Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΙΩΑΝΝΟΥ 3:15

Διότι δεν ωφελεί τόσο το να συγκρατεί κανείς το στόμα του και να μην εκστομίζει λόγια οργής, όσο το να καθαρίζει την καρδιά του από τη μνησικακία και να μην τρέφει πονηρούς λογισμούς. Επειδή η ευαγγελική διδασκαλία παραγγέλλει να αποκόπτουμε τις ρίζες των αμαρτημάτων, μάλλον παρά τους καρπούς. Διότι, εάν αποκοπεί από την καρδιά η ρίζα του θυμού, ούτε το μίσος ούτε ο φθόνος θα μετατραπούν σε πράξη. Άλλωστε, εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, επειδή τον φονεύει μέσα του με τη διάθεση του μίσους. Ο Θεός βλέπει τον φονευμένο· του οποίου το αίμα δεν χύθηκε με ξίφος, ώστε να το βλέπουν οι άνθρωποι, αλλά φονεύθηκε από τη διάθεση του μίσους. Επομένως, ο Θεός αποδίδει στον καθένα στεφάνια ή τιμωρίες όχι μόνο για τις πράξεις, αλλά και για τους λογισμούς και για τις προαιρέσεις του, όπως λέει ο Ίδιος μέσω του προφήτη: «Εγώ έρχομαι για να συγκεντρώσω τα έργα, τους λογισμούς και τις ενθυμήσεις τους». Και πάλι ο Απόστολος λέει: «Ενώ οι λογισμοί μεταξύ τους είτε θα κατηγορούν είτε θα απολογούνται, κατά την ημέρα που ο Θεός θα κρίνει τα κρυφά των ανθρώπων». Ο ίδιος δε ο Δεσπότης, διδάσκοντάς μας ότι πρέπει να αποβάλλουμε κάθε οργή, λέει στα Ευαγγέλια: «Καθένας που οργίζεται εναντίον του αδελφού του θα είναι ένοχος στην κρίση». Διότι αυτό ακριβώς περιέχουν τα ακριβή αντίγραφα· επειδή η λέξη «εική» (άδικα/αναίτια) τέθηκε ως μεταγενέστερη προσθήκη, και αυτό γίνεται φανερό από το προκείμενο χωρίο της Γραφής.

Και μην νομίσεις ότι σε αποβάλλουμε από μίσος, «διότι όποιος μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος», αλλά εξαιτίας του σκανδάλου. Αλλά ούτε και κοντά μπορείς να κατοικείς, προς αποφυγήν της βλάβης των αδελφών. Αυτά πες τα σε αυτόν προσωπικά και αμέσως, για να μην τον ντροπιάσεις μέσω κάποιου άλλου, διότι είναι κληρικός.

Ερώτηση. Ποια είναι η βαρύτερη αμαρτία, εκτός από την αίρεση; Απόκριση. Όπως από όλες τις αρετές υψηλότερη είναι η αγάπη, έτσι και από όλες τις αμαρτίες βαρύτερο είναι το να μισεί κανείς τον αδελφό του· διότι αυτός που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, όπως είπε ο Απόστολος. Αυτός που μισεί τον αδελφό του, μισεί τον ίδιο τον Θεό. Αυτός που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι και στο σκοτάδι περπατά, και δεν ξέρει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του. Δες πόσων κακών αιτία είναι το μίσος· ενώ η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών.

Άθλιος και ταλαίπωρος είναι εκείνος που βρίσκεται μακριά από την αγάπη· διότι αυτός περνά τις ημέρες του ονειροπολώντας. Και ποιος δεν θα πενθήσει εκείνον τον άνθρωπο, ο οποίος βρίσκεται μακριά από τον Θεό; Διότι σας λέω, αδελφοί, ότι αυτός που δεν έχει την αγάπη του Θεού είναι εχθρός Του· διότι είναι αψευδής εκείνος που είπε ότι όποιος μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος. Διότι εκείνος που δεν έχει αγάπη είναι φίλος του Διαβόλου, σκεύος της αλαζονείας, συνομιλητής των συκοφαντών, εργάτης της υπερηφάνειας· και με μια λέξη, είναι όργανο του Διαβόλου.

