Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 2:14

Αυτό, όμως, αποτελεί πλήρη αναίρεση της ακόρεστης φιλοκέρδειας που ενυπάρχει σε αυτούς. <Γι' αυτό ο Θεός δεν θα ευφρανθεί για τους νέους τους, και δεν θα ελεήσει τα ορφανά και τις χήρες τους, διότι όλοι είναι άνομοι και πονηροί, και κάθε στόμα λαλεί άδικα.> Και τώρα ο λόγος μάς μεταφέρει, από τα προφανή παραδείγματα, σε εκείνα που είναι υπεραισθητά και νοητά. Διότι, αναφέροντας εδώ τους νέους, δεν εννοεί βεβαίως εκείνους που έχουν σωματική ευρωστία, δηλαδή όσους βρίσκονται στην ακμή και τη σαρκική νεότητα, αλλά μάλλον υποδηλώνει εκείνους που έχουν στον νου και στην καρδιά πνευματική ισχύ, ώστε να μπορούν να κατορθώνουν, και μάλιστα με νεανικό σφρίγος, εκείνα με τα οποία θα γίνουν λαμπροί, άριστα γνωριζόμενοι από τον Θεό και πλήρεις από κάθε αρετή. Προς αυτούς που βρίσκονται σε αυτήν την πνευματική κατάσταση απηύθυνε τον λόγο και ο μακάριος Ιωάννης, λέγοντας: «Γράφω σε εσάς, νέοι, διότι είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον πονηρό». Αλλά, πριν από την έλευση του Σωτήρος μας, υπήρξαν και μεταξύ των Ιουδαίων ορισμένοι, σύμφωνα με τον τρόπο που μόλις ανέφερα, οι οποίοι είχαν ασκηθεί στην ανδρεία, μέσω του να επιλέγουν να εκπληρώνουν άμεμπτα την παραδοθείσα εντολή, και να μπορούν να διαπρέπουν πολύ πλούσια στα καυχήματα του νόμου.

Στον ύπνο του, φαινόταν ότι ένας Μακεδόνας πρόσφερε ικεσίες στον μακάριο Παύλο· διότι ήταν πρεσβύτης ως προς τη φρόνηση, γηραιός ως προς τον νου, και πλήρης από την άνωθεν σοφία. Και ο σοφός Ιωάννης κάπου προσφωνούσε αυτούς που έχουν αγιαστεί εν Χριστώ διά της πίστεως: «Σας γράφω, πατέρες, διότι γνωρίσατε αυτόν που υπάρχει από την αρχή. Σας γράφω, νεανίσκοι, διότι είστε ισχυροί και έχετε νικήσει τον πονηρό». Υπόσχεται, λοιπόν, την έκχυση του Αγίου Πνεύματος σε όσους τον υπηρετούν ως δούλοι. Και ποιοι να είναι πάλι αυτοί; Βεβαίως εκείνοι που υποτάσσουν τον αυχένα της διανοίας στα ευαγγελικά θεσπίσματα, έχοντας απομακρυνθεί από την τυπική λατρεία και έχοντας απαλλαγεί από την ελληνική απάτη, σύμφωνα με εκείνον που λέει: <Και θα δώσω τέρατα ψηλά στον ουρανό και σημεία κάτω στη γη, αίμα και πυρ και ατμίδα καπνού. Ο ήλιος θα μεταστραφεί σε σκοτάδι και η σελήνη σε αίμα, προτού έλθει η μεγάλη και επιφανής ημέρα του Κυρίου.> Εξαιτίας των ιουδαϊκών ασεβειών, εκείνων δηλαδή που έγιναν εναντίον του Χριστού, δυσφόρησε και αυτή η ίδια η φύση των στοιχείων, και η κτίση θρήνησε γοερά, βλέποντας τον Δεσπότη της να υβρίζεται, και ο μεν θείος ναός, σχεδόν αγανακτώντας όμοια με όσους πενθούν, περιεσχίσθη· διότι είναι γραμμένο ότι «Το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω»· ο δε ήλιος, ανακόπτοντας το δικό του φως και συστέλλοντας τις ακτίνες του, δεν καταδεχόταν πλέον να φέγγει στους κατοίκους της γης.

