Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 1:2

Ένας λοιπόν, και ένας, και η δυάδα δεν μερίζεται ως προς τη φύση, όντας ανενδεής στην τελειότητα· όλο το πλήρωμα της θεότητας είναι ο Πατέρας, ως Πατέρας, και όλο το πλήρωμα της θεότητας είναι ο Υιός, ως Υιός. Επειδή και μέσω των δύο νοείται ένα είδος, το οποίο φανερώνεται ολοκληρωτικά και στους δύο. Ας μην αρνείται κανείς τη ζωή που φανερώθηκε στον κόσμο· «Η οποία ήταν», λέει, «μαζί με τον Πατέρα, και φανερώθηκε σε εμάς». Και πριν από τη φανέρωση, ήταν αυτό ακριβώς που φάνηκε ότι είναι, όταν πλέον φανερώθηκε.

Αυτά, λοιπόν, είναι άτοπα. Το ότι δε ο Υιός δεν έχει αρχή της υπάρξεώς Του, αλλά πάντοτε, ακόμη και πριν από την ενανθρώπηση, βρίσκεται κοντά στον Πατέρα, το φανερώνει ο Ιωάννης στην πρώτη επιστολή του λέγοντας τα εξής: «Εκείνο που υπήρχε εξ αρχής, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, εκείνο που θεασάμεθα και τα χέρια μας ψηλάφησαν, περί του Λόγου της ζωής· και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει και μαρτυρούμε και σας αναγγέλλουμε τη ζωή την αιώνια, η οποία ήταν προς τον Πατέρα, και φανερώθηκε σε εμάς». Λέγοντας εδώ ότι η ζωή δεν δημιουργήθηκε, αλλά υπήρχε προς τον Πατέρα, στο τέλος της επιστολής αναφέρει ότι ο Υιός είναι η ζωή. Γράφει, λοιπόν: «Και βρισκόμαστε μέσα στον Αληθινό, μέσα στον Υιό Του Ιησού Χριστό. Αυτός είναι ο αληθινός Θεός και η αιώνια ζωή». Εάν δε ο Υιός είναι η ζωή και αυτή βρισκόταν προς τον Πατέρα, και εάν ο Υιός ήταν προς τον Πατέρα, και ο ίδιος λέγει: «και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό», τότε ο Υιός θα ήταν ο Λόγος που υπάρχει πάντοτε προς τον Πατέρα. Όπως δε ο Υιός είναι ο Λόγος, έτσι και ο ίδιος ο Θεός θα ήταν ο Πατέρας. Ωστόσο, ο Υιός, και κατά τον Ιωάννη, δεν είναι απλώς Θεός, αλλά είναι αληθινός Θεός.

Διότι γράφει γι’ Αυτόν ως εξής: «Εκείνο που ήταν από την αρχή, εκείνο που ακούσαμε, εκείνο που είδαμε με τα μάτια μας, εκείνο που θεωρήσαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν, σχετικά με τον Λόγο της ζωής — και η ζωή φανερώθηκε, και είδαμε και μαρτυρούμε και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν προς τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς». Και καθιστώντας σαφέστερο ποια, λοιπόν, είναι η ζωή που ονομάζεται από αυτόν έτσι, πάλι λέγει: «Και γνωρίζουμε ότι ο Υιός του Θεού έχει έλθει· και μας έδωσε διάνοια, για να γνωρίζουμε τον αληθινό Θεό, και είμαστε μέσα στον αληθινό, μέσα στον Υιό Του, τον Ιησού Χριστό. Αυτός είναι ο αληθινός Θεός και η αιώνια ζωή». Διότι πού άραγε, ή με ποιον τρόπο, θα μπορούσε καθόλου να νοηθεί ως υπάρχων από την αρχή και ως αληθινός Θεός, αν δεν είχε ως ίδιο γνώρισμά Του το να υπάρχει πάντοτε και να μένει πάντοτε ο ίδιος, πράγμα αρχαιότερο και ανώτερο από κάθε κλήση στην ύπαρξη; Διότι, επειδή είναι κατά φύσιν ζωή, τότε ακριβώς και με τρόπο πρέποντα αναγνωρίζεται ως τέτοιος. Στον αληθινό Θεό αρμόζει βέβαια να υπάρχει έτσι· ενώ το αντίθετο αντιμάχεται προς αυτό. Γι’ αυτό και το όνομά Του είναι «ὁ Ὤν»· διότι είπε: «Εγώ είμαι ο Ων· αυτό είναι το όνομά μου και μνημόσυνο αιώνιο από γενεά σε γενεά». Β. Αλλά, εάν αποδίδεις, λέγει, την ενέργεια του Πατέρα στον Υιό, και μάλιστα απαραλλάκτως, και λες ότι είναι ισοδύναμη, πού θα διαφυλάξεις πλέον το κατώτερο σ’ Αυτόν, αφού ο ίδιος λέγει σαφώς: «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου»; Και πάλι: «Πορεύομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας»;

