Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
20 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστί, καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστὶν.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–20 από 20
Ἆρα μὴ ἐσχάτη ὥρα ἐστὶ καὶ ἡ ἀποστασία διὰ τούτων λαμβάνει τὴν εἴσοδον, ἵνα λοιπὸν ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνομος, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον Θεὸν ἢ σέβασμα;
Μήπως άραγε είναι η έσχατη ώρα και η αποστασία μέσω αυτών κάνει την είσοδό της, για να αποκαλυφθεί πλέον ο άνομος, ο υιός της απωλείας, αυτός που εναντιώνεται και υπερυψώνεται πάνω από καθετί που λέγεται Θεός ή σέβασμα;
Λεπτομέρειες
Ἀπὸ ἕκτης ὥρας, τὸ ἥμισυ τῆς ἡμέρας· ὅτε γὰρ ἐμέσασαν οἱ χρόνοι οἱ ἀπ᾽ ἀρχῆς κτίσεως, καὶ ἕως συντελείας, τότε μεσημβρινὸν ἀπεστάλη Μωϋσῆς καὶ Ἀαρών. Καὶ γὰρ ἡ κατὰ νόμον λατρεία, ἕως ὀγδόης· ἐννάτη δὲ ὥρα, καιρὸς τῶν πνευματοφόρων προφητῶν· καὶ γὰρ αὐτοὶ ὡς καλοὶ ἐργάται ἀπεστάλησαν παρὰ τοῦ οἰκοδεσπότου ἐργάσασθαι τὸν ἀμπελῶνα τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἕως δεκάτης. Ἑνδεκάτη ὥρα, ἐπιδημία τοῦ Μονογενοῦς· ἐπ᾽ ἐσχάτων γὰρ τῶν χρόνων ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐπεδήμησεν ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, Θεοῦ Λόγος· ὥσπερ γὰρ ἀπὸ ἑνδεκάτης εἰς δωδεκάτην ἄλλη μία ὥρα ἐστὶν ἡ ἐσχάτη, οὕτως ἀπὸ τῆς ἐπιδημίας Χριστοῦ ἕως τῆς συντελείας, ἄλλη μία ὥρα ἐστίν. Ἄκουσον τοῦ Ἰωάννου λέγοντος· «Τεκνία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν.» Ὁρᾷς ὅτι τῇ ἑνδεκάτῃ ἐξελθὼν ὁ τοῦ ἀμπελῶνος δεσπότης, εὑρὼν ἀργοὺς ἐμισθώσατο. Τίνες οὗτοι οἱ ἀργοί; Ἡμεῖς οἱ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν· ἀργοὶ γὰρ ἦμεν ἀπὸ θεογνωσίας, ἀργοὶ ἀπὸ ἔργων ἀγαθῶν. Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Τί ἑστήκατε ὧδε ὅλην τὴν ἡμέραν ἀργοί·» Ὅλην τὴν ἡμέραν ἀπ᾽ ἀρχῆς κτίσεως κόσμου, ἕως τῆς ἐπιδημίας αὐτοῦ χρόνον ἐσήμανεν· ἕως γὰρ τότε ἀργὰ ἦν τὰ ἔθνη, Θεὸν μὴ εἰδότα· «Οὐδεὶς γὰρ, φασὶν, ἡμᾶς ἐμισθώσατο.» Εὐγνώμονα τὰ ἔθνη· τῷ γὰρ οὐδεὶς αὐτὰ ἐμισθώσατο, οὐ νόμοι, οὐ προφῆται· τῷ Ἰσραὴλ ἐκεῖνοι ἀπεστάλησαν, οὐ τοῖς ἔθνεσιν· διὸ καλῶς λέγουσιν, ὅτι «Οὐδεὶς ἡμᾶς ἐμισθώσατο.»
Από την έκτη ώρα, που είναι το ήμισυ της ημέρας· διότι, όταν έφτασαν στο μέσο τους οι χρόνοι από την αρχή της κτίσεως έως τη συντέλεια, τότε εστάλησαν το μεσημέρι ο Μωυσής και ο Ααρών. Διότι η λατρεία σύμφωνα με τον νόμο διήρκεσε έως την όγδοη ώρα· η ένατη ώρα είναι η εποχή των πνευματοφόρων προφητών· διότι και αυτοί ως καλοί εργάτες εστάλησαν από τον οικοδεσπότη για να εργαστούν στον αμπελώνα των ψυχών μας έως τη δέκατη ώρα. Η ενδέκατη ώρα είναι η παρουσία του Μονογενούς· διότι στους έσχατους χρόνους, κατά τη συντέλεια των αιώνων, ήλθε σε εμάς ο Υιός του Θεού, ο Λόγος του Θεού. Διότι, όπως από την ενδέκατη μέχρι τη δωδέκατη απομένει άλλη μία ώρα, η έσχατη, έτσι και από την παρουσία του Χριστού μέχρι τη συντέλεια, άλλη μία ώρα απομένει. Άκουσε τον Ιωάννη που λέει: «Παιδιά μου, είναι η έσχατη ώρα.» Βλέπεις ότι, βγαίνοντας ο δεσπότης του αμπελώνα την ενδέκατη ώρα, βρήκε κάποιους αργούς και τους μίσθωσε. Ποιοι είναι αυτοί οι αργοί; Εμείς, που προερχόμαστε από τα έθνη· διότι ήμασταν αδρανείς στη θεογνωσία, αργοί στα αγαθά έργα. Και τους λέει: «Γιατί στέκεστε εδώ όλη την ημέρα αργοί;» Με το «όλη την ημέρα», υπέδειξε τον χρόνο από την αρχή της κτίσεως του κόσμου έως την παρουσία Του· διότι μέχρι τότε τα έθνη βρίσκονταν σε αδράνεια, μην έχοντας γνωρίσει τον Θεό. «Διότι κανείς», λένε, «δεν μας μίσθωσε». Ειλικρινή τα έθνη· διότι πράγματι κανείς δεν τα μίσθωσε, ούτε νόμοι, ούτε προφήτες· αυτοί εστάλησαν στον Ισραήλ, όχι στα έθνη· γι' αυτό σωστά λένε ότι «Κανείς δεν μας μίσθωσε».
Λεπτομέρειες
πέντε δὲ κλήσεις 〈λέγει〉 γενέσθαι, ἵνα δείξῃ, ὅτι ἐν ἑκάστῳ καιρῷ ἦσαν εὐδοκιμοῦντες καὶ ἀστοχοῦντες ὡς αἱ «πέντε παρθένοι φρόνιμοι καὶ αἱ μωραὶ πέντε» δηλοῦσιν κατὰ τοὺς αὐτοὺς οὖσαι χρόνους, καὶ ὅτι τινὲς ἐνάρετοι ηὑρέθησαν, τινὲς δὲ κατεφρόνησαν διὰ μωρίαν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. ἐπὶ τέλει δὲ τοῦ βίου, ὅ ἐστιν ἑσπέρα (ὁ γὰρ ἀπὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ Χριστοῦ καιρὸς ἕως τῆς συντελείας ἐστὶν ὁ μετὰ 〈τὴν ἑνδεκάτην ὥραν〉 καθὼς ὁ Ἰωάννης φησίν· «ἐσχάτη ὥρα ἐστίν»), ἐν ᾗ ὁ οἰκοδεσπότης, φησίν, ἀπὸ τῶν τελευταίων 〈κελεύει〉 δοθῆναι τὸν μισθόν. οἰκοδεσπότης δὲ νοηθεί〈η〉 ὁ πατὴρ χρώμενος τῷ υἱῷ διανομεῖ οὐχ ὡς ὑπουργῷ, ἀλλ᾽ ὡς 〈συνεργῷ〉 ὅτι δι᾽ αὐτοῦ διοικεῖ καὶ ἐνεργεῖ πᾶν, ὅ τι οὖν βούλεται. δίδωσιν δὲ πᾶσιν τὸ 〈ἀνὰ δηνάριον〉, ὅ ἐστιν ἡ τοῦ πνεύματος χάρις συμμόρφους ἀποτελοῦσα τοὺς ἁγίους θεῷ καὶ τοὺς ἄνω χαρακτῆρας ἐν ταῖς ἐκείνων ψυχαῖς ἐγχαράττουσα καὶ εἰς ζωὴν ἀνάγουσα καὶ ἀφθαρσίαν.
