Πατερικές αναφορές στο ΕΣΔΡΑΣ Α 4:40

Διότι, απέναντι στη μανία του Αρείου, ο οποίος ισχυριζόταν ότι άλλος είναι ο Λόγος που υπάρχει μέσα στον Θεό και άλλος εκείνος για τον οποίο αναφέρει ο Ιωάννης: «Εν αρχή ην ο Λόγος», και ότι άλλη είναι η ιδιαίτερη σοφία που υπάρχει μέσα στον Θεό και άλλη εκείνη για την οποία αναφέρει ο απόστολος: «Χριστός, Θεού δύναμις και Θεού σοφία», ο Διονύσιος και πάλι ανθίσταται και στηλιτεύει την εν λόγω κακοδοξία. Δες πάλι πώς στο δεύτερο σύγγραμμά του γράφει γι' αυτά τα εξής: «"Εν αρχή ην ο Λόγος"· αλλά δεν ήταν Λόγος Εκείνος που προέβαλε τον Λόγο· "διότι ο Λόγος ήτο προς τον Θεόν". Ο Κύριος έχει γεννηθεί ως Σοφία· δεν ήταν λοιπόν Σοφία Εκείνος που ανέδειξε τη Σοφία· "διότι εγώ ήμουν", λέει, "αυτή με την οποία Εκείνος ευφραινόταν"». Αλήθεια είναι ο Χριστός· «ευλογητός δε», λέει, «ο Θεός της αληθείας». Στο σημείο αυτό ανατρέπει τόσο τον Σαβέλλιο όσο και τον Άρειο, και αποδεικνύει ότι και οι δύο αιρέσεις είναι εξίσου ασεβείς. Διότι ούτε ο Πατέρας του Λόγου είναι Λόγος, ούτε Εκείνος που προέρχεται από τον Πατέρα είναι δημιούργημα, αλλά είναι ίδιο γέννημα της ουσίας Του. Και πάλι, δεν είναι Πατέρας ο Λόγος που προήλθε από Αυτόν, ούτε πάλι αυτός ο Λόγος είναι ένας ανάμεσα σε πολλούς, αλλά είναι ο μόνος Υιός του Πατέρα, αληθινός και εκ φύσεως γνήσιος, ο οποίος και τώρα υπάρχει μέσα σε Αυτόν και προέρχεται από Αυτόν αιώνια και αδιαίρετα. Έτσι, ο Κύριος είναι και Σοφία και Αλήθεια, και δεν έπεται ως δεύτερος μετά από κάποια άλλη σοφία, αλλά είναι μόνο Αυτός, μέσω του οποίου ο Πατέρας δημιούργησε τα πάντα.

Άραγε σου φαίνεται ότι παρουσιάζει μέτρια και όχι σαφώς την υπόσταση και τη ζωή της αλήθειας, όταν λέει: Όλη η γη επικαλείται την αλήθεια, και ο ουρανός την ευλογεί, και όλα τα έργα σείονται και τρέμουν; Και ποια είναι η αλήθεια, παρά ο Λόγος και Υιός του Θεού, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα; Διότι λέει: «Εγώ είμαι η οδός, και η αλήθεια, και η ζωή». Αλήθεια όμως δεν υπάρχει, παρά μόνον αυτή που έχει γεννηθεί φυσικώς και αϊδίως από τον Αληθινό. Γι' αυτό προσθέτει λέγοντας: Ευλογητός ο Θεός της αλήθειας, ο οποίος είναι Πατέρας της αλήθειας, του Χριστού. Ο Χριστός είναι η αλήθεια, τον οποίο κάθε πνοή σέβεται και τρέμει. Ώστε, το ότι ο Λόγος είναι ζωντανός και τέλειο πρόσωπο, καθώς και το Πνεύμα ομοίως, είναι αρκετά για να μας το διδάξουν τα όσα μόλις ειπώθηκαν. Υπάρχουν δε και πολλοί άλλοι ανθρώπινοι τύποι που αποδίδονται στον Θεό, και δεν θεωρούμε εξαιτίας αυτού τον Θεό άνθρωπο, όπως για παράδειγμα εάν ακούμε για πρόσωπο, για οφθαλμούς και αυτιά και χέρια και πόδια. Ούτε το ότι κάθεται στον ουρανό σαν σε θρόνο, και ότι πατάει τη γη ως υποπόδιο των ποδιών του, θέλει να το πει σωματικώς για τον Θεό, αλλά υποδηλώνει ότι αυτή υπόκειται στη θεϊκή εξουσία. Έτσι και πάλι, εάν ακούσεις για γαστέρα όσον αφορά τον Θεό, μην ταραχθείς σκεπτόμενος κάτι σωματικό· αλλά εννοώντας κάτι πνευματικό, θα διατυπώσεις κάτι ανώτερο, την ίδια δηλαδή τη γεννητική ιδιότητα του Θεού που αποκαλύπτεται ολοφάνερα σε εσένα από Αυτόν.