Διότι ο μεν θείος ψαλμωδός βρίσκεται να λέει προς τον Πατέρα: «Διότι σε σένα υπάρχει η πηγή της ζωής». Ο δε θαυμάσιος Ευαγγελιστής Ιωάννης στις επιστολές του λέει τα εξής: «Εκείνο που ήταν από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, εκείνο που κοιτάξαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν, σχετικά με τον Λόγο της ζωής· και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει, και δίνουμε μαρτυρία, και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν κοντά στον Πατέρα, και φανερώθηκε σε εμάς». Βλέπεις ότι ο ψαλμωδός λέει την αλήθεια, και μέσα από τη φωνή του Ιωάννη, όταν λέει προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Διότι σε σένα υπάρχει η πηγή της ζωής;» Διότι ο Υιός ήταν και είναι κοντά Του ως πηγή ζωής. Και το ότι ο πνευματοφόρος λέει αυτά περί Αυτού, θα μας το βεβαιώσει πάλι μέσα από τα δικά του λόγια· διότι γράφει στην επιστολή του τα εξής: «Και γνωρίζουμε ότι ο Υιός του Θεού έχει έλθει, και μας έδωσε νόηση για να γνωρίζουμε τον αληθινό, και είμαστε μέσα στον αληθινό, μέσα στον Υιό του Ιησού Χριστό· Αυτός είναι ο αληθινός Θεός και η αιώνια ζωή». Τότε, πες μου λοιπόν, ποιος θα ανεχθεί τη φλυαρία των ετεροδόξων; Ή ποιος δεν θα καταδικάσει δίκαια την ασέβειά τους, όταν τολμούν να πουν ότι ο Υιός είναι απλώς μέτοχος μιας ζωής που προέρχεται από άλλον, μολονότι η αγία και θεόπνευστη Γραφή δεν λέει τίποτα τέτοιο γι' αυτόν, αλλά απεναντίας διακηρύττει ρητά ότι είναι και Θεός κατά φύση, και αληθινός, και πηγή ζωής, και ζωή αιώνια;

Διότι μέσω της σάρκας, ο Λόγος κατέστη ορατός, εφόσον αυτή είναι ορατή και ψηλαφητή και στερεή, ενώ ο ίδιος καθεαυτόν ήταν αθέατος· και πάλι ο Ιωάννης στην Επιστολή αναφέρει: «Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε». Δεν ακούς ότι ονομάζει τη ζωή ψηλαφητή; Για να εννοήσεις τον Υιό ως ενανθρωπήσαντα, και ορατό μεν κατά τη σάρκα, αόρατο δε κατά τη θεότητα. <Αυτός θα είναι μέγας, και Υιός του Υψίστου θα κληθεί.> (A f. 17) Διότι ο Υιός που φανερώθηκε από αυτόν εύλογα μπορεί να νοηθεί ως ίσος στη δόξα με εκείνον που τον γέννησε, έχοντας σε καθετί ακριβώς το ίδιο μέτρο. Διότι το ότι έγινε άνθρωπος κατ' οικονομίαν δεν σημαίνει ότι μειονεκτούσε απολύτως σε κάτι έναντι αυτού· διότι δεν υπέστη καμία βλάβη ως προς τη δική του φύση από το ότι έγινε σαν εμάς για χάρη μας· επειδή ο Λόγος του Θεού είναι κατά φύση άτρεπτος· γι' αυτό και ονομάζεται Θεός και Ύψιστος και Κύριος και από τη φωνή των αγγέλων. <Διότι τίποτα δεν θα είναι αδύνατο για τον Θεό.> (E f. 50 b, F f. 734) Απορούν, πάλι, μερικοί, αν ο Θεός των όλων δύναται να κάνει τα ήδη γενόμενα και πεπραγμένα να μην έχουν γίνει ποτέ· σύμφωνα με το, «Κανένας λόγος δεν θα του είναι αδύνατος». Διότι δεν λέμε ως μη γενόμενα, αλλά να μην έχουν γίνει εξ αρχής· όπως, για παράδειγμα, αν δύναται να κάνει την πόρνη παρθένο από την κοιλιά της μητέρας της, ώστε ούτε να υπήρξε ποτέ πόρνη ούτε να λέγεται τέτοια, επειδή όσα είναι αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά στον Θεό.