Λέει δε ότι έγιναν πέντε κλήσεις, για να δείξει ότι σε κάθε εποχή υπήρχαν εκείνοι που ευδοκιμούσαν και εκείνοι που αστοχούσαν, όπως δηλώνουν οι «πέντε φρόνιμες παρθένες και οι πέντε μωρές» που υπήρξαν κατά τους ίδιους χρόνους, και ότι κάποιοι βρέθηκαν ενάρετοι, ενώ κάποιοι άλλοι, εξαιτίας της μωρίας τους, περιφρόνησαν τον μέλλοντα αιώνα. Στο τέλος δε του βίου, το οποίο είναι η εσπέρα (διότι η περίοδος από την έλευση του Χριστού μέχρι τη συντέλεια του κόσμου είναι ο χρόνος μετά την ενδέκατη ώρα, καθώς λέει ο Ιωάννης: «εσχάτη ώρα εστίν»), κατά την οποία ο οικοδεσπότης, όπως λέει, προστάζει να δοθεί ο μισθός αρχίζοντας από τους τελευταίους. Ως οικοδεσπότης ας νοηθεί ο Πατέρας, ο οποίος χρησιμοποιεί τον Υιό ως διανομέα, όχι ως υπηρέτη, αλλά ως συνεργό, επειδή δι' Αυτού διοικεί και ενεργεί το καθετί που βούλεται. Και δίνει σε όλους από ένα δηνάριο, το οποίο είναι η χάρη του Πνεύματος, η οποία καθιστά τους αγίους σύμμορφους προς τον Θεό, εντυπώνει τα ουράνια χαρακτηριστικά στις ψυχές τους και τους ανάγει στη ζωή και την αφθαρσία.
Λεπτομέρειες
Μεμνήσεται δὲ λέγοντος τοῦ Χριστοῦ· «Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι· θησαυρίζετε δὲ μᾶλλον ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» Οὐκοῦν ἐπείπερ ἐγηγερμένου Χριστοῦ, τῆς συντελείας ἡμᾶς εἰς ἀνάμνησιν οἱ τῶν ἁγίων μυσταγωγῶν ἀποφέρουσι λόγοι, ἄνω γὰρ καὶ κάτω διακεκράγασιν, Ἐσχάτη ὥρα ἐστὶν, συγκομιζέσθω, φησὶν, ἐν θησαυροῖς ἤδη τοῖς ἄνω τὰ παρ᾽ ἑκάστου, φησὶ, λοιπόν.
Θα θυμηθεί δε τα λόγια του Χριστού: «Μη θησαυρίζετε για τον εαυτό σας θησαυρούς πάνω στη γη, όπου ο σκόρος και η φθορά τους αφανίζουν, και όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και κλέβουν· να θησαυρίζετε μάλλον στους ουρανούς.» Επομένως, εφόσον μετά την ανάσταση του Χριστού οι λόγοι των αγίων μυσταγωγών μας υπενθυμίζουν τη συντέλεια, διότι παντού διαλαλούν «Είναι η έσχατη ώρα», ας συγκεντρώνονται, λέει, από τώρα στους άνω θησαυρούς τα όσα προσφέρει ο καθένας λοιπόν.
Λεπτομέρειες
Ἐρώτησις. Πῶς γέγραπται περὶ τῶν αἱρετικῶν, ὅτι τοὺς μισοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα; Καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται, ὅτι ὡς ἐχθροὺς Θεοῦ μισήσατε αὐτούς. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ, ὅτι οὐ μισήσεις πάντα ἄνθρωπον. Ἀπόκρισις. Τοὺς αἱρεσιώτας, ὡς βλασφήμους καὶ τοῦ Θεοῦ ἐχθρούς, ἡ Γραφὴ οὐκ ὠνόμασεν ἀνθρώπους, ἀλλὰ κύνας καὶ λύκους καὶ χοίρους καὶ ἀντιχρίστους, καθὼς φησὶν ὁ Κύριος· μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσί. Καὶ Ἰωάννης λέγει, ὅτι ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασι. Τούτους οὖν οὐ χρὴ ἀγαπᾶν, οὐδὲ συνδυάζειν, οὐδὲ συνεύχεσθαι, οὐδὲ συνεσθίειν, οὐδὲ λαμβάνειν εἰς οἶκον, οὐδὲ χαίρειν αὐτοῖς λέγειν· ἵνα μὴ τῶν ἔργων πονηρῶν αὐτῶν κοινωνήσωμεν.
Ερώτηση. Πώς είναι γραμμένο για τους αιρετικούς, ότι «αυτούς που σε μισούν, Κύριε, τους μίσησα»; Και αλλού έχει ειπωθεί, ότι «ως εχθρούς του Θεού μισήστε τους». Και πάλι αλλού, ότι «δεν πρέπει να μισήσεις κανέναν άνθρωπο». Απόκριση. Τους αιρετικούς, ως βλάσφημους και εχθρούς του Θεού, η Γραφή δεν τους ονόμασε ανθρώπους, αλλά σκύλους και λύκους και χοίρους και αντίχριστους, καθώς λέει ο Κύριος: «μην δώσετε το άγιο στους σκύλους». Και ο Ιωάννης λέει, ότι πολλοί έχουν γίνει αντίχριστοι. Αυτούς λοιπόν δεν πρέπει να τους αγαπάμε, ούτε να συνδεόμαστε μαζί τους, ούτε να προσευχόμαστε μαζί, ούτε να συντρώγουμε, ούτε να τους δεχόμαστε στο σπίτι, ούτε να τους λέμε χαίρε, για να μην γίνουμε συμμέτοχοι στα πονηρά τους έργα.
Λεπτομέρειες
Ἀλλ᾽ ὅσον ἐκεῖνοι ἐπιβαροῦσι δι᾽ ἀπογνώσεως τὴν ψυχήν, τοσοῦτον ἡμεῖς κουφίσωμεν τῇ ἐλπίδι τῶν μελλόντων, μιμνησκόμενοι τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ· ἵνα μὴ ἐπὶ πλεῖον βαρήσαντες οἱ ὑπεναντίοι καταποντίσωσι τὴν ψυχὴν διὰ τῶν λογισμῶν. Ἐν τῷ οὖν λέγειν αὐτοὺς πρὸς ἡμᾶς, Ἀπώλου, οὐκέτι δύνασαι σωθῆναι, εἴπωμεν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς, Θεὸν ἔχοντες εὔσπλαγχνον καὶ μακρόθυμον οὐκ ἀπογινώσκομεν τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Ὁ γὰρ εἰπών, μὴ μόνον ἑπτάκις ἀφιέναι τῷ πλησίον, ἀλλ᾽ ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά, πολλῷ μᾶλλον ἀφίησιν ἁμαρτίας τοῖς ὑπομένουσιν εἰς τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Ἐκπεσόντων οὖν αὐτῶν ἐκ τούτου τοῦ μέρους, ἐν τῷ ἑτέρῳ κατατρέχουσι, λέγοντες εὔσπλαγχνον καὶ μακρόθυμον τὸν Θεὸν καὶ ἀφιέντα τὰ ἁμαρτήματα· διατί μᾶλλον μὴ ἀπολαύσητε τῶν ἡδονῶν τοῦ κόσμου καὶ ἔπειτα μετανοεῖτε; Εἴπωμεν δὲ ἡμεῖς πρὸς αὐτούς· ὃ πεποιήκαμεν, πεποιήκαμεν· νυνὶ δὲ τῆς Γραφῆς ἐπιμαρτυρούσης, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν, εἰς ποίαν ὥραν ἢ εἰς ποῖον καιρὸν ἀμελοῦντες καταφρονήσωμεν ἀφορῶντες τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας καὶ τὸ ποιεῖν τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; Ὡμοιώθης γὰρ ἀνδρὶ καθεζομένῳ ὑποκάτω δένδρου, καὶ ὅτε ἐπισυνήχθη ἐπ᾽ αὐτῷ τὰ ἄγρια θηρία, ἀναπηδᾷ εἰς ὕψος, καὶ τὰ θηρία οὐκ ἀδικοῦσιν αὐτόν.