Αυτός είναι ο βίος μου, αδελφοί· αυτά είναι τα ελαττώματά μου. Εάν μπορείτε να παραταχθείτε απέναντι σε ένα τόσο μεγάλο πλήθος, δικαίως πράττετε που με ελεείτε. Εάν έχετε τη δύναμη να ανταγωνιστείτε τα πάθη τόσων κακών και δεν σπεύσετε να βοηθήσετε, κακώς πράττετε. Εάν διαθέτετε τη δύναμη να καταπραΰνετε τη φάλαγγα τόσων λογισμών, εσείς φέρετε την ευθύνη εάν δεν συμμαχήσετε μαζί μου. Αλλά ίσως πείτε ότι δεν πρέπει να εξετάζουμε με τόση ακρίβεια τους λογισμούς. Και πώς, όταν κάποιος σκέφτηκε για κάτι τυχαίο, προκλήθηκε τόση ένταση; Έχω να σας παραθέσω αποδείξεις περί αυτών των θεμάτων και από τη Θεία Γραφή. Ο Ιώβ προσέφερε θυσία υπέρ των τέκνων του, λέγοντας, μήπως τυχόν σκέφτηκαν κάτι κακό στις καρδιές τους. Εάν δεν γινόταν εξέταση των λογισμών, γιατί προσέφερε έναν μόσχο υπέρ των παραπτωμάτων που έγιναν στους λογισμούς; Κρίθηκαν και όσοι ανήκαν στη συναγωγή του Κορέ· επειδή σκέφτηκαν πονηρά, κατακάηκαν κάνοντας κακούς λογισμούς. Όταν δε ακούμε, «αλλά και οι τρίχες της δικής σας κεφαλής είναι όλες μετρημένες»· οι τρίχες της κεφαλής είναι οι λογισμοί, και η κεφαλή αυτών είναι η διάνοια, στην οποία ενυπάρχει η ικανότητα του λογίζεσθαι. Ο Θεός έκρινε ως μοιχεία τη συγκατάθεση, και ως τετελεσμένη πράξη την επιθυμία για γυναίκα, και ως φόνο την οργή, και το μίσος ως ανθρωποκτονία. Διότι λέγει ότι καθένας που οργίζεται εναντίον του αδελφού του αναίτια, θα είναι ένοχος στην κρίση, και όποιος μισεί τον αδελφό του, είναι ανθρωποκτόνος.

Και πάλι σας παρακαλώ, αδελφοί, επειδή ο Θεός είναι αγάπη, δεν ευαρεστείται σε όσα γίνονται χωρίς αγάπη. Πώς λοιπόν να δεχθεί ο Θεός την προσευχή, ή τα δώρα, ή τις απαρχές, ή την καρποφορία ενός φονιά, αν δεν μετανοήσει προηγουμένως σύμφωνα με τον λόγο; Αλλά βεβαίως θα μου πεις: εγώ δεν είμαι φονιάς. Εγώ όμως δεν θα σου αποδείξω ότι είσαι φονιάς, αλλά μάλλον ο Ιωάννης ο Θεολόγος θα σε ελέγξει λέγοντας: καθένας που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος.

Ε'. Περί εκείνων που δεν έχουν αγάπη. Άθλιος και ταλαίπωρος είναι εκείνος που βρίσκεται μακριά από την αγάπη· διότι αυτός περνά τις ημέρες του ζώντας με αυταπάτες. Και ποιος δεν θα πενθήσει εκείνον τον άνθρωπο, που βρίσκεται μακριά από τον Θεό, στερείται το φως και ζει στο σκοτάδι; Σας λέω, αδελφοί, ότι όποιος δεν έχει την αγάπη του Χριστού, είναι εχθρός Του. Είναι απολύτως αληθινός εκείνος που είπε ότι αυτός που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, περπατά στο σκοτάδι και είναι ευάλωτος σε κάθε αμαρτία. Διότι όποιος δεν έχει αγάπη, γρήγορα θυμώνει· γρήγορα εξοργίζεται· γρήγορα κυριεύεται από μίσος. Όποιος δεν έχει αγάπη, χαίρεται για την αδικία των άλλων· δεν συμπάσχει με εκείνον που σφάλλει· δεν απλώνει το χέρι σε εκείνον που έχει πέσει· δεν συμβουλεύει εκείνον που έχει παραστρατήσει· δεν στηρίζει εκείνον που κλονίζεται. Όποιος δεν έχει αγάπη, έχει ανάπηρη διάνοια· είναι φίλος του Διαβόλου· είναι εφευρέτης κάθε πονηρίας· είναι δημιουργός ερίδων· είναι φίλος όσων χλευάζουν· συνομιλητής όσων καταλαλούν· σύμβουλος όσων υβρίζουν· καθοδηγητής όσων φθονούν· εργάτης της υπερηφάνειας· σκεύος της αλαζονείας. Και με μια λέξη, όποιος δεν έχει αποκτήσει την αγάπη, είναι όργανο του αντιδίκου, πλανάται σε κάθε μονοπάτι, και δεν γνωρίζει ότι πορεύεται μέσα στο σκοτάδι.