Στον Έσδρα. Και η αλήθεια ζει, και παραμένει, και ισχύει και επικρατεί στον αιώνα του αιώνα, και δεν υπάρχει σε αυτήν προσωποληψία, ούτε διάκριση, αλλά πράττει τα δίκαια, μακριά από όλα τα άδικα και τα πονηρά, και όλοι ευαρεστούνται με τα έργα της, και δεν υπάρχει στην κρίση της τίποτα το άδικο. Και αυτή έχει τη δύναμη, και το βασίλειο και η εξουσία και η μεγαλωσύνη όλων των αιώνων δόθηκε σε αυτήν, και ευλογητός είναι ο Θεός της αλήθειας.

Ψ. Από τον Έσδρα. Ο Ζοροβάβελ στη δημηγορία του αναφέρει τα εξής. ΚΕ'. Άνδρες, δεν είναι άραγε ισχυρές οι γυναίκες, μεγάλη η γη και υψηλός ο ουρανός; Και ταχύς στην πορεία του ο ήλιος; Διότι περιστρέφεται στον κύκλο του ουρανού και επιστρέφει πάλι στον τόπο του μέσα σε μία ημέρα· δεν είναι μέγας Αυτός που τα πράττει αυτά; Και η αλήθεια είναι μεγάλη και ισχυρότερη από όλα· όλη η γη επικαλείται την αλήθεια και ο ουρανός την ευλογεί· και όλα τα δημιουργήματα σείονται και τρέμουν· και δεν υπάρχει σε Αυτόν τίποτε το άδικο. Άδικος είναι ο οίνος, άδικος ο βασιλιάς, άδικες οι γυναίκες, άδικοι οι υιοί των ανθρώπων, και άδικα είναι όλα τα έργα τους και όλα τα παρόμοια· και δεν υπάρχει σε αυτούς αλήθεια, και μέσα στην αδικία τους θα χαθούν. Η αλήθεια όμως παραμένει στον αιώνα, και ισχύει στον αιώνα, και ζει και κυριαρχεί στους αιώνες των αιώνων. Και δεν υπάρχει σε αυτήν προσωποληψία ούτε διάκριση, αλλά πράττει τα δίκαια μακριά από όλα τα άδικα και πονηρά· απέχει από αυτά και όλοι ευαρεστούνται με τα έργα της. Και δεν υπάρχει στην κρίση της τίποτε το άδικο· και δική της είναι η ισχύς και το βασίλειο, και η εξουσία και η μεγαλειότητα όλων των αιώνων. Ευλογημένος ο Θεός της αλήθειας.

Επειδή ο Σωτήρας και Κύριός μας, όντας ο Λόγος του Θεού, φέρεται να έχει πει: «Εγώ είμαι η αλήθεια», ευλόγως παραθέσαμε τα προηγούμενα που δηλώνουν για την αλήθεια, ότι δηλαδή έχει κάποια δική της υπόσταση δίπλα στον Πατέρα. Διότι, λέει, η αλήθεια παραμένει και ισχύει εις τον αιώνα, και ζει και κυριαρχεί· και δεν υπάρχει σε αυτήν προσωποληψία, και τα εξής, στα οποία προσθέτει σχετικά με τον Θεό Πατέρα και τον ίδιο τον Θεό Λόγο και την αλήθεια: «ευλογητός ο Θεός της αληθείας», στο οποίο και εμείς θα προσθέσουμε το αμήν.

ΙΗ΄. Αλλά και ο Ζοροβάβελ, επειδή τον ανακήρυξε αλήθεια, αξιώθηκε τα βραβεία της νίκης, όταν ενώπιον του βασιλιά των Περσών καταγράφεται να λέει: «Και η αλήθεια παραμένει και ισχύει στον αιώνα, και ζει και κυριαρχεί εις τον αιώνα του αιώνος. Και δεν υπάρχει σε αυτήν προσωποληψία, αλλά πράττει τα δίκαια και απέχει από όλα τα άδικα και τα πονηρά». Στα οποία προσθέτει: «Και δική της είναι η ισχύς και το βασίλειο και η εξουσία και η μεγαλοσύνη όλων των αιώνων». Διότι, λέγοντας ότι η αλήθεια ζει και νικά και κυριαρχεί, παρουσίασε με τον πλέον εμφατικό τρόπο την υπόστασή της. Ακολούθως προς αυτά, και ο ίδιος ο Σωτήρας, ονομάζοντας τον εαυτό Του αλήθεια, επισφράγιζε τη μαρτυρία του Ζοροβάβελ.