Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:2

Επειδή και ο Ιούδας ήταν και απόστολος και ελεύθερος και είδε τον Χριστό· αλλά επειδή δεν είχε έργο αποστόλου, σε τίποτα δεν τον ωφέλησαν εκείνα. Γι' αυτό ακριβώς προσθέτει και τούτο, και καλεί τους ίδιους ως μάρτυρες. Και επειδή εξέφρασε μεγάλο λόγο, πρόσεξε πώς τον μετριάζει λέγοντας, Εν Κυρίω· δηλαδή, Του Θεού είναι το έργο, όχι δικό μου. Αν για άλλους δεν είμαι απόστολος, τουλάχιστον για εσάς είμαι.

β΄. Βλέπεις πώς δεν είναι περιττός; Αν και θα μπορούσε να αναφέρει την οικουμένη και βάρβαρα έθνη και γη και θάλασσα· ωστόσο δεν λέγει τίποτε από αυτά, αλλά κατά συνδρομήν και εκ περισσεύματος νικά. Διότι τι ανάγκη έχω από τα περιττά, λέγει, όταν και αυτά αρκούν για την παρούσα μου υπόθεση; Δεν λέγω, λοιπόν, τα κατορθώματα που έχω επιτελέσει σε άλλους, αλλά εκείνα των οποίων εσείς είστε μάρτυρες. Ώστε, ακόμη και αν από πουθενά αλλού, από εσάς προπαντός έπρεπε να λάβω. Αλλά όμως, από εκείνους από τους οποίους προπαντός έπρεπε να λάβω (διότι έγινα διδάσκαλός σας), από αυτούς δεν έλαβα. Εάν για άλλους δεν είμαι απόστολος, τουλάχιστον για εσάς είμαι.

Πάλι διατυπώνει τον λόγο του κατά παραχώρηση· διότι πράγματι ήταν απόστολος της οικουμένης. Αλλά όμως δεν το λέω αυτό, λέει, ούτε αντιδικώ και φιλονικώ, αλλά προβάλλω αυτό που αφορά εσάς. Διότι η σφραγίδα της δικής μου αποστολής είστε εσείς· δηλαδή, η απόδειξη.

Γι' αυτό λέει: Εσείς είστε η σφραγίδα της αποστολής μου. Διότι και θαυματουργικά σημεία επιτέλεσα, και με τον λόγο δίδαξα, και κινδύνους υπέμεινα, και επέδειξα βίο άμεμπτο. Και όλα αυτά μπορεί να τα διαπιστώσει κανείς μέσα από αυτές τις δύο επιστολές, πώς δηλαδή για καθένα από αυτά τους παρέχεται απόδειξη με απόλυτη ακρίβεια. Η δική μου απολογία προς αυτούς που με ανακρίνουν είναι αυτή. Τι σημαίνει, η δική μου απολογία προς αυτούς που με ανακρίνουν είναι αυτή; Σε αυτούς που ζητούν να μάθουν από πού προκύπτει ότι είμαι απόστολος, ή σε αυτούς που με κατηγορούν ότι δέχομαι χρήματα, ή ρωτούν την αιτία για την οποία δεν δέχομαι, ή σε αυτούς που θέλουν να αποδείξουν ότι δεν είμαι απόστολος, η δική σας κατήχηση και αυτά που πρόκειται να πω αποτελούν απόδειξη και απολογία. Ποια είναι λοιπόν αυτά; Μήπως δεν έχουμε το δικαίωμα να φάμε και να πιούμε; Μήπως δεν έχουμε το δικαίωμα να έχουμε μαζί μας στις περιοδείες μας μια αδελφή σύζυγο;