Αλίμονό σου, ψυχή, διότι μισείς τον αδελφό σου και τον λοιδορείς, ή ανέχεσαι αυτούς που πράττουν τα ίδια, και γι' αυτό θα τιμωρηθείς μαζί με τους φονιάδες· διότι όποιος μισεί τον αδελφό του, λέγει, είναι ανθρωποκτόνος. Αλίμονό σου, ψυχή, διότι καταφρονείς τις εντολές του Θεού, και νομίζεις ότι η σωτηρία βρίσκεται μόνο στο μοναχικό σχήμα και όνομα. Διότι κατά τη φοβερή ημέρα του Κυρίου θα ακούσεις να λέει: δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών ο καθένας που μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημά μου· φύγετε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον Διάβολο και τους αγγέλους του.

Να αγωνίζεστε να κάνετε κάθε καλό έργο για τη δόξα του Θεού και όχι για τη δική σας δόξα. Ούτε να επιζητείτε και να χαίρεστε με τους επαίνους των θνητών ανθρώπων, αλλά να περιμένετε τον έπαινο και τη δόξα μόνο από τον Θεό, καθώς λέει και ο μακάριος Δαβίδ: «Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου». Και πάλι: «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». Όπως και ο Απόστολος παραγγέλλει ακόμη και το να τρώμε και να πίνουμε να γίνεται για τη δόξα του Θεού: «Είτε λοιπόν τρώτε», λέει, «είτε πίνετε είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού». Διότι ο Κύριος απέδειξε ότι όσοι θηρεύουν επαίνους ή δόξα από ανθρώπους είναι άπιστοι, λέγοντας: «Πώς μπορείτε εσείς να πιστέψετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον, και τη δόξα από τον μόνο Θεό δεν τη ζητάτε;». Και πάλι ο Ιωάννης, κατατάσσοντας το μίσος μαζί με τον φόνο, λέει: «Όποιος μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κάθε ανθρωποκτόνος δεν έχει αιώνια ζωή». Το κρυφό μίσος, που τρέφεται εναντίον του αδελφού, το συγκρίνει με τον φόνο.

Διότι αυτός που έχει τέτοιο φρόνημα ονομάζεται πιστός από τον Κύριο· εκείνον όμως που επιθυμεί την εγκόσμια τιμή, τον συγκαταλέγει στους απίστους: «Διότι πώς μπορείτε», λέγει, «εσείς να πιστεύετε, λαμβάνοντας δόξα ο ένας από τον άλλον, και δεν ζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό;» Και για το τι είδους πάθος είναι το μίσος, άκουσε τον Ιωάννη που λέγει: «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κανένας ανθρωποκτόνος δεν έχει αιώνια ζωή».

