Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 2:11

Ερώτηση. Ποια είναι η βαρύτερη αμαρτία, εκτός από την αίρεση; Απόκριση. Όπως από όλες τις αρετές υψηλότερη είναι η αγάπη, έτσι και από όλες τις αμαρτίες βαρύτερο είναι το να μισεί κανείς τον αδελφό του· διότι αυτός που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, όπως είπε ο Απόστολος. Αυτός που μισεί τον αδελφό του, μισεί τον ίδιο τον Θεό. Αυτός που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι και στο σκοτάδι περπατά, και δεν ξέρει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του. Δες πόσων κακών αιτία είναι το μίσος· ενώ η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών.

Διότι εκείνος που τρέφει έχθρα κατά του αδελφού του και νομίζει ότι προσφέρει κάτι στον Θεό, θα θεωρηθεί σαν αυτόν που θυσιάζει σκύλο και σαν μίσθωμα πόρνης. Μην θελήσεις, λοιπόν, να κάνεις τίποτα χωρίς αγάπη, διότι η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών. Ω, ποιο αγαθό περιφρονούμε! Ω, πόσα αγαθά και πόση χαρά στερούμαστε, επειδή δεν αποκτήσαμε την αγάπη! Αυτήν δεν θέλησε να την αποκτήσει ο Ιούδας, και βγήκε μέσα από τον χορό των Αποστόλων, εγκαταλείποντας το αληθινό φως, τον ίδιο του τον διδάσκαλο, και μισώντας τους ίδιους του τους αδελφούς πορεύτηκε στο σκοτάδι. Γι' αυτό και ο κορυφαίος Πέτρος έλεγε: ο Ιούδας παρέβη το καθήκον του για να πορευτεί στον δικό του τόπο. Και πάλι ο Ιωάννης ο Θεολόγος αναφέρει: εκείνος που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι, και περπατά στο σκοτάδι, και δεν ξέρει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του.

ιδ΄. Μην αποβάλεις την εν Χριστώ υποταγή, διότι ο καρπός της είναι βέβαιος και ασφαλής. ιε΄. Εάν κάποιος από τους ασκητές, από πειρασμό του Μισοκάλου, υποσκελιστεί, αλλά δεν κυριευθεί από μίσος ή φθόνο εναντίον των ασκητών, ο Κύριος δεν θα τον εγκαταλείψει στην πλάνη του, αλλά θα του απλώσει το χέρι για να τον ανορθώσει, επειδή δεν απέρριψε την αγάπη. Ομοίως και εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, εάν αρχίσει να μεγαλαυχεί και να εναγκαλίζεται το μίσος, δεν θα βρίσκεται σε ασφάλεια· διότι το σκοτάδι του μίσους τύφλωσε τα μάτια του και δεν γνωρίζει πού πηγαίνει.

Εάν πράγματι επιζητείς να σωθείς, γιατί περιεργάζεσαι τον πλησίον; Εφόσον εισήλθες υπό τον ζυγό, γιατί αντιτάσσεσαι; Πώς λοιπόν θα φανεί ο καρπός της υπακοής σου; Έχε θάρρος, έχε θάρρος, αγαπητέ, διότι ούτε το αξίωμα, ούτε η τιμή, ούτε η μεγαλειότητα, ούτε το να αποκαλείσαι πρώτος ή δεύτερος, ούτε το να ονομάζεσαι ηγούμενος, ούτε το να θεωρείσαι ένδοξος, ούτε το να σου ανατεθεί τιμή, ούτε το να σου εμπιστευθούν κάποιο αξίωμα σε εισάγει στη βασιλεία των ουρανών, ούτε σου δωρίζει την άφεση των αμαρτιών. Δεν σε λυτρώνουν από την κόλαση, αλλά σε καταδικάζουν· αντίθετα, η ταπείνωση και η υπακοή, η αγάπη, η υπομονή και η μακροθυμία, αυτά είναι που σώζουν τον άνθρωπο. Διότι είναι αδύνατον να ευδοκιμήσει κανείς αλλιώς και να σωθεί, παρά μόνο με το να μιμηθεί τον Κύριο στα πάντα. Δεν τον ακούσατε να λέει: «δεν ήρθα για να διακονηθώ, αλλά για να διακονήσω»· και πάλι: «δεν ήρθα για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατρός που με έστειλε»· και πάλι: «όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί, και όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπειωθεί»; Δεν τον ακούσατε να λέει: «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»; Δεν ακούσατε ότι καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και πώς προειδοποιεί ότι θα σε ελέγξει κατά πρόσωπο; Δεν ακούσατε ότι εκείνος που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι; Δεν ακούσατε ότι ο Διάβολος εξαιτίας της υπερηφάνειας εξέπεσε από τους ουρανούς;