Αλλά όσο εκείνοι επιβαρύνουν την ψυχή μέσω της απόγνωσης, τόσο εμείς ας την ελαφρύνουμε με την ελπίδα των μελλόντων, ενθυμούμενοι τους οικτιρμούς του Θεού, ώστε οι εχθροί, βαραίνοντάς την ακόμη περισσότερο, να μην καταποντίσουν την ψυχή μέσω των λογισμών. Όταν λοιπόν εκείνοι μας λένε: «Χάθηκες, δεν μπορείς πλέον να σωθείς», εμείς ας τους πούμε: «Έχοντας Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο, δεν απελπιζόμαστε για τη σωτηρία μας». Διότι Εκείνος που είπε να συγχωρούμε τον πλησίον όχι μόνο επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά, πολύ περισσότερο συγχωρεί τις αμαρτίες σε όσους υπομένουν προσβλέποντας στη σωτηρία Του. Όταν λοιπόν αποτύχουν σε αυτό το σκέλος, μας επιτίθενται από το άλλο, λέγοντας ότι ο Θεός είναι εύσπλαχνος και μακρόθυμος και συγχωρεί τα αμαρτήματα: «Γιατί να μην απολαύσετε μάλλον τις ηδονές του κόσμου και έπειτα να μετανοήσετε;» Εμείς όμως ας τους πούμε: «Ό,τι κάναμε, κάναμε. Τώρα όμως, καθώς η Γραφή επιμαρτυρεί ότι είναι εσχάτη ώρα, για ποια ώρα ή για ποιον καιρό θα αμελήσουμε καταφρονώντας τη σωτηρία μας και πράττοντας το πονηρό ενώπιον του Κυρίου του Θεού μας;» Διότι μοιάζεις με άνθρωπο που κάθεται κάτω από ένα δέντρο, και όταν συγκεντρωθούν γύρω του τα άγρια θηρία, αναπηδά ψηλά, και τα θηρία δεν τον βλάπτουν.
Λεπτομέρειες
Καὶ εὐθὺς μὲν οὖν ἐλέγχονται εἰς ὃ φαντασιοῦνται καὶ προφασίζονται περὶ τοῦ ξύλου τοῦ ἐν τῷ πρώτῳ ψαλμῷ εἰρημένου ὅτι «δώσει τὸν καρπὸν αὐτοῦ ἐν καιρῷ αὐτοῦ καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀπορρυήσεται». ἀνωτέρω γὰρ κεῖται ὅτι «ἐν τῷ νόμῳ κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτός». νόμον δὲ οὗτοι καὶ προφήτας ἀρνοῦνται. εἰ δὲ νόμον κυρίου ἀρνοῦνται, σὺν τῷ νόμῳ καὶ τὸν λαλήσαντα ἐν τῷ νόμῳ συκοφαντοῦσιν· πλανῶνται δὲ καθ᾽ ὑπόνοιαν καὶ ἐκπεπτώκασιν τῆς ἀληθείας, κρίσιν τε οὐχ ἡγοῦνται οὔτε ἀνάστασιν ὁμολογοῦσιν. ὅσα δὲ πράττουσιν ἐν τῷ σώματι ἡδονῆς ἔμπλεοι γινόμενοι, ταῦτα ἀποκαρποῦνται ἐκβακχευόμενοι ταῖς τοῦ διαβόλου ἡδοναῖς τε καὶ ἐπιθυμίαις, ὡς πάντῃ τε καὶ πανταχοῦ ἐλέγχονται ἀπὸ τοῦ τῆς ἀληθείας λόγου· Ἰωάννης γὰρ λέγει «εἴ τις ἔρχεται», φησί, «πρὸς ὑμᾶς, καὶ οὐ φέρει τὴν διδαχὴν ταύτην». καὶ ποίαν φησίν; «εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἀντίχριστός ἐστι», «καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν», ὡς τῶν μὴ ὁμολογούντων τὸν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα ἀντιχρίστων ὑπαρχόντων. ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ σωτὴρ λέγει «οἱ καταξιωθέντες τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίζονται, ἀλλ᾽ ἰσάγγελοί εἰσιν».
Και αμέσως, λοιπόν, ελέγχονται για όσα φαντάζονται και προφασίζονται σχετικά με το δέντρο που αναφέρεται στον πρώτο ψαλμό, ότι δηλαδή «θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του και το φύλλωμά του δεν θα πέσει». Διότι πιο πάνω αναγράφεται ότι «στον νόμο του Κυρίου είναι το θέλημά του, και τον νόμο του θα μελετά ημέρα και νύχτα». Αυτοί όμως αρνούνται τον νόμο και τους προφήτες. Και αν αρνούνται τον νόμο του Κυρίου, μαζί με τον νόμο συκοφαντούν και Εκείνον που μίλησε μέσω του νόμου. Πλανώνται δε από δικές τους επινοήσεις και έχουν εκπέσει από την αλήθεια, και ούτε πιστεύουν σε κρίση ούτε ομολογούν ανάσταση. Και όσα πράττουν με το σώμα γινόμενοι πλήρεις ηδονής, αυτά αποκομίζουν ως καρπό, εκτρεπόμενοι με μανία στις ηδονές και τις επιθυμίες του διαβόλου, ώστε με κάθε τρόπο και παντού ελέγχονται από τον λόγο της αλήθειας. Διότι ο Ιωάννης λέει: «Αν κάποιος έρχεται», αναφέρει, «προς εσάς, και δεν φέρνει αυτή τη διδασκαλία». Και ποια εννοεί; «Αν κάποιος δεν ομολογεί ότι ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί, είναι αντίχριστος», «και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι», καθώς όσοι δεν ομολογούν πως ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί είναι αντίχριστοι. Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Εκείνοι που καταξιώθηκαν τη βασιλεία των ουρανών ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι ισάγγελοι».
Λεπτομέρειες
Οὗτοι γὰρ οἱ κατὰ Φρύγας καλούμενοι δέχονται καὶ αὐτοὶ πᾶσαν γραφὴν παλαιᾶς καὶ νέας διαθήκης καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν ὁμοίως λέγουσι, Μοντανὸν δέ τινα προφήτην αὐχοῦσιν ἔχειν καὶ Πρίσκιλλαν καὶ Μαξίμιλλαν προφήτιδας· οἷς προσέχοντες τὸν νοῦν ἐξετράπησαν. περὶ δὲ πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος ὁμοίως φρονοῦσι τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἀπέσχισαν δὲ ἑαυτούς, «προσέχοντες πνεύμασι πλάνης καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων», λέγοντες ὅτι «δεῖ ἡμᾶς, φησί, καὶ τὰ χαρίσματα δέχεσθαι». καὶ ἡ ἁγία δὲ τοῦ θεοῦ ἐκκλησία ὁμοίως τὰ χαρίσματα δέχεται, ἀλλὰ τὰ ὄντως χαρίσματα καὶ ἤδη ἐν ἁγίᾳ θεοῦ ἐκκλησίᾳ διὰ πνεύματος ἁγίου δεδοκιμασμένα παρά τε προφητῶν καὶ ἀποστόλων καὶ αὐτοῦ τοῦ κυρίου, φάσκοντος τοῦ ἀποστόλου Ἰωάννου ἐν τῇ ἐπιστολῇ ὅτι «δοκιμάζετε τὰ πνεύματα, εἰ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ» καὶ πάλιν δὲ λέγοντος ὅτι «ἠκούσατε ὅτι Ἀντίχριστος ἔρχεται καὶ νῦν Ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν. ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθον, ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν· εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκεισαν ἂν μεθ᾽ ἡμῶν· ἀλλ᾽ ἵνα γνωσθῶσιν ὅτι οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν. τούτου χάριν γράφω ὑμῖν, τεκνία» καὶ τὰ ἑξῆς. ἀληθῶς οὖν οὗτοι οὐκ εἰσὶν ἐξ αὐτῶν τῶν ἁγίων. ἐξέβησαν γὰρ τῇ αὐτῶν φιλονεικίᾳ, προσανέχοντες καὶ πνεύμασι πλάνης καὶ μυθολογίαις. 2. Ἰδοὺ γὰρ ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως ἐλέγχονται μὴ δυνάμενοι πληροῦν τὰ ὑπ᾽ αὐτῶν ἐν φιλονεικίᾳ ὑπισχνούμενα.