Επειδή και εκείνες οι παρθένες που είχαν τις λαμπάδες τους σβηστές, ήταν παρθένες στο σώμα, αλλά όχι αγνές στην καρδιά· κι αν δεν τις διέφθειρε κάποιος άνδρας, τις διέφθειρε όμως ο έρωτας για τα χρήματα. Το σώμα τους ήταν καθαρό, αλλά η ψυχή τους ήταν γεμάτη από πολλή μοιχεία, καθώς εισχώρησαν σε αυτές πονηροί λογισμοί, δηλαδή η φιλοχρηματία, η ασπλαχνία, η οργή, ο φθόνος, η οκνηρία, η λήθη και η υπερηφάνεια, τα οποία όλα μαζί κατέστρεφαν τη σεμνότητα της παρθενίας τους. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Για να είναι η παρθένος αγία και στο σώμα και στο πνεύμα»· και πάλι: «Για να παραστήσω στον Χριστό μια αγνή παρθένο». Διότι, όπως ακριβώς το σώμα διαφθείρεται από τις μοιχείες, έτσι και η ψυχή μολύνεται από σατανικούς λογισμούς, από διεφθαρμένα δόγματα, από άτοπα νοήματα. Εκείνος, λοιπόν, που λέει «είμαι παρθένος στο σώμα», αλλά στην ψυχή φθονεί τον αδελφό του, αυτός δεν είναι παρθένος· διότι την παρθενία του τη διέφθειρε η πρόσμιξη του φθόνου. Επίσης, ο κενόδοξος δεν είναι παρθένος· διότι την παρθενία του τη διέφθειρε ο έρωτας της βασκανίας· αφού το πάθος, εισερχόμενο μέσα του, κατέλυσε την παρθενία της ψυχής του. Εκείνος δε που μισεί τον αδελφό του, αυτός είναι περισσότερο ανθρωποκτόνος παρά παρθένος· και γενικότερα, το κάθε πονηρό πάθος από το οποίο κυριεύεται κανείς, με αυτό διαφθείρει την παρθενία του.

Εσύ συγχωρείς μικρά σφάλματα, ίσως λίγους οβολούς, ή και εκατό δηνάρια· εγώ όμως συγχωρώ τα μύρια τάλαντα· και εσύ μεν μόνο συγχωρείς, χωρίς να χαρίζεις τίποτα· εγώ όμως και την άφεση παρέχω και την ίαση και τη βασιλεία χαρίζω. Και το δώρο σου τότε το κάνω δεκτό, όταν συμφιλιωθείς με τον εχθρό σου, όταν δεν τρέφεις έχθρα εναντίον κανενός, όταν ο ήλιος δεν δύει επί του παροργισμού σου, όταν προς όλους έχεις ειρήνη και αγάπη· τότε και η προσευχή σου είναι ευπρόσδεκτη, και ο οίκος σου ευλογημένος, και εσύ μακάριος. Εάν όμως εσύ δεν συμφιλιώνεσαι με τον αδελφό σου, πώς ζητάς συγχώρεση από εμένα; Καταπατάς τα λόγια μου, και απαιτείς συγχώρεση; Εγώ ο Δεσπότης προστάζω, και εσύ δεν δίνεις προσοχή; Και εσύ, ο δούλος, πώς τολμάς να προσφέρεις προσευχή στον Θεό, ή θυσία, ή απαρχές, έχοντας έχθρα εναντίον κάποιου; Διότι, όπως ακριβώς εσύ αποστρέφεις το πρόσωπό σου από τον αδελφό σου, έτσι και ο Θεός αποστρέφει τους οφθαλμούς Του από την προσευχή σου και από το δώρο σου· επειδή ο Θεός είναι αγάπη, και δεν ευαρεστείται σε όσα γίνονται χωρίς αγάπη. Πώς λοιπόν θα κάνει δεκτή ο Θεός την προσευχή ενός φονιά, ή το δώρο, ή τις απαρχές, ή τις καρποφορίες του, εάν προηγουμένως δεν μετανοήσει όπως πρέπει; Αλλά οπωσδήποτε θα μου πεις ότι: «Εγώ δεν είμαι φονιάς». Εγώ όμως θα αποδείξω ότι είσαι φονιάς, ή μάλλον ο Ιωάννης ο Θεολόγος σε ελέγχει λέγοντας: «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του, είναι αδελφοκτόνος».