Τι πιο φιλόστοργο από αυτή την ψυχή; Διότι δείχνει ότι ο ίδιος πόνεσε όχι λιγότερο, αλλά πολύ περισσότερο από εκείνους που είχαν αμαρτήσει. Διότι δεν λέει απλώς, «από θλίψη», αλλά, «από πολλή»· ούτε «μέσα από δάκρυα», αλλά «μέσα από πολλά δάκρυα και συνοχή της καρδιάς»· δηλαδή, «ένιωθα να πνίγομαι και να ασφυκτιώ από τη βαθιά θλίψη· και μη μπορώντας πλέον να υποφέρω το σκοτάδι της θλίψης, σας έγραψα». «Όχι για να λυπηθείτε», λέει, «αλλά για να γνωρίσετε την αγάπη, την οποία τρέφω σε περίσσεια για εσάς». Αν και το λογικό θα ήταν να πει: «Όχι για να λυπηθείτε, αλλά για να διορθωθείτε»· διότι πράγματι γι’ αυτόν τον λόγο τους έγραψε. Αλλά δεν λέει αυτό, παρά, κάνοντας τον λόγο του πιο γλυκύ και προσελκύοντάς τους σε μεγαλύτερη αγάπη, τοποθετεί το ένα αντί για το άλλο, δείχνοντας ότι κάνει τα πάντα από αγάπη. Και δεν αναφέρει απλώς την λέξη «αγάπη», αλλά προσθέτει: «την οποία τρέφω σε περίσσεια για εσάς». Διότι επιθυμεί να τους προσελκύσει και με αυτόν τον τρόπο, δείχνοντάς τους δηλαδή ότι τους αγαπά περισσότερο από όλους και ότι διάκειται απέναντί τους ως προς ξεχωριστούς του μαθητές. Γι’ αυτό λέει: «Ακόμη κι αν σε άλλους δεν είμαι απόστολος, σε εσάς πάντως είμαι»· και, «Εάν έχετε πολλούς παιδαγωγούς, εντούτοις δεν έχετε πολλούς πατέρες»· και πάλι, «Με τη χάρη του Θεού αναστραφήκαμε στον κόσμο, και μάλιστα περισσότερο απέναντί σας»· και προχωρώντας αναφέρει: «Κι ενώ σας αγαπώ τόσο υπερβολικά, εγώ αγαπιέμαι λιγότερο»· και εδώ λέει: «την οποία τρέφω σε περίσσεια για εσάς».

Διαλύοντας λοιπόν αυτή την υποψία, λέει: Δεν επιθυμούμε κάτι τέτοιο, το να κομπάζουμε δηλαδή και να εξυψώνουμε τον εαυτό μας· αλλά τόσο πολύ απέχουμε από το να έχουμε ανάγκη συστατικών επιστολών προς εσάς, ώστε να έχουμε εσάς αντί για επιστολή. «Διότι η επιστολή μας είστε εσείς», λέει. Τι σημαίνει, «Εσείς είστε»; Εάν χρειαζόταν να συστηθούμε σε άλλους, εσάς θα παρουσιάζαμε αντί για επιστολή· πράγμα το οποίο έλεγε και στην προηγούμενη Επιστολή: «Διότι η σφραγίδα της αποστολής μου είστε εσείς».

Εξάλλου, το ζήτημα αποτελεί γνώμη και όχι προσταγή· διότι συμβουλεύω, δεν νομοθετώ. Το να φέρνει όμως κανείς στο μέσον και να προτείνει τα όσα θεωρεί συμφέροντα για τον καθένα, κανένας νόμος δεν θα μπορούσε να το εμποδίσει, και μάλιστα όταν αυτό γίνεται κατόπιν παρακλήσεως των ακροατών, όπως ακριβώς συνέβη και με εσάς. «Νομίζω», λέγει λοιπόν, «ότι αυτό είναι καλό». Βλέπεις πάλι πόσο μετριοπαθής είναι ο λόγος του και στερημένος από κάθε εξουσιαστικό ύφος; Αν και θα μπορούσε να μιλήσει ως εξής: Επειδή ο Κύριος δεν επέταξε την παρθενία, για τον λόγο αυτό δεν το πράττω ούτε εγώ. Σας συμβουλεύω όμως και σας προτρέπω να την επιδιώκετε με ζήλο, διότι είμαι και απόστολός σας. Όπως ακριβώς και αργότερα, απευθυνόμενος σε αυτούς, έλεγε: «Εάν για άλλους δεν είμαι απόστολος, τουλάχιστον για εσάς είμαι». Αλλά εδώ δεν λέγει τίποτα από αυτά, παρά χρησιμοποιεί τις λέξεις με πολλή φειδώ· αντί για το «συμβουλεύω» λέγει «δίνω γνώμη», και αντί για το «ως δάσκαλος» λέγει «ως άνθρωπος που έχει ελεηθεί από τον Κύριο ώστε να είναι πιστός». Και σαν να μην αρκούσαν ούτε αυτά για να καταστήσουν τον λόγο του συνεσταλμένο, αρχίζοντας τη συμβουλή περιορίζει πάλι την εξουσία, μη εκφέροντας απλώς μια απόφανση, αλλά προσθέτοντας και αιτία. Διότι λέγει: «Νομίζω ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης». Καίτοι, όταν μιλούσε για την εγκράτεια, δεν χρησιμοποίησε ούτε το «νομίζω» ούτε κάποια αιτία, παρά είπε απλώς: «Είναι καλό γι' αυτούς εάν παραμείνουν όπως κι εγώ»· εδώ όμως αναφέρει: «Νομίζω λοιπόν ότι αυτό είναι καλό εξαιτίας της παρούσας ανάγκης».