Διότι αυτοί που ονομάζονται «κατά Φρύγας» αποδέχονται και οι ίδιοι ολόκληρη τη Γραφή της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης και ομοίως ομολογούν την ανάσταση των νεκρών, όμως καυχώνται ότι έχουν ως προφήτη κάποιον Μοντανό και ως προφήτιδες την Πρίσκιλλα και τη Μαξιμίλλα· δίνοντας προσοχή σε αυτούς, παρεξέκλιναν. Όσον αφορά δε τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, φρονούν ομοίως με την αγία καθολική Εκκλησία, αλλά απέσχισαν τους εαυτούς τους, «προσέχοντας σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες δαιμονίων», λέγοντας: «πρέπει εμείς», ισχυρίζονται, «να αποδεχόμαστε και τα χαρίσματα». Και η αγία Εκκλησία του Θεού ομοίως αποδέχεται τα χαρίσματα, αλλά τα όντως χαρίσματα, τα οποία έχουν ήδη δοκιμαστεί μέσα στην αγία Εκκλησία του Θεού μέσω του Αγίου Πνεύματος από τους προφήτες, τους αποστόλους και από τον ίδιο τον Κύριο, εφόσον ο απόστολος Ιωάννης αναφέρει στην επιστολή του: «να δοκιμάζετε τα πνεύματα αν προέρχονται από τον Θεό», και πάλι λέγοντας ότι: «ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι. Από ανάμεσά μας βγήκαν, αλλά δεν ανήκαν σε εμάς· διότι εάν ανήκαν σε εμάς, θα είχαν παραμείνει μαζί μας· αλλά (αυτό συνέβη) για να γίνει φανερό ότι δεν ανήκαν σε εμάς. Γι' αυτόν τον λόγο σας γράφω, παιδάκια» και τα λοιπά. Αληθώς, λοιπόν, αυτοί δεν προέρχονται από τους αγίους. Διότι αποσχίστηκαν εξαιτίας της φιλονικίας τους, προσκολλώμενοι σε πνεύματα πλάνης και σε μυθολογίες. 2. Ιδού, άλλωστε, ελέγχονται από τα ίδια τα πράγματα, καθώς δεν μπορούν να εκπληρώσουν αυτά που με φιλονικία υπόσχονται.
Λεπτομέρειες
ὁπότε δὲ οὐ δέχονται φύσει τὰ βιβλία τὰ ἀπὸ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου κεκηρυγμένα, παντί τῳ δῆλον εἴη ὅτι οὗτοί εἰσι καὶ οἱ ὅμοιοι τούτοις, περὶ ὧν εἶπεν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐπιστολαῖς ὅτι «ἐσχάτη ὥρα ἐστὶ καὶ ἠκούσατε ὅτι Ἀντίχριστος ἔρχεται· καὶ νῦν ἰδοὺ Ἀντίχριστοι πολλοί» καὶ τὰ ἑξῆς. προφασίζονται γὰρ οὗτοι, αἰσχυνόμενοι ἀντιλέγειν τῷ ἁγίῳ Ἰωάννῃ διὰ τὸ εἰδέναι αὐτοὺς τὸν αὐτὸν ἐν ἀριθμῷ τῶν ἀποστόλων ὄντα καὶ ἠγαπημένον ὑπὸ τοῦ κυρίου, ᾧ ἀξίως τὰ μυστήρια ἀπεκάλυπτεν καὶ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ ἀνέπεσε, καὶ ἑτέρως αὐτὰ ἀνατρέπειν πειρῶνται. λέγουσι γὰρ μὴ εἶναι αὐτὰ Ἰωάννου ἀλλὰ Κηρίνθου καὶ οὐκ ἄξια αὐτά φασιν εἶναι ἐν ἐκκλησίᾳ. 4. Καὶ ἀπ᾽ αὐτῆς τῆς ἐπιβολῆς εὐθὺς ἐλέγχονται, «μήτε ἃ λέγουσι νοοῦντες μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται». πῶς γὰρ ἔσται Κηρίνθου τὰ κατὰ Κηρίνθου λέγοντα; Κήρινθος γὰρ πρόσφατον καὶ ψιλὸν τὸν Χριστὸν λέγει ἄνθρωπον, ὁ δὲ Ἰωάννης ἀεὶ ὄντα 〈αὐ〉τὸν Λόγον κεκήρυχε καὶ ἄνωθεν ἥκοντα καὶ σαρκωθέντα. ἀπ᾽ αὐτῆς τοίνυν τῆς εἰσβολῆς ἐλήλεγκται ἡ τούτων μάταιος συκοφαντία μωρά τις οὖσα καὶ μὴ νοοῦσα πόθεν διελέγχεται. δοκοῦσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὰ ἴσα ἡμῖν πιστεύειν, μὴ κατέχοντες δὲ τὰ ἀσφαλῆ τοῦ ἐκ θεοῦ οἰκονομηθέντος ἡμῖν διὰ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου κηρύγματος εὑρεθήσονται διελεγχόμενοι ἐν οἷς ἀγνοοῦσι, πῶς κατὰ τῆς ἀληθείας ἐπαίρονται τὴν φωνήν.
Εφόσον λοιπόν δεν αποδέχονται εκ φύσεως τα βιβλία που κηρύχθηκαν από τον άγιο Ιωάννη, σε καθέναν θα πρέπει να είναι φανερό ότι αυτοί, και οι όμοιοι με αυτούς, είναι εκείνοι για τους οποίους μίλησε ο άγιος Ιωάννης στις καθολικές επιστολές λέγοντας ότι «είναι η εσχάτη ώρα, και όπως ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, έτσι και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι» και τα εξής. Διότι αυτοί προβάλλουν προφάσεις, επειδή ντρέπονται να αντιλέξουν στον άγιο Ιωάννη, γνωρίζοντας ότι αυτός συγκαταλέγεται στον αριθμό των αποστόλων και είναι ο αγαπημένος του Κυρίου, στον οποίο επάξια αποκάλυπτε τα μυστήρια και ο οποίος ανέπεσε στο στήθος Του, και προσπαθούν να τα ανατρέψουν με άλλον τρόπο. Διότι λένε ότι αυτά δεν είναι του Ιωάννη αλλά του Κηρίνθου, και ισχυρίζονται ότι δεν είναι άξια να βρίσκονται στην Εκκλησία. 4. Και από αυτήν την ίδια την προσπάθειά τους αμέσως ελέγχονται, καθώς «δεν κατανοούν ούτε αυτά που λένε ούτε αυτά για τα οποία είναι τόσο βέβαιοι». Διότι, πώς είναι δυνατόν να ανήκουν στον Κήρινθο αυτά που στρέφονται εναντίον του Κηρίνθου; Διότι ο Κήρινθος λέγει ότι ο Χριστός είναι πρόσφατος και απλός άνθρωπος, ενώ ο Ιωάννης κήρυξε ότι Αυτός είναι ο προαιώνιος Λόγος, που ήλθε άνωθεν και σαρκώθηκε. Από αυτήν λοιπόν την ίδια την επίθεσή τους έχει ελεγχθεί η μάταιη συκοφαντία τους, ούσα μωρή και μη κατανοώντας από πού ελέγχεται. Διότι φαίνεται μεν ότι και αυτοί πιστεύουν τα ίδια με εμάς, αλλά, επειδή δεν κατέχουν με ασφάλεια το κήρυγμα που οικονομήθηκε σε εμάς από τον Θεό μέσω του αγίου Ιωάννη, θα βρεθούν να ελέγχονται σε όσα αγνοούν, για το πώς υψώνουν τη φωνή τους ενάντια στην αλήθεια.
