Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 9:24

Όταν όμως μιλάει για εκείνα τα λόγια, δεν τον βρίσκεις να το λέει αυτό, διότι δεν προέρχεται από άμεση πληροφορία, αλλά από μαθήματα και από την παράδοση των δασκάλων πριν από αυτόν. Και επειδή εμπιστευόταν τη γνώση και τη σοφία τους, δεν ρώτησε τον Θεό περί αυτών, εάν είναι αληθινά. Ιδού, ακούσατε όλη την αφροσύνη μου. Ησυχάστε λοιπόν και αφοσιωθείτε στον Θεό, και αφού σταματήσετε την αργολογία, προσέξτε τα πάθη σας, για τα οποία θα σας ζητηθεί λόγος την ημέρα της κρίσεως. Διότι για αυτά δεν πρόκειται να σας ζητηθεί λόγος, γιατί δηλαδή δεν τα γνωρίζατε ή τα μάθατε. Κλάψτε λοιπόν και πενθήστε. Ερευνήστε τα ίχνη των Πατέρων μας, του Ποιμένα και των καθεξής, και «τρέξτε για να κατακτήσετε» το βραβείο εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Ο Ιησούς είπε στους αποστόλους: «Εσείς είστε το αλάτι της γης». Γη είναι το σώμα σου. Διότι λέει: «Γη είσαι και στη γη θα επιστρέψεις». Γίνε για τον εαυτό σου αλάτι, που αλατίζει και ξηραίνει τις σήψεις και τα σκουλήκια, δηλαδή τους κακούς λογισμούς. Και αν το κάνεις αυτό, κοπιάζω και αλατίζω μαζί σου, για να μην αναδίδουν δυσοσμία και προκαλούν αηδία. Ο Θεός και Σωτήρας μας θέλει να σωθούμε. Αλλά από εμάς εξαρτάται να βοούμε αδιαλείπτως: «Σώσε με, Κύριε, και θα σωθώ». Διότι κάποιοι αναφώνησαν: «Και ιδού, εισήλθα στο λιμάνι του θελήματός σου», στο οποίο ελπίζω ότι θα εισέλθεις και εσύ, εάν μου δώσεις το χέρι κατά το δυνατόν. Κατανόησε τα όσα ελέχθησαν και ακολούθησέ τα, και θα φθάσεις στο τέρμα σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε». Προσεύχου υπέρ εμού, αδελφέ, ώστε να μην κατακριθώ, επειδή ομιλώ χωρίς να πράττω.

Αθλητή, πρόσεχε τον εαυτό σου, μήπως τυχόν παραβείς κάποιον από τους αθλητικούς νόμους. Διότι κανείς δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως. Να μιμείσαι τον Παύλο, ο οποίος και έτρεχε, και πάλευε, και πυγμαχούσε· και εσύ, ως καλός πυγμάχος, να διατηρείς απερίσπαστο το βλέμμα της ψυχής σου. Να προστατεύεις τα καίρια σημεία προτάσσοντας τα χέρια σου· και το βλέμμα σου ας είναι ατενώς προσηλωμένο στον αντίπαλο. Στους αγώνες δρόμου να εκτείνεσαι προς τα εμπρός. Έτσι να τρέχεις, για να κατακτήσεις το έπαθλο. Στην πάλη, να αγωνίζεσαι εναντίον των αόρατων εχθρών. Τέτοιον θέλει ο λόγος να είσαι σε όλη σου τη ζωή, χωρίς να έχεις καταπέσει ούτε να κοιμάσαι πνευματικά, αλλά με νήψη και εγρήγορση να κυβερνάς τον εαυτό σου.

Εφόσον λοιπόν ο Παύλος βροντοφωνάζει: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το βραβείο», και καθώς η αγία εορτή ανατέλλει για εμάς σαν τον ήλιο, ας απορρίψουμε μακριά την αδρανή οκνηρία της αργίας. Και αφού νικήσουμε το σκοτεινό σκότος της αδράνειας, ας προχωρήσουμε με ανδρείο και λαμπρό φρόνημα προς κάθε αρετή, λέγοντας μεταξύ μας εκείνο που έχει γραφτεί: «Ελάτε, ας ανεβούμε στο όρος του Κυρίου, και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας αναγγείλει την οδό του, και θα πορευθούμε σε αυτήν.» Διότι οι Ιουδαίοι, μην ξέροντας πώς να απομακρυνθούν από την τυπική και σωματική λατρεία, ακούνε: «Τι μου χρειάζεται το πλήθος των θυσιών σας; λέγει ο Κύριος. Έχω χορτάσει από ολοκαυτώματα κριών και λίπος αρνιών, και αίμα ταύρων και τράγων δεν θέλω, ούτε καν όταν έρχεστε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου.» Σε εκείνους όμως που έχουν απομακρυνθεί πολύ από αυτά, και έχουν φροντίσει να επιδεικνύουν στον Θεό την αληθινή περιτομή της καρδιάς μέσω της πνευματικής λατρείας, ο προφήτης βροντοφωνάζει: «Ζητήστε τον Θεό, και όταν τον βρείτε, επικαλεστείτε τον. Και όταν σας πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο ασεβής την οδό του, και ο άνομος άνδρας τις βουλές του, και ας επιστρέψει στον Κύριο, και θα ελεηθεί, διότι θα συγχωρήσει πλουσιοπάροχα τις αμαρτίες σας.»

Και επιπλέον σε αυτό συμφωνεί και ο προφήτης Ιερεμίας: «Και τώρα, Ισραήλ, τι ζητά από εσένα Κύριος ο Θεός σου, παρά μόνο να σέβεσαι τον Κύριο τον Θεό σου και να πορεύεσαι σε όλες τις οδούς του;» Το ραβδί στο χέρι υποδηλώνει την ελπίδα που μας αντιστηρίζει και μας συγκρατεί στην υπομονή, σύμφωνα με ό,τι είναι γραμμένο στους προφήτες: «Ελπίστε στον Κύριο και στηριχθείτε στον Θεό». Και πάλι, προστάζει να τρώγεται ο αμνός με σπουδή, υποτυπώνοντας σαφέστατα ότι αυτός που έχει γίνει μέτοχος του Χριστού δεν πρέπει να φαίνεται νωθρός ούτε χαλαρός στα αγαθά έργα, αλλά να εισφέρει έντονη και φλογερή προθυμία σε όσα πιστεύει ότι θα τον ωφελήσουν. Και φέρε πάλι στον νου σου τον μακάριο Παύλο να γράφει στην επιστολή του: «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι τρέχουν στο στάδιο όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως λαμβάνει το βραβείο;»