Και πάλι ο Ιωάννης ο Θεολόγος λέει: «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι και περπατάει στο σκοτάδι, και δεν γνωρίζει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του». Εάν όμως πεις ότι «Ακόμη κι αν δεν αγαπώ τον αδελφό μου, ωστόσο αγαπώ τον Θεό», σε ελέγχει ο Ιωάννης λέγοντας: «Εάν κάποιος πει "Αγαπώ τον Θεό" και μισεί τον αδελφό του, είναι ψεύτης. Διότι εκείνος που δεν αγαπά τον αδελφό του, τον οποίο έχει δει, πώς μπορεί να αγαπά τον Θεό, τον οποίο δεν έχει δει;». Εκείνος, λοιπόν, που έχει αγάπη προς όλους τους αδελφούς, εκείνος που δεν έχει έχθρα εναντίον κανενός, εκείνος που εκπληρώνει τον λόγο του Αποστόλου: «Ας μη δύει ο ήλιος πάνω στην οργή σας», αυτός αγαπά τον Θεό, αυτός είναι μαθητής Εκείνου, ο οποίος είπε ότι «Με αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας». Είναι φανερό, λοιπόν, ότι οι μαθητές του Χριστού από αυτό αναγνωρίζονται: από την αληθινή αγάπη. Εκείνος όμως που τρέφει μίσος εναντίον του αδελφού του, ακόμη και αν νομίζει ότι αγαπά τον Χριστό, είναι ψεύτης και αυταπατάται. Διότι λέει ο απόστολος Ιωάννης ότι «Αυτήν την εντολή έχουμε από Αυτόν: εκείνος που αγαπά τον Θεό, να αγαπά και τον αδελφό του». Και πάλι ο Κύριος λέει: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου, και τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». Και πρόσθεσε, θέλοντας να δείξει τη δύναμη της αγάπης, λέγοντας: «Από αυτές τις δύο εντολές εξαρτάται όλος ο νόμος και οι προφήτες».

Δεν είναι δυνατόν να είναι κανείς μισάνθρωπος και να μην είναι θεοστυγής, και δεν είναι δυνατόν να ονομάζεται φιλάνθρωπος και να μην είναι θεοφιλής. Γι' αυτό, ας αγαπάμε ο ένας τον άλλον, αγαπητοί, έχοντας πάλι ως καλό σύμβουλο και προτρεπτή τον Θεολόγο, ο οποίος βροντοφωνάζει: «Η αγάπη προέρχεται από τον Θεό», και, «όποιος αγαπά έχει γεννηθεί από τον Θεό και γνωρίζει τον Θεό· διότι ο Θεός είναι αγάπη», και, «εάν κάποιος λέει ότι βρίσκεται στο φως και μισεί τον αδελφό του, βρίσκεται στο σκοτάδι», και, «όποιος αγαπά τον αδελφό του μένει στο φως και δεν υπάρχει σε αυτόν σκάνδαλο· ενώ όποιος μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι και πορεύεται στο σκοτάδι, και δεν γνωρίζει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του». Ακούς, άνθρωπε, πώς εκείνος που αποχωρίζεται από την αγάπη προς τον πλησίον αποκόπτεται και από τη στοργή προς τον Θεό και γεμίζει με σκοτάδι και, έχοντας τυφλωθεί στα μάτια της διανοίας, καταναλώνει τη ζωή του μέσα σε μεγάλη πλάνη, απάτη και βαθύ ζόφο, χωρίς ούτε το φως να αντιλαμβάνεται, ούτε πού πορεύεται να γνωρίζει;