Λεπτομέρειες
<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> ΟΤΙ ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΙΣ ΕΣΤΙ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΣΑΦΗΣ, ΗΝ Ο ΤΟΙΣ ΒΑΡΛΑΑΜΙΤΑΙΣ ΠΡΟΣΘΕΜΕΝΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΑΨΑΣ, ΕΞΗΓΗΣΙΝ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΠΡΟΣ ΑΠΑΤΗΝ ΚΑΛΕΙ Ὥσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πάντων θεός, «ἀντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν», ὡς ἐν ἐπιστολαῖς φησιν ὁ τῷ Χριστῷ διαφερόντως ἠγαπημένος, οὕτω καὶ Συνοδικὸς τόμος κατ’ εὐσέβειαν ἐφ’ ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς, Ἀντίτομοι δὲ καὶ νῦν πολλοὶ γεγόνασιν, ἐπεὶ καὶ τὸ ψεῦδος πολυσχιδές, ἑνιαῖον δὲ χρῆμα καὶ μοναδικὸν ἡ ἀλήθεια. Τρίτος οὖν ἐστιν οὗτος τῶν παρὰ τοῦ τῷ βαρλααμίτῃ συναινεῖν Ἀκινδύνῳ προελομένου νῦν ἐξενηνεγμένων καὶ παρ’ ἡμῶν ἐξεληλεγμένων, μᾶλλον μὲν ἐκείνων ὑποκρινόμενος τὰ τοῦ Τόμου διευκρινεῖν, οὐχ ἧττον δι’ ἐκείνων ἀποβουκολῶν τῆς ὑγιοῦς διανοίας καὶ πρὸς τὴν ἐναντίαν τῆς ἐνούσης εὐσεβείας τῷ Τόμῳ, ταὐτὸ δ’ εἰπεῖν, πρὸς ἐσχάτην δυσσέβειαν τοὺς πειθομένους ἐνάγων, εὐφώρατον δ’ ἔχων μᾶλλον ἢ ἐκεῖνοι τὴν ἀφροσύνην, ἐπιτόμων τεύξεται παρ’ ἡμῶν τῶν ἐλέγχων. Εὐθὺς τοίνυν τὴν ἀρχὴν ὡς ἄγαν ὁμολογούμενον ἀφρόνως τιθεὶς ὁ τὸν Ἀντίτομον τοῦτον συνθείς, ὅτι καθ’ ἡμῶν ἐστιν ὁ Τόμος ὃς ἐπίτηδες ὑπὲρ ἡμῶν ἐξενήνεκται καὶ παρ’ ἡμῖν ἐστιν εἰς δικαίωσιν, ταύτην ποιεῖται τῶν ἑξῆς τὴν ἀρχήν. «
<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΑΦΗΣ ΑΝΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΓΡΑΨΕ Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΕ ΣΤΟΥΣ ΒΑΡΛΑΑΜΙΤΕΣ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΟΝΟΜΑΖΕΙ ΠΡΟΣ ΑΠΑΤΗ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ. Όπως ακριβώς ένας είναι ο αληθινός Χριστός, ο επί πάντων Θεός, ενώ «πολλοί αντίχριστοι έχουν εμφανιστεί», όπως λέει στις επιστολές του ο εξαιρετικά αγαπημένος μαθητής του Χριστού, έτσι και ο Συνοδικός Τόμος στις μέρες μας, ο υπέρμαχος της αλήθειας σύμφωνα με την ευσέβεια, είναι ένας, ενώ «Αντίτομοι» έχουν γίνει και τώρα πολλοί, επειδή το ψεύδος είναι πολυσχιδές, ενώ η αλήθεια είναι πράγμα ενιαίο και μοναδικό. Αυτός, λοιπόν, είναι ο τρίτος κατά σειρά από όσους έχουν εκδοθεί τώρα από εκείνον που προτίμησε να συγκατατεθεί στον βαρλααμίτη Ακίνδυνο και οι οποίοι έχουν ελεγχθεί από εμάς. Παρότι υποκρίνεται περισσότερο από τους προηγούμενους ότι διευκρινίζει τα νοήματα του Τόμου, εξίσου με εκείνους απομακρύνει από την υγιή κατανόηση και οδηγεί προς την αντίθετη κατεύθυνση από την ευσέβεια που περιέχεται στον Τόμο, δηλαδή, οδηγεί όσους πείθονται στην έσχατη ασέβεια. Έχοντας όμως πιο εύκολα αντιληπτή την ανοησία από τους άλλους, θα λάβει από εμάς συνοπτικότερους ελέγχους. Αμέσως λοιπόν στην αρχή, αυτός που συνέταξε τούτον τον Αντίτομο, θέτοντας ανόητα ως απολύτως αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο Τόμος είναι εναντίον μας – ένας Τόμος ο οποίος βεβαίως εκδόθηκε επί τούτου υπέρ ημών και τον έχουμε για τη δικαίωσή μας – κάνει την εξής εισαγωγή στα όσα ακολουθούν: «
Λεπτομέρειες
καὶ πολλοὺς πλανήσουσι καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων δραμοῦσιν ἀπὸ ἀνατολῶν ἕως δυσμῶν καὶ ἀπὸ βορρᾶν ἕως θαλάσσης, λέγοντες Ποῦ ὧδε ὁ Χριστός; ποῦ ἐκεῖ ὁ Χριστός; ἀλλὰ μάταιον φρόνημα κεκτημένοι καὶ τὰς γραφὰς ἐμμελῶς οὐκ ἀναγινώσκοντες, οὐκ ὀρθὰ φρονοῦντες ζητήσουσιν ὄνομα, ὅπερ εὑρεῖν οὐ δυνήσονται. “δεῖ γὰρ πρῶτον ταῦτα γενέσθαι„ καὶ οὕτως ὀφθῆναι τὸν υἱὸν τῆς ἀπωλείας ἤγουν τὸν διάβολον. καὶ οἱ θεηγόροι ἀπόστολοι βεβαιοῦντες τὴν τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ παρουσίαν, ἕκαστος αὐτῶν ὑπέδειξε τῶν ἐναγῶν καὶ φθοροποιῶν ἀνθρώπων τὴν ἀνάδειξιν τούτων καὶ ἐκήρυξαν ἀναφανδὸν τὰς τούτων ἀθεμίτους πράξεις. πρῶτος ὁ Πέτρος, ἡ πέτρα τῆς πίστεως, ὃν ἐμακάρισε Χριστὸς ὁ θεὸς ἡμῶν, ὁ διδάσκαλος τῆς ἐκκλησίας, ὁ πρῶτος μαθητής, ὁ τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας ἔχων, ἐδίδαξεν ἡμᾶς λέγων “τοῦτο πρῶτον γινώσκετε, τέκνα, ὅτι ἐλεύσονται ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἐμπαῖκται κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι„ καὶ “ἐν ἡμῖν ἔσονται ψευδοδιδάσκαλοι, οἵτινες παρεισάξουσιν αἱρέσεις ἀπωλείας.„ μετὰ τοῦτον συνῳδὰ Ἰωάννης ὁ θεολόγος καὶ ἠγαπημένος τοῦ Χριστοῦ βοᾷ “φανερά ἐστι τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου„ “καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν, ἀλλὰ μὴ πλανηθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον„.
Και θα πλανήσουν πολλούς και πολλοί από τους ανθρώπους θα τρέξουν από τις ανατολές έως τις δυσμάς και από τον βορρά έως τη θάλασσα, λέγοντας «Πού είναι εδώ ο Χριστός; Πού είναι εκεί ο Χριστός;» Αλλά επειδή κατέχουν μάταιο φρόνημα και δεν μελετούν με επιμέλεια τις Γραφές, χωρίς να σκέπτονται ορθά θα αναζητήσουν ένα όνομα, το οποίο δεν θα μπορέσουν να βρουν. Διότι «πρέπει πρώτα αυτά να γίνουν» και έτσι να φανερωθεί ο υιός της απωλείας, δηλαδή ο διάβολος. Και οι θεηγόροι Απόστολοι, βεβαιώνοντας την παρουσία του Κυρίου Ιησού Χριστού, ο καθένας τους υπέδειξε την εμφάνιση αυτών των μιαρών και φθοροποιών ανθρώπων και κήρυξαν φανερά τις αθέμιτες πράξεις τους. Πρώτος ο Πέτρος, η πέτρα της πίστεως, τον οποίο εμακάρισε ο Χριστός ο Θεός μας, ο διδάσκαλος της Εκκλησίας, ο πρώτος μαθητής, αυτός που έχει τα κλειδιά της Βασιλείας, μας εδίδαξε λέγοντας: «Τούτο πρώτα να γνωρίζετε, τέκνα, ότι θα έλθουν κατά τις έσχατες ημέρες εμπαίκτες που θα πορεύονται σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες» και «ανάμεσά μας θα υπάρξουν ψευδοδιδάσκαλοι, οι οποίοι θα παρεισάξουν αιρέσεις απωλείας». Μετά από αυτόν, σε συμφωνία ο Ιωάννης ο Θεολόγος και αγαπημένος του Χριστού βοά: «Είναι φανερά τα τέκνα του διαβόλου», «και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι, αλλά μην πλανηθείτε οπίσω τους. Μην πιστεύετε σε κάθε πνεύμα, διότι πολλοί ψευδοπροφήτες έχουν έλθει στον κόσμο».
