει σε κατηγορία τους άλλους που το χρησιμοποιούν. 1 Κορ 9,16-18 <Διότι, εάν αυτό το πράττω με τη θέλησή μου.> Διότι, εάν το να κηρύττω το Ευαγγέλιο ήταν εξ ολοκλήρου ζήτημα δικής μου φιλοτιμίας και δεν μου είχε επιβληθεί καμία ανάγκη από τη δεσποτική εντολή, εύλογα θα ήλπιζα σε μεγάλο μισθό για αυτό, και θα μου ήταν επιτρεπτό να καυχώμαι σαν να επρόκειτο για δικό μου κατόρθωμα. Εάν όμως το πράττω αυτό επειδή μου έχει εμπιστευθεί ως διακονία και έχω την υποχρέωση να υπηρετήσω, τότε δεν ακολουθεί όμοιος μισθός, ούτε είναι δυνατόν να καυχώμαι για αυτό. Σε τι λοιπόν έγκειται ο λαμπρός μισθός και το καύχημα; Στο να κηρύττω μεν το Ευαγγέλιο όπως ακριβώς διατάχθηκα, αλλά να μη λαμβάνω τίποτα από το κήρυγμα, ούτε καν τα αναγκαία για τη συντήρησή μου, αλλά να υπηρετώ τη διακονία χωρίς δαπάνη και δωρεάν. 1 Κορ 9,22 <Έγινα στους ασθενείς σαν ασθενής.> Και στην προς Ρωμαίους επιστολή, για αυτούς που δίσταζαν να φάνε κρέας λόγω της τήρησης διατάξεων περί ορισμένων κρεάτων, όταν, συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία τους, ούτε ο ίδιος τους επέπληττε, και εμπόδιζε τους άλλους να τους προκαλούν ενόχληση. <Σε όλους έγινα τα πάντα.> Διότι, εάν εγώ, λέει, παρέβλεψα ακόμη και εκείνα που δεν έπρεπε καθόλου να παραβλέψω, προκειμένου να σώσω περισσότερους, πώς δεν οφείλετε εσείς να απέχετε από τα ειδωλόθυτα;