ΑΛΛΟ. «Και έχουμε δει και μαρτυρούμε, και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν κοντά στον Πατέρα, και φανερώθηκε σε εσάς.» Η ονομασία του αιώνα πολλές φορές αποδίδεται στον Θεό από την Αγία Γραφή, καθώς αναιρεί τη δημιουργία μέσα στον χρόνο όσον αφορά τη θεία και άφθαρτη φύση, στην οποία και μόνο ανήκει ουσιωδώς το να μην έχει δημιουργηθεί. Εάν λοιπόν η ζωή ήταν αιώνια κοντά στον Θεό και Πατέρα, δηλαδή ο Υιός, πώς θα μπορούσε να είναι δημιουργημένος, σύμφωνα με την απερισκεψία ορισμένων; Διότι ό,τι έχει εν γένει δημιουργηθεί, δεν είναι αιώνιο.

Από την Επιστολή του Ιωάννη. Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, εκείνο που αντικρίσαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν σχετικά με τον Λόγο της ζωής. Και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει, και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς.

Άρα, λοιπόν, όπως μέσω ενός παραπτώματος ήλθε η καταδίκη σε όλους τους ανθρώπους, έτσι και μέσω ενός δικαιώματος ήλθε σε όλους τους ανθρώπους η δικαίωση που φέρνει ζωή. Στον Ιωάννη: Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, αυτό που έχουμε ακούσει, αυτό που έχουμε δει με τα μάτια μας, αυτό που παρατηρήσαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν σχετικά με τον Λόγο της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει και μαρτυρούμε και αναγγέλλουμε σε εσάς τη ζωή την αιώνια, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς.

«Τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα.» Και πάλι: «Εκείνο που ήταν από την αρχή, αυτό που έχουμε ακούσει, αυτό που έχουμε δει με τα μάτια μας, αυτό που θεασάμεθα και τα χέρια μας ψηλάφησαν, σχετικά με τον Λόγο της ζωής. Και η ζωή φανερώθηκε, και την έχουμε δει, και μαρτυρούμε, και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς», καθώς και ο ίδιος ο Χριστός καταδείκνυε στους Ιουδαίους την απώτατη αρχαιότητα της δικής του υπάρξεως.

Διότι ονομάστηκε Χριστός όχι για κάποιον άλλον λόγο παρά ακριβώς γι' αυτό· και η πέτρα ήταν ο Χριστός, σύμφωνα με τον Παύλο. Μήπως θα πεις ότι το ζήτημα είναι αμφίβολο; Β — Σε καμία περίπτωση. Α — Σε αυτόν τον λόγο θα συνηγορήσει και θα συμπαραταχθεί και ο σοφός Ιωάννης, ο οποίος σχεδόν συνενώνει τις φύσεις και φέρνει σε κοινή συνδρομή τη δύναμη των ιδιωμάτων που ταιριάζουν στην καθεμία. Διότι δες τι λέει: «Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, εκείνο που αντικρίσαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν, σχετικά με τον Λόγο της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε, και την είδαμε, και δίνουμε μαρτυρία, και σας αναγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν κοντά στον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς.» Ιδού, λέει ξεκάθαρα ότι Αυτός που υπήρχε από την αρχή έγινε ορατός και μάλιστα υποβλήθηκε και σε ψηλάφηση.

