Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 2:20

Πότε, λοιπόν, λέχθηκαν αυτά για αυτόν, παρά όταν, έχοντας σαρκωθεί, βαπτιζόταν στον Ιορδάνη και κατέβηκε πάνω του το Πνεύμα; Και όμως, ο ίδιος ο Κύριος λέει: «Το Πνεύμα θα λάβει από το δικό μου»· και, «Εγώ το αποστέλλω»· και στους μαθητές, «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Και όμως, αυτός που χορηγεί στους άλλους το Πνεύμα ως Λόγος και απαύγασμα του Πατρός, λέγεται τώρα ότι αγιάζεται, επειδή ακριβώς έγινε άνθρωπος, και αυτό που αγιάζεται είναι το σώμα του. Από αυτόν, λοιπόν, αρχίσαμε και εμείς να λαμβάνουμε το χρίσμα και τη σφραγίδα, καθώς ο μεν Ιωάννης λέει: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο»· ο δε Απόστολος: «Και εσείς σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας». Επομένως, για εμάς και υπέρ ημών λέγεται αυτό. Ποια, λοιπόν, προκοπή βελτίωσης και ποιος μισθός αρετής ή απλώς πράξης του Κυρίου αποδεικνύεται και από αυτό; Διότι, αν από το να μην είναι Θεός είχε γίνει Θεός, και αν, χωρίς να είναι βασιλιάς, προαγόταν στη βασιλεία, θα είχε ο λόγος σας κάποια σκιά πιθανότητας. Εάν όμως είναι Θεός, και ο θρόνος της βασιλείας του είναι αιώνιος, σε τι θα μπορούσε να προκόψει ως Θεός; Ή τι έλειπε σε αυτόν που κάθεται στον θρόνο του Πατρός;

Και όμως αυτός που παρέχει στους άλλους, ως Λόγος και απαύγασμα του Πατρός, λέγεται τώρα ότι «αγιάζεται», επειδή ακριβώς έγινε άνθρωπος και το σώμα που αγιάζεται είναι δικό του. Από εκείνον, λοιπόν, αρχίσαμε και εμείς να λαμβάνουμε αυτό το χρίσμα και τη σφραγίδα, σύμφωνα με όσα λέει από τη μία ο Ιωάννης: «και εμείς έχουμε χρίσμα από τον Άγιο»· και από την άλλη ο απόστολος: «και εσείς σφραγιστήκατε με το Άγιο Πνεύμα της επαγγελίας». Επομένως, για εμάς και υπέρ ημών λέγεται αυτό. Ποια, λοιπόν, προκοπή βελτιώσεως και «μισθός αρετής» ή απλώς πράξεως του Κυρίου αποδεικνύεται και από αυτό; Διότι, αν από το να μην είναι Θεός γινόταν Θεός, ή αν, ενώ δεν ήταν βασιλιάς, προαγόταν στη βασιλεία, θα είχε ο ισχυρισμός σας έστω και τη σκιά κάποιας αληθοφάνειας. Αν όμως είναι Θεός και «ο θρόνος της βασιλείας του είναι αιώνιος», πού μπορούσε να προκόψει ως Θεός; Ή τι έλειπε σε αυτόν που κάθεται στον θρόνο του Πατρός; Αν επιπλέον, όπως έχει πει ο ίδιος ο Κύριος, δικό του είναι το Πνεύμα και από αυτόν λαμβάνει και αυτός το αποστέλλει, δεν είναι άρα ο Λόγος, καθόσον είναι Λόγος και Σοφία, αυτός που χρίεται με το Πνεύμα που δίδεται από αυτόν, αλλά η σάρκα που προσλήφθηκε από αυτόν είναι εκείνη που χρίεται εν αυτώ και από αυτόν· ώστε και ο αγιασμός, καθώς λαμβάνει χώρα στον Κύριο ως άνθρωπο, να μεταδοθεί από αυτόν σε όλους τους ανθρώπους. «Διότι το Πνεύμα», λέει, «δεν λαλεί από τον εαυτό του», αλλά ο Λόγος είναι αυτός που το δίδει στους αξίους.