«Έτσι να τρέχετε, για να το κατακτήσετε.» Επειδή όμως θεωρώ ότι πρέπει από παντού να αναζητούμε το ωφέλιμο, θα προχωρήσω σε ένα άλλο νόημα. Δεν θέλει να φαίνεται ο αγιασμένος μέσω του Χριστού ως κάποιος που ζει με τρυφηλότητα και χαλαρότητα, αλλά ο νόμος του περιβάλλει το σχήμα που ταιριάζει στους οδοιπόρους, υποδηλώνοντας, όπως είναι εύλογο, δύο πράγματα: είτε ότι όσα υπάρχουν ως τύπος και σκιά κάποτε θα μεταβούν και θα προχωρήσουν προς την αλήθεια, είτε ότι αρμόζει σε εκείνον που έχει άπαξ γίνει μέτοχος του Χριστού, χρησιμοποιώντας την προθυμία του για το αγαθό σαν γρήγορα και ευκίνητα πόδια, να πορεύεται προς κάθε αρετή, προσπερνώντας τη βδελυρή ηδονή αυτού του κόσμου. Προσθέτει δε αμέσως και την αιτία για την οποία πρέπει να παρουσιάζεται τέτοιος αυτός που μόλις αναφέραμε, λέγοντας «είναι το Πάσχα του Κυρίου», δηλαδή το πέρασμα. Διότι διαβαίνουμε από την κοσμική ζωή στην πολιτεία που είναι αρεστή στον Θεό. Έπειτα πάλι αμέσως, τους καθιστά φανερό ποια και πόση ωφέλεια κερδίζουν από αυτό· διότι από τη μια μεριά εξαγγέλλει ότι θα πατάξει κάθε πρωτότοκο στη γη της Αιγύπτου, ενώ σε αυτούς που έχουν φάει τον αμνό, λέει ότι το αίμα θα χρησιμεύσει ως σημείο, ώστε να βρεθούν υπό τη δική Του σκέπη, για να μην εξολοθρευτούν όταν Εκείνος θα πατάσσει στη γη της Αιγύπτου. Επειδή ο Θεός τιμωρεί τον απειθή και ανυπάκουο, και όποιον είναι αμέτοχος της αγιότητας που προέρχεται από τον Χριστό.

Το ότι έπρεπε να του πει να βαδίζει χωρίς να στρέφει το βλέμμα πίσω, σημαίνει ίσως το να μην επιλέξει κανείς, μέσω των επιστροφών στη φαυλότητα, να φρονεί τα ίδια πάλι με αυτούς που οδηγήθηκαν στην καταδίκη του πυρός εξαιτίας της ακολασίας («Διότι κανείς», λέει, «που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στρέφεται προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών»)· αλλά ότι πρέπει να κρατιόμαστε σταθερά στον δρόμο της σωτηρίας, χωρίς να περισπώμαστε εδώ κι εκεί, διατηρώντας μέσα μας όχι έναν νου ελαφρύ και ευμετάβολο από τις μάταιες φαντασιώσεις των κοσμικών επιθυμιών, αλλά έναν νου τέλειο και άγρυπνο, πάντοτε ασκημένο στο να κοιτάζει ευθεία. Και θα πω κάτι ακόμη μεγαλύτερο· διότι ο άγγελος δεν λέει μόνο ότι πρέπει πλέον να βαδίζει χωρίς να κοιτάζει πίσω· αλλά πρόσθεσε με ωφέλιμο τρόπο το: «Μη σταθείς πουθενά σε όλη την περίχωρο. Φύγε να σωθείς στο βουνό, για να μην καταστραφείς μαζί τους.» ΠΑΛΛ. Και τι άραγε να θέλει να δηλώσει το: «Μη σταθείς πουθενά σε όλη την περίχωρο;» ΚΥΡ. Πιστεύω ότι το να είναι κανείς νωθρός και αδρανής όταν πρέπει να πετάξει μακριά από το κακό, είναι σφαλερό και επιζήμιο. ΠΑΛΛ. Εξήγησέ μου πώς. ΚΥΡ. Ο προφητικός λόγος είπε: «Ουαί σε όσους εκτελούν το έργο του Κυρίου με αμέλεια. —Τρέχετε, λοιπόν, για να το κατακτήσετε,» όπως λέει κάπου και ο ίδιος ο θεσπέσιος Παύλος.

Πρέπει όμως να το τρώμε με σπουδή. Διότι είναι το Πάσχα του Κυρίου, δηλαδή διάβαση ή διαβατήρια. Επειδή έχει φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο είναι αναγκαίο να διαβούμε από την κοσμική φαυλότητα, και να σπεύσουμε να πράττουμε τα αρεστά στον Θεό, το να μην το κάνουμε αυτό με κάθε σπουδή, αλλά να αναβάλλουμε και τρόπον τινά να διστάζουμε, παραμένοντας ακόμη προσκολλημένοι στα παλαιά μας κακά, πώς δεν θα ήταν από τα πιο σφαλερά; Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Τρέχετε, για να καταλάβετε». Πρέπει λοιπόν να προσέλθουμε στη μετάληψη του Χριστού διά της πίστεως, έχοντας καταπατήσει κάθε οκνηρία και χωρίς να έχει παρεισφρήσει καμία αναβλητικότητα, αλλά με κάθε σπουδή. Διότι έτσι θα διαβούμε από τις αμαρτίες στη δικαίωση, από τον θάνατο στη ζωή, και, αφού αποτινάξουμε το αίσχος της δουλείας, θα πλουτίσουμε την ένδοξη χάρη της υιοθεσίας. ΠΑΛΛ. Άριστα τα είπες. ΚΥΡ. Αφού λοιπόν αυτά τηρηθούν με τόση ακρίβεια και φερθούν εις πέρας σύμφωνα με το θέλημα του νομοθέτη, λέει ότι θα διέλθει και θα περιέλθει τρόπον τινά όλη τη χώρα των Αιγυπτίων, και θα εξολοθρεύσει τα πρωτότοκα, και θα εκτελέσει την εκδίκησή του στους θεούς των Αιγυπτίων, δηλαδή από καθέναν που ανάμεσά τους είναι υψηλός και υπερόπτης, και που σχεδόν έχει καταταχθεί σε εκείνους που προσκυνούνται εξαιτίας της δόξας του, θα ζητήσει ευθύνες για το τόσο σκληρό και άτακτο φρόνημά τους και για την υπερβολική τους αλαζονεία.