Εάν όμως αυτός είναι ο συγγραφέας, δεν θα το ισχυριζόμουν· διότι δεν έχει καταγραφεί πουθενά ότι έφτασε μαζί τους στην Ασία, αλλά λέει: «Αφού αναχώρησαν από την Πάφο ο Παύλος και η συνοδεία του, ήλθαν στην Πέργη της Παμφυλίας, ενώ ο Ιωάννης, αφού αποχώρησε από αυτούς, επέστρεψε στα Ιεροσόλυμα»· νομίζω, λοιπόν, ότι πρόκειται για κάποιον άλλον από όσους βρέθηκαν στην Ασία, επειδή μάλιστα λέγεται ότι υπάρχουν δύο μνήματα στην Έφεσο και το καθένα φέρεται να είναι του Ιωάννη. Και από τα νοήματα, επίσης, και από τις λέξεις και από τη σύνταξή τους, ευλόγως μπορεί να θεωρηθεί ότι αυτός είναι διαφορετικός από εκείνον. Διότι το Ευαγγέλιο και η Επιστολή συμφωνούν μεταξύ τους και αρχίζουν με παρόμοιο τρόπο· το μεν λέει: «Εν αρχή ην ο Λόγος», η δε: «Εκείνο που ήταν απ' αρχής»· το μεν λέει: «Και ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν και εθεασάμεθα την δόξαν αυτού, δόξαν ως μονογενούς παρά Πατρός», η δε αναφέρει τα ίδια, ελαφρώς παραλλαγμένα: «Εκείνο που ακούσαμε, εκείνο που είδαμε με τα μάτια μας, εκείνο που εθεασάμεθα και τα χέρια μας ψηλάφησαν, περί του Λόγου της ζωής· και η ζωή εφανερώθη». Διότι αυτά τα θέτει ως προοίμιο, αντιτασσόμενος με επιμονή, όπως δήλωσε στα επόμενα, προς εκείνους που ισχυρίζονταν ότι ο Κύριος δεν έχει έλθει εν σαρκί· εξαιτίας των οποίων και πρόσθεσε με επιμέλεια: «Και αυτό που είδαμε, το μαρτυρούμε και σας απαγγέλλουμε την αιώνια ζωή, η οποία ήταν κοντά στον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς· εκείνο που έχουμε δει και ακούσει, σας το απαγγέλλουμε».

Αυτή η βροντή μάς φανέρωσε και τον μάρτυρα που απεστάλη από τον Θεό για την έλευση του αληθινού φωτός, και μας γνώρισε αυτόν τον Λόγο που κατήλθε από τον ουρανό, ο οποίος έγινε σάρκα για εμάς, και παρουσίασε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο όλη την επίγεια πολιτεία του με τη σάρκα, τους λόγους, τα έργα, τα πάθη, την ανάσταση μετά τον σταυρό, και την επάνοδό του, μετά από αυτήν, στους ουρανούς, από όπου και κατήλθε. Και όλα αυτά, όπως ακριβώς τα είδε, λέγει, τα κατέγραψε για εμάς, ώστε να σωθούμε. Αλλά και προς όλο το χριστώνυμο πλήρωμα συντάσσει προτρεπτική επιστολή, καλώντας τους πάντες στην κοινωνία της αιώνιας ζωής, η οποία υπήρχε προαιωνίως κοντά στον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς. Όντας δε μεταξύ των εκλεκτών των Αποστόλων, και όντας και καλούμενος ιδιαιτέρως αγαπημένος, μας ομιλεί για το κεφάλαιο των αρετών, δηλαδή την αγάπη, λέγοντας ότι ο ίδιος ο Θεός είναι αγάπη, και ότι αυτός που έχει αγάπη έχει τον Θεό, και ότι μένει μέσα στον Θεό εκείνος που μένει στην αγάπη, και ότι ο Θεός μένει σε αυτόν στον οποίο μένει η αγάπη. Αναδεικνύει δε τη διπλή ενέργειά της μέσα μας, επιμερίζοντάς την αδιαίρετα τόσο προς τον Θεό όσο και προς τον πλησίον και διδάσκοντας ότι η μία υφίσταται μέσω της άλλης, και αποκαλώντας ψεύστη εκείνον που νομίζει ότι έχει μόνο τη μία από τις δύο.