Λεπτομέρειες
Διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἐλάβομεν. Δοκιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος ἑαυτὸν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω. Τί δέ ἐστι, Δοκιμαζέτω τις ἑαυτόν; Τουτέστιν, ἐννοείτω τὰ γεγραμμένα, καὶ ἐρευνάτω ἑαυτὸν, μήποτε ἀνέτοιμός ἐστι τῆς ὑποδοχῆς τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Κυρίου, καὶ οὐχ ἡτοίμασεν ἑαυτὸν ὥσπερ ὁ Συμεὼν, καὶ ὥσπερ Ἄννα ἡ προφῆτις, καὶ ὥσπερ ἐν σινδόνι καθαρᾷ ὁ Ἰωσήφ. Ἐὰν οὕτως ἑαυτὸν ἡτοίμασας, αὐτῷ θαῤῥῶν, πίστει καὶ φόβῳ πρόσελθε βοῶν καὶ λέγων, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· καὶ οὐ κατακριθήσῃ ὁ σπουδάσας ποιῆσαι ἑαυτὸν ἄξιον. Ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως, κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει. Ὁρᾶτε, ἀδελφοὶ, μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδώσῃ. Ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ὑμῶν. Βλέπετε πῶς περιπατεῖτε. Ὁρᾷς πόσα ἀγαθὰ καὶ ὁποίαν χαρὰν δέχεται ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, καὶ δι᾽ αὐτὸν συναγόμενος; Ἄκουε πάλιν Ἰωάννου κράζοντος· Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστὶ, καὶ ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται· καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν.
Δια του αίματός Του λάβαμε την άφεση των αμαρτιών. Ας εξετάζει λοιπόν ο άνθρωπος τον εαυτό του, και έτσι ας τρώει από τον άρτο και ας πίνει από το ποτήριο. Τι σημαίνει, όμως, «ας εξετάζει κανείς τον εαυτό του»; Δηλαδή, ας αναλογίζεται τα γεγραμμένα και ας ερευνά τον εαυτό του, μήπως τυχόν είναι ανέτοιμος για την υποδοχή του σώματος και του αίματος του Κυρίου, και δεν ετοίμασε τον εαυτό του όπως ο Συμεών, όπως η προφήτιδα Άννα, και όπως ο Ιωσήφ με την καθαρή σινδόνη. Εάν ετοίμασες έτσι τον εαυτό σου, έχοντας θάρρος σε Αυτόν, προσέλθε με πίστη και φόβο ανακράζοντας και λέγοντας: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος· και δεν θα κατακριθείς, εσύ που φρόντισες να καταστήσεις τον εαυτό σου άξιο. Διότι εκείνος που τρώει και πίνει αναξίως, τρώει και πίνει την καταδίκη του. Προσέχετε, αδελφοί, μήπως κανείς ανταποδώσει κακό αντί για κακό. Ο ήλιος ας μη δύει πάνω στον θυμό σας. Προσέχετε πώς πορεύεστε. Βλέπεις πόσα αγαθά και ποια χαρά δέχεται αυτός που αγαπά τον Θεό και εξαιτίας Του συμμετέχει στη σύναξη; Άκουγε πάλι τον Ιωάννη που ανακράζει: Παιδιά μου, είναι η έσχατη ώρα, και ο αντίχριστος έρχεται· και τώρα έχουν ήδη εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι.
Λεπτομέρειες
Οἶκος μὲν οὖν ὁ κόσμος ἐστίν. Ὁ δὲ οἰκοδεσπότης αὐτὸς ὁ Χριστὸς ὁ ποιήσας τὸν κόσμον καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ. Ἀμπελὼν αὐτοῦ ἐστιν νόμοι, προστάγματα, δικαιώματα, κρίματα. »Ἐξελθὼν ἅμα πρωΐ«, ἐν τῇ τοῦ κόσμου ἀρχῇ, ἐμισθώσατο εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ Ἄβελ τὸν εὐσεβῆ, Ἑνὼχ τὸν εὐάρεστον, Νῶε τὸν δίκαιον καὶ πάντας τοὺς μέχρι τοῦ κατακλυσμοῦ ζήσαντας εὐσεβῶς. »Συμφωνήσας αὐτοῖς ἐκ δηναρίου τὴν ἡμέραν«. Δηνάριόν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἡ τοὺς βασιλικοὺς χαρακτῆρας ἔχουσα πατρός τε καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος. Ἡμέραν δὲ λέγει τὴν ἑκάστου ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ζωήν. »Ἐξελθὼν περὶ τὴν τρίτην ὥραν» ἐμισθώσατο Ἀβραὰμ τὸν πιστότατον, Λὼτ τὸν φιλόξενον, Ἰσαὰκ τὸν ἐγκρατῆ, Ἰακὼβ τὸν καρτερόψυχον, τοὺς δώδεκα πατριάρχας καὶ πάντας τοὺς μέχρι Μωϋσέως θεοσεβήσαντας. «Ἐξελθὼν περὶ τὴν ἕκτην καὶ ἐννάτην ὥραν» ἀπέστειλεν εἰς τὸν ἀμπελῶνα τὸν Μωϋσῆν, τὸν Ἀαρών, τὸν τοῦ Ναυὴ Ἰησοῦν, τὸν Σαμουήλ, τὸν Δαυίδ, τοὺς λοιποὺς προφήτας καὶ πάντας τοὺς μέχρι τῆς οἰκονομίας εὐαρεστήσαντας. «Περὶ δὲ τὴν ἑνδεκάτην ὥραν ἐξελθὼν» καὶ τῷ κόσμῳ ἐπιδημήσας μετὰ σαρκὸς καὶ λέγων· «Ἐγὼ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον», εἶδεν πάντας τοὺς ἐθνικοὺς «ἑστῶτας ἀργούς». Ἑνδεκάτην ὥραν λέγει τὸ τέλος τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ τῶν καιρῶν, περὶ ἧς Ἰωάννης φησίν· «Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν».
Ο οίκος, λοιπόν, είναι ο κόσμος. Ο δε οικοδεσπότης είναι ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο και όλα όσα υπάρχουν σε αυτόν. Ο αμπελώνας του είναι οι νόμοι, τα προστάγματα, τα δικαιώματα και τα κρίματα. «Βγαίνοντας πολύ πρωί», στην αρχή του κόσμου, μίσθωσε για τον αμπελώνα του τον ευσεβή Άβελ, τον ευάρεστο Ενώχ, τον δίκαιο Νώε και όλους όσοι έζησαν με ευσέβεια μέχρι τον κατακλυσμό. «Αφού συμφώνησε μαζί τους προς ένα δηνάριο την ημέρα». Το δηνάριο είναι η βασιλεία των ουρανών, η οποία φέρει τους βασιλικούς χαρακτήρες του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ως ημέρα δε, εννοεί τη ζωή του καθενός σε τούτον τον κόσμο. «Βγαίνοντας περίπου την τρίτη ώρα», μίσθωσε τον πιστότατο Αβραάμ, τον φιλόξενο Λωτ, τον εγκρατή Ισαάκ, τον καρτερόψυχο Ιακώβ, τους δώδεκα πατριάρχες και όλους όσοι έζησαν θεοσεβώς μέχρι τον Μωυσή. «Βγαίνοντας περίπου την έκτη και την ενάτη ώρα», απέστειλε στον αμπελώνα τον Μωυσή, τον Ααρών, τον Ιησού του Ναυή, τον Σαμουήλ, τον Δαβίδ, τους υπολοίπους προφήτες και όλους όσοι υπήρξαν ευάρεστοι μέχρι τη θεία οικονομία. «Βγαίνοντας δε περίπου την ενδεκάτη ώρα» και αφού ήλθε στον κόσμο εν σαρκί και είπε: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και έχω έλθει στον κόσμο», είδε όλους τους εθνικούς να «στέκονται αργοί». Ως ενδεκάτη ώρα εννοεί το τέλος αυτού του αιώνα και των καιρών, για την οποία αναφέρει ο Ιωάννης: «Παιδιά μου, είναι η εσχάτη ώρα».