Αυτά είναι τα σκιρτήματα του Παύλου και τα βήματα. Γίνετε μιμητές μου, αδελφοί, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού. Δεν επιθύμησα ασήμι ή χρυσό ή ιματισμό κανενός· τα πάντα σας τα υπέδειξα. Γίνετε μιμητές μου· διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Επιδιώκω τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού. Έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα, αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω. Και καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, αδελφοί, για να κατακτήσετε το βραβείο. Μιμηθείτε τους Αγίους, και έτσι να τρέχετε, ώστε μαζί με αυτούς να στεφανωθείτε και να συμβασιλεύσετε.

Ας περιφρονήσουμε, λοιπόν, όλα τα βιωτικά πράγματα, τα οποία αποσπούν τον νου από τον Θεό. Διότι την ισχύ και το κάλλος τα διαδέχεται το γήρας και η ασθένεια, και τη δόξα και τον πλούτο τα διαλύει ο θάνατος και η φθορά. Η δικαιοσύνη όμως μένει εις τον αιώνα. Αγωνίσου λοιπόν καλώς, αγαπητέ, διότι, ιδού, το στάδιο έχει ανοίξει για όλους, και ο Αγωνοθέτης λέγει μέσω του Αποστόλου: έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το βραβείο, και, καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Και πάλι λέγει: κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιωτικές υποθέσεις, για να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Και εάν κάποιος αθλείται, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αθληθεί νομίμως. Ο δε Θεός και Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού είθε να μας δώσει πνεύμα δυνάμεως, σοφίας και υπομονής, ώστε να Τον υπηρετούμε όλες τις ημέρες της ζωής μας. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Και ο Απόστολος: με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας, και, έτσι, λέει, να τρέχετε, για να κατακτήσετε. Και πάλι: ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή, και τα εξής. Έτσι οικονόμησε η θεία χάρη, ώστε με ιδία γνώμη και ίδιο θέλημα και με κόπο και αγώνα ο καθένας να προσλαμβάνει τη νοητή αύξηση.

Αυτό δε σημαίνει ότι εκείνοι που κατέχουν τα προαναφερθέντα χαρίσματα του Πνεύματος, και δεν έχουν ακόμη δεχθεί τη λύτρωση μέσω της πληρέστατης και ενεργής αγάπης του Πνεύματος, βρίσκονται ακόμη σε κίνδυνο και αγώνα και φόβο, εξαιτίας της πάλης ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας, έστω κι αν τυχαίνει να έχουν αποκτήσει πνευματικά χαρίσματα. Τέτοιο και τόσο μεγάλο πνευματικό μέτρο, το οποίο δεν υπόκειται πλέον σε πτώση και πάθος, υπέδειξε σε όσους θέλουν να βαδίζουν με ακρίβεια την οδό του χριστιανισμού, ώστε και οι γλώσσες των Αγγέλων και η προφητεία και η πίστη και όλη η γνώση και τα χαρίσματα των ιαμάτων να είναι ένα τίποτα σε σύγκριση με την ύψιστη αρετή και το πλήρωμα της αγάπης της τελειότητας, παρόλο που και αυτά αποτελούν ενέργειες του ίδιου Πνεύματος. Αλλά, για να μην νομίσει κάποιος που αξιώθηκε εκείνων των χαρισμάτων ότι, μέσω της μικρότερης ενέργειας της χάριτος, έχει φθάσει στο τέλειο, και θεωρώντας πως δεν έχει πλέον ανάγκη από τίποτα μείνει μακριά από τα τέλεια μέτρα της αγάπης, επαναπαυόμενος μόνο στα κατώτερα χαρίσματα, για τον λόγο αυτόν υπέδειξε τον σκοπό της τελειότητας, ώστε ο καθένας, αναγνωρίζοντας τον εαυτό του φτωχό απέναντι σε έναν τόσο μεγάλο πλούτο της αγάπης, να αγωνίζεται ακατάπαυστα και ανυποχώρητα τον καλό αγώνα, και να τρέχει έτσι τον πνευματικό δρόμο, έως ότου κατακτήσει το έπαθλο, καθώς έχει ειπωθεί: έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε.

Τι είναι η πραότητα; Και ως προς τι μακαρίζει την πραότητα ο Λόγος; Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει να θεωρούμε πως καθετί που γίνεται με πραότητα είναι εξίσου αρετή, εάν με τη λέξη αυτή υποδηλωνόταν μόνο το ήρεμο και το αργό. Διότι ούτε στους δρομείς ο πράος είναι καλύτερος από εκείνον που επιταχύνει, ούτε ο δυσκίνητος στην πυγμαχία κερδίζει το στεφάνι της νίκης εναντίον του αντιπάλου· και αν τρέχουμε για το βραβείο της άνω κλήσεως, ο Παύλος συμβουλεύει να αυξάνουμε την ταχύτητα, λέγοντας: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε»· επειδή και ο ίδιος, μέσω μιας πάντοτε πιο σφοδρής κινήσεως, προσηλωνόταν σε όσα βρίσκονταν μπροστά, λησμονώντας τα πίσω. Και όταν πυγμαχούσε ήταν ευκίνητος· διότι προέβλεπε την επίθεση του αντιπάλου. Και ήταν σταθερός στη στάση του, και οπλισμένος στα χέρια, δεν έριχνε τον οπλισμό των χεριών του εναντίον κάποιου κενού και ανυπόστατου, αλλά χτυπούσε τα καίρια σημεία εκείνου που πάλευε εναντίον του, καταφέροντας τα πλήγματα πάνω στο ίδιο το σώμα.

Βλέπεις πού οδηγεί ο μακαρισμός, καθώς γίνεται πρόξενος σε σένα ενός τόσο μεγάλου αγαθού μέσω αυτού που φαίνεται λυπηρό; Αυτό έχοντας κατανοήσει, λέει και ο Απόστολος ότι: «Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι υπόθεση χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν γυμναστεί μέσω αυτής». Επομένως, η θλίψη είναι το άνθος των προσδοκώμενων καρπών. Για χάρη του καρπού, λοιπόν, ας δρέψουμε και το άνθος· ας διωχθούμε για να τρέξουμε· και τρέχοντας δεν θα τρέξουμε μάταια, αλλά ας είναι ο δρόμος μας στραμμένος προς το βραβείο της άνω κλήσεώς μας· ας τρέξουμε έτσι, ώστε να το κατακτήσουμε. Τι είναι αυτό που κατακτάται;

«Αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· και πάλι: «Να βιάζετε τον εαυτό σας· διότι οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών»· και: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί»· και: «Με την υπομονή σας να αποκτήσετε τις ψυχές σας»· και ο απόστολος επίσης λέει: «Με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας»· και: «Έτσι», λέει, «να τρέχετε, για να κατακτήσετε το έπαθλο»· και πάλι: «Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή» και τα εξής. Για τον λόγο αυτόν προτρέπει να τρέχουμε και παραγγέλλει να επιδιδόμαστε με ένταση στους αγώνες, επειδή η δωρεά της χάριτος μετριέται ανάλογα με τους κόπους εκείνου που τη δέχεται. Διότι την αιώνια ζωή και την ανείπωτη χαρά στους ουρανούς τα δωρίζει η χάρη του Πνεύματος, την αξιοσύνη όμως του να δεχτεί κανείς τα δώρα και να απολαύσει τη χάρη, την παρέχει ο διά της πίστεως έρωτας για τους πνευματικούς κόπους. Όταν δε ενωθούν το έργο της δικαιοσύνης και η χάρη του Πνεύματος, την ψυχή στην οποία ενώθηκαν τη γεμίζουν από κοινού με μακάρια ζωή· εάν όμως χωριστούν μεταξύ τους, δεν προσφέρουν κανένα κέρδος στην ψυχή. Διότι η μεν χάρη του Θεού δεν έχει από τη φύση της την ιδιότητα να επιφοιτά σε ψυχές που αποφεύγουν τη σωτηρία, η δε δύναμη της ανθρώπινης αρετής δεν αρκεί από μόνη της για να ανυψώσει σε αυτό το είδος της ζωής τις ψυχές που στερούνται τη χάρη.

Εάν, λοιπόν, δεν φροντίσουμε με ζήλο να διαφυλάξουμε μέχρι τέλους για τον εαυτό μας την ελευθερία με έργα και λόγια άμεμπτα, ή, αν την χάσαμε, να την ανακτήσουμε μέσω της μετάνοιας, θα κατακριθούμε από τον ίδιο τον νόμο που μας ελευθέρωσε, επειδή δεν διατηρήσαμε την ελευθερία που μας δόθηκε. Γι' αυτό ο θείος Παύλος για τον εαυτό του λέει: «Έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα, αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω, μήπως, αφού κηρύξω σε άλλους, ο ίδιος αποδοκιμαστώ»· προς εμάς πάλι, παρακινώντας μας σε παρόμοιο ζήλο, λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι αυτοί που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, αλλά ένας παίρνει το βραβείο;». Δεν το είπε όμως αυτό εννοώντας ότι και εδώ το βραβείο της σωτηρίας το παίρνει μόνο ένας, αλλά με την έννοια ότι το λαμβάνουν όσοι αγωνίζονται με πολύ μεγάλο ζήλο, είτε πρόκειται για έναν, είτε για πάρα πολλούς· διότι εκείνο το βραβείο της άνω κλήσεως είναι ανεξάντλητο και επαρκεί για όλους, καθώς μεταδίδεται χωρίς να μειώνεται.

Γι' αυτό πάλι ο ίδιος προσθέτει προς όλους λέγοντας, «έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε», υποδεικνύοντας μάλιστα και τον τρόπο του τρεξίματος: «καθένας δε που αγωνίζεται», λέει, «εγκρατεύεται στα πάντα», μην παραδίδοντας ποτέ ολοκληρωτικά τον εαυτό του σε καμία από τις απαγορευμένες ηδονές. Έπειτα, επειδή ίσως κάποιοι βαπτισμένοι έφερναν αντιρρήσεις και έλεγαν ότι μόνο με το βάπτισμα, χωρίς τα έργα, γίνονται ευπρόσδεκτοι στον Θεό, ο ίδιος αποδεικνύει μέσα από τους παλαιούς τύπους και τους πείθει ότι ο Θεός δεν ευαρεστείται σε κανέναν, αν, μαζί με το να έχει ασφαλή πίστη, δεν απέχει και από τα πονηρά πάθη, τα λόγια και τις πράξεις. «Διότι δεν θέλω», λέει, «να αγνοείτε, αδελφοί, ότι οι πατέρες μας ήταν όλοι υπό τη νεφέλη και όλοι πέρασαν μέσα από τη θάλασσα και όλοι βαπτίστηκαν στο όνομα του Μωυσή μέσα στη νεφέλη και μέσα στη θάλασσα και όλοι έφαγαν την ίδια πνευματική τροφή και όλοι ήπιαν το ίδιο πνευματικό ποτό· διότι έπιναν από την πνευματική πέτρα που τους ακολουθούσε, και η πέτρα αυτή ήταν ο Χριστός· όμως, στους περισσότερους από αυτούς δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΓ΄. Δεν γνωρίζετε ότι εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως παίρνει το βραβείο; α΄. Αφού έδειξε ότι είναι πολύ χρήσιμη η συγκατάβαση, και ότι αυτή αποτελεί την άκρα τελειότητα, και ότι ο ίδιος, αφού ανέβηκε περισσότερο από όλους προς το τέλειο, ή μάλλον αφού και το ξεπέρασε με το να μη λαμβάνει, κατέβηκε πάλι περισσότερο από όλους, και αφού έκανε γνωστούς σε εμάς τους καιρούς για το καθένα από αυτά τα δύο, δηλαδή και της τελειότητας και της συγκατάβασης, τους ελέγχει πλέον πιο αυστηρά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αυτό που γίνεται από εκείνους και το οποίο φαίνεται να είναι γνώρισμα τελειότητας, αποτελεί μια περιττή ματαιοπονία.

Και δεν το λέει βέβαια αυτό τόσο ξεκάθαρα, για να μην αποθρασυνθούν· με όσα όμως αναπτύσσει, αυτό ακριβώς δηλώνει. Και αφού είπε ότι αμαρτάνουν απέναντι στον Χριστό και καταστρέφουν τους αδελφούς τους, και ότι κανένα όφελος δεν τους προκύπτει από την τέλεια γνώση εάν δεν υπάρχει η αγάπη, επανέρχεται σε ένα συνηθισμένο παράδειγμα και λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως παίρνει το βραβείο;» Και αυτό το λέει, όχι με την έννοια ότι και εδώ ένας από όλους πρόκειται να σωθεί, μη γένοιτο, αλλά με την έννοια ότι οφείλουμε να επιδείξουμε μεγάλο ζήλο. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, αν και πολλοί κατεβαίνουν στο στάδιο, δεν στεφανώνονται πολλοί, αλλά το στεφάνι περιέρχεται σε έναν, και δεν αρκεί απλώς η συμμετοχή στον αγώνα, ούτε η επάλειψη με λάδι και η πάλη· έτσι και εδώ, δεν αρκεί το να πιστέψει κανείς και να αγωνιστεί όπως τύχει. Απεναντίας, εάν δεν τρέξουμε με τέτοιον τρόπο ώστε να διατηρήσουμε τον εαυτό μας ανίκητο μέχρι το τέλος και να φτάσουμε κοντά στο βραβείο, δεν θα υπάρξει κανένα όφελος για εμάς. Διότι, λέει, ακόμη κι αν νομίζεις ότι είσαι τέλειος ως προς τη γνώση, εντούτοις δεν έχεις κατακτήσει ακόμη τα πάντα, πράγμα που υπονοούσε όταν έλεγε: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε». Άρα λοιπόν δεν το είχαν κατακτήσει. Και λέγοντας αυτό, διδάσκει παράλληλα και τον τρόπο: «Καθένας δε που αγωνίζεται, εγκρατεύεται στα πάντα». Τι σημαίνει το «στα πάντα»;