Αλλά από πού διδαχθήκαμε αυτόν τον καινούργιο κόσμο και τη ζωή που δεν παλιώνει; Άραγε από τη μελέτη των κτισμάτων ή από «Εκείνον που ορίστηκε Υιός Θεού με δύναμη, κατά το Πνεύμα της αγιοσύνης, μέσω της αναστάσεως των νεκρών, τον Ιησού Χριστό τον Κύριό μας»; Δεν είναι ένας ο διδάσκαλός μας, ο Χριστός; Πού λοιπόν στα δικά Του λόγια διδαχθήκαμε για τη φύση του φθειρόμενου κόσμου; Δεν έδωσε Αυτός την εντολή να μην αποκαλούμε κανέναν διδάσκαλο πάνω στη γη; Πώς λοιπόν εμείς θα φοιτήσουμε κοντά σε Έλληνες και Αιγυπτίους για να διδαχθούμε κάτι σωτήριο; Η δική μας θεογνωσία καυχάται ότι έχει ως διδάσκαλο τον Θεό· ούτε άγγελος ούτε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας δίδαξε και μας έσωσε. Δεν γνωρίζουμε πλέον τον Θεό μέσω εικασιών· διότι τέτοιου είδους είναι η γνώση του Θεού που προέρχεται από τα κτίσματα· τώρα όμως «η ζωή φανερώθηκε, η οποία ήταν μαζί με τον Πατέρα και φανερώθηκε σε εμάς» και μας ανήγγειλε ότι «ο Θεός είναι φως και σκοτάδι σε Αυτόν δεν υπάρχει κανένα», και εκείνους που πίστεψαν σε Αυτόν τους έκανε «τέκνα φωτός», «και δεν φανερώθηκε ακόμη τι θα γίνουμε», ότι «όταν φανερωθεί, θα είμαστε όμοιοι με Αυτόν, διότι θα Τον δούμε ακριβώς όπως είναι».

Τον θεωρεί ακατάληπτο, ανεκδιήγητο και απερίγραπτο· ως προς τη συγκατάβαση ή τη σάρκωση, τι χρειάζεται να πούμε; Ποτέ δεν αποδέχεται ούτε ότι φανερώθηκε ούτε ότι έπραξε κάτι. Διότι αυτό επιδιώκει να πετύχει προβάλλοντας το απερίγραπτο και το απερινόητο, προκειμένου να αναιρέσει την ενσωμάτωση του Λόγου, για την οποία έχουμε μιλήσει εκτενώς σε πολλούς άλλους λόγους μας. Γι' αυτό, ορμώμενος από τα γεγονότα γύρω από τον Μωυσή και εκείνα τα παλαιά, εισάγει την παρουσία του Λόγου στους ανθρώπους πάλι μέσα από σκιές και τύπους, χωρίς υλικότητα και σάρκα. Και δεν γνωρίζω πώς, ξεκινώντας από το ακατάληπτο και το απερίγραπτο, θα κατανοηθεί και θα γίνει πιστευτό από αυτόν το ομοιοπαθές με εμάς, καθώς και ο λόγος του σταυρού και το σωτήριο πάθος του Χριστού. Διότι, από τη μία πλευρά, παρουσιάζει τον Μωυσή να μην έχει τη δύναμη να ατενίσει προς Αυτόν· από την άλλη, εκείνους που δηλώνουν ότι «Εκείνο που ήταν απ' αρχής, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, εκείνο που θεασάμεθα και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε· και έχουμε δει, και μαρτυρούμε, και σας αναγγέλλουμε, και ότι συνφάγαμε και συνήπιαμε μαζί του», και μάλιστα μετά την εκ νεκρών ανάσταση, ούτε καν τους φέρνει στη μνήμη του.