Το δε μύρο μάς υποδηλώνει πολύ καλά το χρίσμα του Αγίου Πνεύματος. Διότι γράφει ο σοφός Ιωάννης: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο· και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς, αλλά όπως το δικό του χρίσμα σας διδάσκει για όλα.» Διότι χριόμαστε με μύρο κυρίως κατά τον καιρό του αγίου βαπτίσματος, καθιστώντας το χρίσμα σύμβολο της μετοχής μας στο Άγιο Πνεύμα. Αλλά όλα αυτά, λέει, παράδωσέ τα στα έθνη· διότι αυτή η βουλή αφορά όλα τα έθνη. Διότι ο παλαιός νόμος, και η λατρεία σύμφωνα με αυτόν, η οποία διακονήθηκε μέσω αγγέλων, δεν δόθηκε γενικώς σε όλα τα έθνη· αλλά σε ένα και μόνο, στον εξ αίματος Ισραήλ. Η δε χάρη εν Χριστώ, και η μέσω της πίστεως κλήση, και επιπλέον ο αγιασμός μέσω του Πνεύματος, και αυτό το ίδιο το μυστήριο, με τη βουλή του Θεού και Πατρός έγιναν για όλα τα έθνη. Διότι ο Χριστός είναι η προσδοκία των εθνών, σύμφωνα με τη φωνή του Αγίου. «Κατάπιε ο θάνατος αφού υπερίσχυσε, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο.»

Διότι εμείς που πιστέψαμε γίναμε διδακτοί του Θεού· και μάλιστα ο θεσπέσιος Ιωάννης προσφώνησε λέγοντας: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς· αλλά καθώς το δικό Του Πνεύμα σας διδάσκει για όλα». Αφού λοιπόν δεχθήκαμε το Πνεύμα, και έχοντας πλέον μέσα στην καρδιά μας να κατοικεί ο ίδιος ο Χριστός, ως εισηγητής των αναγκαίων, πλουτίσαμε αμέσως με την ιδέα κάθε αρετής, και με την άφθονη και αναπόβλητη κτήση των πνευματικών χαρισμάτων. Και βέβαια σε αυτό μας εδραιώνει ο Παύλος γράφοντας: «Εκείνα που μάτι δεν είδε, και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν». Υπόσχεται, λοιπόν, ότι θα μιλήσει στην καρδιά της· διότι θα κληθεί σε επίγνωση η Συναγωγή των Ιουδαίων, λαμβάνοντας στον νου της τους θείους νόμους χαραγμένους μέσω του Πνεύματος, όπως ακριβώς και η Εκκλησία των εθνών· και τα κτήματά της θα προέλθουν από εκεί, αντί από εδώ, δηλαδή εξαιτίας αυτού του γεγονότος. Διότι ακριβώς από το να μιλήσει ο Θεός μέσα μας και να μας μεταδώσει μέσω του Πνεύματος όλα όσα είναι αναγκαία για τη ζωή και τη θεογνωσία που νοείται εν Χριστώ, διά του οποίου και εν τω οποίω έχουμε θεαθεί τον Πατέρα, έχουμε πλουτίσει, όπως είπα, με την αμάραντη ελπίδα, τη δόξα, τα καυχήματα της υιοθεσίας, τη χάρη, και τη συμβασιλεία με τον ίδιο τον Χριστό· αυτές είναι οι κτήσεις των αγίων· αυτός είναι ο ουράνιος πλούτος.

ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ Γ' ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ. Και ανάγνωση από την Α' Επιστολή του Ιωάννη, από το: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Θεό, και γνωρίζετε τα πάντα», έως το: «και να μην αισχυνθούμε από αυτόν κατά την παρουσία του». Εφόσον βαπτιστήκατε στον Χριστό και ντυθήκατε τον Χριστό, γίνατε σύμμορφοι με τον Υιό του Θεού. Διότι, αφού μας προόρισε ο Θεός για υιοθεσία, μας έκανε σύμμορφους με το σώμα της δόξας του Χριστού. Αφού λοιπόν γίνατε μέτοχοι του Χριστού, δικαίως ονομάζεστε χριστοί, και για εσάς έλεγε ο Θεός: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου». Γίνατε δε χριστοί, επειδή δεχθήκατε το αντίτυπο του Αγίου Πνεύματος, και τα πάντα έχουν συμβεί σε εσάς εικονικώς, επειδή είστε εικόνες του Χριστού.

Διότι αυτοί που ονομάζονται «κατά Φρύγας» αποδέχονται και οι ίδιοι ολόκληρη τη Γραφή της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης και ομοίως ομολογούν την ανάσταση των νεκρών, όμως καυχώνται ότι έχουν ως προφήτη κάποιον Μοντανό και ως προφήτιδες την Πρίσκιλλα και τη Μαξιμίλλα· δίνοντας προσοχή σε αυτούς, παρεξέκλιναν. Όσον αφορά δε τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, φρονούν ομοίως με την αγία καθολική Εκκλησία, αλλά απέσχισαν τους εαυτούς τους, «προσέχοντας σε πνεύματα πλάνης και σε διδασκαλίες δαιμονίων», λέγοντας: «πρέπει εμείς», ισχυρίζονται, «να αποδεχόμαστε και τα χαρίσματα». Και η αγία Εκκλησία του Θεού ομοίως αποδέχεται τα χαρίσματα, αλλά τα όντως χαρίσματα, τα οποία έχουν ήδη δοκιμαστεί μέσα στην αγία Εκκλησία του Θεού μέσω του Αγίου Πνεύματος από τους προφήτες, τους αποστόλους και από τον ίδιο τον Κύριο, εφόσον ο απόστολος Ιωάννης αναφέρει στην επιστολή του: «να δοκιμάζετε τα πνεύματα αν προέρχονται από τον Θεό», και πάλι λέγοντας ότι: «ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι. Από ανάμεσά μας βγήκαν, αλλά δεν ανήκαν σε εμάς· διότι εάν ανήκαν σε εμάς, θα είχαν παραμείνει μαζί μας· αλλά (αυτό συνέβη) για να γίνει φανερό ότι δεν ανήκαν σε εμάς. Γι' αυτόν τον λόγο σας γράφω, παιδάκια» και τα λοιπά. Αληθώς, λοιπόν, αυτοί δεν προέρχονται από τους αγίους. Διότι αποσχίστηκαν εξαιτίας της φιλονικίας τους, προσκολλώμενοι σε πνεύματα πλάνης και σε μυθολογίες. 2. Ιδού, άλλωστε, ελέγχονται από τα ίδια τα πράγματα, καθώς δεν μπορούν να εκπληρώσουν αυτά που με φιλονικία υπόσχονται.

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Επιστολή προς τον οσιότατο ιερομόναχο Παύλο τον Ασάνη, που ρώτησε περί της αναλήψεως του μεγάλου και αγγελικού σχήματος. «Εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο και γνωρίζετε τα πάντα, και το χρίσμα που λάβατε από αυτόν παραμένει μέσα σας, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς», λέει ο κατεξοχήν αγαπημένος θεολόγος του Χριστού. Επειδή όμως η τιμιότητά σου, ως ένα επιπλέον δείγμα της αξιέπαινης ταπείνωσης στην οποία εκούσια προσήλθες, ζήτησε έγγραφη συμβουλή, και μάλιστα από εμάς τους εσχάτους, σχετικά με την ανάληψη του μεγάλου σχήματος κατά τον μοναχικό βίο, εμείς, αφού θεωρήσαμε το αίτημά σου ως προσταγή, λόγω του χρέους της αγάπης σού στέλνουμε μια σύντομη, στο μέτρο του δυνατού, απάντηση.