Και όταν μιλούσε για τα ειδωλόθυτα, απαγορεύοντας την επαφή με αυτά, επιχειρηματολογούσε χρησιμοποιώντας παραδείγματα από τον έξω κόσμο, αναφέροντας τους Ολυμπιακούς αγώνες και λέγοντας ότι «όσοι τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως λαμβάνει το βραβείο»· και τεκμηρίωνε τις απόψεις του αντλώντας επιχειρήματα από τους ποιμένες, τους στρατιώτες και τους γεωργούς. Γι' αυτό, λοιπόν, και εδώ παρουσιάζει ένα κοινό παράδειγμα, μέσω του οποίου προσπαθεί με κάθε τρόπο και επιμένει να αποδείξει ότι κανείς δεν υπολείπεται, πράγμα που ήταν και θαυμαστό και παράδοξο να μπορέσει να το τεκμηριώσει και ικανό να αναθαρρήσει τους πιο απλοϊκούς, αναφέρομαι δηλαδή στο παράδειγμα του σώματος. Διότι εκείνον που είναι λιγόψυχος και νιώθει μειονεκτικά, τίποτα δεν τον παρηγορεί τόσο πολύ ούτε τον πείθει να μην θλίβεται, όσο το να μάθει ότι δεν υστερεί σε τίποτα. Γι' αυτό ακριβώς και ο ίδιος, τεκμηριώνοντάς το αυτό, λέει τα εξής: «Όπως ακριβώς το σώμα είναι ένα και έχει πολλά μέλη». Είδες την ακριβέστατη σύνεσή του; Αποδεικνύει ότι το ίδιο πράγμα είναι συγχρόνως και ένα και πολλά.

Στην παραβολή του κατά Λουκάν Ευαγγελίου, η οποία λέει: Κάποιος άνθρωπος κατέβαινε και έπεσε σε ληστές. Πράγματι, κατά τον θείο απόστολο, εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως λαμβάνει το βραβείο. Έτρεξε σήμερα ο ιερέας, έτρεξε και ο Λευίτης, και μόνος ο Σαμαρείτης έλαβε το βραβείο.

Εκείνος έχει μεσολαβητές δαίμονες, τον Βηλ και τον Δαγών, τον Βάαλ και τον Χαμώς, οι οποίοι υποσκέλισαν τον Ισραήλ και έριξαν τα πτώματά τους στην έρημο. Έχεις και εσύ θυρανοίκτες τον Παύλο, τον Σιλουανό και τον Τιμόθεο, καθώς και οι ίδιοι λέγουν ότι «θύρα έχει ανοιχθεί σε εμάς μεγάλη και φανερή, και οι πολέμιοι είναι πολλοί», οι οποίοι και ζήτησαν να τους δοθεί λόγος κατά το άνοιγμα του στόματός τους. Εκείνος έχει τον Φίλητο, τον Ιούδα, τον Δημά και τον Ερμογένη, τον Υμέναιο και τον Αλέξανδρο τον χαλκέα, οι οποίοι είναι γεμάτοι υποκρισία. Έχεις και εσύ ως θεατές το πλήθος των αγγέλων και τα τάγματα των δικαίων που παρατηρούν από ψηλά: πώς, ενώ όλοι τρέχουν, ένας λαμβάνει το βραβείο. Ένας είναι ο αληθινός λαός του Χριστού, εκείνος που βαπτίσθηκε εν Χριστώ και ενδύθηκε τον Χριστό· όπου δεν υπάρχει πλέον Ιουδαίος ούτε Έλληνας, άρρεν και θήλυ, δούλος ή ελεύθερος, Σκύθης, Άρειος, Ευνόμιος, Μαραθώνιος, αλλά ένας εν Χριστώ.

Ένας όμως από αυτούς λαμβάνει το βραβείο. Άκοπα, όχι μόνο όταν αγρυπνεί, αλλά και όταν κοιμάται, αυτός που έχει προκόψει πνευματικά εργάζεται. Γι' αυτό μερικοί, ακόμη και μέσα στον ύπνο τους, περιφρονούν τους δαίμονες που τους πλησιάζουν, και νουθετούν ακόλαστες γυναίκες σχετικά με τη σωφροσύνη. Μην αναμένεις και μην προετοιμάζεσαι για παρουσίες· διότι η κατάσταση της ησυχίας είναι εντελώς απλή και αδέσμευτη.

Αυτό δε αποτελεί και απόδειξη μεγάλης ταπεινοφροσύνης. Διότι θεωρεί τον εαυτό του έναν από τους πολλούς, παρότι κοπίασε περισσότερο από όλους. «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, ένας όμως λαμβάνει το βραβείο; Έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε.» Αφού έδειξε ότι η συγκατάβαση είναι πολύ ωφέλιμη, και ότι αυτή συνιστά την άκρα τελειότητα, τους ελέγχει πάλι πιο αυστηρά υπονοώντας ότι αυτό που πράττουν οι ίδιοι, και το οποίο νομίζουν πως είναι τελειότητα, αποτελεί περιττή ματαιοπονία. Αλλά δεν το λέει τόσο ξεκάθαρα, για να μην ντροπιαστούν· με τα επιχειρήματα όμως που αναπτύσσει, αυτό φανερώνει. Το να λέει, βέβαια, ότι ένας από όλους λαμβάνει το βραβείο, δεν το λέει με την έννοια ότι μόνο ένας πρόκειται να σωθεί, αλλά ότι οφείλουμε να επιδείξουμε πολλή προθυμία και ζήλο. Όπως δηλαδή εκεί, αν και κατεβαίνουν πολλοί στο στάδιο, δεν στεφανώνονται πολλοί, αλλά η νίκη καταλήγει σε έναν· και δεν αρκεί η κάθοδος στον αγώνα, ούτε η επάλειψη και η πάλη· έτσι και εδώ, δεν αρκεί να πιστέψει κανείς, και να αγωνιστεί όπως τύχει, αλλά αν δεν τρέξουμε έτσι ώστε να διατηρήσουμε τους εαυτούς μας μέχρι το τέλος ακατανίκητους και να βρεθούμε κοντά στο βραβείο, κανένα όφελος δεν θα έχουμε. Διότι, ακόμη κι αν νομίζεις τον εαυτό σου τέλειο ως προς τη γνώση, δεν έχεις κατακτήσει ακόμη το παν· πράγμα που υπονοούσε λέγοντας: «ώστε να το κατακτήσετε». «Και καθένας που αγωνίζεται, εγκρατεύεται σε όλα.»