Και τα βεβαιώνει αυτά όταν παρουσιάζει τον Μωυσή να μην έχει τη δύναμη να τον ατενίσει, ενώ για εκείνους που λένε «Εκείνο που υπήρχε εξαρχής, εκείνο που ακούσαμε και είδαμε με τα μάτια μας και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής» και ότι «Η ζωή φανερώθηκε, και είδαμε και μαρτυρούμε και αναγγέλλουμε» και ότι «Φάγαμε και ήπιαμε μαζί του» και όσα άλλα διακηρύσσονται μέσω του ευαγγελικού κηρύγματος, με τα οποία αποδεικνύεται και πιστεύεται από εμάς ότι η συναναστροφή και η παρουσία του Κυρίου ανάμεσα στους ανθρώπους υπήρξε αληθινή και όχι φαινομενική και φανταστική σύμφωνα με τις δικές του φλυαρίες, δεν κάνει καμία απολύτως μνεία. Το ποιος ήταν άραγε ο Χριστός που είχε ενανθρωπήσει και εμφανιστεί την εποχή του Μωυσή, τον οποίο ο Μωυσής δεν μπόρεσε να ατενίσει, ίσως να το γνωρίζει η ψυχή αυτού του παράφρονα και μανιακού και οι νεοπαγείς μαθητές του· διότι εμείς οι Χριστιανοί δεν τον γνωρίζουμε. Τόσο ολοφάνερα έχει αρνηθεί το μυστήριο της σαρκώσεως του Λόγου. Και τα όσα ακολουθούν είναι ακόμη πιο ολοφάνερα. Διότι τι προσθέτει; Ότι: «Λένε μερικοί πως, επειδή έγινε τέλειος άνθρωπος από την αειπάρθενο Μαρία, γι' αυτό τον θεωρούμε άνθρωπο».

Αν θέλεις δε, ο Υιός είναι αχώριστος και αδιάστατος από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, επειδή υπάρχει από την ίδια υπερούσια ουσία και δύναμη και εξουσία. Θεάθηκε όμως και ψηλαφήθηκε, επειδή ανέλαβε τη δική μας σάρκα ο Υιός, και έγινε για εμάς αντιληπτός στα μάτια και ψηλαφητός στην αφή. «Διότι αυτό που είδαμε», λέει, «και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής· και η ζωή φανερώθηκε». Από τον Έναν, λοιπόν, ο οποίος κατέστη περισσότερο γνωστός σε εμάς μέσω του άφατου πελάγους της φιλανθρωπίας Του και μας μυσταγώγησε στα υπέρλογα, αφού φωτιστήκαμε ως προς το υπερούσιο και ενιαίο της ομοούσιας και παντοκρατορικής Τριάδας, και αφού χειραγωγηθήκαμε μέσω Αυτού στην άλλη θεωρία του μυστηρίου, δικαιολογημένα επομένως, και όταν πράττουμε κάτι τελώντας το σύμφωνα με το παραδεδομένο δόγμα, θεωρούμε σωστό να τα αναφέρουμε σε Εκείνον που τα παρέδωσε.

Αυτά επιθύμησαν να δουν οι προφήτες και οι δίκαιοι από αιώνων, αλλά δεν τα είδαν παρά μόνο μέσω της πίστης. Εμείς όμως και «τα θεασαθήκαμε και τα χέρια μας τα ψηλάφησαν, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, σχετικά με τον Λόγο της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε», και λάβαμε την υιοθεσία. Αλλά «τι θα ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα μας ανταπέδωσε;» Ήδη από παλιά ο άγιος Δαβίδ αναφώνησε: «Ποτήριο σωτηρίας θα λάβω, και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ.» Επομένως, ας χαιρόμαστε, αδελφοί, διότι και εμείς αξιωθήκαμε να προσφέρουμε ανταπόδοση στον Κύριο για όλα όσα εκείνος μας ανταπέδωσε. Και ποια είναι η ανταπόδοση; Ο σταυροφόρος βίος που επιλέξαμε, και η ομολογία «στην οποία στεκόμαστε και καυχόμαστε με την ελπίδα της δόξας του Θεού». Αυτό, ομολογουμένως, είναι μαρτύριο. Και σε αυτό έγκειται το ότι δεν εορτάζουμε μόνο μία ημέρα, αλλά σε όλη μας τη ζωή. Διότι εκείνοι που κυβερνώνται από τη σάρκα και αιχμαλωτίζονται από τα πάθη ούτε να εορτάζουν μπορούν, ακόμη κι αν νομίζουν ότι εορτάζουν, ούτε είναι ελεύθεροι, όντας δούλοι των παθών πουλημένοι στην αμαρτία. Και άλλωστε έχει γραφτεί: «Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας. Και ο δούλος δεν μένει στην οικία για πάντα, ο υιός μένει για πάντα.» Επειδή λοιπόν αξιωθήκαμε και εμείς να κληθούμε υιοί κατά χάριν, θα παραμείνουμε στην οικία για πάντα, εφόσον βεβαίως κρατήσουμε σταθερή μέχρι τέλους την αρχή της υποστάσεώς μας.