Λεπτομέρειες
δʹ. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν. Ἰωάννης λέγει· Καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασι· καὶ πάλιν, Βλέπετε ἑαυτοὺς, ἵνα μὴ ἀπολέσητε ἃ εἰργάσασθε· ὅτι πολλοὶ πλάνοι εἰς τὸν κόσμον ἐξῆλθον. Ἀγαπητοὶ, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐστιν· ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται εἰς τὸν κόσμον εἰσεληλύθασι.
δʹ. Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο. Ο Ιωάννης λέει: Και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι· και πάλι: Προσέχετε τους εαυτούς σας, για να μη χάσετε αυτά που εργαστήκατε, διότι πολλοί πλάνοι εξήλθαν στον κόσμο. Αγαπητοί, μην πιστεύετε σε κάθε πνεύμα, αλλά να δοκιμάζετε τα πνεύματα εάν προέρχονται από τον Θεό· διότι πολλοί ψευδοπροφήτες έχουν εισέλθει στον κόσμο.
Λεπτομέρειες
Ἐκείνου γὰρ προβαδίζουσιν ὁδοποιοῦντες αὐτῷ, καὶ καιρὸν ἀπάτης παρεχόμενοι· ἐξεληλύθεισαν δὲ ἤδη ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῶν ἀποστόλων αἱ αἱρέσεις. Τὰ ὅμοια οὖν καὶ Ἰωάννης φησὶν ὁ εὐαγγελιστὴς, Καθὼς ἠκούσατε, ὅτι Ἀντίχριστος ἔρχεται· καὶ νῦν εἰσὶν ἀντίχριστοι πολλοὶ, περὶ τῶν αἱρετικῶν λέγων. «Μόνον ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται.
Διότι αυτοί προπορεύονται εκείνου προετοιμάζοντάς του τον δρόμο, και παρέχοντας την ευκαιρία για απάτη· οι αιρέσεις, άλλωστε, είχαν ήδη εμφανιστεί από την εποχή των αποστόλων. Τα ίδια λοιπόν λέει και ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Καθώς ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, έτσι και τώρα υπάρχουν πολλοί αντίχριστοι», αναφερόμενος στους αιρετικούς. «Αρκεί μόνο να φύγει από τη μέση εκείνος που τώρα εμποδίζει».
Λεπτομέρειες
Παιδία», φησὶν ὁ θεολόγος Ἰωάννης, «ἐσχάτη ὥρα ἐστί, καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστί», «καὶ ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία. Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν, ψευδόμεθα καὶ οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν· ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί, κοινωνίαν ἔχομεν μετ’ ἀλλήλων καὶ τὸ αἷμα Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας». «Καὶ νῦν, τεκνία, μένετε ἐν αὐτῷ, ἵνα, ὅταν φανερωθῇ, ἔχωμεν παρρησίαν καὶ μὴ αἰσχυνθῶμεν ἀπ’ αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ».
«Παιδιά», λέει ο θεολόγος Ιωάννης, «είναι η έσχατη ώρα, και καθώς ακούσατε ότι ο αντίχριστος έρχεται, έτσι και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι· από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι η έσχατη ώρα», «και σας αναγγέλλουμε ότι ο Θεός είναι φως και δεν υπάρχει σε αυτόν κανένα απολύτως σκοτάδι. Εάν πούμε ότι έχουμε κοινωνία μαζί του και περπατάμε στο σκοτάδι, ψευδόμαστε και δεν πράττουμε την αλήθεια· εάν όμως περπατάμε στο φως, όπως αυτός είναι στο φως, έχουμε κοινωνία μεταξύ μας, και το αίμα του Ιησού Χριστού, του Υιού του, μας καθαρίζει από κάθε αμαρτία». «Και τώρα, τέκνα μου, παραμένετε σε αυτόν, ώστε, όταν φανερωθεί, να έχουμε παρρησία και να μην ντροπιαστούμε ενώπιόν του κατά την παρουσία του».
Λεπτομέρειες
Καὶ ὁ τὰ θεῖα ἀπαστράπτων ὁ υἱὸς τῆς βροντῆς, Παιδία ἐσχάτη ὥρα ἐστί, φησί· καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ Ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν Ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν, ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν. Ἀλλ’ ὧδε μὲν τελευτάτω τὰ τῶν ἐσχάτων· ὅτε μέντοι πρὸς λῆξιν ἰόντος τοῦ χρόνου, καὶ πρὸς δυσμαῖς ὥσπερ καταφοιτῶντος τοῦ καιροῦ, ὡς ἐγγυτάτω τῷ τοῦ κόσμου ἀφίγμεθα πέρατι, τότε δή, τότε τὸ εὐκλεὲς καὶ περίοπτον ὅρος καὶ οἶκος τοῦ Θεοῦ, οὕτως ἐμφανὴς ἀναδέδεικται.
Και ο υιός της βροντής, που απαστράπτει τα θεία, λέει: Παιδιά, είναι η έσχατη ώρα· και καθώς ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, έτσι και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι· από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι η έσχατη ώρα. Αλλά ας τελειώσει εδώ ο λόγος για τα έσχατα· όταν όμως, καθώς ο χρόνος οδεύει προς το τέλος του και ο καιρός φθίνει σαν να πλησιάζει στη δύση του, έχουμε φτάσει πάρα πολύ κοντά στο τέλος του κόσμου, τότε ακριβώς, τότε το ένδοξο και περίβλεπτο όρος και οίκος του Θεού έχει αναδειχθεί τόσο εμφανώς.
Λεπτομέρειες
Δοκιμάζειν γάρ ἐστι τὸ τῶν αἱρετικῶν βάπτισμα τὸ συνευδοκεῖν τοῖς ὑπ’ ἐκείνων βεβαπτισμένοις. Οὐ γὰρ δύναται ἐν μέρει ὑπερισχύειν. Εἰ ἠδυνήθη βαπτίσαι, ἴσχυσε καὶ ἅγιον Πνεῦμα δοῦναι. Εἰ οὐκ ἠδυνήθη, ὅτι ἔξω ὤν, Πνεῦμα ἅγιον οὐκ ἔχει, οὐ δύναται τὸν ἐρχόμενον βαπτίσαι. Ἑνὸς ὄντος τοῦ βαπτίσματος, καὶ ἑνὸς ὄντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μιᾶς Ἐκκλησίας ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐπάνω (Πέτρου τοῦ Ἀποστόλου ἀρχῆθεν λέγοντος) ἑνότητος τεθεμελιωμένης. Καὶ διὰ τοῦτο τὰ ὑπ’ αὐτῶν γινόμενα ψευδῆ καὶ κενὰ ὑπάρχοντα, πάντα ἐστὶν ἀδόκιμα. Οὐδὲν γὰρ δύναται δεκτόν, καὶ αἱρετὸν εἶναι παρὰ Θεῷ τῶν ὑπ’ ἐκείνων γινομένων· οὓς ὁ Κύριος πολεμίους, καὶ ἀντιπάλους αὑτοῦ λέγει ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις. «Ὁ μὴ ὢν μετ’ ἐμοῦ, κατ’ ἐμοῦ ἐστί, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ’ ἐμοῦ, σκορπίζει.» Καὶ ὁ μακάριος Ἀπόστολος Ἰωάννης ἐντολὰς Κυρίου τηρῶν, ἐν τῇ ἐπιστολῇ προέγραψεν, «ἠκούσατε ὅτι ὁ Ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν δὲ ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν». Ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν. Ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθον, ἀλλ’ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν. Ὅθεν καὶ ἡμεῖς συνιέναι ὀφείλομεν, καὶ νοεῖν, ὡς οἱ ἐχθροὶ Κυρίου, καὶ οἱ ἀντίχριστοι ὠνομασμένοι, δυνατοὶ οὐκ εἶεν χάριν δοῦναι τῷ Κυρίῳ.