Γι' αυτό, πρώτα παραθέτει τις αιτίες για τις οποίες εύλογα θα μπορούσε να λάβει υποστήριξη, εάν βέβαια ήθελε να λάβει. Έπειτα, για να μη φανεί ότι λέει αυτά διαβάλλοντας τον κύκλο του Πέτρου —διότι εκείνοι πράγματι ελάμβαναν προηγουμένως— αποδεικνύει ότι επιτρεπόταν σε αυτούς να λαμβάνουν. Έπειτα πάλι, για να μην πει κάποιος ότι «στον Πέτρο επιτρεπόταν, σε εσένα όμως δεν επιτρεπόταν», προλαβαίνει τον ακροατή πλέκοντας εγκώμια για τον εαυτό του, κάνοντας το αυτό από ανάγκη. «Δεν έχω δει τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας; Δεν είστε εσείς το έργο μου εν Κυρίω; Αν για άλλους δεν είμαι απόστολος, τουλάχιστον για εσάς είμαι.» Για να μην πει κάποιος πάλι: «Αλλά εκείνοι έχουν το πλεονέκτημα ότι βρέθηκαν μαζί με τον Χριστό» —διότι και αυτό δεν ήταν μικρό αξίωμα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε: "Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν όσα βλέπετε, και δεν τα είδαν"— γι' αυτό είπε: «Δεν έχω δει τον Ιησού, τον Κύριό μας;». Και για να μην πει κάποιος: «Δεν επέδειξες κανένα αποστολικό έργο», γι' αυτό λέει: «Το έργο μου εν Κυρίω είστε εσείς». Και επειδή είπε μεγάλο λόγο, προσθέτει το «εν Κυρίω», δηλαδή ότι του Θεού είναι το έργο και όχι δικό μου. «Διότι η σφραγίδα της αποστολής μου είστε εσείς εν Κυρίω· η δική μου απολογία προς εκείνους που με ανακρίνουν είναι αυτή: Μήπως δεν έχουμε το δικαίωμα να φάμε και να πιούμε; Μήπως δεν έχουμε το δικαίωμα να παίρνουμε μαζί μας στις περιοδείες μας μια αδελφή γυναίκα, όπως οι λοιποί απόστολοι, και οι αδελφοί του Κυρίου, και ο Κηφάς; Ή μόνο εγώ και ο Βαρνάβας δεν έχουμε το δικαίωμα να μην εργαζόμαστε;»