Φύλλα και φυσαλίδες, και καπνό, και άχυρα, και σκιά, και σκόνη από το αλώνι που σκορπίζεται από τον άνεμο, έχω ονομάσει προηγουμένως όλα τα λαμπρά του παρόντος αιώνα. Διότι όλα τα γήινα στη γη βρίσκουν το τέλος τους. Ως ιππόδρομο να θεωρήσεις τον παρόντα αιώνα. Διότι μέσα σε αυτόν όλοι οι άνθρωποι, φαύλοι και αγαθοί, τρέχουν σαν τα άλογα, βιαζόμενος ο καθένας προς το δικό του τέλος. «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι όσοι τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, αλλά ένας λαμβάνει το βραβείο; Εγώ, λοιπόν, τρέχω με αυτόν τον τρόπο, όχι χωρίς σαφή σκοπό». Εύλογα, επομένως, αποκαλούμε τον παρόντα βίο ιππόδρομο.

Μην εμπλέκεσαι στις βιοτικές υποθέσεις, για να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Ως αθλητής, πρόσεχε τον εαυτό σου, μήπως παραβείς κάποιον από τους αθλητικούς κανόνες· διότι κανείς δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί νομίμως. Να μιμείσαι τον Παύλο, και όταν τρέχει, και όταν παλεύει, και όταν πυγμαχεί· και εσύ, ως καλός πυγμάχος, να κρατάς απερίσπαστο το βλέμμα της ψυχής. Να προστατεύεις τα καίρια σημεία προβάλλοντας τα χέρια· το βλέμμα σου ας είναι προσηλωμένο στον αντίπαλο, και στους δρόμους επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, έτσι να τρέχεις, για να κατακτήσεις το έπαθλο. Στην πάλη να αγωνίζεσαι ενάντια στους αόρατους εχθρούς. Τέτοιον σε θέλει ο Λόγος σε όλη σου τη ζωή, όχι ράθυμο, ούτε να κοιμάσαι, αλλά με νήψη και εγρήγορση να κυβερνάς τον εαυτό σου.

Διότι ή θα μισήσει τον έναν και θα αγαπήσει τον άλλον, ή θα προσηλωθεί στον έναν και θα καταφρονήσει τον άλλον. Δεν μπορείτε να δουλεύετε και στον Θεό και στον μαμωνά.» «Αλήθεια σας λέω· δεν υπάρχει κανείς που άφησε σπίτι, ή γονείς, ή αδελφούς, ή γυναίκα, ή παιδιά εξαιτίας της βασιλείας του Θεού, ο οποίος δεν θα λάβει πολλαπλάσια σε τούτον τον καιρό, και στον ερχόμενο αιώνα ζωή αιώνια.» «Εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο, όλοι μεν τρέχουν, αλλά ένας λαμβάνει το βραβείο· έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε. Και καθένας που αγωνίζεται, εγκρατεύεται σε όλα· εκείνοι μεν λοιπόν το κάνουν για να λάβουν φθαρτό στεφάνι, εμείς όμως άφθαρτο.» «Αδελφοί αγαπητοί, να είστε σταθεροί, αμετακίνητοι, να περισσεύετε πάντοτε στο έργο του Κυρίου, γνωρίζοντας ότι ο κόπος σας δεν είναι μάταιος εν Κυρίω.» «Αδελφοί, ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το μεγαλείο της ισχύος Του. Ντυθείτε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να σταθείτε απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου· διότι η πάλη σας δεν είναι ενάντια σε αίμα και σάρκα, αλλά ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου του αιώνα, ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας στους επουράνιους τόπους. Γι' αυτό, αναλάβετε την πανοπλία του Θεού, για να μπορέσετε να αντισταθείτε κατά την πονηρή ημέρα και, αφού τα φέρετε όλα εις πέρας, να σταθείτε όρθιοι.

Γι' αυτόν τον λόγο, όσοι δεν έχουμε ακόμη εφαρμόσει τις εντολές της ελευθερίας, δεν έχουμε ακόμη φθάσει στην ελεύθερη Ιερουσαλήμ -«διότι η άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα όλων μας», αναγεννώντας μας δια του λουτρού της παλιγγενεσίας-, αλλά βρισκόμαστε ακόμη στον δρόμο ή ίσως και πλανιόμαστε βαδίζοντας σε αδιέξοδα. Διότι το να φιλονικεί κανείς ευρισκόμενος σε άγνοια και να αντιλέγει στην αλήθεια, αποτελούν παρεκκλίσεις από την οδό και όχι ορθοτομίες. Γι' αυτό και ο μακάριος Παύλος, βλέποντάς μας να βραδυπορούμε προς την τέλεια άνοδο, λέει: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να φθάσετε στον σκοπό». Εάν όμως δεν έχουμε ακόμη φθάσει στην πόλη, πότε θα αντικρίσουμε τον ναό, και πότε, εισερχόμενοι στα ενδότερα, θα αξιωθούμε να πλησιάσουμε στο θυσιαστήριο;

Ο νόμος τυπικά παραγγέλλει να εργαζόμαστε έξι ημέρες και την έβδομη να αναπαυόμαστε. Διότι έργο της ψυχής είναι η αγαθοεργία μέσω χρημάτων ή πραγμάτων. Ανάπαυση και κατάπαυσή της είναι το να πωλήσει κάποιος τα πάντα και να τα δώσει στους φτωχούς σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, και, αφού αναπαυθεί μέσω της ακτημοσύνης, να αφιερωθεί στη νοερή ελπίδα. Σε αυτήν την κατάπαυση μας προτρέπει με σπουδή να εισέλθουμε και ο Παύλος, λέγοντας: «Ας αγωνιστούμε να εισέλθουμε σε εκείνη την κατάπαυση». Αυτά δε τα είπαμε όχι για να αποκλείσουμε τα μέλλοντα, ούτε ορίζοντας ότι η καθολική ανταπόδοση βρίσκεται στην παρούσα ζωή, αλλά επειδή πρέπει πρώτα να έχουμε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος να ενεργεί στην καρδιά, και έτσι, αναλόγως, να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών. Φανερώνοντας αυτό, ο Κύριος έλεγε: «Η βασιλεία των ουρανών βρίσκεται εντός σας». Το ίδιο έλεγε και ο Απόστολος: «Η πίστη είναι η υπόσταση αυτών που ελπίζονται» και πάλι: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να το επιτύχετε» και πάλι: «Να δοκιμάζετε τους εαυτούς σας εάν βρίσκεστε στην πίστη. Ή μήπως δεν αναγνωρίζετε ότι ο Ιησούς Χριστός κατοικεί μέσα σας, εκτός εάν είστε αδόκιμοι;» Εκείνος που έχει γνωρίσει την αλήθεια δεν εναντιώνεται στις θλιβερές συμφορές, διότι γνωρίζει ότι αυτές οδηγούν τον άνθρωπο στον φόβο του Θεού.