Έγινε δε ειρήνη και σε εμάς τους ίδιους ο Χριστός, ο οποίος, αφού συνέτριψε κάθε πόλεμο, ανέδειξε την Εκκλησία γεμάτη από αγίους. Και υπάρχουν σε αυτήν πρεσβύτες ως προς το φρόνημα, αμέτρητοι και εξαιρετικοί, στους οποίους και ο σοφός Ιωάννης στέλνει επιστολή λέγοντας: «Έγραψα σε εσάς, πατέρες, διότι έχετε γνωρίσει τον απ' αρχής»· τα δε ανήλικα παιδιά και τα μικρά κορίτσια, το πιο νηπιώδες πλήθος όσων μόλις έχουν πιστέψει, σχεδόν με τα πνευματικά τους σκιρτήματα στολίζουν την όντως αγία πόλη, δηλαδή την Εκκλησία· στους οποίους θα ταίριαζε να λένε: «Ελάτε να αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό, τον Σωτήρα μας». Αν δε τυχόν λέγεται ότι οι πρεσβύτες στηρίζονται σε ράβδο, θα κατανοήσεις ότι και μικρούς και μεγάλους τους στηρίζει ο Χριστός, η ράβδος που προέρχεται από τον Ιεσσαί και ονομάζεται ράβδος δυνάμεως, την οποία έστειλε σε εμάς ο Θεός και Πατέρας από την άνω Σιών, ώστε χαίροντας για αυτό να λέμε: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». <Αυτά λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ: Αν φανεί αδύνατο ενώπιον του υπολοίπου του λαού αυτού τις ημέρες εκείνες, μήπως θα φανεί αδύνατο και ενώπιόν μου; λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ.> Τα μεγάλα και υπερφυή πράγματα συνηθίζουν κάπως να προκαλούν την απιστία, και η πραγματοποίησή τους δεν στερείται θαυμασμού.

Ο ίδιος. Εάν πούμε ότι δεν έχουμε αμαρτήσει, τον κάνουμε ψεύτη, και ο Λόγος του δεν υπάρχει μέσα μας. Ο ίδιος. Σας έγραψα, νέοι, επειδή είστε δυνατοί, και ο Λόγος μένει μέσα σας, και έχετε νικήσει τον πονηρό.

Σε αυτό καλεί ο θείος νόμος νέους και παρθένους, πρεσβυτέρους μαζί με νεοτέρους, σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού, και κάθε είδος ηλικίας που νοείται εν Χριστώ. Προς αυτούς και ο θεσπέσιος Ιωάννης απηύθυνε τον λόγο, λέγοντας: «Σας έγραψα, παιδιά, επειδή γνωρίσατε τον Πατέρα· σας έγραψα, πατέρες, επειδή γνωρίσατε αυτόν που υπάρχει από την αρχή· σας έγραψα, νέοι, επειδή είστε δυνατοί, και ο λόγος του Θεού μένει μέσα σας, και έχετε νικήσει τον πονηρό.» Θα μπορούσε όμως να νοηθεί και διαφορετικά: οι νέοι είναι τύπος της ανδρείας, οι πρεσβύτεροι της φρονήσεως, και οι γιοι και οι θυγατέρες της νηπιότητας που νοείται εν Χριστώ· διότι με ανδρεία, με φρόνηση και με την κατά Θεόν απλότητα θα αναχωρήσουμε από την αμαρτία προς τον αγιασμό. Διότι λέγει: «Να φέρεστε ανδρεία και ας κραταιώνεται η καρδιά σας.» Και πάλι: «Να γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια και ακέραιοι σαν τα περιστέρια.» Και το ότι είπε να αναχωρήσουν μαζί τα πρόβατα και τα βόδια, νομίζω ότι υποδηλώνει πως δεν πρέπει να αφήσουμε στον Σατανά ούτε τις σωματικές και πιο άλογες κινήσεις που υπάρχουν μέσα μας. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Όπως ακριβώς παραστήσατε τα μέλη σας δούλα στην ακαθαρσία και στην ανομία για την ανομία, έτσι και τώρα παραστήστε τα μέλη σας δούλα στη δικαιοσύνη για τον αγιασμό.» ΠΑΛΛ. Για ποιον λόγο λοιπόν ο Φαραώ αφήνει όσους βρίσκονται στην εφηβεία και στην ακμή της ηλικίας τους, αλλά διεκδικεί τους υπόλοιπους; ΚΥΡ. Διότι, ποιος λες ότι είναι αυτός που μένει στην Αίγυπτο; ΠΑΛΛ.