Εκείνος δε απάντησε και είπε στον πατέρα: «Ιδού, τόσα χρόνια σε υπηρετώ και ποτέ δεν παρέβην την εντολή σου· και σε εμένα ποτέ δεν έδωσες ένα ερίφιο για να ευφρανθώ με τους φίλους μου. Όταν όμως ήρθε αυτός ο γιος σου, που κατασπατάλησε την περιουσία του με πόρνες, θυσίασες για αυτόν τον σιτευτό μόσχο». Εκείνος δε του είπε: «Παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου, και όλα τα δικά μου είναι και δικά σου. Έπρεπε όμως να ευφρανθούμε και να χαρούμε, διότι αυτός ο αδελφός σου ήταν νεκρός και ξανάζησε· και είχε χαθεί, και βρέθηκε». «Εάν κάποιος πει, “Αγαπώ τον Θεό”, αλλά μισεί τον αδελφό του, είναι ψεύτης. Διότι αυτός που δεν αγαπά τον αδελφό του τον οποίο έχει δει, πώς μπορεί να αγαπά τον Θεό, τον οποίο δεν έχει δει; Καθένας που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος». ΤΙΤΛΟΣ Ι΄. —Περί των μοναχών, και της ασκήσεώς τους. «Ο Κύριος αποταμιεύει σωτηρία για όσους ζουν με ευθύτητα· θα ευφρανθούν εκείνοι που ησυχάζουν πάνω στη γη». «Παιδί μου, αν προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό· κατεύθυνε ορθά την καρδιά σου και δείξε υπομονή». «Μην περιπλανάς το βλέμμα σου στους δρόμους της πόλεως». «Ανάμεσα στους αδελφούς, ο ηγούμενός τους είναι άξιος τιμής». «Μη φοβάσαι, μικρό ποίμνιο, διότι ευδόκησε ο Πατέρας να σας δώσει τη βασιλεία». «Κανείς που βάζει το χέρι του στο άροτρο και στρέφει το βλέμμα του προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία». «Ποιος από εσάς, εάν θέλει να οικοδομήσει έναν πύργο, δεν κάθεται πρώτα να υπολογίσει τη δαπάνη, εάν έχει δηλαδή τα αναγκαία για την ολοκλήρωσή του;»

Από αυτούς, ο μεν Πέτρος, στο πρώτο κεφάλαιο της δεύτερης Επιστολής του, αναφέρει τα εξής: «προσθέστε στην πίστη σας την αρετή, και στην αρετή τη γνώση, και στη γνώση την εγκράτεια, και στην εγκράτεια την υπομονή, και στην υπομονή την ευσέβεια, και στην ευσέβεια τη φιλαδελφία, και στη φιλαδελφία την αγάπη. Διότι, όταν αυτά υπάρχουν μέσα σας και αυξάνονται, δεν σας αφήνουν αργούς ούτε άκαρπους στην επίγνωση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Εκείνος που στερείται αυτά, είναι τυφλός, μυωπάζων. Ο δε Υιός της βροντής, στο πρώτο κεφάλαιο της πρώτης Επιστολής του, λέει τα εξής: «ο Θεός είναι φως, και σκοτάδι σε αυτόν δεν υπάρχει κανένα. Εάν πούμε ότι έχουμε κοινωνία μαζί του, αλλά περπατάμε στο σκοτάδι, ψευδόμαστε και δεν πράττουμε την αλήθεια. Εάν όμως περπατάμε στο φως, όπως αυτός είναι στο φως, έχουμε κοινωνία μεταξύ μας, και το αίμα του Ιησού Χριστού, του Υιού του, μας καθαρίζει από κάθε αμαρτία. Εκείνος που λέει ότι είναι στο φως, και μισεί τον αδελφό του, βρίσκεται στο σκοτάδι μέχρι τώρα. Εκείνος που αγαπά τον αδελφό του, μένει στο φως, και σκοτάδι δεν υπάρχει σε αυτόν. Εκείνος που δεν αγαπά τον αδελφό του, μένει στον θάνατο. Καθένας που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος. Και γνωρίζουμε ότι κάθε ανθρωποκτόνος δεν έχει αιώνια ζωή μέσα του».

«Εάν φέρετε σεμίδαλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα μού είναι βδέλυγμα. Τις νουμηνίες σας και τα σάββατα και τη μεγάλη ημέρα δεν τα ανέχομαι. Τη νηστεία και την αργία και τις εορτές σας τις μισεί η ψυχή μου. Μου γίνατε βάρος· δεν πρόκειται πλέον να σας ανεχθώ. Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς. Και εάν πληθύνετε τις δεήσεις, δεν θα σας εισακούσω». Γιατί; «Διότι τα χέρια σας», λέγει, «είναι γεμάτα αίμα»· επειδή «εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος». Για τον λόγο αυτόν, κάθε άσκηση που στερείται αγάπης καθίσταται ξένη προς τον Θεό.

Δες και τον Απόστολο, πώς παραγγέλλει να γίνονται όλα προς δόξαν Θεού, φτάνοντας μέχρι και στο φαγητό και στο ποτό· «Είτε λοιπόν», λέγει, «τρώγετε, είτε πίνετε, είτε κάτι άλλο πράττετε, όλα να τα πράττετε προς δόξαν Θεού». Ο δε θείος Ιωάννης, εξισώνοντας το μίσος με τον φόνο, λέγει: «Όποιος μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος».