Ή το «να μην έχει ανάγκη» θα μπορούσε να υποδηλώσει και το εξής: «να μην έχει», λέει, «ανάγκη» να το πράξει αυτό, είτε επειδή την έχει ήδη αφιερώσει στον Θεό και την έχει τάξει να παραμείνει παρθένος, είτε επειδή η κόρη τον αναγκάζει σε αυτό. Διότι για εκείνον που έχει ανάγκη από κάποιο από τα προαναφερθέντα να μην την παντρέψει, δεν είναι δυνατόν να αποφασίσει διαφορετικά, ούτε να μελετήσει άλλη απόφαση στην καρδιά του. Αλλά και αν το πράξει, ο έπαινος δεν είναι τόσο μεγάλος, όσο η καταδίκη εάν δεν το πράξει, αλλά πολλαπλάσια. Εκείνος όμως που χωρίς ανάγκη έχει κρίνει στην καρδιά του να το πράξει αυτό, διατηρώντας την παρθένο, πέτυχε μεγάλο κατόρθωμα, ενώ εάν την παντρέψει, δεν αμάρτησε καθόλου. 1 Κορ 7,40 «Κατά τη δική μου γνώμη»: σύμφωνα με τη δική μου παραίνεση και συμβουλή, όχι σύμφωνα με κάποια ανάγκη νομοθεσίας. Έπειτα, για να μην πει κάποιος: «λοιπόν, αν δεν είναι νομοθεσία, γιατί πρέπει γενικά κάποιος να πράττει σύμφωνα με την παραίνεση;», πρόσθεσε ότι και αυτά τα προτρέπουμε εκ του Παναγίου Πνεύματος, έστω και αν δεν περιορίζουμε τη συμβουλή σε ανάγκη νόμου εξαιτίας της αδυναμίας σας. 1 Κορ 8,4 «Κανένα είδωλο δεν υπάρχει στον κόσμο», δηλαδή το είδωλο δεν είναι τίποτα από τα όντα που υπάρχουν στον κόσμο, αλλά ένα πλάσμα και αποτύπωμα μάταιης επινόησης. Γι' αυτό η ύπαρξη των ειδώλων εδραιώνεται μόνο στις διάνοιες τέτοιων ανθρώπων, καθώς δεν μπορούν να έχουν υπόσταση σε κανένα άλλο πράγμα. 1 Κορ 9,2 Έπειτα, για να μην λένε: «Αν και είσαι απόστολος, ωστόσο κανένα έργο δεν επέδειξες». Πώς;

Είτε σε κάποιον φαινόμαστε εντελώς ότι σωφρονούμε, σε εσάς μάλλον, περισσότερο από όλους τους άλλους, πρέπει να θεωρείτε ότι σωφρονούμε· «διότι η σφραγίδα της αποστολής μου», λέει αλλού, «είστε εσείς εν Κυρίω». Πρέπει λοιπόν να φρονείτε και να σκέφτεστε κατ' αυτόν τον τρόπο για εμάς· και όχι μόνο αυτό, αλλά και προς εκείνους που καυχώνται κατά πρόσωπο, να λέτε και να υποστηρίζετε τα ίδια υπέρ ημών. 2 Κορ. 6,11-13 «Το στόμα μας έχει ανοίξει», αντί του «μας έχετε δώσει την ευχέρεια να ανοίξουμε το στόμα μας προς εσάς»· διότι, όταν κάποιος αγαπά διακαώς, ενώ οι άλλοι δεν ανταποδίδουν την αγάπη παρομοίως, παρέχουν πληθώρα δικαιωμάτων σε αυτόν που αγαπά απέναντί τους. «Άνοιξε», λέει· διότι λόγω του πλήθους και της ισχύος των δικαιωμάτων, ακόμη και αν εμείς θέλαμε να σιωπήσουμε, αυτό όμως άνοιξε από μόνο του, καθώς αυτά αναβλύζουν και ξεπηδούν από μέσα, και ανοίγει διάπλατα τα χείλη για να μιλήσουν. Και λοιπόν αρχίζει να εκθέτει τα δικαιώματα: σας υπεραγαπούμε, λέει, και σας έχουμε μέσα στην καρδιά μας, και η καρδιά μας πλαταίνει, και χαιρόμαστε που σας έχουμε, και εμείς πρώτοι αρχίσαμε την αγάπη. Εσείς όμως, σαν να «στενοχωρείστε», ακόμη κι αν μας δέχεστε «στα σπλάχνα σας», δεν μας έχετε μέσα σε αυτά, αλλά ούτε δείχνετε στοργή ως «ανταμοιβή» εκπληρώνοντας το χρέος σας προς εμάς που πρώτοι ξεκινήσαμε την αγάπη, αλλά, το πιο βαρύ, προτιμάτε μάλλον τους απίστους παρά την αγάπη εμάς που σας υπεραγαπούμε.