Αλλά αν και βρέθηκε υπό τον νόμο λόγω της ανθρώπινης φύσης, εντούτοις ήταν και πάλι Θεός, Σωτήρας και Λυτρωτής όλου του λαού. Διότι, αφού επέλεξε από όλο τον λαό του Ισραήλ και από κάθε έθνος άνδρες δυνατούς, εννοώ βέβαια πάλι τους αγίους αποστόλους και εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως, στους οποίους θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί: «Εσείς δε είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε από τον Θεό». Παρατάχθηκε μαζί με αυτούς απέναντι στον άρχοντα τούτου του αιώνος, για τον οποίο λέει ο Δεσπότης των πάντων, αυτός που νικά τα πάντα: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Στεφανώνει δε με λαμπρή απόφαση και εκείνους που νίκησαν μαζί του και δι' αυτού ο θεσπέσιος Ιωάννης, λέγοντας: «Σας γράφω, νέοι, επειδή είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον Πονηρό». Ή δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; ΠΑΛΛ. Και βέβαια. ΚΥΡ. Και ο Μωυσής είπε ότι η μάχη έπρεπε να γίνει την επόμενη ημέρα, διότι τα κατορθώματα του Χριστού δεν φανερώθηκαν κατά την εποχή του, αλλά έγιναν μάλλον στον επόμενο και γειτονικό χρόνο, δηλαδή, μετά τον Μωυσή και τον νόμο. Έπειτα ο Μωυσής ανεβαίνει σε κάποιο βουνό και στην κορυφή ενός λόφου, για να μπορέσει να παρατηρήσει τη μάχη και τα μέσα σε αυτήν κατορθώματα του Ιησού των πάντων. Διότι και η μυσταγωγία σύμφωνα με τον νόμο εξυψώνει αναλόγως, ώστε να μπορεί κανείς τρόπον τινά από μακριά να καθορά τα στρατηγήματα του Χριστού.

Επομένως, στο βιβλίο του Θεού καταγράφεται ό,τι βρίσκεται στην ακμή του και είναι άρρεν. Η απογραφή πραγματοποιούνταν μέσω του Μωυσή και του Ααρών, ώστε μέσω και των δύο να κατανοήσουμε τον ένα Χριστό, στο πρόσωπο του Μωυσή ως νομοθέτη, και στο πρόσωπο του Ααρών ως αρχιερέα. Διότι έγινε για εμάς συγχρόνως και νομοθέτης και όσιος και άκακος αρχιερέας, και δια της μεσιτείας Του γίνεται η απογραφή στα θεία βιβλία εκείνων που επιδεικνύουν ανδρεία και διαπρέπουν στην αρετή. Σε αυτούς απευθύνεται και ο σοφός Ιωάννης λέγοντας: «Σας γράφω, νέοι, επειδή είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον πονηρό». Επομένως, αυτοί πρέπει να είναι εκείνοι για τους οποίους μιλήσαμε μόλις τώρα, ότι δηλαδή «κάθε αρσενικό από είκοσι ετών και πάνω, καθένας που εκστρατεύει με τη δύναμη του Ισραήλ». Το ότι ο Δημιουργός τούς περιβάλλει με προστασία και τους αξιώνει φροντίδας, επειδή αγαπά την αρετή, μπορείς να το διαπιστώσεις, ω Παλλάδιε, και από τα όσα γράφονται στη συνέχεια.