Και αυτά βέβαια ο Κύριος και Δεσπότης μας τα διακηρύττει ξεκάθαρα καθημερινά σε όλους, αλλά άκου τι λέει και ο απόστολος Παύλος: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθοσύνη, πραότητα, πίστη, εγκράτεια», και πάλι: «Η αγάπη δεν περιαυτολογεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά τα δικά της», αλλά «όλα τα ανέχεται, όλα τα υπομένει, η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει». Άκου δε και τον θεολόγο Ιωάννη που λέει: Παιδιά μου, «μην αγαπάτε τον κόσμο ούτε όσα υπάρχουν στον κόσμο», διότι η αγάπη για τον κόσμο είναι έχθρα προς τον Θεό. Επομένως, αδελφοί μου, όποιος αγαπά τον κόσμο γίνεται εχθρός του Θεού, και ότι «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κανένας ανθρωποκτόνος δεν έχει» μερίδιο στη βασιλεία του Κυρίου και Θεού μας, και ότι «Σε αυτό είναι» φανερά «τα τέκνα του Θεού και τα τέκνα του διαβόλου», από το μίσος και την αγάπη. Διότι αυτός που αγαπά τον Θεό, αγαπά και όσους έχουν γεννηθεί από Αυτόν, δηλαδή τους αδελφούς του, ενώ εκείνος που μισεί κάποιον από τους αδελφούς του, αυτός έχει γεννηθεί από τον διάβολο, και η αγάπη του Θεού δεν υπάρχει μέσα του.

Διότι ποιο είναι το όφελος, αδελφοί, το να απέχει κανείς από την πορνεία και από άλλη σωματική ακαθαρσία, αλλά να επιδιώκει τη δόξα και να επιθυμεί χρήματα; Διότι η μεν πρώτη φθείρει το σώμα, η δε δεύτερη φθείρει την ψυχή. Και όχι μόνο αυτό, αλλά η ανθρώπινη δόξα και η αγάπη προς αυτήν, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, μας καθιστούν και απίστους: «Πώς μπορείτε», λέει, «να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα από τους ανθρώπους και δεν αναζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό;» Και ποιο είναι το όφελος το να είναι κανείς καθαρός από την αρσενοκοιτία, αλλά να λιώνει από τον φθόνο, το μίσος και τη ζήλια εναντίον του πλησίον; Διότι το μίσος προς τον αδελφό καθιστά φονιά εκείνον που το κατέχει: «Διότι εκείνος που μισεί τον αδελφό του», λέει ο απόστολος, «είναι ανθρωποκτόνος». Ο αρσενοκοίτης όμως και ο φονιάς υποβάλλονται εξάπαντος σε ένα και στο αυτό επιτίμιο σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες, και αν παραμείνουν αμετανόητοι γίνονται υπόδικοι της αιώνιας κρίσης. Και τι ωφελεί αν κάποιος δεν μεθάει με κρασί, αλλά λοιδορεί τον αδελφό του; Διότι και οι δύο, σύμφωνα με τον θείο απόστολο, εκδιώκονται από τη βασιλεία των ουρανών: «Μην πλανάσθε», λέει, «ούτε πόρνοι, ούτε αρσενοκοίτες», και προσθέτει: «ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Ποιο είναι το όφελος της νηστείας, πες μου, αν δεν συνοδεύεται από πραότητα; Και ποιο το όφελος της πραότητας, αν γίνεται προς όλεθρο της ψυχής και με παράβαση μιας και της αυτής εντολής του Θεού;

«Πώς μπορείτε», λέει, «να πιστέψετε, όταν λαμβάνετε δόξα από ανθρώπους και δεν ζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό;» Και τι ωφελεί το να είναι κανείς καθαρός από αρρενοφθορία, αλλά να αναλώνεται από τον φθόνο, το μίσος και τη ζήλια εναντίον του πλησίον; Διότι το μίσος προς τον αδελφό καθιστά αυτόν που το κατέχει φονιά. «Διότι εκείνος που μισεί τον αδελφό του», λέει ο απόστολος, «είναι ανθρωποκτόνος».