Διότι το να εγκρίνει κανείς το βάπτισμα των αιρετικών σημαίνει να συγκατατίθεται με αυτούς που έχουν βαπτιστεί από αυτούς. Διότι δεν μπορεί να ισχύει εν μέρει. Αν μπόρεσε να βαπτίσει, είχε τη δύναμη να δώσει και το Άγιο Πνεύμα. Αν δεν μπόρεσε, επειδή, όντας εκτός, δεν έχει Άγιο Πνεύμα, δεν μπορεί να βαπτίσει αυτόν που προσέρχεται. Εφόσον ένα είναι το βάπτισμα, και ένα το Άγιο Πνεύμα, και μία η Εκκλησία που θεμελιώθηκε από τον Χριστό τον Κύριό μας πάνω στην ενότητα (όπως έλεγε εξαρχής ο απόστολος Πέτρος). Και γι' αυτό όσα γίνονται από αυτούς, επειδή είναι ψευδή και κενά, είναι όλα απορριπτέα. Διότι τίποτα από όσα γίνονται από αυτούς δεν μπορεί να είναι δεκτό και επιθυμητό ενώπιον του Θεού· αυτούς τους οποίους ο Κύριος στα Ευαγγέλια αποκαλεί εχθρούς και αντιπάλους του. «Εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και εκείνος που δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει.» Και ο μακάριος Απόστολος Ιωάννης, τηρώντας τις εντολές του Κυρίου, έγραψε στην επιστολή του: «ακούσατε ότι ο Αντίχριστος έρχεται, και ήδη τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι». Από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι η εσχάτη ώρα. Από εμάς βγήκαν, αλλά δεν ήταν από εμάς. Επομένως, και εμείς οφείλουμε να συνειδητοποιούμε και να κατανοούμε, ότι οι εχθροί του Κυρίου, και όσοι ονομάζονται αντίχριστοι, δεν είναι δυνατόν να παρέχουν τη χάρη του Κυρίου.
Λεπτομέρειες
Καὶ διὰ τοῦτο, ὁπόταν τύχῃ καὶ κρυπτῶς καὶ ἐμφανῶς ἁλῶναί τινα τῶν ἱερωμένων καθαιρετικοῖς κανόσι, τῇ τοῦ βουλομένου ἐξουσίᾳ μένειν ἀκαθαίρετον. καὶ μάρτυς τοῦ λόγου ὁ διαφόροις κανόσι σὺν ἄλλοις κεκρατημένος μοιχοζεύκτης καὶ συλλειτουργῶν αὐτοῖς δημοσίᾳ. τοὺς παρανομίας ὡς οἰκονομίας ποιοῦντας ἄλλους τε καὶ ἑαυτοὺς ἁγίους ἐν τούτῳ ὀνομάζουσι καὶ τοὺς μὴ ταύτας προσιεμένους ὡς ἠλλοτριωμένους θεοῦ ἀναθεματίζουσι· μάρτυς δὲ κἀνταῦθα τοῦ λόγου ὧν καὶ ὁ διωγμός. τί οὖν ἔστιν ἐν τούτοις, ὦ μάκαρ, εἰπεῖν ἢ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο, ὅτι νῦν πολλοὶ ἀντίχριστοι γεγόνασιν, εἴπερ μὴ ὑπὸ τῶν θείων νόμων καὶ κανόνων πάντες ἄνθρωποι ἐξουσιαζόμεθα;
Και για τον λόγο αυτόν, όποτε τυχόν καταδικαστεί κρυφά ή φανερά κάποιος από τους ιερωμένους βάσει κανόνων που επιφέρουν καθαίρεση, εναπόκειται στην εξουσία εκείνου που το επιθυμεί να παραμείνει ακαθαίρετος. Και μάρτυρας αυτού του λόγου είναι ο μοιχοζεύκτης που έχει καταδικαστεί βάσει διαφόρων κανόνων μαζί με άλλους, και ο οποίος συλλειτουργεί μαζί τους δημόσια. Εκείνους που διαπράττουν παρανομίες με το πρόσχημα της οικονομίας, τους ονομάζουν αγίους, τόσο τους άλλους όσο και τους εαυτούς τους, και αναθεματίζουν εκείνους που δεν τις αποδέχονται ως δήθεν αποξενωμένους από τον Θεό. Μάρτυρας δε και εδώ αυτού του λόγου είναι ο διωγμός που υφίστανται. Τι άλλο, λοιπόν, μπορούμε να πούμε για όλα αυτά, ω μακάριε, εκτός από εκείνο το αποστολικό λόγιο, ότι τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι, εφόσον δεν εξουσιαζόμαστε όλοι οι άνθρωποι από τους θείους νόμους και κανόνες;
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἔμαθον ὅτιπερ συμβαλὼν μετὰ τὴν ἔνστασιν τῷ ἀσεβάρχῃ Ἰωάννῃ οὐχ ὑπεστάλης οὐδὲ δεύτερος ἦλθες τῆς εἰς λόγους συμπλοκῆς, ἀλλὰ στερρῶς ἀντικαταστὰς περιεῖλες αὐτὸν καὶ ἀπεστομάτισας νεανικῶς λόγῳ ἀληθείας τῆς δοθείσης σοι ὑπὸ ἐνεργείας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. καὶ γὰρ οὐδὲ πάρεστιν ἐν τοῖς ἠπατημένοις δύναμις λόγου, ἐπεὶ μηδὲ φῶς οὐδὲ ἀληθείας ἀπόδειξις οὐδέ τι εὐθὲς οὐδὲ ὅσιον, ἐν σκότει διαπορευομένοις τῇ ἀσυνέτῳ καρδίᾳ καὶ μεμωραμένῃ σοφίᾳ, τἀληθὲς δὲ εἰπεῖν, ἀσοφίᾳ καὶ ἀμαθίᾳ καὶ τυφλότητι. ἓν δὲ μόνον καὶ πρῶτον καὶ τελευταῖον, ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους· τοῦτο αὐτοῖς καὶ λόγος καὶ ὅρος καὶ πίστις καὶ δόξα καὶ ὅπλον. ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς, ἔφη ὁ Κύριος. τί γὰρ οὐκ ἔδρασαν ἀσεβές τε καὶ ἰουδαϊκόν; Χριστὸν ἐνύβρισαν, τὴν Θεοτόκον, τοὺς ἁγίους· ὧν γὰρ οἱ σωματικοὶ χαρακτῆρες ἀτιμάζονται, αὐτοῖς ἐκείνοις ἡ ὕβρις ἀναπέμπεται τοῖς πρωτοτύποις, καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως Ἀντίχριστοι ῥηθεῖεν οἱ εἰκονομάχοι, ἐπειδὴ λέγει ὁ Θεολόγος καὶ εὐαγγελιστής, καὶ νῦν πολλοὶ Ἀντίχριστοι.
Διότι έμαθα ότι, όταν συγκρούστηκες μετά την αντίστασή σου με τον αρχηγό της ασέβειας Ιωάννη, δεν δειλίασες ούτε ήρθες δεύτερος στη λεκτική συμπλοκή, αλλά στεκόμενος σταθερά τον κατανίκησες και τον αποστόμωσες δυναμικά με τον λόγο της αλήθειας που σου δόθηκε από την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Διότι δεν υπάρχει σε αυτούς που έχουν εξαπατηθεί καμία δύναμη λόγου, επειδή δεν διαθέτουν ούτε φως ούτε απόδειξη της αλήθειας, ούτε κάτι ευθύ ούτε κάτι όσιο, καθώς πορεύονται στο σκοτάδι με ασύνετη καρδιά και με μωρανθείσα σοφία, ή για να πω την αλήθεια, με ασοφία, αμάθεια και τυφλότητα. Ένα μόνο διαθέτουν, πρώτο και τελευταίο: την εξουσία του σκότους. Αυτό είναι γι' αυτούς και λόγος και όρος και πίστη και δόξα και όπλο. «Από τα έργα τους θα τους γνωρίσετε», είπε ο Κύριος. Διότι, τι το ασεβές και ιουδαϊκό δεν έπραξαν; Ύβρισαν τον Χριστό, τη Θεοτόκο, τους αγίους· διότι σε όσους ατιμάζονται οι σωματικοί χαρακτήρες στις εικόνες, η ύβρις αναπέμπεται στα ίδια τα πρωτότυπα, και γι' αυτό δικαίως θα μπορούσαν να ονομαστούν Αντίχριστοι οι εικονομάχοι, επειδή όπως λέει ο Θεολόγος και ευαγγελιστής, «και τώρα υπάρχουν πολλοί αντίχριστοι».
Λεπτομέρειες