Έχεις λοιπόν, νομίζω, με τα όσα ειπώθηκαν, το ζήτημά σου σαφώς επιλυμένο: «Σας γράφω, τεκνία, επειδή σας έχουν συγχωρηθεί οι αμαρτίες χάρη στο όνομά του· σας γράφω, πατέρες, επειδή έχετε γνωρίσει εκείνον που υπάρχει από την αρχή· σας γράφω, νεανίσκοι, επειδή έχετε νικήσει τον πονηρό· σας έγραψα, παιδία, επειδή έχετε γνωρίσει τον πατέρα· σας έγραψα, πατέρες, επειδή έχετε γνωρίσει εκείνον που υπάρχει από την αρχή· σας έγραψα, νεανίσκοι, επειδή είστε ισχυροί και ο λόγος του Θεού μένει μέσα σας και έχετε νικήσει τον πονηρό». Διότι τεκνία και παιδία μας κάνει η αναγέννηση που μας χαρίζει την άφεση των αμαρτιών και το αξίωμα της υιοθεσίας, μέσω των οποίων έχουμε λάβει τη δύναμη να αναγνωρίζουμε έμπρακτα ως πατέρα εκείνον που μας έθεσε σε αυτή τη θέση, και έτσι αναλάβαμε και χρέος· ενώ πατέρες καθιστά η πολιότης της ευσέβειας από την αρχή και η επίγνωση που στηρίζεται στο βέβαιο· και νεανίσκους, η κυριαρχία κατά του πονηρού και των παθών. Αυτή μεν είναι η έννοια των αποστολικών λογίων· η δε επανάληψη των ρημάτων, αφενός επέχει θέση διήγησης, αφετέρου υπενθύμισης, πράγμα που συνηθίζει να κάνει τους ακροατές πιο προσεκτικούς και να χαράζει βαθύτερα στο μνημονικό της ψυχής τους το νόημα των όσων ειπώθηκαν.

Διότι ο Παύλος, λέγει, επειδή φοβήθηκε την έκπτωση των Γαλατών, αναφέρει: «Φοβούμαι μήπως μάταια κοπίασα για εσάς»· έπειτα προσθέτει: «Γίνετε σαν εμένα, διότι και εγώ έγινα σαν εσάς». Ω, τι συμπάθεια του αποστόλου, η οποία συγκαταβαίνει τόσο όσο έχουν ξεπέσει αυτοί που αμάρτησαν, ώστε με τη συγκατάβαση αυτή να επαναφέρει αυτούς που έπεσαν στο πρέπον μέτρο. Διότι, λέγει, ο απόστολος ονομάζει «τεκνία» αυτούς που έχουν παραπέσει, για τους οποίους λέγει ότι πάλι δοκιμάζει ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα τους. Τέτοιου είδους ανθρώπους και ο Ιωάννης τους ονομάζει τεκνία, λέγοντας: «Σας γράφω, τεκνία, διότι σας έχουν συγχωρεθεί οι αμαρτίες χάρη στο όνομά Του». Όταν, λοιπόν, μέσω της επιστροφής τους τελειωθούν, δεν τους ονομάζει πλέον τεκνία, αλλά πατέρες και αδελφούς· διότι προσθέτει: «Έγραψα σε εσάς, πατέρες, επειδή γνωρίσατε Εκείνον που υπάρχει από την αρχή· έγραψα σε εσάς, νεανίσκοι, διότι έχετε νικήσει τον πονηρό».