Αλλά στη μεν σωματική γέννηση, κατά συνέπεια κάποιας αναγκαιότητας και σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, το παιδί που γεννιέται φτάνει στην ώριμη ανδρική ηλικία, καθώς η Πρόνοια έχει ορίσει να ολοκληρώνεται η σωματική ηλικία με όρους αναγκαιότητας και όχι με την προαίρεση της θέλησης. Σχετικά όμως με την άνωθεν εκ του Πνεύματος γέννηση, δεν όρισε αυτή τη διαδικασία, αλλά έθεσε κόπο, αγώνα και πορεία με πολλή υπομονή για την αυτεξούσια προαίρεση του ανθρώπου, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο: «Αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· και πάλι: «Να ασκείτε βία, γιατί οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών», και «Εκείνος που θα υπομείνει ως το τέλος, αυτός θα σωθεί»· και «Με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας»· και ο Απόστολος: «Με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας»· και «Έτσι», λέει, «να τρέχετε, για να φτάσετε στο τέρμα»· και πάλι: «Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή» και τα εξής.

Η δε φράση «ουδέποτε πίπτει» σημαίνει το εξής, ότι εκείνοι που έχουν τα προαναφερθέντα χαρίσματα του Πνεύματος και δεν έχουν ακόμη δεχθεί τη λύτρωση από τα πάθη μέσω της πληρέστατης και ενεργούς αγάπης του Πνεύματος, βρίσκονται ακόμη σε κίνδυνο, αγώνα και φόβο εξαιτίας της πάλης προς τα πνεύματα της πονηρίας, έστω κι αν κατέχουν πνευματικά χαρίσματα. Διότι ιδού, ποιο και πόσο μεγάλο πνευματικό μέτρο, εφόσον δεν υπόκειται πλέον σε πτώση και πάθος, έδειξε σε εκείνους που επιθυμούν να βαδίζουν με ακρίβεια την οδό του χριστιανισμού. Έτσι ώστε, και οι γλώσσες των αγγέλων και η προφητεία και η πίστη και όλη η γνώση και τα χαρίσματα των ιαμάτων να μην είναι τίποτα σε σύγκριση με την ύψιστη αρετή και το πλήρωμα της αγάπης της τελειότητας, μολονότι και εκείνα αποτελούν ενεργήματα του ίδιου Πνεύματος. Αλλά, για να μην τύχει, εάν κάποιος αξιωθεί εκείνα τα χαρίσματα, να νομίσει ότι έφτασε στο τέλειο εξαιτίας της πρωτόγνωρης ενέργειας της χάριτος, και νομίζοντας ότι δεν έχει πλέον ανάγκη από τίποτα να μείνει πίσω από τα τέλεια μέτρα της απάθειας, επαναπαυόμενος μόνο στα μικρότερα χαρίσματα, γι' αυτόν τον λόγο υπέδειξε τον σκοπό της τελειότητας, ώστε ο καθένας, αναγνωρίζοντας τον εαυτό του φτωχό μπροστά σε έναν τέτοιο πλούτο, να αγωνίζεται τον καλό αγώνα ακατάπαυστα και ανυποχώρητα, και να τρέχει κατ' αυτόν τον τρόπο τον πνευματικό δρόμο, μέχρις ότου το κατακτήσει, όπως ακριβώς έχει πει: «Έτσι να τρέχετε, για να το κατακτήσετε».

Έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το βραβείο. Η'. Το να απαρνηθεί κανείς τον εαυτό του θεώρησε ότι είναι τούτο: το να παραδίδεται εντελώς στην αδελφότητα, και να μην ακολουθεί καθόλου το δικό του θέλημα. ούτε να είναι κύριος κανενός πράγματος, παρά μόνο του ενδύματός του. ώστε, όντας από παντού απερίσπαστος, να εκτελεί με χαρά μόνο όσα του προστάζουν, σαν να είναι αργυρώνητος δούλος απέναντι σε όλους, και μάλιστα στους προϊσταμένους, υπακούοντας στον Χριστό που είπε: Όποιος θέλει να είναι πρώτος και μεγάλος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων, και έσχατος, και δούλος, χωρίς να επιδιώκει δόξα και τιμή ή έπαινο. χωρίς να εργάζεται με οφθαλμοδουλεία σαν ανθρωπάρεσκος, αλλά θεωρώντας πάντοτε τον εαυτό του οφειλέτη της διακονίας προς τους αδελφούς, με αγάπη και απλότητα.

ιβ΄. Τι λοιπόν μαθαίνουμε μέσα από αυτά; Ότι όσοι δεν έχουν ακόμη κατανοήσει τα θεία μυστήρια, ως γηγενείς, δικαίως τρέχουν, όπως λέει και ο Παύλος, για να τα καταλάβουν· διότι αυτός που τρέχει, τρέχει προς αυτό που ποθεί. Γι' αυτό αναφέρεται ότι οι πανάγιοι άγγελοι κάθονται μέσα στον τάφο, επειδή ήδη γνωρίζουν τα θεία μυστήρια της αναστάσεως· αλλά ο μεν ένας κάθεται προς το μέρος της κεφαλής, ίσως επειδή είναι μυημένος στα υψηλότερα μυστήρια· ο δε άλλος προς τα πόδια, ίσως επειδή γίνεται λειτουργός κάποιων κατωτέρων μυστηρίων και διακονιών· και οι μεν βλέποντας, ωσάν να ερευνούν τα πιο κρυφά θαυμάσια της θεότητας, οι δε απ' έξω, ίσως επειδή κηρύττουν το θαύμα της σαρκώσεως του Χριστού, ενώ άλλος κάθεται στα δεξιά, γινόμενος μυσταγωγός των δίκαιων ψυχών και εκείνων που βρίσκονται εκ δεξιών του Θεού.