Καθένας που έχει λάβει το χρίσμα από τον Άγιο και για αυτόν τον λόγο φέρει το όνομα του Χριστού, οφείλει να ζει με αγιότητα, αποδεικνύοντας ότι η κλήση του επαληθεύεται μέσω των έργων, των λόγων και των λογισμών του. Διότι μέσω αυτής της κλήσεως υποδηλώνεται τόσο η κυριαρχία πάνω στα πάθη όσο και η απόκτηση του πλούτου της αρετής. Το βασικότερο δε σημείο προς το οποίο τείνουν όλα αυτά είναι η αγάπη προς τον Θεό και, για χάρη του Θεού, η αγάπη προς τον πλησίον. Προς αυτήν την αγάπη είναι αδύνατον να προχωρήσει απρόσκοπτα εκείνος που αναστρέφεται μέσα στον κόσμο, έχει συζευχθεί με γυναίκα και υπόκειται σε βιοτικές μέριμνες. Διότι αυτός μοιράζεται, και μοιράζει την επιθυμία του, ακόμη και αν είναι από τους πιο σπουδαίους, ανάμεσα στον Θεό και τον κόσμο, στη σάρκα και το πνεύμα.

Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο. Και γνωρίζετε όλοι για ποιο λόγο χρίεται κανείς, για να αποδυθεί στον αγώνα με θάρρος. γι' αυτό και είχε ανάγκη από την ακόλουθη βοήθεια. Διότι το χέρι μου θα τον συνδράμει και ο βραχίονάς μου θα τον ενδυναμώσει. Επειδή πώς θα μπορούσε να αγωνιστεί ενάντια στις αρχές, στις εξουσίες, στους κοσμοκράτορες του σκότους, στα πνεύματα της πονηρίας, εκείνος που προηγουμένως ήταν υποταγμένος σε αυτά, εάν δεν ενδυναμωνόταν από το χέρι και τον βραχίονα του Θεού;

Για το οποίο λέει ο Ιωάννης: Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο. Είναι δε φοβερό, ότι ονομάζεται και κριτής. Διότι λέει: Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό.

'Αν υπάρχει, λοιπόν, κάποια παρηγοριά εν Χριστώ' (φωνάζουμε δυνατά μαζί με τον θεσπέσιο Παύλο προς εσάς και μέσω εσών προς όλους), 'αν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, αν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, αν υπάρχουν σπλάχνα ευσπλαχνίας και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε' όπως μέχρι τώρα, έτσι και παντοτινά 'να έχετε το ίδιο φρόνημα', 'αγωνιζόμενοι μαζί με ένα πνεύμα και μία ψυχή για το κήρυγμα της αλήθειας και μην πτοούμενοι σε τίποτα από τους αντιπάλους, πράγμα που για εκείνους μεν αποτελεί ένδειξη απώλειας, για εσάς όμως σωτηρίας, και αυτό προέρχεται από τον Θεό. Διότι σε εσάς χαρίστηκε η χάρη για τον Χριστό, όχι μόνο να πιστεύετε σε Αυτόν, αλλά και να πάσχετε υπέρ Αυτού'. Και αυτά δεν τα γράφω επειδή έχετε ανάγκη τα δικά μου λόγια, αλλά ως οφειλέτης, και όχι μόνο ως οφειλέτης, αλλά και επειδή επιθυμώ να κοινωνώ μαζί σας, όταν βέβαια το καλεί η περίσταση με τα ίδια τα έργα και τους άθλους, και άλλοτε πάλι με τα λόγια. Διότι 'και εσείς' (για να εκφραστώ μαζί με τον Ιωάννη τον Θεολόγο) 'έχετε χρίσμα από το Άγιο Πνεύμα, και το χρίσμα που λάβατε από Αυτόν μένει μέσα σας, και γνωρίζετε τα πάντα, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κάποιος· αλλά όπως το ίδιο χρίσμα σας διδάσκει περί πάντων, και καθώς σας δίδαξε, να μένετε σε αυτό, ώστε όταν φανερωθεί ο Υιός του Θεού, να έχουμε παρρησία και να μην ντροπιαστούμε από Αυτόν κατά την παρουσία Του'.