Πάνω απ' όλα, ο θείος φόβος ας μας συγκρατεί σαν σίδερο και ας καθηλώνει τις σάρκες μας· πουθενά ας μην φωλιάζει ο φθόνος ούτε πάλι η έριδα, ούτε βέβαια η κενοδοξία ούτε κανένα από τα έργα του σκότους. Ενόσω τα πάθη μάς προσβάλλουν από μακριά, ας αποκρούονται, ώστε να μην εγκατασταθούν μέσα μας και φαρμακώσουν την ψυχή και γίνουν δυσαπόβλητα. Εκείνος που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, ώστε να κατακτήσετε το έπαθλο. Οι τελευταίοι να υποτάσσεστε στους πρώτους· διότι ο Θεός δεν είναι Θεός ακαταστασίας, αλλά ειρήνης. Οι προϊστάμενοι να αγαπάτε θεάρεστα αυτούς που σας ακολουθούν, και να επιζητείτε την υποταγή και την υπακοή όχι από θέση εξουσίας, αλλά με την αρετή και την αγαθότητα. Να μην αποχωρίζεστε ο ένας τον άλλον, αλλάζοντας πολλούς προϊσταμένους και μη όντας χρήσιμοι πουθενά. Ο Παύλος δεν θέλησε να συμπαραλάβει τον ευαγγελιστή Μάρκο, όπως είναι γραμμένο, επειδή δεν πορεύθηκε μαζί τους, αλλά προηγουμένως επέστρεψε στην πατρίδα του. Πόσο μάλλον εμείς οφείλουμε να δείχνουμε σταθερότητα; Ο καθένας, αδελφοί, στην κατάσταση που κλήθηκε, σε αυτήν ας παραμένει. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας, αγαπητοί, από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος, επιτελώντας έργα αγιοσύνης με φόβο Θεού. Να κρατάτε τις παραδόσεις τις οποίες διδαχθήκατε, να κατηχείτε ο ένας τον άλλον, να έχετε πάντοτε τη μνήμη του θανάτου. Προσεύχεστε, λοιπόν, σας παρακαλώ, για όλους, ευλογείτε αυτούς που σας διώκουν, να ευλογείτε και να μην καταριέστε, καθώς περιφέρεστε από τόπο σε τόπο, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, περιπλανώμενοι σε ερήμους και σε βουνά ή ίσως και τρυπώνοντας σε σπηλιές της γης.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΙΣΤ΄. Ότι δεν πρέπει να αμελούμε μετά την παρέλευση της αγίας Τεσσαρακοστής, για να μην χάσουμε τις αρετές που έχουμε ήδη κατορθώσει· και περί της εορτής των Βαΐων και του πάθους του Σωτήρος. Αδελφοί μου και πατέρες, αυτοί που τρέχουν στο στάδιο, επειδή αγωνίζονται για ανθρώπινη τέρψη, στεφανώνονται με φθαρτά στεφάνια, κατά τον απόστολο· σε εσάς όμως, που διατρέξατε το πνευματικό στάδιο της αγίας Τεσσαρακοστής, για τους οποίους ο αγωνοθέτης είναι άφθαρτος και το θέατρο αγγελικό, τα στεφάνια της δόξας είναι προφανώς αμάραντα. Και ποιοι ήταν οι αγώνες σας; Νηστεύσατε με προθυμία, αγρυπνήσατε όπως πρέπει, μελετήσατε με νηφαλιότητα, εργαστήκατε χωρίς ολιγωρία, διατηρήσατε τον νου σας σε αγνότητα, τη γλώσσα από την καταλαλιά, τα χείλη από την αργολογία, παραδίδοντας όλα τα μέλη σας, μακριά από κάθε αμαρτία, ως όπλα δικαιοσύνης, ως όργανα αρμονίας της ένθεης βιοτής. Τόσο καλά και ευπρόσδεκτα διανύσατε τον δρόμο σας, όσο νομίζω ποτέ άλλοτε. Αλλά από πού προήλθε αυτό; Από την άριστη προσευχή σας, και θα προσθέσω και από την ευχή του κοινού μας πατέρα, ή μάλλον από την αγαθότητα του Θεού, από την οποία προέρχεται «κάθε αγαθή δόση και κάθε τέλειο δώρημα», όπως είναι γραμμένο. Με αυτά ευφράνατε και εμένα τον ταπεινό πατέρα σας, ή μάλλον τον ελάχιστο αδελφό σας· με δεξιωθήκατε πολύ πλούσια, με αναπαύσατε πνευματικά.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΚΘ΄ ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΜΕ ΕΠΙΜΟΝΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΟΡΑΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΥΣ Αδελφοί και πατέρες, σύντομος είναι από εμάς ο λόγος της παρακλήσεως, καθώς είμαστε πτωχοί και σε έργο και σε λόγο· ωστόσο είναι αναγκαίο να σας προτρέπουμε και να σας διεγείρουμε πνευματικά, όσο υπάρχει δύναμη. Διότι, εάν εκείνοι που τρέχουν στο στάδιο χρειάζονται τις φωνές ενθάρρυνσης όσων τους παρακολουθούν, και εάν εκείνοι που αγωνίζονται στους πολέμους έχουν ανάγκη από την εμψύχωση των συμμάχων τους· πολύ περισσότερο εσείς, που έχετε αναλάβει τον πόλεμο ενάντια στους αόρατους εχθρούς, έχετε ανάγκη να ενισχύεστε με παρακλητικούς λόγους και να καταρτίζεστε πνευματικά· για εσάς η πάλη δεν διαρκεί μία ημέρα, αλλά καθ' όλη τη διάρκεια του βίου· και σε αυτούς μεν που νικούν ανήκει ανεκλάλητος στέφανος αφθαρσίας, ενώ σε όσους ηττώνται όνειδος απέραντης αισχύνης. Αλλά είθε ποτέ να μην το πάθουμε αυτό, αδελφοί, ούτε να καταισχυνθούμε ως προς την προσδοκία μας· αντιθέτως, με επίμονη προσοχή και ανυποχώρητο αγώνα, ας κερδίσουμε με τη βοήθεια του Θεού τα νικητήρια κατά του διαβόλου. Διότι γνωρίζετε ότι και εκείνοι που διεξάγουν σωματικό πόλεμο βρίσκονται σε απόλυτη εγρήγορση. Λένε, μάλιστα, ότι αλλοιώνονται τα πρόσωπά τους, και φαίνονται άλλοι αντί για άλλους, τόσο λόγω του ελεγχόμενου θυμού τους όσο και λόγω της απόλυτης προσήλωσης του νου.